Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/2670/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
12․1
Պատասխանող
Ռոման Ենգոյան Արթուրի
Կարլեն Առուստամյան Կարենի
Հարություն Ասրյան Արսենի
Կարլեն Առուստամյան
Ռոման Ենգոյան
Կարլեն Առուստամյան
Հարություն Ասրյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Սաթենիկ Անդրեասյան
Քրեական վերաքննիչ
Աննա Մաթևոսյան
Լուսինե Ալավերդյան
Կարեն Հովհաննիսյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Սաթենիկ Անդրեասյան
Քրեական վերաքննիչ
Աննա Մաթևոսյան
Լուսինե Ալավերդյան
Կարեն Հովհաննիսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-12-08 | 15:00 | 1 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-10-20 | 17:30 | 3 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-10-08 | 17:30 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-09-24 | 15:30 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-08-21 | 16:00 | 3 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-08-05 | 12:30 | 3 | Նիստը կայացել է |
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ՝ նաև Դատարան)
Նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Է․ԴԱՎԹՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Ն․ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆԻ
պաշտպան Ս․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
պաշտպան Մ․ԱՂԱԲԵԿՅԱՆԻ
մեղադրյալ Հ․ԱՍՐՅԱՆԻ
մեղադրյալ Կ․ԱՌՈՒՍՏԱՄՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ռ․ԵՆԳՈՅԱՆԻ
2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Երևան քաղաքում՝ դռնբաց դատական նիստում, դատաքննության արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռոման Արթուրի Ենգոյանի՝ (ծնված՝ 27․10․2004թ․, ազգությամբ հայ․ ՀՀ քաղաքացի, հաշվառված և բնակվող՝ ք․Երևան, Ավան, Թումանյան թաղամաս, 12/1 շենք, բն․ 40 հասցեում, նախկինում չդատված) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի՝ (ծնված՝ 30․03․2001թթ․, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բնակվող՝ ք․Երևան, Լեփսյուսի փողոց, 2/1 շենք, բն․ 4 հասցեում, նախկինում չդատված ) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, Հարություն Արսենի Ասրյանի՝ (ծնված՝ 23․06․2003թ․, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, հաշվառված և բնակվող՝ ք․Երևան, Ավան, Քուչակ թաղամաս, 22 շենք, բն․ 7 հասցեում, նախկինում չդատված) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1․ Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03։20-ին, ձերբակալվել է Ռոման Արթուրի Ենգոյանը։
2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03։20-ին, ձերբակալվել է Կարլեն Կարենի Առուստամյանը։
2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03։50-ին, ձերբակալվել է Արման Սարգսի Գաբրիելյանը։
2025 թվականի մայիսի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 15153825 քրեական վարույթը։
2025 թվականի մայիսի 11-ին որոշումներ են կայացվել Կարլեն Կարենի Առուստամյանին, Արման Սարգսի Գաբրիելյանին և Ռոման Արթուրի Ենգոյանին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 12-ին որոշումներ են կայացվել Կարլեն Կարենի Առուստամյանին, Արման Սարգսի Գաբրիելյանին և Ռոման Արթուրի Ենգոյանին ձերբակալումից ազատ արձակելու մասին՝ անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով։
2025 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 15157625 քրեական վարույթը։
2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել թիվ 15153825 քրեական վարույթը թիվ 15157625 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 15153825 համարի ներքո շարունակելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանին դատարան ներկայացնելու համար ձերբակալելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանին դատարան ներկայացնելու համար ձերբակալելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 19-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով կիրառելու մասին։ Գրավի վճարման անդորրագիրը ներկայացվել է վարույթն իրականացնող քննիչին 2025 թվականի մայիսի 22-ին (տես՝ քրեական գործ, հատոր 1-ին, գ․թ․ 228)։
2025 թվականի մայիսի 19-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով կիրառելու մասին։ Գրավի վճարման անդորրագիրը ներկայացվել է վարույթն իրականացնող քննիչին 2025 թվականի մայիսի 23-ին (տես՝ քրեական գործ, հատոր 1-ին, գ․թ․ 230)։
2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի հունիսի 27-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին։
2025 թվականի հունիսի 30-ին որոշում է կայացվել դեպքի կատարման ժամանակ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի հագին եղած հագուստները, ինչպես նաև Ռոման Ենգոյանի անձնական խուզարկությամբ վերցված գլխարկը և կոշիկի տակացուն իրեղեն ապացույց ճանաչելու և վարույթի նյութերին կցելու մասին։
2025 թվականի հունիսի 30-ին որոշում է կայացվել թիվ 15153825 քրեական վարույթից անջատել մեղադրյալներ՝ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի և Հարություն Արսենի Ասրյանի՝ ըստ մեղադրանքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, վերաբերյալ մասը անջատել, անջատված քրեական վարույթին շնորհել թիվ 15172425 համարը:
2025 թվականի հուլիսի 17-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանում ստացվել է թիվ ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործը, այն նույն օրը համակարգչային ծրագրով իրականացվող գործերի բաշխման միջոցով մակագրվել է դատավոր Ս․Անդրեասյանին և 2025 թվականի հուլիսի 18-ին փաստացի հանձնվել է դատավորին։
2025 թվականի հուլիսի 18-ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, անփոփոխ թողնելու մասին:
Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, անփոփոխ թողնելու մասին:
Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքն անփոփոխ թողնելու մասին:
2․ Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2․1․ 2025 թվականի հունիսի 26-ի Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ն․Մհերյանի որոշմամբ թիվ 15153825 քրեական գործով որոշում է կայացվել մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, այն բանի համար, որ «նա 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Պուշկին 56/1 հասցեում, խմբի կազմում կատարել է խուլիգանություն և խմբի կազմում դիտավորյալ ֆիզիկական ներգործություն է գործադրել քննությամբ ինքնությունը դեռևս չպարզված անձի նկատմամբ։
Այսպես, 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Հարություն Արսենի Ասրյանը Կարլեն Կարենի Առուստամյանի և Ռոման Արթուրի Ենգոյանի հետ, Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցով զբոսնելու ընթացքում մոտեցել են նշված վայրում գտնված և քննությամբ ինքնությունները դեռևս չպարզված անձանց, որից հետո Հարություն Արսենի Ասրյանը, Ռոման Արթուր Ենգոյանը և Կարլեն Կարենի Առուստամյանը և տևական ժամանակ՝ շուրջ 10 րոպե, խմբի կազմում, չնչին առիթը որպես պատրվակ օգտագործելով՝ իրենց անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով տարված, հասարակության նկատմամբ անհարգալից և բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ անտեսելով գիշերային ուշ ժամ լինելու, նշված վայրում գտնվող քաղաքացիների, ինչպես նաև հարակից հատվածներում առկա բնակելի շենքերի առկայությունը, նույն վայրում վիճաբանության են բռնվել և համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ են հնչեցրել, ինչպես նաև ինքնությունները դեռևս չպարզված անձի առողջությանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ պատճառելու նպատակով, խմբով, մեկը մյուսի գործողությունները փոխլրացնելով, ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ են հասցրել իրենց հետ վիճաբանած անձանցից մեկի մարմնի տարբեր հատվածներին, որի արդյունքում տևական ժամանակ խախտել են Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցում գտնվող քաղաքացիների, հարակից շենքերում գտնվող բնակիչների անդորրը և խոչընդոտել նշված հատվածի երթևեկությանը»։
2․2․ 2025 թվականի հունիսի 26-ի (մայիսի 16-ի) Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ն․Մհերյանի որոշմամբ թիվ 15153825 քրեական գործով որոշում է կայացվել մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, այն բանի համար, որ «նա 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Պուշկին 56/1 հասցեում, խմբի կազմում կատարել է խուլիգանություն և խմբի կազմում դիտավորյալ ֆիզիկական ներգործություն է գործադրել քննությամբ ինքնությունը դեռևս չպարզված անձի նկատմամբ:
Այսպես, 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Կարլեն Կարենի Առուստամյանը, Ռոման Արթուրի Ենգոյանի և Հարություն Արսենի Ասրյանի հետ, Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցով զբոսնելու ընթացքում մոտեցել են նշված վայրում գտնված և քննությամբ ինքնությունները դեռևս չպարզված անձանց, որից հետո Կարլեն Կարենի Առուստամյանը, Ռոման Արթուր Ենգոյանը և Հարություն Արսենի Ասրյանը տևական ժամանակ՝ շուրջ 10 րոպե, խմբի կազմում, չնչին առիթը որպես պատրվակ օգտագործելով՝ իրենց անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով տարված, հասարակության նկատմամբ անհարգալից և բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ անտեսելով գիշերային ուշ ժամ լինելու, նշված վայրում գտնվող քաղաքացիների, ինչպես նաև հարակից հատվածներում առկա բնակելի շենքերի առկայությունը, նույն վայրում վիճաբանության են բռնվել և համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ են հնչեցրել, ինչպես նաև ինքնությունները դեռևս չպարզված անձի առողջությանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ պատճառելու նպատակով, խմբով, մեկը մյուսի գործողությունները փոխլրացնելով, ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ են հասցրել իրենց հետ վիճաբանած անձանցից մեկի մարմնի տարբեր հատվածներին, որի արդյունքում տևական ժամանակ խախտել են Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցում գտնվող քաղաքացիների, հարակից շենքերում գտնվող բնակիչների անդորրը և խոչընդոտել նշված հատվածի երթևեկությանը»։
2․3․ 2025 թվականի հունիսի 26-ի (մայիսի 16-ի) Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ն․Մհերյանի որոշմամբ թիվ 15153825 քրեական գործով որոշում է կայացվել մեղադրյալ Ռոման Արթուր Ենգոյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, այն բանի համար, որ «նա 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Պուշկին 56/1 հասցեում, խմբի կազմում կատարել է խուլիգանություն և խմբի կազմում դիտավորյալ ֆիզիկական ներգործություն է գործադրել քննությամբ ինքնությունը դեռևս չպարզված անձի նկատմամբ:
Այսպես, 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Ռոման Արթուրի Ենգոյանը, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի և Հարություն Արսենի Ասրյանի հետ, Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցով զբոսնելու ընթացքում մոտեցել են նշված վայրում գտնված և քննությամբ ինքնությունները դեռևս չպարզված անձանց, որից հետո Ռոման Արթուր Ենգոյանը, Կարլեն Կարենի Առուստամյանը և Հարություն Արսենի Ասրյանը տևական ժամանակ՝ շուրջ 10 րոպե, խմբի կազմում, չնչին առիթը որպես պատրվակ օգտագործելով՝ իրենց անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով տարված, հասարակության նկատմամբ անհարգալից և բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ անտեսելով գիշերային ուշ ժամ լինելու, նշված վայրում գտնվող քաղաքացիների, ինչպես նաև հարակից հատվածներում առկա բնակելի շենքերի առկայությունը, նույն վայրում վիճաբանության են բռնվել և համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ են հնչեցրել, ինչպես նաև ինքնությունները դեռևս չպարզված անձի առողջությանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ պատճառելու նպատակով, խմբով, մեկը մյուսի գործողությունները փոխլրացնելով, ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ են հասցրել իրենց հետ վիճաբանած անձանցից մեկի մարմնի տարբեր հատվածներին, որի արդյունքում տևական ժամանակ խախտել են Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցում գտնվող քաղաքացիների, հարակից շենքերում գտնվող բնակիչների անդորրը և խոչընդոտել նշված հատվածի երթևեկությանը»:
3, Արագացված վարույթ
Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալներ Ռոման Արթուրի Ենգոյանը, Կարլեն Կարենի Առուստամյանը, Հարություն Արսենի Ասրյանը միջնորդել են դատական քննությունն անցկացնել արագացված վարույթի կարգով:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը ներկայացնելուց հետո մեղադրյալը հայտարարել է, որ ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ և գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Պաշտպաններ Ս․Հարությունյանը և Մ․Աղաբեկյանը միացել են ներկայացված միջնորդությանը:
Հանրային մեղադրողը չի առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և որոշում կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:
(Մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը)։
4․ Պատճառաբանական մաս.
4․1․ Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի, Հարություն Արսենի Ասրյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված վարույթի կարգ կիրառելու պայմաններում Դատարանն արձանագրում է.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հարվածներ հասցնելը կամ բռնի այլ գործողություններ կատարելը, եթե չեն առաջացել սույն օրենսգրքի 171-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքները`
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է`
(…)
5) մի խումբ անձանց կողմից,
(...)
պատժվում է հանրային աշխատանքներով` հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի համաձայն՝
« 1. Խուլիգանությունը` հասարակության նկատմամբ անհարգալից կամ իրավական կամ բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելը, որը դրսևորվել է անձին ստորացնելով կամ հայհոյանքներով կամ անպարկեշտ արտահայտություններով կամ համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ մարդկանց անդորրը խախտելով կամ նույն եղանակներով հանրային միջոցառումը, արարողությունը խափանելով կամ հասարակական նշանակության օբյեկտի, հիմնարկի կամ կազմակերպության բնականոն աշխատանքը խոչընդոտելով՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝
1) մի խումբ անձանց կողմից,
(...)
պատժվում է տուգանքով՝ քսանապատիկից հիսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր յոթանասուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճիռը կայացվում է Հայաստանի Հանրապետության անունից:
2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր:
3. Դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են տվյալ վարույթն իրականացնելիս:
4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝
1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են:
5. Դատավճիռը կարող է լինել արդարացման կամ մեղադրական»(…):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ.
5) ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկվեն արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի համար.
6) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման.
