ԵԴ1/2673/01/25







ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ու Մ

«29» հունիսի 2026թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Լ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ

Մեղադրյալ Խաչատուր Հմայակի Կարախանյանի պաշտպան Վահագն Հարությունյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2026 թվականի ապրիլի 30-ի որոշումը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Վարույթի դատավարական ընթացքը.
ԵԴ1/2673/01/25 (16151125) քրեական վարույթով Խաչատուր Հմայակի Կարախանյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով այն բանի համար, որ. «նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հեգեներգործուն/ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի՝ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և անձից, իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել և պահել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված` մանր չափերի՝ 0,04 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի, առանձնապես խոշոր չափերի՝ 14,65 գրամ «MDMB(N)-022» և «MDMB(N)-2201» տեսակի կրճատ անվանմամբ թմրամիջոց, որից՝ 1.08 գրամը 2025 թվականի ապրիլի 3-ին՝ ժամը 19:30-ի սահմաններում, տեղադրել է Երևան քաղաքի, Զորավար Անդրանիկի 20-րդ շենքի 46 համարի գազի հաշվիչի հետնամասում, 0.46 գրամը 2025 թվականի ապրիլի 3-ին՝ ժամը 19:35-ի սահմաններում, տեղադրել է Երևան քաղաքի, Զորավար Անդրանիկի 18-րդ շենքի, 25 համարի գազի հաշվիչի հետնամասում, 0,04 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը հայտնաբերվել է 2025 թվականի ապրիլի 3-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Մալաթիայի բաժնում կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ՝ հագին եղած տաբատի աջ կողմի գրպանից, 6,64 գրամ քաշով «MDMB(N)-022» և «MDMB(N)-2201» տեսակի կրճատ անվանմամբ թմրամիջոցը հայտնաբերվել է 2025 թվականի ապրիլի 4-ին կատարված վերջինիս փաստացի բնակության վայր հանդիսացող՝ Երևան քաղաքի, Օհանով փողոցի 13/6 հասցեի երկհարկանի շինության 2-րդ հարկի 4-րդ համարի սենյակի խուզարկությամբ, 6,6 գրամ քաշով «MDMB(N)-022» և «MDMB(N)-2201» տեսակի կրճատ անվանմամբ թմրամիջոցը հայտնաբերվել է 2025 թվականի ապրիլի 4-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ ՀԾՎ ԵՔ ձերբակալվածների պահման վայրում կատարված վերջինիս անձնական խուզարկությամբ՝ հագին եղած տաբատի ներսի հատվածի կոճակից կախված պարկի մեջից»։
Առաջին ատյանի դատարանի՝՝ 2026 թվականի ապրիլի 30-ի ԵԴ1/2673/01/25 թվակիր որոշմամբ՝ մեղադրյալ Խաչատուր Հմայակի Կարախանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամսով։
2026 թվականի մայիսի 20-ին (փոստային ծառայությանն է հանձնվել մայիսի 18-ին) ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի ապրիլի 30-ի ԵԴ1/2673/01/25 թվակիր որոշման դեմ մեղադրյալ Խաչատուր Հմայակի Կարախանյանի պաշտպան Վահագն Հարությունյանի հատուկ վերանայման բողոքը:
Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ գործը (նյութը) ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել 2026 թվականի հունիսի 16-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2026 թվականի հունիսի 17-ին։
2026 թվականի հունիսի 19-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Խաչատուր Հմայակի Կարախանյանի պաշտպան Վահագն Հարությունյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ։ Հատուկ վերանայման վարույթի մասնակիցների կողմից բողոքի պատասխան ներկայացնելու համար սահմանվել է յոթնօրյա ժամկետ, իսկ բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները՝ հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու մասին որոշումը ստանալու պահից եռօրյա ժամկետ:
Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, համապատասխան բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ չեն ստացվել:


Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Մեղադրյալ Խաչատուր Հմայակի Կարախանյանի պաշտպան Վահագն Հարությունյանն իր կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքով խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի ապրիլի 30-ի թիվ ԵԴ1/2673/01/25 կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու որոշումը փոփոխել և Խաչատուր Հմայակի Կարախանյանի նկատմամբ ընտրել տնային կալանքի և բացակայելու արգելք այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությունը, ինչը բավարար է վերջինի վարքագծի նկատմամբ պատշաճ հսկողություն սահմանելու համար։ Որպես գրավ խնդրել է ընդունել ՀՀ Շիրակի մարզ, ք․Արթիկ, Տոնականյան 23շ, բն 35 հասցեի տունը:
Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում, ի թիվս այլնի, նշվել է հետևյալը.
«(…) Գտնում եմ, որ պաշտպանյալիս՝ Խաչատուր Հմայակի Կարախանյանի նկատմամբ կիրառված ամենախիստ խափանման միջոցը՝ կալանքը, հնարավոր է փոփոխել և պաշտպանյալիս վարքագծի նկատմամբ պատշաճ հսկողությունը կարող է ապահովվել այլ ընտրանքային խափանման միջոցների համակցությամբ:
4.Պարզաբանումներ և հիմնավորումներ կալանավորման հիմքերի մասով
Անդրադառնանք Դատարանի կիրառված խափանման միջոցի՝ կալանքի իրավաչափության պայմաններին, որոտեղ առաջնային դատարանը փաստել է վարույթի տվյալ փուլում Խաչատուր Կարախանյանի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու և նրա վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված այլ պարտականությունների կատարումն ապահովելու, մասնավորապես՝ դատարանի հրավերով վերջինիս ներկյայությունը ապահովելու և քրեական վարույթին խոչընդոտելուց, այդ թվում ապացուցողական գործընթացին ապօրիի միջամտելուց զերծ պահելու անհրաժեշտություն, որի վերաբերյալ առկա են փաստական տվյալներ քրեական վարույթում:
Վերոնշյալ իրավական նորմերի և քրեական վարույթում առկա փաստական տվյալների համատեքստում պաշտպանության կողմը գտնում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոց է հանդիսանում տնային կալանքը, որի պայմանները գրեթե նույնանում են կալանքի հետ, նույնիսկ պատժի ժամկետի հաշվառկման ընթացքում 1օր կալանքը հավասար է 1 օր տնային կալանքին: Խ․Կարախանյանի նկատմամբ խափանման միջոց տնային կալանք ընտրելու դեպքում վերջինս որևէ կերպ չի կարող խոչընդոտել քրեական վարույթին կամ ապացուցողական գործողություններին, քանի որ տվյալ վարույթով վկաները հանդիսանում են ոստիկանության աշխատակիցներ, միևնույն ժամանակ դատարանը փաստել է, որ Խ․Կարախանյանի կողմից այդ վկաների վրա անօրինական ազդեցություն ունենալու հավանականությունը նվազ է և կարող է չեզոքացվել այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ:
Ինչ վերաբերվում է պաշտպանյալիս դատարանի հրավերով ներկայացնելու հանգամանքնին, ապա լինելով տնային կալանքի պայմաններում Խ․Կարախանյանին ըստ սահմանված կարգի պետք է դատարան ներկայացնեն համապատասխան ծառայության աշխատակիցները, ինչը չի կարող որևէ խաչընդոտ հանդիսանալ դատարան ներկայանալու համար:
Դատարանը փաստել է նաև, որ պաշտպանյալիս կալանքի տակ պահելու որոշակի ժամանակ անցնելուն զուգահեռ վերջինիս կողմից հանցանք կատարելու ռիսկը ինչ-որ չափով նվազել է, սակայն այն դեռևս առկա է և չի նվազել այն աստիճան, որ հնարավոր լինի գալ հետևության, որ վերջինս իրապես կդրսևորի պատշաճ վարքագիծ և չի խոչընդոտի քրեական դատավարության իրականացմանը, սակայն այս հետևությունը դատարանի կողմից որևէ հիմնավորում կատարված չէ:
Հավելեմ նաև, որ դատարանը փաստել է, որ քրեական վարույթին խոչընդոտելու ռիսկը չի նվազել, սակայն այն փաստարկը ինչում է դրսևորվում ռիսկի առկայությունը նույնպես պարզաբանված չէ:
Պատվարժան դատարան,
Պաշտպանյալս, Խաչատուր Կարախանյանը 03.04.2025թ-ից` ձերբակալման պահից գտնվում անազատության մեջ՝ նրա նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառված կալանքը:
Խ․Կարախանյանի դատվախությունը մարված է, հանդիսանում է նախկինում չդատված անձ: Խ.Կարախանյանը մասնակցել է 44-օրյա պատերազմին, բնութագրվել է դրականորեն, ծնողները կենսաթոշակառու են, նա հանդիսանում ընտանիքի միակ կերակրողը։
Բացի այդ, Խ.Կարախանյանի հայրը՝ Հ.Կարախանյանը պատերազմների մասնակից է, ԵԿՄ անդամ, ինչպես նաև նրա ծնողները համաձայնություն են ներկայացրել, որ իրենց տունը ընդունվի որպես գրավ, ինչը այլ ընտրանքային խափանման միջոցների, մասնավորապես տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի համակցությամբ կապահովի պաշտպանյալիս պատշաճ վարքագիծը:
(…):
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«(...) 3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Վերաքննիչ դատարանը նախ և առաջ արձանագրում է, որ դատական վարույթում գտնվող գործերով հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու հարցի կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Հարություն Արսենի Ավետիսյանի վերաբերյալ գործով 2025 թվականի փետրվարի 28-ի ԱՐԴ/018/01/23 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) Դատաքննության փուլում` խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…) 2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…)