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
11) գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
12) որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
13) վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
14) ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
15) դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
16) ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 349-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Դատավճիռը կազմված է ներածական, նկարագրական, պատճառաբանական և եզրափակիչ մասերից:
2. Դատավճռի ներածական մասում նշվում են`
1) որ դատավճիռը կայացվել է Հայաստանի Հանրապետության անունից.
2) դատավճիռը կայացնելու վայրը և ժամանակը.
3) դատավճիռը կայացնող դատարանի անվանումը, դատարանի կազմը, դատական նիստի քարտուղարը, հանրային մեղադրողը, վարույթի մասնավոր մասնակիցները.
4) մեղադրյալի անունը, հայրանունը, ազգանունը, նրա ծննդյան թվականը, ամիսը, օրը և ծննդավայրը, ընտանեկան դրությունը, աշխատանքի վայրը, զբաղմունքը, կրթությունը և այլ վերաբերելի տեղեկություններ.
5) քրեական օրենսգրքի այն հոդվածը կամ հոդվածի մասը կամ կետը, որով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալին մեղադրանք է ներկայացվել:
3. Դատավճռի նկարագրական մասում նշվում են՝
1) մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2) դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3) դատարանի փաստական վերլուծությունները.
4) հետազոտված ապացույցների հիման վրա դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները:
4. Դատավճռի պատճառաբանական մասում նշվում են՝
1) կիրառվող իրավունքը, այդ թվում՝ միջազգային պայմանագրերը.
2) դատարանի իրավական վերլուծությունները.
3) դատարանի հետևությունները և դրանց իրավական հիմնավորումները.
4) օրենքի այն նորմերը, որոնցով դատարանը ղեկավարվել է դատավճիռ կայացնելիս:
5. Դատավճռի եզրափակիչ մասում նշվում են`
1) դատարանի որոշումները.
2) դատավճռի բողոքարկման կարգը:
6. Նախագահողն ստորագրում է դատավճռի յուրաքանչյուր էջը»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
2. Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(...) 6) ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները, անձի կողմից իր ակտիվների ներդրմամբ (տրամադրմամբ) այլ անձանց գործունեությունից ստացված եկամուտը (շահաբաժինը, տոկոսը, ռոյալթին, վարձակալական վճարը): Ամսական եկամուտը հաշվարկելիս հաշվի չեն առնվում դրանց համար վճարվող հարկերը, տուրքերը կամ այլ վճարներ.
7) նվազագույն աշխատավարձ՝ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքով սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափը. (․․․)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով:
2. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում:
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
4. Տուգանքը որպես լրացուցիչ պատիժ կարող է նշանակվել ծանր և առանձնապես ծանր՝ գույքային վնաս պատճառելու հետ կապված կամ շահադիտական դրդումներով կատարված հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի կրկնապատիկից քսանապատիկի չափով:
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
6. Տուգանքի կիրառմամբ պետական բյուջեում գոյացած միջոցների հաշվին յուրաքանչյուր տարի պետությունը կարող է իրականացնել հանցագործությամբ տուժողներին պատճառված վնասի փոխհատուցմանն ուղղված սոցիալական ծրագրեր: Հանցագործությամբ տուժողներին պատճառված վնասի փոխհատուցման սկզբունքները, առաջնահերթությունները, փոխհատուցման կարգը և չափը սահմանում է Կառավարությունը:
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:
9. Եթե սույն հոդվածի 8-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հաշվարկի արդյունքով հանրային աշխատանքների տևողությունը գերազանցում է 270 ժամը, ապա նշանակվում են 270 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներ։ Եթե հաշվարկի արդյունքով հանրային աշխատանքների տևողությունը պակաս է ստացվում 60 ժամից, ապա հանրային աշխատանքները նշանակվում են այն տևողությամբ, որն ստացվել է հաշվարկի արդյունքով:
10. Այն դեպքերում, երբ տուգանքը նշանակվում է որպես լրացուցիչ պատիժ` ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժի հետ, կամ հանցագործությունների կամ դատավճիռների համակցությամբ, և դատապարտվողը հնարավորություն չի ունենում անհապաղ կամ պատիժը կրելու ընթացքում վճարելու այն, ապա տուգանքի վճարումը կարող է հետաձգվել մինչև հիմնական պատիժը կրելու ավարտը: Եթե հիմնական պատիժը կրելուց հետո դատապարտյալն ի վիճակի չի լինում վճարել նշանակված տուգանքը, ապա դրա կատարման հարցը լուծվում է սույն հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված կարգով:
11. Տուգանքը վճարելուց խուսափելու դեպքում բռնագանձվում է դատարանի որոշած տուգանքի չափին համարժեք գույք, եթե այդպիսին առկա է: Եթե այդպիսի գույք առկա չէ, ապա տուգանքը փոխարինվում է ազատազրկմամբ` ազատազրկման 3 օրը հաշվարկելով նվազագույն աշխատավարձի դիմաց:
12. Տուգանքն ազատազրկմամբ փոխարինելիս ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն ժամկետը, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է: Եթե հաշվարկի հետևանքով ազատազրկման ժամկետը պակաս է ստացվում այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված նվազագույն ժամկետից, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է, ապա պատիժը նշանակվում է հաշվարկի արդյունքով ստացված ժամկետի չափով:
13. Սույն հոդվածի 11-րդ մասով նախատեսված կանոնով է իրականացվում հաշվարկը նաև այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի սանկցիայով ազատազրկում նախատեսված չէ: Այդ դեպքում ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել 1 տարին:
14. Տուգանքը վճարելուց խուսափող է համարվում այն դատապարտյալը, որը`
1) տուգանքի մասին պրոբացիայի ծառայության կողմից պատշաճ ծանուցվելուց հետո՝ 10 աշխատանքային օրվա ընթացքում, տուգանքի վճարման անդորրագիրը չի ներկայացրել լիազոր մարմին, բացառությամբ սույն հոդվածի 8-րդ մասով նախատեսված դեպքերի,
2) խախտել է տուգանքի վճարումը հետաձգելու կամ տուգանքը մաս առ մաս վճարելու կարգն ու պայմանները, բացառությամբ սույն հոդվածի 8-րդ մասով նախատեսված դեպքերի»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ազատության սահմանափակումը դատապարտյալին առանց ուսումնառությունից կամ աշխատանքից կտրելու տնային պայմաններում հսկողության տակ պահելն է:
2. Ազատության սահմանափակումը նշանակվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար` 6 ամսից 3 տարի ժամկետով: Դատարանը, ազատության սահմանափակում նշանակելով, արգելում է հանցանք կատարած անձին այցելել տարբեր ժամանցային կամ այլ հաստատություններ, կազմակերպել, մասնակցել կամ այցելել որոշակի միջոցառումների կամ առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը կամ որոշակի ժամերի բացակայել տնից: Դատարանը, ազատության սահմանափակում նշանակելով, դատապարտյալի նկատմամբ սահմանում է սույն մասով սահմանված արգելքներից մեկը կամ մի քանիսը։
3. Դատարանի նշանակած արգելքները չեն կարող սահմանափակել դատապարտյալի հետ համատեղ բնակվող անձանց ազատության կամ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը։
4. Որոշակի ժամերի տնից բացակայելու արգելքը չի կարող պակաս լինել օրական 8 և չի կարող ավելի լինել օրական 12 ժամից:
5. Ազատության սահմանափակումը չի կարող նշանակվել ժամկետային զինվորական ծառայության մեջ գտնվող զինծառայողների նկատմամբ:
6. Սույն հոդվածով նախատեսված պատժից դատապարտյալի խուսափելու դեպքում այն փոխարինվում է ազատազրկմամբ` ազատության սահմանափակման 2 օրը հաշվարկելով ազատազրկման 1 օրվա դիմաց: Ազատության սահմանափակումն ազատազրկմամբ փոխարինելիս ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն ժամկետը, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է: Եթե հաշվարկի արդյունքով ազատազրկման ժամկետը պակաս է ստացվում այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված նվազագույն ժամկետից, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է, ապա պատիժը նշանակվում է հաշվարկի արդյունքով ստացված ժամկետի չափով:
7. Սույն հոդվածի 6-րդ մասով նախատեսված կանոնով է իրականացվում հաշվարկը նաև այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի սանկցիայով ազատազրկում նախատեսված չէ: Այդ դեպքում ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել 1 տարին:
8. Սույն հոդվածի իմաստով՝ պատժից խուսափող է համարվում այն դատապարտյալը, որը երկու և ավելի անգամ խախտել է դատարանի սահմանած արգելքը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն՝
«Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»։
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից(…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից: Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև և տեսակ, շարժառիթ, նպատակ, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակություն, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարք և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճան և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման:
Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև. «(...) Պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…):
(…) Պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) որը պետք է կիրառվի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը):
4․2․ Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները.
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքներն ուղղված են ազատության, պատվի, արժանապատվության, ֆիզիկական կամ հոգեկան անձեռնմխելիության և հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք Դատարանը չի արձանագրում:
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը դիտարկում է մեղքի ընդունումը և զղջալը կատարած արարքի համար։
Որպես անձը բնութագրող տվյալներ են հանդիսանում նախկինում դատվածություն չունենալու, ինչպես նաև մեղադրյալի առողջական վիճակի վերաբերյալ ներկայացված տվյալները։ Մասնավորապես՝ համաձայն «ՄԻԲՍ» բժշկական կենտրոնից 2023 թվականի հոկտեմբերի 29-ին ստացված մագնիսա-ռեզոնանասային տոմոգրաֆիայի եզրակացության՝ մեղադրյալի մոտ ախտորոշվել է «Ողնաշարի դեգենրատիվ-դիստրոֆիկ փոփոխությունների սկզբնական դրսևորումների ՄՌ-պատկեր։ Ստատիկայի խանգարում ողնաշարի պարանոցային հատվածում։ C3/C4 միջողային սկավառակի պրոտրոզիա։ Th10, Th12 ողերի մարմինների հեմանգիոմաներ»։
Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանին վերագրվող արարքները, դրանց քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքների կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, Դատարանն արձանագրում է, որ Ռոման Արթուրի Ենգոյանին անհրաժեշտ է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է պատիժ նշանակել տուգանքի ձևով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ:
Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանք պատժի չափի որոշման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՊԵԿ տվյալների շտեմարանից ստացված քաղվածքի՝ մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի կողմից հանցանքը կատարելուն նախորդող 12 ամիսների ընթացքում չի աշխատել, ուստի Դատարանը տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս հիմք է ընդունում «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը՝ 75․000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը։
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն։
Քննության առնելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
4․3․ Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները.
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքներն ուղղված են ազատության, պատվի, արժանապատվության, ֆիզիկական կամ հոգեկան անձեռնմխելիության և հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք Դատարանը չի արձանագրում:
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը դիտարկում է մեղքի ընդունումը և զղջալը կատարած արարքի համար։
Որպես անձը բնութագրող տվյալ է հանդիսանում նախկինում դատվածություն չունենալու հանգամանքը, ինչպես նաև մեղադրյալի կողմից մարտական գործողություններին մասնակցելու հանգամանքը, որը հաստատվում է մեղադրյալ Կարլեն Առուստամյանի զինվորական գրքույկից ներկայացված պատճենով, ըստ որի՝ վերջինս 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ից 2020 թվականի նոյեմբերի 10-ը 3840/զմ կազմում մասնակցել է մարտական գործողություններին։
Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանին վերագրվող արարքները, դրանց քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքների կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, Դատարանն արձանագրում է, որ Կարլեն Կարենի Առուստամյանին անհրաժեշտ է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքի ձևով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ:
Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանք պատժի չափի որոշման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ ՊԵԿ հարկ վճարողների սպասարկման վարչության պետ Ա․Հովսեփյանի կողմից ստացված տվյալների՝ հանցանքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալի եկամտի չափը կազմել է 6․853․582 ՀՀ դրամ, Դատարանը մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս հիմք է ընդունում հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը՝ 149․258 (հարյուր քառասունինն հազար երկու հարյուր հիսունութ) ՀՀ դրամը, որը պակաս չի ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից։
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ նվազագույն եկամտի քսանապատիկի՝ 2․985․200 (երկու միլիոն ինը հարյուր ութսունհինգ հազար երկու հարյուր) ՀՀ դրամ գումարի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն։
Քննության առնելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
4․4․ Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները.