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին.
(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(…)
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները:
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։
Վճռաբեկ դատարանը Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը, իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն, միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա: (...)»:
Վերոգրյալ իրավանորմերից հետևում է, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է խափանման միջոցի կիրառման հիմնավորվածությունը:
Առաջին ատյանի դատարանը, քննարկելով մեղադրյալի կողմից հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման և այն զսպելու անհրաժեշտ քրեադատավարական մեխանիզմի ընտրության հարցը, Խաչատուր Կարախանյանին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքի կատարման եղանակի և դրա դրսևորման ձևի համատեքստում, փաստել է, որ քրեական գործը բավարար հնարավորություն և հիմքեր է տալիս ենթադրելու և գալու եզրահանգման, որ քրեական վարույթի տվյալ փուլում շարունակում են առկա լինել նրա նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի իրավաչափության պայմանները: Մասնավորապես՝ վարույթի տվյալ փուլում դեռևս առկա է Խաչատուր Կարախանյանի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու և նրա վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված այլ պարտականությունների կատարումն ապահովելու, մասնավորապես՝ դատարանի հրավերով վերջինի ներկայանալն ապահովելու և քրեական վարույթին խոչընդոտելուց, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելուց զերծ պահելու անհրաժեշտություն, այսինքն՝ քրեական գործում այդ մասով առկա են բավարար փաստական տվյալներ:
Ընդ որում, թեպետ մեղադրյալ Խ.Կարախանյանին կալանքի տակ պահելու որոշակի ժամանակ անցնելուն զուգահեռ վերջինի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու ռիսկը կրկին ինչ-որ չափով նվազել է, սակայն այն դեռևս առկա է և չի նվազել այն աստիճան, որ հնարավոր լինի գալ ողջամիտ հետևության, որ վերջինն իրապես կդրսևորի պատշաճ վարքագիծ և չի խոչընդոտի քրեական դատավարության խնդիրների իրականացմանը:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Խ. Կարախանյանի կողմից քրեական վարույթին խոչընդոտելու ռիսկին, ապա այն ընդհանրապես չի վերացել՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ սահմանված կարգով և ժամկետներում, առանց անհարկի ձգձգումների նշանակվել են դատական նիստեր, սակայն այս ընթացքում հնարավոր է եղել հետազոտել միայն ապացուցողական և վարութային այլ գործողությունների արձանագրությունները և արտավարութային փաստաթղթերն ու իրեղեն ապացույցները: Այսինքն՝ օբյեկտիվ պատճառներով վկաներին հնարավոր չի եղել հարցաքննել մեղադրյալին կալանքի տակ պահելու եռամսյա ժամկետում:
Միևնույն ժամանակ, Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ վկաները ոստիկանության աշխատակիցներ են, հետևաբար՝ հաշվի առնելով նրանց սոցիալ- իրավական զարգացման մակարդակը, պետք է առաջնորդվել նաև այն կանխավարկածով, որ Խ.Կարախանյանի կողմից այդ անձանց վրա անօրինական ազդեցություն ունենալու հավանականությունը նվազ է և կարող է չեզոքացվել նաև այլընտրանքային խափանման միջոցներով, սակայն հանցանք կատարելը կանխելու ռիսկը դեռևս այն աստիճան բարձր է, որ չի կարող չեզոքացվել այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ:
Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ սույն վարույթի փաստական հանգամանքների առանձնահատկությունները, վարույթի նյութերից բխող մյուս տվյալների համատեքստում ողջամտորեն վկայում են, որ քրեական վարույթի քննության տվյալ փուլում առկա է մեղադրյալ Խ. Կարախանյանի կողմից քրեական վարույթին խոչընդոտելու, այդ թվում՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու նվազ, սակայն միևնույն ժամանակ հանցանք կատարելու բարձր հավանականության ռիսկ, ինչը ողջամտորեն չի կարող չեզոքացվել այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի կիրառմամբ:
Վերաքննիչ դատարանը, հատուկ վերանայման բողոքում նշված հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում, վերը շարադրված իրավանորմերի, իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով դատական վարույթում առկա նյութերն, Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ կատարված եզրահանգումները, գտնում է, որ դրանք իրավաչափ են, բխում են ներկայացված նյութերի համակողմանի ուսումնասիրությունից և վերաբերելի իրավակարգավորումների էությունից։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, այդ թվում՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու և հանցանք կատարելու հավանականությունը շարունակում է առկա լինել:
Վերաքննիչ դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները.
- քրեական վարույթը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, քրեական վարույթով դեռևս հետազոտված չեն բոլոր ապացույցներն, այդ թվում՝ հարցաքննված չեն դատակոչված բոլոր անձինք,
- մեղադրյալն իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել և պահել սինթետիկ ծագման և մարդու առողջության համար առավել բարձր վտանգավորություն ունեցող մանր չափերի՝ 0,04 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի, առանձնապես խոշոր չափերի՝ 14,65 գրամ «MDMB(N)-022» և «MDMB(N)-2201» տեսակի կրճատ անվանմամբ թմրամիջոց,
- Խաչատուր Կարախանյանին մեղսագրվող հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանն, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, ենթադրյալ հանցանքի կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը, մասնավորապես վերջինին մեղսագրվում է բնակչության առողջության դեմ ուղղված առանձնապես ծանր հանցանգործության կատարում, որի համար նախատեսված է բացառապես ազատազրկման ձևով պատիժ՝ վեցից տասներկու տարի ժամկետով։
Հարկ է փաստել, որ Վահագն Պողոսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել առ այն, որ «(…) Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (…)»:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանա¬գրում է, որ թեև միայն հանցագործության ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրա¬ժեշտությունը, սակայն մեղադրյալին վերագրվող հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն ունեն էական նշանակություն նրա հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում:
Վերաքննիչ դատարանը հատկանշական է համարում նաև այն, որ Խաչատուր Կարախանյանը նախկինում ևս դատված է եղել, և այս առումով տեղին է մեջբերել Սամվել Բարսեղյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 30-ի ԱՎԴ/0055/06/23 գործով արտահայտած իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ «(...) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 93-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝ «Սույն հոդվածով նախատեսված հիմքերով դատվածության մարումը կամ վերացումը հանգեցնում է դատվածության հետ կապված քրեաիրավական հետևանքների վերացման»։
Վերոնշյալ հոդվածի մեկնաբանությունից բխում է, որ խոսքը գնում է դատվածության մարման կամ վերացման քրեաիրավական, այլ ոչ թե քրեադատավարական հետևանքների վերացման մասին։
Այս համատեքստում Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ մարված դատվածության առկայությունը կամ նախկինում կատարած հանցանքների համար քրեական պատասխանատվության ենթարկված լինելն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու հարցի քննարկման շրջանակներում կարող է հաշվի առնվել ենթադրյալ հանցանք կատարած անձի կողմից հետագայում դրսևորվելիք հնարավոր վարքագծի վերաբերյալ կանխատեսումներ անելիս։
Այս առնչությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն ևս՝ կրկնահանցագործության ռիսկը գնահատելիս դրա հավանականությունը որոշելու հանգամանք է դիտարկվում անձի անցյալը՝ պայմանով, որ նախկին մեղադրանքները և դրա հիմքում դրված փաստերը իրենց բնույթով կամ լրջության աստիճանով համեմատելի լինեն ընթացիկ մեղադրանքի հետ (...)»։