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքներն ուղղված են ազատության, պատվի, արժանապատվության, ֆիզիկական կամ հոգեկան անձեռնմխելիության և հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք Դատարանը չի արձանագրում:
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը դիտարկում է մեղքի ընդունումը և զղջալը կատարած արարքի համար։
Որպես անձը բնութագրող տվյալ է հանդիսանում նախկինում դատվածություն չունենալու հանգամանքը։
Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանին վերագրվող արարքները, դրանց քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքների կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, Դատարանն արձանագրում է, որ Հարություն Արսենի Ասրյանին անհրաժեշտ է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքի ձևով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ:
Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանք պատժի չափի որոշման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՊԵԿ տվյալների շտեմարանից ստացված քաղվածքի՝ մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի կողմից հանցանքը կատարելուն նախորդող 12 ամիսների ընթացքում չի աշխատել, ուստի Դատարանը տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս հիմք է ընդունում «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը՝ 75․000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը։
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն։
Քննության առնելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
4․5․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, պատճառված վնասի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով գույքային հայց չի հարուցվել, բռնագրավման ենթակա գույքի, ինչպես նաև գույքի արգելադրման վերաբերյալ տվյալներ քրեական գործում առկա չեն։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, ուստի դատական ծախսերի հարցը Դատարանը համարում է լուծված։
Քննարկելով մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցների հարցը՝ Դատարանը գտնում է, Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերադարձնել այն վճարած անձին, Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերադարձնել այն վճարած անձին:
Դատարանը, քննարկելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, գտնում է, որ 2025 թվականի հունիսի 30-ին կայացված որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի հագին եղած հագուստները, Ռոման Ենգոյանի անձնական խուզարկությամբ վերցված գլխարկը և կոշիկի տակացուն վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի քննչական առաջին բաժին՝ թիվ 15172425 քրեական վարույթի նյութերին կցելու համար:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 352-353-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ռոման Արթուրի Ենգոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
Ռոման Արթուրի Ենգոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և դատապարտել ազատության սահմանափակմամբ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Հարություն Արսենի Ասրյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
Հարություն Արսենի Ասրյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և դատապարտել ազատության սահմանափակմամբ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Կարլեն Կարենի Առուստամյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն եկամտի քսանապատիկի՝ 2․985․200 (երկու միլիոն ինը հարյուր ութսունհինգ հազար երկու հարյուր) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
Կարլեն Կարենի Առուստամյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և դատապարտել ազատության սահմանափակմամբ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ՝ մեղադրյալների նկատմամբ նշանակված տուգանքների վճարումը թույլատրել կատարել 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերադարձնել այն վճարած անձին:
Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերադարձնել այն վճարած անձին:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի հագին եղած հագուստները, Ռոման Ենգոյանի անձնական խուզարկությամբ վերցված գլխարկը և կոշիկի տակացուն վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի քննչական առաջին բաժին՝ թիվ 15172425 քրեական վարույթի նյութերին կցելու համար:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ ՍԱԹԵՆԻԿ ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
(այսուհետ՝ նաև Դատարան)
Նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Է․ԴԱՎԹՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Ն․ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆԻ
պաշտպան Ս․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
պաշտպան Մ․ԱՂԱԲԵԿՅԱՆԻ
մեղադրյալ Հ․ԱՍՐՅԱՆԻ
մեղադրյալ Կ․ԱՌՈՒՍՏԱՄՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ռ․ԵՆԳՈՅԱՆԻ
2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Երևան քաղաքում՝ դռնբաց դատական նիստում, դատաքննության արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռոման Արթուրի Ենգոյանի՝ (ծնված՝ 27․10․2004թ․, ազգությամբ հայ․ ՀՀ քաղաքացի, հաշվառված և բնակվող՝ ք․Երևան, Ավան, Թումանյան թաղամաս, 12/1 շենք, բն․ 40 հասցեում, նախկինում չդատված) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի՝ (ծնված՝ 30․03․2001թթ․, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բնակվող՝ ք․Երևան, Լեփսյուսի փողոց, 2/1 շենք, բն․ 4 հասցեում, նախկինում չդատված ) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, Հարություն Արսենի Ասրյանի՝ (ծնված՝ 23․06․2003թ․, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, հաշվառված և բնակվող՝ ք․Երևան, Ավան, Քուչակ թաղամաս, 22 շենք, բն․ 7 հասցեում, նախկինում չդատված) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1․ Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03։20-ին, ձերբակալվել է Ռոման Արթուրի Ենգոյանը։
2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03։20-ին, ձերբակալվել է Կարլեն Կարենի Առուստամյանը։
2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03։50-ին, ձերբակալվել է Արման Սարգսի Գաբրիելյանը։
2025 թվականի մայիսի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 15153825 քրեական վարույթը։
2025 թվականի մայիսի 11-ին որոշումներ են կայացվել Կարլեն Կարենի Առուստամյանին, Արման Սարգսի Գաբրիելյանին և Ռոման Արթուրի Ենգոյանին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 12-ին որոշումներ են կայացվել Կարլեն Կարենի Առուստամյանին, Արման Սարգսի Գաբրիելյանին և Ռոման Արթուրի Ենգոյանին ձերբակալումից ազատ արձակելու մասին՝ անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով։
2025 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 15157625 քրեական վարույթը։
2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել թիվ 15153825 քրեական վարույթը թիվ 15157625 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 15153825 համարի ներքո շարունակելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանին դատարան ներկայացնելու համար ձերբակալելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանին դատարան ներկայացնելու համար ձերբակալելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 19-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով կիրառելու մասին։ Գրավի վճարման անդորրագիրը ներկայացվել է վարույթն իրականացնող քննիչին 2025 թվականի մայիսի 22-ին (տես՝ քրեական գործ, հատոր 1-ին, գ․թ․ 228)։
2025 թվականի մայիսի 19-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով կիրառելու մասին։ Գրավի վճարման անդորրագիրը ներկայացվել է վարույթն իրականացնող քննիչին 2025 թվականի մայիսի 23-ին (տես՝ քրեական գործ, հատոր 1-ին, գ․թ․ 230)։
2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի հունիսի 27-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին։
2025 թվականի հունիսի 30-ին որոշում է կայացվել դեպքի կատարման ժամանակ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի հագին եղած հագուստները, ինչպես նաև Ռոման Ենգոյանի անձնական խուզարկությամբ վերցված գլխարկը և կոշիկի տակացուն իրեղեն ապացույց ճանաչելու և վարույթի նյութերին կցելու մասին։
2025 թվականի հունիսի 30-ին որոշում է կայացվել թիվ 15153825 քրեական վարույթից անջատել մեղադրյալներ՝ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի և Հարություն Արսենի Ասրյանի՝ ըստ մեղադրանքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, վերաբերյալ մասը անջատել, անջատված քրեական վարույթին շնորհել թիվ 15172425 համարը:
2025 թվականի հուլիսի 17-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանում ստացվել է թիվ ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործը, այն նույն օրը համակարգչային ծրագրով իրականացվող գործերի բաշխման միջոցով մակագրվել է դատավոր Ս․Անդրեասյանին և 2025 թվականի հուլիսի 18-ին փաստացի հանձնվել է դատավորին։
2025 թվականի հուլիսի 18-ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, անփոփոխ թողնելու մասին:
Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, անփոփոխ թողնելու մասին:
Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքն անփոփոխ թողնելու մասին:
2․ Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2․1․ 2025 թվականի հունիսի 26-ի Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ն․Մհերյանի որոշմամբ թիվ 15153825 քրեական գործով որոշում է կայացվել մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, այն բանի համար, որ «նա 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Պուշկին 56/1 հասցեում, խմբի կազմում կատարել է խուլիգանություն և խմբի կազմում դիտավորյալ ֆիզիկական ներգործություն է գործադրել քննությամբ ինքնությունը դեռևս չպարզված անձի նկատմամբ։
Այսպես, 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Հարություն Արսենի Ասրյանը Կարլեն Կարենի Առուստամյանի և Ռոման Արթուրի Ենգոյանի հետ, Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցով զբոսնելու ընթացքում մոտեցել են նշված վայրում գտնված և քննությամբ ինքնությունները դեռևս չպարզված անձանց, որից հետո Հարություն Արսենի Ասրյանը, Ռոման Արթուր Ենգոյանը և Կարլեն Կարենի Առուստամյանը և տևական ժամանակ՝ շուրջ 10 րոպե, խմբի կազմում, չնչին առիթը որպես պատրվակ օգտագործելով՝ իրենց անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով տարված, հասարակության նկատմամբ անհարգալից և բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ անտեսելով գիշերային ուշ ժամ լինելու, նշված վայրում գտնվող քաղաքացիների, ինչպես նաև հարակից հատվածներում առկա բնակելի շենքերի առկայությունը, նույն վայրում վիճաբանության են բռնվել և համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ են հնչեցրել, ինչպես նաև ինքնությունները դեռևս չպարզված անձի առողջությանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ պատճառելու նպատակով, խմբով, մեկը մյուսի գործողությունները փոխլրացնելով, ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ են հասցրել իրենց հետ վիճաբանած անձանցից մեկի մարմնի տարբեր հատվածներին, որի արդյունքում տևական ժամանակ խախտել են Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցում գտնվող քաղաքացիների, հարակից շենքերում գտնվող բնակիչների անդորրը և խոչընդոտել նշված հատվածի երթևեկությանը»։
2․2․ 2025 թվականի հունիսի 26-ի (մայիսի 16-ի) Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ն․Մհերյանի որոշմամբ թիվ 15153825 քրեական գործով որոշում է կայացվել մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, այն բանի համար, որ «նա 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Պուշկին 56/1 հասցեում, խմբի կազմում կատարել է խուլիգանություն և խմբի կազմում դիտավորյալ ֆիզիկական ներգործություն է գործադրել քննությամբ ինքնությունը դեռևս չպարզված անձի նկատմամբ:
Այսպես, 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Կարլեն Կարենի Առուստամյանը, Ռոման Արթուրի Ենգոյանի և Հարություն Արսենի Ասրյանի հետ, Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցով զբոսնելու ընթացքում մոտեցել են նշված վայրում գտնված և քննությամբ ինքնությունները դեռևս չպարզված անձանց, որից հետո Կարլեն Կարենի Առուստամյանը, Ռոման Արթուր Ենգոյանը և Հարություն Արսենի Ասրյանը տևական ժամանակ՝ շուրջ 10 րոպե, խմբի կազմում, չնչին առիթը որպես պատրվակ օգտագործելով՝ իրենց անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով տարված, հասարակության նկատմամբ անհարգալից և բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ անտեսելով գիշերային ուշ ժամ լինելու, նշված վայրում գտնվող քաղաքացիների, ինչպես նաև հարակից հատվածներում առկա բնակելի շենքերի առկայությունը, նույն վայրում վիճաբանության են բռնվել և համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ են հնչեցրել, ինչպես նաև ինքնությունները դեռևս չպարզված անձի առողջությանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ պատճառելու նպատակով, խմբով, մեկը մյուսի գործողությունները փոխլրացնելով, ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ են հասցրել իրենց հետ վիճաբանած անձանցից մեկի մարմնի տարբեր հատվածներին, որի արդյունքում տևական ժամանակ խախտել են Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցում գտնվող քաղաքացիների, հարակից շենքերում գտնվող բնակիչների անդորրը և խոչընդոտել նշված հատվածի երթևեկությանը»։
2․3․ 2025 թվականի հունիսի 26-ի (մայիսի 16-ի) Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ն․Մհերյանի որոշմամբ թիվ 15153825 քրեական գործով որոշում է կայացվել մեղադրյալ Ռոման Արթուր Ենգոյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, այն բանի համար, որ «նա 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Պուշկին 56/1 հասցեում, խմբի կազմում կատարել է խուլիգանություն և խմբի կազմում դիտավորյալ ֆիզիկական ներգործություն է գործադրել քննությամբ ինքնությունը դեռևս չպարզված անձի նկատմամբ:
Այսպես, 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Ռոման Արթուրի Ենգոյանը, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի և Հարություն Արսենի Ասրյանի հետ, Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցով զբոսնելու ընթացքում մոտեցել են նշված վայրում գտնված և քննությամբ ինքնությունները դեռևս չպարզված անձանց, որից հետո Ռոման Արթուր Ենգոյանը, Կարլեն Կարենի Առուստամյանը և Հարություն Արսենի Ասրյանը տևական ժամանակ՝ շուրջ 10 րոպե, խմբի կազմում, չնչին առիթը որպես պատրվակ օգտագործելով՝ իրենց անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով տարված, հասարակության նկատմամբ անհարգալից և բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ անտեսելով գիշերային ուշ ժամ լինելու, նշված վայրում գտնվող քաղաքացիների, ինչպես նաև հարակից հատվածներում առկա բնակելի շենքերի առկայությունը, նույն վայրում վիճաբանության են բռնվել և համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ են հնչեցրել, ինչպես նաև ինքնությունները դեռևս չպարզված անձի առողջությանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ պատճառելու նպատակով, խմբով, մեկը մյուսի գործողությունները փոխլրացնելով, ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ են հասցրել իրենց հետ վիճաբանած անձանցից մեկի մարմնի տարբեր հատվածներին, որի արդյունքում տևական ժամանակ խախտել են Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցում գտնվող քաղաքացիների, հարակից շենքերում գտնվող բնակիչների անդորրը և խոչընդոտել նշված հատվածի երթևեկությանը»:
3, Արագացված վարույթ
Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալներ Ռոման Արթուրի Ենգոյանը, Կարլեն Կարենի Առուստամյանը, Հարություն Արսենի Ասրյանը միջնորդել են դատական քննությունն անցկացնել արագացված վարույթի կարգով:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը ներկայացնելուց հետո մեղադրյալը հայտարարել է, որ ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ և գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Պաշտպաններ Ս․Հարությունյանը և Մ․Աղաբեկյանը միացել են ներկայացված միջնորդությանը:
Հանրային մեղադրողը չի առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և որոշում կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:
(Մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը)։
4․ Պատճառաբանական մաս.
4․1․ Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի, Հարություն Արսենի Ասրյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված վարույթի կարգ կիրառելու պայմաններում Դատարանն արձանագրում է.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հարվածներ հասցնելը կամ բռնի այլ գործողություններ կատարելը, եթե չեն առաջացել սույն օրենսգրքի 171-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքները`
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է`
(…)
5) մի խումբ անձանց կողմից,
(...)
պատժվում է հանրային աշխատանքներով` հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի համաձայն՝
« 1. Խուլիգանությունը` հասարակության նկատմամբ անհարգալից կամ իրավական կամ բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելը, որը դրսևորվել է անձին ստորացնելով կամ հայհոյանքներով կամ անպարկեշտ արտահայտություններով կամ համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ մարդկանց անդորրը խախտելով կամ նույն եղանակներով հանրային միջոցառումը, արարողությունը խափանելով կամ հասարակական նշանակության օբյեկտի, հիմնարկի կամ կազմակերպության բնականոն աշխատանքը խոչընդոտելով՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝
1) մի խումբ անձանց կողմից,
(...)
պատժվում է տուգանքով՝ քսանապատիկից հիսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր յոթանասուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճիռը կայացվում է Հայաստանի Հանրապետության անունից:
2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր:
3. Դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են տվյալ վարույթն իրականացնելիս:
4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝
1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են:
5. Դատավճիռը կարող է լինել արդարացման կամ մեղադրական»(…):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ.
5) ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկվեն արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի համար.
6) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման.
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
11) գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
12) որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
13) վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
14) ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
15) դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
16) ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 349-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Դատավճիռը կազմված է ներածական, նկարագրական, պատճառաբանական և եզրափակիչ մասերից:
2. Դատավճռի ներածական մասում նշվում են`
1) որ դատավճիռը կայացվել է Հայաստանի Հանրապետության անունից.
2) դատավճիռը կայացնելու վայրը և ժամանակը.
3) դատավճիռը կայացնող դատարանի անվանումը, դատարանի կազմը, դատական նիստի քարտուղարը, հանրային մեղադրողը, վարույթի մասնավոր մասնակիցները.
4) մեղադրյալի անունը, հայրանունը, ազգանունը, նրա ծննդյան թվականը, ամիսը, օրը և ծննդավայրը, ընտանեկան դրությունը, աշխատանքի վայրը, զբաղմունքը, կրթությունը և այլ վերաբերելի տեղեկություններ.
5) քրեական օրենսգրքի այն հոդվածը կամ հոդվածի մասը կամ կետը, որով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալին մեղադրանք է ներկայացվել:
3. Դատավճռի նկարագրական մասում նշվում են՝
1) մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2) դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3) դատարանի փաստական վերլուծությունները.
4) հետազոտված ապացույցների հիման վրա դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները:
4. Դատավճռի պատճառաբանական մասում նշվում են՝
1) կիրառվող իրավունքը, այդ թվում՝ միջազգային պայմանագրերը.
2) դատարանի իրավական վերլուծությունները.
3) դատարանի հետևությունները և դրանց իրավական հիմնավորումները.
4) օրենքի այն նորմերը, որոնցով դատարանը ղեկավարվել է դատավճիռ կայացնելիս:
5. Դատավճռի եզրափակիչ մասում նշվում են`
1) դատարանի որոշումները.
2) դատավճռի բողոքարկման կարգը:
6. Նախագահողն ստորագրում է դատավճռի յուրաքանչյուր էջը»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
2. Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(...) 6) ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները, անձի կողմից իր ակտիվների ներդրմամբ (տրամադրմամբ) այլ անձանց գործունեությունից ստացված եկամուտը (շահաբաժինը, տոկոսը, ռոյալթին, վարձակալական վճարը): Ամսական եկամուտը հաշվարկելիս հաշվի չեն առնվում դրանց համար վճարվող հարկերը, տուրքերը կամ այլ վճարներ.
7) նվազագույն աշխատավարձ՝ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքով սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափը. (․․․)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով:
2. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում:
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
4. Տուգանքը որպես լրացուցիչ պատիժ կարող է նշանակվել ծանր և առանձնապես ծանր՝ գույքային վնաս պատճառելու հետ կապված կամ շահադիտական դրդումներով կատարված հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի կրկնապատիկից քսանապատիկի չափով:
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
6. Տուգանքի կիրառմամբ պետական բյուջեում գոյացած միջոցների հաշվին յուրաքանչյուր տարի պետությունը կարող է իրականացնել հանցագործությամբ տուժողներին պատճառված վնասի փոխհատուցմանն ուղղված սոցիալական ծրագրեր: Հանցագործությամբ տուժողներին պատճառված վնասի փոխհատուցման սկզբունքները, առաջնահերթությունները, փոխհատուցման կարգը և չափը սահմանում է Կառավարությունը:
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:
9. Եթե սույն հոդվածի 8-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հաշվարկի արդյունքով հանրային աշխատանքների տևողությունը գերազանցում է 270 ժամը, ապա նշանակվում են 270 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներ։ Եթե հաշվարկի արդյունքով հանրային աշխատանքների տևողությունը պակաս է ստացվում 60 ժամից, ապա հանրային աշխատանքները նշանակվում են այն տևողությամբ, որն ստացվել է հաշվարկի արդյունքով:
10. Այն դեպքերում, երբ տուգանքը նշանակվում է որպես լրացուցիչ պատիժ` ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժի հետ, կամ հանցագործությունների կամ դատավճիռների համակցությամբ, և դատապարտվողը հնարավորություն չի ունենում անհապաղ կամ պատիժը կրելու ընթացքում վճարելու այն, ապա տուգանքի վճարումը կարող է հետաձգվել մինչև հիմնական պատիժը կրելու ավարտը: Եթե հիմնական պատիժը կրելուց հետո դատապարտյալն ի վիճակի չի լինում վճարել նշանակված տուգանքը, ապա դրա կատարման հարցը լուծվում է սույն հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված կարգով:
11. Տուգանքը վճարելուց խուսափելու դեպքում բռնագանձվում է դատարանի որոշած տուգանքի չափին համարժեք գույք, եթե այդպիսին առկա է: Եթե այդպիսի գույք առկա չէ, ապա տուգանքը փոխարինվում է ազատազրկմամբ` ազատազրկման 3 օրը հաշվարկելով նվազագույն աշխատավարձի դիմաց:
12. Տուգանքն ազատազրկմամբ փոխարինելիս ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն ժամկետը, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է: Եթե հաշվարկի հետևանքով ազատազրկման ժամկետը պակաս է ստացվում այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված նվազագույն ժամկետից, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է, ապա պատիժը նշանակվում է հաշվարկի արդյունքով ստացված ժամկետի չափով:
13. Սույն հոդվածի 11-րդ մասով նախատեսված կանոնով է իրականացվում հաշվարկը նաև այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի սանկցիայով ազատազրկում նախատեսված չէ: Այդ դեպքում ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել 1 տարին:
14. Տուգանքը վճարելուց խուսափող է համարվում այն դատապարտյալը, որը`
1) տուգանքի մասին պրոբացիայի ծառայության կողմից պատշաճ ծանուցվելուց հետո՝ 10 աշխատանքային օրվա ընթացքում, տուգանքի վճարման անդորրագիրը չի ներկայացրել լիազոր մարմին, բացառությամբ սույն հոդվածի 8-րդ մասով նախատեսված դեպքերի,
2) խախտել է տուգանքի վճարումը հետաձգելու կամ տուգանքը մաս առ մաս վճարելու կարգն ու պայմանները, բացառությամբ սույն հոդվածի 8-րդ մասով նախատեսված դեպքերի»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ազատության սահմանափակումը դատապարտյալին առանց ուսումնառությունից կամ աշխատանքից կտրելու տնային պայմաններում հսկողության տակ պահելն է:
2. Ազատության սահմանափակումը նշանակվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար` 6 ամսից 3 տարի ժամկետով: Դատարանը, ազատության սահմանափակում նշանակելով, արգելում է հանցանք կատարած անձին այցելել տարբեր ժամանցային կամ այլ հաստատություններ, կազմակերպել, մասնակցել կամ այցելել որոշակի միջոցառումների կամ առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը կամ որոշակի ժամերի բացակայել տնից: Դատարանը, ազատության սահմանափակում նշանակելով, դատապարտյալի նկատմամբ սահմանում է սույն մասով սահմանված արգելքներից մեկը կամ մի քանիսը։
3. Դատարանի նշանակած արգելքները չեն կարող սահմանափակել դատապարտյալի հետ համատեղ բնակվող անձանց ազատության կամ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը։
4. Որոշակի ժամերի տնից բացակայելու արգելքը չի կարող պակաս լինել օրական 8 և չի կարող ավելի լինել օրական 12 ժամից:
5. Ազատության սահմանափակումը չի կարող նշանակվել ժամկետային զինվորական ծառայության մեջ գտնվող զինծառայողների նկատմամբ:
6. Սույն հոդվածով նախատեսված պատժից դատապարտյալի խուսափելու դեպքում այն փոխարինվում է ազատազրկմամբ` ազատության սահմանափակման 2 օրը հաշվարկելով ազատազրկման 1 օրվա դիմաց: Ազատության սահմանափակումն ազատազրկմամբ փոխարինելիս ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն ժամկետը, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է: Եթե հաշվարկի արդյունքով ազատազրկման ժամկետը պակաս է ստացվում այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված նվազագույն ժամկետից, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է, ապա պատիժը նշանակվում է հաշվարկի արդյունքով ստացված ժամկետի չափով:
7. Սույն հոդվածի 6-րդ մասով նախատեսված կանոնով է իրականացվում հաշվարկը նաև այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի սանկցիայով ազատազրկում նախատեսված չէ: Այդ դեպքում ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել 1 տարին:
8. Սույն հոդվածի իմաստով՝ պատժից խուսափող է համարվում այն դատապարտյալը, որը երկու և ավելի անգամ խախտել է դատարանի սահմանած արգելքը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն՝
«Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»։
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից(…)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից: Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև և տեսակ, շարժառիթ, նպատակ, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակություն, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարք և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճան և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման:
Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև. «(...) Պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…):
(…) Պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) որը պետք է կիրառվի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը):
4․2․ Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները.
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքներն ուղղված են ազատության, պատվի, արժանապատվության, ֆիզիկական կամ հոգեկան անձեռնմխելիության և հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք Դատարանը չի արձանագրում:
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը դիտարկում է մեղքի ընդունումը և զղջալը կատարած արարքի համար։
Որպես անձը բնութագրող տվյալներ են հանդիսանում նախկինում դատվածություն չունենալու, ինչպես նաև մեղադրյալի առողջական վիճակի վերաբերյալ ներկայացված տվյալները։ Մասնավորապես՝ համաձայն «ՄԻԲՍ» բժշկական կենտրոնից 2023 թվականի հոկտեմբերի 29-ին ստացված մագնիսա-ռեզոնանասային տոմոգրաֆիայի եզրակացության՝ մեղադրյալի մոտ ախտորոշվել է «Ողնաշարի դեգենրատիվ-դիստրոֆիկ փոփոխությունների սկզբնական դրսևորումների ՄՌ-պատկեր։ Ստատիկայի խանգարում ողնաշարի պարանոցային հատվածում։ C3/C4 միջողային սկավառակի պրոտրոզիա։ Th10, Th12 ողերի մարմինների հեմանգիոմաներ»։
Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանին վերագրվող արարքները, դրանց քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքների կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, Դատարանն արձանագրում է, որ Ռոման Արթուրի Ենգոյանին անհրաժեշտ է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է պատիժ նշանակել տուգանքի ձևով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ:
Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանք պատժի չափի որոշման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՊԵԿ տվյալների շտեմարանից ստացված քաղվածքի՝ մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի կողմից հանցանքը կատարելուն նախորդող 12 ամիսների ընթացքում չի աշխատել, ուստի Դատարանը տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս հիմք է ընդունում «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը՝ 75․000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը։
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն։
Քննության առնելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
4․3․ Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները.
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքներն ուղղված են ազատության, պատվի, արժանապատվության, ֆիզիկական կամ հոգեկան անձեռնմխելիության և հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք Դատարանը չի արձանագրում:
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը դիտարկում է մեղքի ընդունումը և զղջալը կատարած արարքի համար։
Որպես անձը բնութագրող տվյալ է հանդիսանում նախկինում դատվածություն չունենալու հանգամանքը, ինչպես նաև մեղադրյալի կողմից մարտական գործողություններին մասնակցելու հանգամանքը, որը հաստատվում է մեղադրյալ Կարլեն Առուստամյանի զինվորական գրքույկից ներկայացված պատճենով, ըստ որի՝ վերջինս 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ից 2020 թվականի նոյեմբերի 10-ը 3840/զմ կազմում մասնակցել է մարտական գործողություններին։
Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանին վերագրվող արարքները, դրանց քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքների կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, Դատարանն արձանագրում է, որ Կարլեն Կարենի Առուստամյանին անհրաժեշտ է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքի ձևով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ:
Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանք պատժի չափի որոշման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ ՊԵԿ հարկ վճարողների սպասարկման վարչության պետ Ա․Հովսեփյանի կողմից ստացված տվյալների՝ հանցանքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալի եկամտի չափը կազմել է 6․853․582 ՀՀ դրամ, Դատարանը մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս հիմք է ընդունում հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը՝ 149․258 (հարյուր քառասունինն հազար երկու հարյուր հիսունութ) ՀՀ դրամը, որը պակաս չի ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից։
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ նվազագույն եկամտի քսանապատիկի՝ 2․985․200 (երկու միլիոն ինը հարյուր ութսունհինգ հազար երկու հարյուր) ՀՀ դրամ գումարի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն։
Քննության առնելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
4․4․ Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները.