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անելու այն մասին, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխել հնարավոր է միայն վերջինի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց շարունակաբար կիրառելու միջոցով:
Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները և առաջնորդվելով նվազագույնի սկզբունքով, եզրահանգում է, որ գործում առկա են փաստական տվյալներ, որոնք բավարար են հիմնավորելու մեղադրյալին տվյալ փուլում անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը և առկա չէ այնպիսի հանգամանք, որի դեպքում կհիմնավորվի առավել մեղմ խափանման միջոց կիրառելու կամ կալանքի շարունակական կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելու անհրաժեշտությունը։
Միաժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ կոնկրետ դեպքում, այլընտրանքային խափանման միջոցները բավարար չեն հետապնդող նպատակին հասնելու համար և ի զորու չեն հակակշռելու մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը:
Ինչ վերաբերում է նրան, որ «(...) Խաչատուր Կարախանյանը 03.04.2025թ-ից` ձերբակալման պահից գտնվում անազատության մեջ՝ նրա նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառված կալանքը (...)», ապա Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նշել նաև, որ մեղադրյալին սպառնացող հնարավոր պատժի համատեքստում վերջինի նկատմամբ կալանք խափանման միջոցի կիրառումն այս փուլում անհամաչափ չի կարող համարվել, և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն է տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անելու անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության մասին։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Վահագն Պողոսյանի գործով կայացված նախադեպային որոշմամբ գտել է, որ մինչև մեկ տարի ժամկետով ազատազրկում նախատեսող և ավելի բարձր հանրային վտանգավորությամբ օժտված, այդ թվում՝ առանձնապես ծանր հանցագործությունների համար մեղադրվող անձանց ազատությունից զրկելու իրավական հիմքերի առկայությունը փաստելու համար չեն կարող սահմանվել նույնանման չափորոշիչներ:
Քննարկելով հատուկ վերանայման բողոքում նշված դիրքորոշումներն այն մասին, որ «(…) Խ․Կարախանյանի դատվախությունը մարված է, հանդիսանում է նախկինում չդատված անձ: Խ.Կարախանյանը մասնակցել է 44-օրյա պատերազմին, բնութագրվել է դրականորեն, ծնողները կենսաթոշակառու են, նա հանդիսանում ընտանիքի միակ կերակրողը։ Բացի այդ, Խ.Կարախանյանի հայրը՝ Հ.Կարախանյանը պատերազմների մասնակից է, ԵԿՄ անդամ, ինչպես նաև նրա ծնողները համաձայնություն են ներկայացրել, որ իրենց տունը ընդունվի որպես գրավ, ինչը այլ ընտրանքային խափանման միջոցների, մասնավորապես տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի համակցությամբ կապահովի պաշտպանյալիս պատշաճ վարքագիծը (…)»՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դրանք, սույն որոշմամբ արձանագրված փաստական տվյալների պայմաններում, ողջամտորեն չեն կարող դիտարկվել որպես բավարար հակակշռող գործոններ` մեղադրյալի կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու ռիսկերը չեզոքացնելու համար, և բացի դա խափանման միջոցի վերաբերյալ յուրաքանչյուր որոշում կայացվում է հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռման սկզբունքի լույսի ներքո, և կոնկրետ դեպքում բացառապես անձնական շահերին առաջնահերթությունը տալը չի բխում վարույթի արդարացիությունից։
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, ուստի մեղադրյալ Խաչատուր Հմայակի Կարախանյանի պաշտպան Վահագն Հարությունյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը՝ թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-116-րդ, 299-րդ, 355-356-րդ, 359-րդ, 392-393-րդ, 395-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2026 թվականի ապրիլի 30-ի ԵԴ1/2673/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնհինգօրյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ ԼՈւՍԻՆԵ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