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքներն ուղղված են ազատության, պատվի, արժանապատվության, ֆիզիկական կամ հոգեկան անձեռնմխելիության և հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք Դատարանը չի արձանագրում:
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը դիտարկում է մեղքի ընդունումը և զղջալը կատարած արարքի համար։
Որպես անձը բնութագրող տվյալ է հանդիսանում նախկինում դատվածություն չունենալու հանգամանքը։
Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանին վերագրվող արարքները, դրանց քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքների կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, Դատարանն արձանագրում է, որ Հարություն Արսենի Ասրյանին անհրաժեշտ է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքի ձևով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ:
Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանք պատժի չափի որոշման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՊԵԿ տվյալների շտեմարանից ստացված քաղվածքի՝ մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի կողմից հանցանքը կատարելուն նախորդող 12 ամիսների ընթացքում չի աշխատել, ուստի Դատարանը տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս հիմք է ընդունում «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը՝ 75․000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը։
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն։
Քննության առնելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
4․5․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, պատճառված վնասի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով գույքային հայց չի հարուցվել, բռնագրավման ենթակա գույքի, ինչպես նաև գույքի արգելադրման վերաբերյալ տվյալներ քրեական գործում առկա չեն։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, ուստի դատական ծախսերի հարցը Դատարանը համարում է լուծված։
Քննարկելով մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցների հարցը՝ Դատարանը գտնում է, Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերադարձնել այն վճարած անձին, Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերադարձնել այն վճարած անձին:
Դատարանը, քննարկելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, գտնում է, որ 2025 թվականի հունիսի 30-ին կայացված որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի հագին եղած հագուստները, Ռոման Ենգոյանի անձնական խուզարկությամբ վերցված գլխարկը և կոշիկի տակացուն վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի քննչական առաջին բաժին՝ թիվ 15172425 քրեական վարույթի նյութերին կցելու համար:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 352-353-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ռոման Արթուրի Ենգոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
Ռոման Արթուրի Ենգոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և դատապարտել ազատության սահմանափակմամբ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Հարություն Արսենի Ասրյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
Հարություն Արսենի Ասրյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և դատապարտել ազատության սահմանափակմամբ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Կարլեն Կարենի Առուստամյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն եկամտի քսանապատիկի՝ 2․985․200 (երկու միլիոն ինը հարյուր ութսունհինգ հազար երկու հարյուր) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
Կարլեն Կարենի Առուստամյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և դատապարտել ազատության սահմանափակմամբ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ՝ մեղադրյալների նկատմամբ նշանակված տուգանքների վճարումը թույլատրել կատարել 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերադարձնել այն վճարած անձին:
Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերադարձնել այն վճարած անձին:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի հագին եղած հագուստները, Ռոման Ենգոյանի անձնական խուզարկությամբ վերցված գլխարկը և կոշիկի տակացուն վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի քննչական առաջին բաժին՝ թիվ 15172425 քրեական վարույթի նյութերին կցելու համար:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ ՍԱԹԵՆԻԿ ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ
ԵԴ1/2670/01/25
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա .ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Լ․ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ա․ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼՆԵՐ Ռ․ԵՆԳՈՅԱՆԻ
Կ․ԱՌՈՒՍՏԱՄՅԱՆԻ
Հ․ԱՍՐՅԱՆԻ
«08» դեկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան
քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճռի դեմ մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի պաշտպան Մարիամ Աղաբեկյանի (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր Մ․Աղաբեկյան) և մեղադրյալ Հարություն Ասատրյանի պաշտպան Սիրանուշ Հարությունյանի (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր Ս․Հարությունյան) վերաքննիչ բողոքները և ուսումնասիրելով ստացված ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործը.
ՊԱՐԶԵՑ՝
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի մայիսի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է 15153825 քրեական վարույթը։
2025 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախաձեռնվել է 15157625 քրեական վարույթը։
2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել 15153825 քրեական վարույթը 15157625 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը 15153825 համարի ներքո շարունակելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 19-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով գրավ կիրառելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 19-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով գրավ կիրառելու մասին։
2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի հունիսի 27-ին մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի հունիսի 30-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալներ՝ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի և Հարություն Արսենի Ասրյանի՝ ըստ մեղադրանքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, 15153825 քրեական վարույթից մասն անջատելու և անջատված քրեական վարույթին շնորհվել է 15172425 համարը:
2025 թվականի հուլիսի 17-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանում ստացվել է ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործը, որը նույն օրը գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով մակագրվել է դատավոր Ս․Անդրեասյանին և 2025 թվականի հուլիսի 18-ին փաստացի հանձնվել է դատավորի աշխատակազմին։
2025 թվականի հուլիսի 18-ին որոշում է կայացվել ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, թողնվել է անփոփոխ:
2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, թողնվել է անփոփոխ:
2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնվել է անփոփոխ։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճռով Ռոման Արթուրի Ենգոյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտվել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով: Ռոման Արթուրի Ենգոյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և դատապարտվել ազատության սահմանափակման՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Հարություն Արսենի Ասրյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտվել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով: Հարություն Արսենի Ասրյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և դատապարտվել ազատության սահմանափակման՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Կարլեն Կարենի Առուստամյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտվել տուգանքի՝ նվազագույն եկամտի քսանապատիկի՝ 2․985․200 (երկու միլիոն ինը հարյուր ութսունհինգ հազար երկու հարյուր) ՀՀ դրամ գումարի չափով: Կարլեն Կարենի Առուստամյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և դատապարտվել ազատության սահմանափակմամբ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ՝ մեղադրյալների նկատմամբ նշանակված տուգանքների վճարումը թույլատրվել է կատարել 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 2025 թվականի նոյեմբերի 10-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի պաշտպան Մարիամ Աղաբեկյանը, որը 2025 թվականի նոյեմբերի 12-ին մուտքագրվել է Վերաքննիչ դատարանում, իսկ 2025 թվականի նոյեմբերի 18-ին՝ մեղադրյալ Հարություն Ասատրյանի պաշտպան Սիրանուշ Հարությունյանը, որը 2025 թվականի նոյեմբերի 20-ին մուտքագրվել է Վերաքննիչ դատարանում։
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 25-ի որոշմամբ մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի պաշտպան Մարիամ Աղաբեկյանի և մեղադրյալ Հարություն Ասրյանի պաշտպան Սիրանուշ Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ և նշանակվել դատական քննություն։
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ նա 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Պուշկին 56/1 հասցեում, խմբի կազմում կատարել է խուլիգանություն և խմբի կազմում դիտավորյալ ֆիզիկական ներգործություն է գործադրել քննությամբ ինքնությունը դեռևս չպարզված անձի նկատմամբ։
Այսպես․
2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Հարություն Արսենի Ասրյանը Կարլեն Կարենի Առուստամյանի և Ռոման Արթուրի Ենգոյանի հետ, Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցով զբոսնելու ընթացքում մոտեցել են նշված վայրում գտնված և քննությամբ ինքնությունները դեռևս չպարզված անձանց, որից հետո Հարություն Արսենի Ասրյանը, Ռոման Արթուր Ենգոյանը և Կարլեն Կարենի Առուստամյանը և տևական ժամանակ՝ շուրջ 10 րոպե, խմբի կազմում, չնչին առիթը որպես պատրվակ օգտագործելով՝ իրենց անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով տարված, հասարակության նկատմամբ անհարգալից և բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ անտեսելով գիշերային ուշ ժամ լինելու, նշված վայրում գտնվող քաղաքացիների, ինչպես նաև հարակից հատվածներում առկա բնակելի շենքերի առկայությունը, նույն վայրում վիճաբանության են բռնվել և համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ են հնչեցրել, ինչպես նաև ինքնությունները դեռևս չպարզված անձի առողջությանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ պատճառելու նպատակով, խմբով, մեկը մյուսի գործողությունները փոխլրացնելով, ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ են հասցրել իրենց հետ վիճաբանած անձանցից մեկի մարմնի տարբեր հատվածներին, որի արդյունքում տևական ժամանակ խախտել են Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցում գտնվող քաղաքացիների, հարակից շենքերում գտնվող բնակիչների անդորրը և խոչընդոտել նշված հատվածի երթևեկությանը։
Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ նա 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Պուշկին 56/1 հասցեում, խմբի կազմում կատարել է խուլիգանություն և խմբի կազմում դիտավորյալ ֆիզիկական ներգործություն է գործադրել քննությամբ ինքնությունը դեռևս չպարզված անձի նկատմամբ:
Այսպես․
2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Կարլեն Կարենի Առուստամյանը, Ռոման Արթուրի Ենգոյանի և Հարություն Արսենի Ասրյանի հետ, Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցով զբոսնելու ընթացքում մոտեցել են նշված վայրում գտնված և քննությամբ ինքնությունները դեռևս չպարզված անձանց, որից հետո Կարլեն Կարենի Առուստամյանը, Ռոման Արթուր Ենգոյանը և Հարություն Արսենի Ասրյանը տևական ժամանակ՝ շուրջ 10 րոպե, խմբի կազմում, չնչին առիթը որպես պատրվակ օգտագործելով՝ իրենց անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով տարված, հասարակության նկատմամբ անհարգալից և բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ անտեսելով գիշերային ուշ ժամ լինելու, նշված վայրում գտնվող քաղաքացիների, ինչպես նաև հարակից հատվածներում առկա բնակելի շենքերի առկայությունը, նույն վայրում վիճաբանության են բռնվել և համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ են հնչեցրել, ինչպես նաև ինքնությունները դեռևս չպարզված անձի առողջությանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ պատճառելու նպատակով, խմբով, մեկը մյուսի գործողությունները փոխլրացնելով, ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ են հասցրել իրենց հետ վիճաբանած անձանցից մեկի մարմնի տարբեր հատվածներին, որի արդյունքում տևական ժամանակ խախտել են Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցում գտնվող քաղաքացիների, հարակից շենքերում գտնվող բնակիչների անդորրը և խոչընդոտել նշված հատվածի երթևեկությանը։
Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ նա 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Պուշկին 56/1 հասցեում, խմբի կազմում կատարել է խուլիգանություն և խմբի կազմում դիտավորյալ ֆիզիկական ներգործություն է գործադրել քննությամբ ինքնությունը դեռևս չպարզված անձի նկատմամբ:
Այսպես․
2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Ռոման Արթուրի Ենգոյանը, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի և Հարություն Արսենի Ասրյանի հետ, Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցով զբոսնելու ընթացքում մոտեցել են նշված վայրում գտնված և քննությամբ ինքնությունները դեռևս չպարզված անձանց, որից հետո Ռոման Արթուր Ենգոյանը, Կարլեն Կարենի Առուստամյանը և Հարություն Արսենի Ասրյանը տևական ժամանակ՝ շուրջ 10 րոպե, խմբի կազմում, չնչին առիթը որպես պատրվակ օգտագործելով՝ իրենց անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով տարված, հասարակության նկատմամբ անհարգալից և բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ անտեսելով գիշերային ուշ ժամ լինելու, նշված վայրում գտնվող քաղաքացիների, ինչպես նաև հարակից հատվածներում առկա բնակելի շենքերի առկայությունը, նույն վայրում վիճաբանության են բռնվել և համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ են հնչեցրել, ինչպես նաև ինքնությունները դեռևս չպարզված անձի առողջությանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ պատճառելու նպատակով, խմբով, մեկը մյուսի գործողությունները փոխլրացնելով, ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ են հասցրել իրենց հետ վիճաբանած անձանցից մեկի մարմնի տարբեր հատվածներին, որի արդյունքում տևական ժամանակ խախտել են Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցում գտնվող քաղաքացիների, հարակից շենքերում գտնվող բնակիչների անդորրը և խոչընդոտել նշված հատվածի երթևեկությանը:
Առաջին ատյանի դատարանում պաշտպանների մասնակցությամբ նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալներ Կարլեն Կարենի Առուստամյանը, Հարություն Արսենի Ասրյանը և Ռոման Արթուրի Ենգոյանը միջնորդել են դատական քննությունն անցկացնել արագացված վարույթի կարգով: Մեղադրյալները հայտարարել են, որ ներկայացված մեղադրանքը իրենց պարզ է, համաձայն են մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել են կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել են պաշտպանի հետ և գիտակցում են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Հանրային մեղադրողը չի առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
Առաջին ատյանի դատարանը, նկատի ունենալով, որ բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և անցկացրել լրացուցիչ դատալսումներ:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի՝ «Պատճառաբանական մաս» վերտառությամբ բաժնի համաձայն․ «(…) 4․2․ Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքներն ուղղված են ազատության, պատվի, արժանապատվության, ֆիզիկական կամ հոգեկան անձեռնմխելիության և հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
- մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք Դատարանը չի արձանագրում:
- մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը դիտարկում է մեղքի ընդունումը և զղջալը կատարած արարքի համար։
Որպես անձը բնութագրող տվյալներ են հանդիսանում նախկինում դատվածություն չունենալու, ինչպես նաև մեղադրյալի առողջական վիճակի վերաբերյալ ներկայացված տվյալները։ Մասնավորապես՝ համաձայն «ՄԻԲՍ» բժշկական կենտրոնից 2023 թվականի հոկտեմբերի 29-ին ստացված մագնիսա-ռեզոնանասային տոմոգրաֆիայի եզրակացության՝ մեղադրյալի մոտ ախտորոշվել է «Ողնաշարի դեգենրատիվ-դիստրոֆիկ փոփոխությունների սկզբնական դրսևորումների ՄՌ-պատկեր։ Ստատիկայի խանգարում ողնաշարի պարանոցային հատվածում։ C3/C4 միջողային սկավառակի պրոտրոզիա։ Th10, Th12 ողերի մարմինների հեմանգիոմաներ»։
Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանին վերագրվող արարքները, դրանց քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքների կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, Դատարանն արձանագրում է, որ Ռոման Արթուրի Ենգոյանին անհրաժեշտ է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է պատիժ նշանակել տուգանքի ձևով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ:
Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանք պատժի չափի որոշման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՊԵԿ տվյալների շտեմարանից ստացված քաղվածքի՝ մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի կողմից հանցանքը կատարելուն նախորդող 12 ամիսների ընթացքում չի աշխատել, ուստի Դատարանը տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս հիմք է ընդունում «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը՝ 75․000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը։
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն։
Քննության առնելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
4․3․ Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները.
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքներն ուղղված են ազատության, պատվի, արժանապատվության, ֆիզիկական կամ հոգեկան անձեռնմխելիության և հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
- մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք Դատարանը չի արձանագրում:
- մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը դիտարկում է մեղքի ընդունումը և զղջալը կատարած արարքի համար։
Որպես անձը բնութագրող տվյալ է հանդիսանում նախկինում դատվածություն չունենալու հանգամանքը, ինչպես նաև մեղադրյալի կողմից մարտական գործողություններին մասնակցելու հանգամանքը, որը հաստատվում է մեղադրյալ Կարլեն Առուստամյանի զինվորական գրքույկից ներկայացված պատճենով, ըստ որի՝ վերջինս 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ից 2020 թվականի նոյեմբերի 10-ը 3840/զմ կազմում մասնակցել է մարտական գործողություններին։
Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանին վերագրվող արարքները, դրանց քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքների կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, Դատարանն արձանագրում է, որ Կարլեն Կարենի Առուստամյանին անհրաժեշտ է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքի ձևով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ:
Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանք պատժի չափի որոշման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ ՊԵԿ հարկ վճարողների սպասարկման վարչության պետ Ա․Հովսեփյանի կողմից ստացված տվյալների՝ հանցանքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալի եկամտի չափը կազմել է 6․853․582 ՀՀ դրամ, Դատարանը մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս հիմք է ընդունում հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը՝ 149․258 (հարյուր քառասունինն հազար երկու հարյուր հիսունութ) ՀՀ դրամը, որը պակաս չի ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից։
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ նվազագույն եկամտի քսանապատիկի՝ 2․985․200 (երկու միլիոն ինը հարյուր ութսունհինգ հազար երկու հարյուր) ՀՀ դրամ գումարի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն։
Քննության առնելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
4․4․ Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները.
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքներն ուղղված են ազատության, պատվի, արժանապատվության, ֆիզիկական կամ հոգեկան անձեռնմխելիության և հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
- մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք Դատարանը չի արձանագրում:
- մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը դիտարկում է մեղքի ընդունումը և զղջալը կատարած արարքի համար։
Որպես անձը բնութագրող տվյալ է հանդիսանում նախկինում դատվածություն չունենալու հանգամանքը։
Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանին վերագրվող արարքները, դրանց քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքների կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, Դատարանն արձանագրում է, որ Հարություն Արսենի Ասրյանին անհրաժեշտ է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքի ձևով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ:
Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանք պատժի չափի որոշման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՊԵԿ տվյալների շտեմարանից ստացված քաղվածքի՝ մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի կողմից հանցանքը կատարելուն նախորդող 12 ամիսների ընթացքում չի աշխատել, ուստի Դատարանը տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս հիմք է ընդունում «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը՝ 75․000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը։
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն։
Քննության առնելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում: (…)»:
Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի պաշտպան Մարիամ Աղաբեկյանը խնդրել է մասնակի՝ պատժի մասով փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավճիռը և Ռոման Ենգոյանի ու Կարլեն Առուստամյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի ձևով պատժի փոխարեն վերջիններիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքների ձևով՝ հանրային աշխատանքների կատարման համար սահմանելով ժամաքանակ՝ 150 (հարյուր հիսուն) ժամի չափով:
Բողոքաբեր Մ․Աղաբեկյանն արձանագրել է, որ լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում պատժի հարցը քննարկելիս՝ պաշտպանական կողմը հայտնել է, որ տուգանքի ձևով պատժի նշանակման դեպքում մեղադրյալները չեն կարող վճարել այն, Առաջին ատյան դատարանն արձանագրել է մեղադրյալների անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, սակայն դրանք հաշվի չեն առնվել պատժատեսակն որոշելիս:
Ըստ Բողոքաբեր Մ.Աղաբեկյանի՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում արձանագրված պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներից, անձը բնութագրող հանգամանքներից՝ անհրաժեշտ է առանձնացնել այն, որ Ռոման Ենգոյանն ունի առողջական խնդիրներ, իսկ Կարլեն Առուստամյանն՝ ամուսնացած է, խնամքին է գտնվում հղի կինը, ում հետ բնակվում են վարձով:
Մեղադրյալ Հարություն Ասատրյանի պաշտպան Սիրանուշ Հարությունյանը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը` մեղադրյալ Հարություն Ասրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նշանակված տուգանքը փոփոխել և նրա նկատմամբ նշանակել հասարակությունից մեկուսացման հետ չպայմանավորված պատժատեսակ կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ նաև այլ պատժատեսակ։
Բողոքաբեր Ս․Հարությունյանը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով մեղադրյալ Հարություն Ասրյանի նկատմամբ նշանակված 1.500.000 ՀՀ դրամ տուգանքի ձևով պատիժն ակնհայտ խիստ պատիժ է։
Բողոքաբեր Ս․Հարությունյանը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի չափով տուգանք է սահմանել մի անձի նկատմամբ, ով այն վճարելու հնարավորությունը ակնհայտ չի ունենալու, մինչդեռ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայում բացի տուգանքից նախատեսված են նաև այլ պատժատեսակներ։
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները.
Դատական նիստի ընթացքում մեղադրյալներ Կարլեն Առուստամյանը, Հարություն Ասրյանը և Ռոման Ենգոյանը միացան պաշտպան Մ.Աղաբեկյանի վերաքննիչ բողոքին, խնդրեցին այն բավարարել և իրենց նկատմամբ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ պատրաստակամության հայտնելով կատարել դրանք:
Դատական նիստի ընթացքում մեղադրյալ Հարություն Ասրյանը խնդրեց բավարարել պաշտպան Ս.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը և իր նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճռով նշանակված տուգանքի ձևով պատիժը հնարավորության դեպքում փոփոխել և իր նկատմամբ նշանակել այլ պատժատեսակ, սակայն ոչ հանրային աշխատանքներ, քանի որ չի ցանկանում կատարել դրանք:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատական ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին.
3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը:
2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը.
2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը․
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը:»
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Պարզելով, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս կամ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի չի առել պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող կամ հանցագործության վտանգավորությունը կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող որևէ հանգամանք, որի արդյունքով նշանակել է անարդարացի` ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ պատիժ, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը` մեղմացնելով կամ խստացնելով պատիժը կամ այլ կերպ լուծելով պատժի կրման հարցը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:»
Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ի ԵԴ1/2670/01/25 դատավճիռը, գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքների քննության շրջանակներում անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. հիմնավորված է արդյո՞ք մեղադրյալներ Կարլեն Առուստամյանի, Հարություն Ասրյանի և Ռոման Ենգոյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակված պատժի իրավաչափության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները։
Այսպես.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության այն արարքի համար, որը կատարման պահին հանցանք չի համարվել:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով:
2. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում:
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
(…)
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
6. Տուգանքի կիրառմամբ պետական բյուջեում գոյացած միջոցների հաշվին յուրաքանչյուր տարի պետությունը կարող է իրականացնել հանցագործությամբ տուժողներին պատճառված վնասի փոխհատուցմանն ուղղված սոցիալական ծրագրեր: Հանցագործությամբ տուժողներին պատճառված վնասի փոխհատուցման սկզբունքները, առաջնահերթությունները, փոխհատուցման կարգը և չափը սահմանում է Կառավարությունը:
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:
(…) :»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանրային աշխատանքները դատարանի նշանակած և իրավասու մարմնի որոշած վայրում չվարձատրվող, դատապարտյալի ուսումնառությունից կամ աշխատանքից ազատ ժամանակահատվածում նրա կողմից հանրության համար օգտակար այնպիսի աշխատանքների կատարումն է, որոնք չեն վտանգում նրա ֆիզիկական կամ հոգեկան առողջությունը։
2. Հանրային աշխատանքները դատապարտյալի համաձայնությամբ ոչ ավելի, քան օրական 4 ժամ տևողությամբ սահմանվում են ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ 60-270 ժամ տևողությամբ:
3. Հանրային աշխատանքների նվազագույն տևողությունը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 60 ժամից:
4. Հանրային աշխատանքները կարող են նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով, ինչպես նաև սույն օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված դեպքերում։
5. Հանրային աշխատանքներ չեն նշանակվում դատավճիռ կայացնելու պահին 15 տարին չլրացած անչափահասի, ինչպես նաև զինվորական ծառայության մեջ գտնվող անձի նկատմամբ:(…)»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը,
2) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի հղիությունը,
3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը,
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
5) հանցանքը կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդմամբ կատարելը,
6) հանցանքը կարեկցանքի շարժառիթով կատարելը,
7) հանցանքը քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները խախտելով կատարելը,
8) հանցանքը հանցագործությունից տուժած անձի հակաիրավական վարքագծի ազդեցության տակ կատարելը,
9) հանցանքը սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ այն անձի ազդեցությամբ կատարելը, որից հանցավորը գտնվում է նյութական, ծառայողական կամ այլ կախվածության տակ,
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
11) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը,
12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը:
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ գործով արտահայտել է հետևյալի իրավական դիրքորոշումը. «[Մ]եջբերված քրեաիրավական դրույթի վերլուծությունից երևում է, որ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս։ Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը։
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս։ Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը՝ որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս։ Սկզբունքների ինքնուրույնությունը, սակայն, չի նշանակում, որ դրանք մեկուսացված են մեկը մյուսից, քանի որ միայն համակցության մեջ այդ սկզբունքները կարող են ապահովել օրինական, արդար, անհատականացված և մարդասիրական պատժի նշանակումը։
15. Պատժի նշանակման օրինականության սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Աբրահամյանի վերաբերյալ 2007 թվականի ապրիլի 6-ի թիվ ՎԲ-63/07, Ռ.Խատոյանի վերաբերյալ 2007 թվականի մայիսի 4-ի թիվ ՎԲ-55/07, Հ.Հաբեշյանի վերաբերյալ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-145/07 և մի շարք այլ որոշումներում։
Զարգացնելով վերոնշյալ որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ օրինականության սկզբունքի իմաստով՝ պատիժ նշանակելու հիմնական և առաջին պայմանը հանրորեն վտանգավոր արարք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված հիմքերի առկայությունն է։ Պատժի կիրառումը միայն հանցանք կատարած անձանց նկատմամբ մի կողմից բացառում է անհիմն և անօրինական դատապարտումը, մյուս կողմից հանգեցնում է հանրորեն վտանգավոր արարք կատարած անձանց մեկուսացմանը հասարակությունից, կանխում է նրանց կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը, որով էլ ապահովվում է անձի, հասարակության և պետության իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանությունը։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ պատժի նշանակման օրինականության սկզբունքի իմաստով հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարող են կիրառվել պատժի միայն այն տեսակները, որոնք անմիջականորեն նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով։ Պատժի տեսակների սպառիչ ցանկի օրենսդրական սահմանումը նշանակում է, որ դատարանը հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ չի կարող նշանակել այդ ցանկով չնախատեսված պատիժ։
16. Պատժի նշանակման արդարության սկզբունքի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել Կ.Հարությունյանի վերաբերյալ 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-201/07, Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, Գ.Ավետիսյանի և Ա.Հովակիմյանի վերաբերյալ 2010 թվականի նոյեմբերի 5-ի թիվ ԵԱՔԴ/0164/01/09 և մի շարք այլ որոշումներում։
Զարգացնելով վերոնշյալ որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ արդարության՝ որպես պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ։ Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, առավել ևս, որ դրանք ձևավորվում են այն նույն հանգամանքների հիման վրա, որոնք դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելիս (հանցագործության հանրորեն վտանգավորությունը, հանցավորի անձը և այլն)։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատժի նշանակման արդարության սկզբունքը դատարանը պետք է կիրառի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում։
17. Պատժի անհատականացման սկզբունքի իմաստով դատարանի խնդիրն է հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կոնկրետ հանցակազմի սանկցիայի սահմաններում նշանակել կոնկրետ պատիժ։ Կոնկրետ պատժի նշանակումը դատարանի համար խիստ կարևոր և պատասխանատու խնդիր է, որի լուծման համար մեծ նշանակություն ունի պատժի անհատականացման կարգի և չափանիշների հարցը։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատժի անհատականացումն անհրաժեշտ է դիտարկել երկու տեսանկյունից։
1) պատժի անհատականացում օրենքում։ Վերջինս ենթադրում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի նորմերում արտահայտված ընդհանուր դրույթների առկայությունը, որոնք դատարանը պարտավոր է հաշվի առնել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի սանկցիայի շրջանակներում պատիժ նշանակելիս։
2) պատժի անհատականացում դատարանում։ Վերջինս ենթադրում է կոնկրետ անձի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերի դրույթների կիրառում՝ հաշվի առնելով հանցավորի անձի առանձնահատկությունները, հանցագործության կատարման հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
ՀՀ քրեական օրենսգիրքը չի բովանդակում բոլոր այն հանգամանքների սպառիչ ցանկը, որոնք պետք է հաշվի առնվեն դատարանի կողմից կոնկրետ հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս։ Օրենսգիրքը, սակայն, դատարանին տալիս է պատժի անհատականացման ընդհանուր չափանիշներ, որոնց հիման վրա դատարանը կարող է նշանակել արդարության պահանջներին համապատասխանող պատիժ։ Նշված չափանիշներն են`
ա) հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ընդհանրապես, կոնկրետ հանցագործության կատարման հանգամանքների տեսանկյունից մասնավորապես,
բ) հանցավորի անձը,
գ) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
18. Պատժի անհատականացման չափանիշներից առաջինին՝ հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին, Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ որոշման մեջ (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը, կետ 14)։
19. Սույն որոշման նախորդ կետում նշված և, համապատասխանաբար, Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ որոշման մեջ վերլուծված՝ արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը սերտորեն կապված են պատժի անհատականացման երկրորդ չափանիշի՝ հանցավորի անձի հետ։ Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն)» (տե՛ս Հազարապետ Ալբերտի Հարությունյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը)։
Զարգացնելով մեջբերված դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանցանք կատարած անձի ուսումնասիրությունը մեծ դեր է խաղում պատիժ նշանակելու համար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի («Պատժի նպատակները») իմաստով պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը, ուստի դատարանը պարտավոր է հանգամանորեն հետազոտել անձի ինչպես կենսաբանական, այնպես էլ սոցիալական առանձնահատկությունները։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ շատ դեպքերում պատժի տեսակի և չափի վրա ազդում են հանցավորի սեռը, տարիքը, առողջական վիճակը։
20. Պատժի անհատականացման երրորդ չափանիշը պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներն են։ Վերջիններիս Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Ռ.Խատոյանի վերաբերյալ 2007 թվականի մայիսի 4-ի թիվ ՎԲ-55/07, Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07, Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 և մի շարք այլ որոշումներում։
21. Պատժի նշանակման մարդասիրության սկզբունքն ունի երկու կողմ, այն է՝
1) մարդասիրություն հասարակության նկատմամբ, որի էությունը տուժողի, հասարակության և պետության շահերի պաշտպանությունն է։
2) մարդասիրություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ. դա նշանակում է մարդկային վերաբերմունք նրա անձի նկատմամբ, պատվի և արժանապատվության հարգում, ֆիզիկական և բարոյական տանջանքների բացառում։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի մարդասիրության սկզբունքի վերոնշյալ երկու կողմերը։
22. Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքում ձևավորված, ինչպես նաև սույն որոշման 14-21-րդ կետերում շարադրված և զարգացված իրավական դիրքորոշումների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով։ Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (տե՛ս սույն որոշման 14-րդ կետը) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը։ Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի։
Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է։
23. Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։
24. Ինչպես նշվել է սույն որոշման 13-րդ կետում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի հիման վրա վերաքննիչ դատարանը կարող է փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժը, եթե այն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով։
Սույն որոշման 12-24-րդ կետերում շարադրված վերլուծության լույսի ներքո մեկնաբանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ վերաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում.
1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները,
2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։(…)»
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից։ Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների՝ հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև, շարժառիթ, նպատակ, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։ Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։
Վերոգրյալ իրավակարգավորումների, իրավական վերլուծությունների և Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո վերլուծելով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Վճռաբեկ դատարանի որոշումների վերաբերելի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո բազմակողմանի գնահատման չի ենթարկել մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի անձը բնութագրող փաստական տվյալները, ճիշտ չի գնահատել նրանց նկատմամբ տուգանք պատժատեսակի նշանակման հնարավորությունը:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության տեսանկյունից մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի նկատմամբ կարող է պիտանի պատիժ համարվել նաև հանրային աշխատանքները: Նման հետևության հանգելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում, որ մեղադրյալ Ռոման Ենգոյանն ունի առողջական խնդիրներ, չի աշխատում, իսկ Կարլեն Առուստամյանը՝ ամուսնացած է, իր հայտարարությամբ՝ խնամքին է գտնվում հղի կինը, ում հետ բնակվում են վարձով, երկու մեղադրյալների դեպքում էլ բացակայում են քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքները, իսկ կատարված հանցագործությամբ վերջիններս գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտներ չեն ստացել:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը և հիմք ընդունելով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով պատիժ է նախատեսված նաև հանրային աշխատանքների ձևով՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի համար հանրայի աշխատանքներ պատժատեսակը նշանակելով ևս հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին, ուստի գտնում է, որ մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նշանակված պատիժը պետք է փոփոխվի և նրանց նկատմամբ պատիժ նշանակվի հանրային աշխատանքների ձևով՝ 200 (երկու հարյուր) ժամ տևողությամբ։
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակված պատժի փոփոխմանը, ապա Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրյալը դատական նիստի ընթացքում հայտարարեց, որ չի ցանկանում, որ իր նկատմամբ նշանակվի հանրային աշխատանքներ պատժատեսակը, իսկ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ էլ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված մյուս պատժատեսակներն ի զորու չեն ապահովելու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիությունը, ուստի Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը՝ մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով կատարված հանցանքի համար տուգանքի ձևով՝ նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով պատիժը, հիմնավոր է և բխում է գործի նյութերից: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը՝ Հարություն Արսենի Ասրյանի մասով բեկանելու և վերջինիս պաշտպան Սիրանուշ Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր առկա չեն։
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի պաշտպան Մարիամ Աղաբեկյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նշանակված պատժի մասով Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռը պետք է փոփոխել և մեղադրյալներ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի և Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով պետք է պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքների ձևով՝ 200 ժամ տևողությամբ։ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռը մնացած մասով պետք է թողնել անփոփոխ։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-363-րդ, 367-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝
Մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի պաշտպան Սիրանուշ Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Մեղադրյալներ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի և Կարլեն Կարենի Առուստամյանի պաշտպան Մարիամ Աղաբեկյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել։
Մեղադրյալներ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի և Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նշանակված պատժի մասով Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռը փոփոխել։
Մեղադրյալներ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի և Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով պատիժ նշանակել հանրային աշխատանք՝ 200 (երկու հարյուր) ժամ տևողությամբ։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստացման օրվանից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություն Լ․ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
ստորագրություն Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ`
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա .ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Լ․ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ա․ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼՆԵՐ Ռ․ԵՆԳՈՅԱՆԻ
Կ․ԱՌՈՒՍՏԱՄՅԱՆԻ
Հ․ԱՍՐՅԱՆԻ
«08» դեկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան
քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճռի դեմ մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի պաշտպան Մարիամ Աղաբեկյանի (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր Մ․Աղաբեկյան) և մեղադրյալ Հարություն Ասատրյանի պաշտպան Սիրանուշ Հարությունյանի (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր Ս․Հարությունյան) վերաքննիչ բողոքները և ուսումնասիրելով ստացված ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործը.
ՊԱՐԶԵՑ՝
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի մայիսի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է 15153825 քրեական վարույթը։
2025 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախաձեռնվել է 15157625 քրեական վարույթը։
2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել 15153825 քրեական վարույթը 15157625 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը 15153825 համարի ներքո շարունակելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 19-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով գրավ կիրառելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 19-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով գրավ կիրառելու մասին։
2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի հունիսի 27-ին մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի հունիսի 30-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալներ՝ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի և Հարություն Արսենի Ասրյանի՝ ըստ մեղադրանքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, 15153825 քրեական վարույթից մասն անջատելու և անջատված քրեական վարույթին շնորհվել է 15172425 համարը:
2025 թվականի հուլիսի 17-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանում ստացվել է ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործը, որը նույն օրը գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով մակագրվել է դատավոր Ս․Անդրեասյանին և 2025 թվականի հուլիսի 18-ին փաստացի հանձնվել է դատավորի աշխատակազմին։
2025 թվականի հուլիսի 18-ին որոշում է կայացվել ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, թողնվել է անփոփոխ:
2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, թողնվել է անփոփոխ:
2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնվել է անփոփոխ։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճռով Ռոման Արթուրի Ենգոյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտվել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով: Ռոման Արթուրի Ենգոյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և դատապարտվել ազատության սահմանափակման՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Հարություն Արսենի Ասրյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտվել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով: Հարություն Արսենի Ասրյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և դատապարտվել ազատության սահմանափակման՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Կարլեն Կարենի Առուստամյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտվել տուգանքի՝ նվազագույն եկամտի քսանապատիկի՝ 2․985․200 (երկու միլիոն ինը հարյուր ութսունհինգ հազար երկու հարյուր) ՀՀ դրամ գումարի չափով: Կարլեն Կարենի Առուստամյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և դատապարտվել ազատության սահմանափակմամբ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ՝ մեղադրյալների նկատմամբ նշանակված տուգանքների վճարումը թույլատրվել է կատարել 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 2025 թվականի նոյեմբերի 10-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի պաշտպան Մարիամ Աղաբեկյանը, որը 2025 թվականի նոյեմբերի 12-ին մուտքագրվել է Վերաքննիչ դատարանում, իսկ 2025 թվականի նոյեմբերի 18-ին՝ մեղադրյալ Հարություն Ասատրյանի պաշտպան Սիրանուշ Հարությունյանը, որը 2025 թվականի նոյեմբերի 20-ին մուտքագրվել է Վերաքննիչ դատարանում։
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 25-ի որոշմամբ մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի պաշտպան Մարիամ Աղաբեկյանի և մեղադրյալ Հարություն Ասրյանի պաշտպան Սիրանուշ Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ և նշանակվել դատական քննություն։
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ նա 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Պուշկին 56/1 հասցեում, խմբի կազմում կատարել է խուլիգանություն և խմբի կազմում դիտավորյալ ֆիզիկական ներգործություն է գործադրել քննությամբ ինքնությունը դեռևս չպարզված անձի նկատմամբ։
Այսպես․
2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Հարություն Արսենի Ասրյանը Կարլեն Կարենի Առուստամյանի և Ռոման Արթուրի Ենգոյանի հետ, Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցով զբոսնելու ընթացքում մոտեցել են նշված վայրում գտնված և քննությամբ ինքնությունները դեռևս չպարզված անձանց, որից հետո Հարություն Արսենի Ասրյանը, Ռոման Արթուր Ենգոյանը և Կարլեն Կարենի Առուստամյանը և տևական ժամանակ՝ շուրջ 10 րոպե, խմբի կազմում, չնչին առիթը որպես պատրվակ օգտագործելով՝ իրենց անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով տարված, հասարակության նկատմամբ անհարգալից և բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ անտեսելով գիշերային ուշ ժամ լինելու, նշված վայրում գտնվող քաղաքացիների, ինչպես նաև հարակից հատվածներում առկա բնակելի շենքերի առկայությունը, նույն վայրում վիճաբանության են բռնվել և համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ են հնչեցրել, ինչպես նաև ինքնությունները դեռևս չպարզված անձի առողջությանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ պատճառելու նպատակով, խմբով, մեկը մյուսի գործողությունները փոխլրացնելով, ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ են հասցրել իրենց հետ վիճաբանած անձանցից մեկի մարմնի տարբեր հատվածներին, որի արդյունքում տևական ժամանակ խախտել են Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցում գտնվող քաղաքացիների, հարակից շենքերում գտնվող բնակիչների անդորրը և խոչընդոտել նշված հատվածի երթևեկությանը։
Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ նա 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Պուշկին 56/1 հասցեում, խմբի կազմում կատարել է խուլիգանություն և խմբի կազմում դիտավորյալ ֆիզիկական ներգործություն է գործադրել քննությամբ ինքնությունը դեռևս չպարզված անձի նկատմամբ:
Այսպես․
2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Կարլեն Կարենի Առուստամյանը, Ռոման Արթուրի Ենգոյանի և Հարություն Արսենի Ասրյանի հետ, Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցով զբոսնելու ընթացքում մոտեցել են նշված վայրում գտնված և քննությամբ ինքնությունները դեռևս չպարզված անձանց, որից հետո Կարլեն Կարենի Առուստամյանը, Ռոման Արթուր Ենգոյանը և Հարություն Արսենի Ասրյանը տևական ժամանակ՝ շուրջ 10 րոպե, խմբի կազմում, չնչին առիթը որպես պատրվակ օգտագործելով՝ իրենց անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով տարված, հասարակության նկատմամբ անհարգալից և բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ անտեսելով գիշերային ուշ ժամ լինելու, նշված վայրում գտնվող քաղաքացիների, ինչպես նաև հարակից հատվածներում առկա բնակելի շենքերի առկայությունը, նույն վայրում վիճաբանության են բռնվել և համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ են հնչեցրել, ինչպես նաև ինքնությունները դեռևս չպարզված անձի առողջությանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ պատճառելու նպատակով, խմբով, մեկը մյուսի գործողությունները փոխլրացնելով, ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ են հասցրել իրենց հետ վիճաբանած անձանցից մեկի մարմնի տարբեր հատվածներին, որի արդյունքում տևական ժամանակ խախտել են Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցում գտնվող քաղաքացիների, հարակից շենքերում գտնվող բնակիչների անդորրը և խոչընդոտել նշված հատվածի երթևեկությանը։
Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ նա 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Պուշկին 56/1 հասցեում, խմբի կազմում կատարել է խուլիգանություն և խմբի կազմում դիտավորյալ ֆիզիկական ներգործություն է գործադրել քննությամբ ինքնությունը դեռևս չպարզված անձի նկատմամբ:
Այսպես․
2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Ռոման Արթուրի Ենգոյանը, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի և Հարություն Արսենի Ասրյանի հետ, Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցով զբոսնելու ընթացքում մոտեցել են նշված վայրում գտնված և քննությամբ ինքնությունները դեռևս չպարզված անձանց, որից հետո Ռոման Արթուր Ենգոյանը, Կարլեն Կարենի Առուստամյանը և Հարություն Արսենի Ասրյանը տևական ժամանակ՝ շուրջ 10 րոպե, խմբի կազմում, չնչին առիթը որպես պատրվակ օգտագործելով՝ իրենց անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով տարված, հասարակության նկատմամբ անհարգալից և բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ անտեսելով գիշերային ուշ ժամ լինելու, նշված վայրում գտնվող քաղաքացիների, ինչպես նաև հարակից հատվածներում առկա բնակելի շենքերի առկայությունը, նույն վայրում վիճաբանության են բռնվել և համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ են հնչեցրել, ինչպես նաև ինքնությունները դեռևս չպարզված անձի առողջությանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ պատճառելու նպատակով, խմբով, մեկը մյուսի գործողությունները փոխլրացնելով, ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ են հասցրել իրենց հետ վիճաբանած անձանցից մեկի մարմնի տարբեր հատվածներին, որի արդյունքում տևական ժամանակ խախտել են Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցում գտնվող քաղաքացիների, հարակից շենքերում գտնվող բնակիչների անդորրը և խոչընդոտել նշված հատվածի երթևեկությանը:
Առաջին ատյանի դատարանում պաշտպանների մասնակցությամբ նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալներ Կարլեն Կարենի Առուստամյանը, Հարություն Արսենի Ասրյանը և Ռոման Արթուրի Ենգոյանը միջնորդել են դատական քննությունն անցկացնել արագացված վարույթի կարգով: Մեղադրյալները հայտարարել են, որ ներկայացված մեղադրանքը իրենց պարզ է, համաձայն են մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել են կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել են պաշտպանի հետ և գիտակցում են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Հանրային մեղադրողը չի առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
Առաջին ատյանի դատարանը, նկատի ունենալով, որ բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և անցկացրել լրացուցիչ դատալսումներ:
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի՝ «Պատճառաբանական մաս» վերտառությամբ բաժնի համաձայն․ «(…) 4․2․ Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքներն ուղղված են ազատության, պատվի, արժանապատվության, ֆիզիկական կամ հոգեկան անձեռնմխելիության և հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
- մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք Դատարանը չի արձանագրում:
- մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը դիտարկում է մեղքի ընդունումը և զղջալը կատարած արարքի համար։
Որպես անձը բնութագրող տվյալներ են հանդիսանում նախկինում դատվածություն չունենալու, ինչպես նաև մեղադրյալի առողջական վիճակի վերաբերյալ ներկայացված տվյալները։ Մասնավորապես՝ համաձայն «ՄԻԲՍ» բժշկական կենտրոնից 2023 թվականի հոկտեմբերի 29-ին ստացված մագնիսա-ռեզոնանասային տոմոգրաֆիայի եզրակացության՝ մեղադրյալի մոտ ախտորոշվել է «Ողնաշարի դեգենրատիվ-դիստրոֆիկ փոփոխությունների սկզբնական դրսևորումների ՄՌ-պատկեր։ Ստատիկայի խանգարում ողնաշարի պարանոցային հատվածում։ C3/C4 միջողային սկավառակի պրոտրոզիա։ Th10, Th12 ողերի մարմինների հեմանգիոմաներ»։
Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանին վերագրվող արարքները, դրանց քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքների կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, Դատարանն արձանագրում է, որ Ռոման Արթուրի Ենգոյանին անհրաժեշտ է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է պատիժ նշանակել տուգանքի ձևով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ:
Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանք պատժի չափի որոշման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՊԵԿ տվյալների շտեմարանից ստացված քաղվածքի՝ մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի կողմից հանցանքը կատարելուն նախորդող 12 ամիսների ընթացքում չի աշխատել, ուստի Դատարանը տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս հիմք է ընդունում «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը՝ 75․000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը։
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն։
Քննության առնելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
4․3․ Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները.
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքներն ուղղված են ազատության, պատվի, արժանապատվության, ֆիզիկական կամ հոգեկան անձեռնմխելիության և հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
- մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք Դատարանը չի արձանագրում:
- մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը դիտարկում է մեղքի ընդունումը և զղջալը կատարած արարքի համար։
Որպես անձը բնութագրող տվյալ է հանդիսանում նախկինում դատվածություն չունենալու հանգամանքը, ինչպես նաև մեղադրյալի կողմից մարտական գործողություններին մասնակցելու հանգամանքը, որը հաստատվում է մեղադրյալ Կարլեն Առուստամյանի զինվորական գրքույկից ներկայացված պատճենով, ըստ որի՝ վերջինս 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ից 2020 թվականի նոյեմբերի 10-ը 3840/զմ կազմում մասնակցել է մարտական գործողություններին։
Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանին վերագրվող արարքները, դրանց քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքների կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, Դատարանն արձանագրում է, որ Կարլեն Կարենի Առուստամյանին անհրաժեշտ է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքի ձևով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ:
Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանք պատժի չափի որոշման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ ՊԵԿ հարկ վճարողների սպասարկման վարչության պետ Ա․Հովսեփյանի կողմից ստացված տվյալների՝ հանցանքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալի եկամտի չափը կազմել է 6․853․582 ՀՀ դրամ, Դատարանը մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս հիմք է ընդունում հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը՝ 149․258 (հարյուր քառասունինն հազար երկու հարյուր հիսունութ) ՀՀ դրամը, որը պակաս չի ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից։
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ նվազագույն եկամտի քսանապատիկի՝ 2․985․200 (երկու միլիոն ինը հարյուր ութսունհինգ հազար երկու հարյուր) ՀՀ դրամ գումարի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն։
Քննության առնելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
4․4․ Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները.
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքներն ուղղված են ազատության, պատվի, արժանապատվության, ֆիզիկական կամ հոգեկան անձեռնմխելիության և հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
- մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք Դատարանը չի արձանագրում:
- մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը դիտարկում է մեղքի ընդունումը և զղջալը կատարած արարքի համար։
Որպես անձը բնութագրող տվյալ է հանդիսանում նախկինում դատվածություն չունենալու հանգամանքը։
Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանին վերագրվող արարքները, դրանց քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքների կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, Դատարանն արձանագրում է, որ Հարություն Արսենի Ասրյանին անհրաժեշտ է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքի ձևով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ:
Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանք պատժի չափի որոշման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՊԵԿ տվյալների շտեմարանից ստացված քաղվածքի՝ մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի կողմից հանցանքը կատարելուն նախորդող 12 ամիսների ընթացքում չի աշխատել, ուստի Դատարանը տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս հիմք է ընդունում «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը՝ 75․000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը։
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն։
Քննության առնելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում: (…)»:
Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի պաշտպան Մարիամ Աղաբեկյանը խնդրել է մասնակի՝ պատժի մասով փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավճիռը և Ռոման Ենգոյանի ու Կարլեն Առուստամյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի ձևով պատժի փոխարեն վերջիններիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքների ձևով՝ հանրային աշխատանքների կատարման համար սահմանելով ժամաքանակ՝ 150 (հարյուր հիսուն) ժամի չափով:
Բողոքաբեր Մ․Աղաբեկյանն արձանագրել է, որ լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում պատժի հարցը քննարկելիս՝ պաշտպանական կողմը հայտնել է, որ տուգանքի ձևով պատժի նշանակման դեպքում մեղադրյալները չեն կարող վճարել այն, Առաջին ատյան դատարանն արձանագրել է մեղադրյալների անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, սակայն դրանք հաշվի չեն առնվել պատժատեսակն որոշելիս:
Ըստ Բողոքաբեր Մ.Աղաբեկյանի՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում արձանագրված պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներից, անձը բնութագրող հանգամանքներից՝ անհրաժեշտ է առանձնացնել այն, որ Ռոման Ենգոյանն ունի առողջական խնդիրներ, իսկ Կարլեն Առուստամյանն՝ ամուսնացած է, խնամքին է գտնվում հղի կինը, ում հետ բնակվում են վարձով:
Մեղադրյալ Հարություն Ասատրյանի պաշտպան Սիրանուշ Հարությունյանը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը` մեղադրյալ Հարություն Ասրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նշանակված տուգանքը փոփոխել և նրա նկատմամբ նշանակել հասարակությունից մեկուսացման հետ չպայմանավորված պատժատեսակ կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ նաև այլ պատժատեսակ։
Բողոքաբեր Ս․Հարությունյանը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով մեղադրյալ Հարություն Ասրյանի նկատմամբ նշանակված 1.500.000 ՀՀ դրամ տուգանքի ձևով պատիժն ակնհայտ խիստ պատիժ է։
Բողոքաբեր Ս․Հարությունյանը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի չափով տուգանք է սահմանել մի անձի նկատմամբ, ով այն վճարելու հնարավորությունը ակնհայտ չի ունենալու, մինչդեռ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայում բացի տուգանքից նախատեսված են նաև այլ պատժատեսակներ։
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները.
Դատական նիստի ընթացքում մեղադրյալներ Կարլեն Առուստամյանը, Հարություն Ասրյանը և Ռոման Ենգոյանը միացան պաշտպան Մ.Աղաբեկյանի վերաքննիչ բողոքին, խնդրեցին այն բավարարել և իրենց նկատմամբ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ պատրաստակամության հայտնելով կատարել դրանք:
Դատական նիստի ընթացքում մեղադրյալ Հարություն Ասրյանը խնդրեց բավարարել պաշտպան Ս.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը և իր նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճռով նշանակված տուգանքի ձևով պատիժը հնարավորության դեպքում փոփոխել և իր նկատմամբ նշանակել այլ պատժատեսակ, սակայն ոչ հանրային աշխատանքներ, քանի որ չի ցանկանում կատարել դրանք:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատական ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին.
3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը:
2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը.
2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը․
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը:»
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Պարզելով, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս կամ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի չի առել պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող կամ հանցագործության վտանգավորությունը կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող որևէ հանգամանք, որի արդյունքով նշանակել է անարդարացի` ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ պատիժ, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը` մեղմացնելով կամ խստացնելով պատիժը կամ այլ կերպ լուծելով պատժի կրման հարցը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:»
Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ի ԵԴ1/2670/01/25 դատավճիռը, գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքների քննության շրջանակներում անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. հիմնավորված է արդյո՞ք մեղադրյալներ Կարլեն Առուստամյանի, Հարություն Ասրյանի և Ռոման Ենգոյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակված պատժի իրավաչափության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները։
Այսպես.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության այն արարքի համար, որը կատարման պահին հանցանք չի համարվել:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով:
2. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում:
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
(…)
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
6. Տուգանքի կիրառմամբ պետական բյուջեում գոյացած միջոցների հաշվին յուրաքանչյուր տարի պետությունը կարող է իրականացնել հանցագործությամբ տուժողներին պատճառված վնասի փոխհատուցմանն ուղղված սոցիալական ծրագրեր: Հանցագործությամբ տուժողներին պատճառված վնասի փոխհատուցման սկզբունքները, առաջնահերթությունները, փոխհատուցման կարգը և չափը սահմանում է Կառավարությունը:
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:
(…) :»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանրային աշխատանքները դատարանի նշանակած և իրավասու մարմնի որոշած վայրում չվարձատրվող, դատապարտյալի ուսումնառությունից կամ աշխատանքից ազատ ժամանակահատվածում նրա կողմից հանրության համար օգտակար այնպիսի աշխատանքների կատարումն է, որոնք չեն վտանգում նրա ֆիզիկական կամ հոգեկան առողջությունը։
2. Հանրային աշխատանքները դատապարտյալի համաձայնությամբ ոչ ավելի, քան օրական 4 ժամ տևողությամբ սահմանվում են ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ 60-270 ժամ տևողությամբ:
3. Հանրային աշխատանքների նվազագույն տևողությունը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 60 ժամից:
4. Հանրային աշխատանքները կարող են նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով, ինչպես նաև սույն օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված դեպքերում։
5. Հանրային աշխատանքներ չեն նշանակվում դատավճիռ կայացնելու պահին 15 տարին չլրացած անչափահասի, ինչպես նաև զինվորական ծառայության մեջ գտնվող անձի նկատմամբ:(…)»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը,
2) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի հղիությունը,
3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը,
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
5) հանցանքը կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդմամբ կատարելը,
6) հանցանքը կարեկցանքի շարժառիթով կատարելը,
7) հանցանքը քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները խախտելով կատարելը,
8) հանցանքը հանցագործությունից տուժած անձի հակաիրավական վարքագծի ազդեցության տակ կատարելը,
9) հանցանքը սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ այն անձի ազդեցությամբ կատարելը, որից հանցավորը գտնվում է նյութական, ծառայողական կամ այլ կախվածության տակ,
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
11) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը,
12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը:
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ գործով արտահայտել է հետևյալի իրավական դիրքորոշումը. «[Մ]եջբերված քրեաիրավական դրույթի վերլուծությունից երևում է, որ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս։ Այդ սկզբունքներն են`
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը։
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս։ Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը՝ որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս։ Սկզբունքների ինքնուրույնությունը, սակայն, չի նշանակում, որ դրանք մեկուսացված են մեկը մյուսից, քանի որ միայն համակցության մեջ այդ սկզբունքները կարող են ապահովել օրինական, արդար, անհատականացված և մարդասիրական պատժի նշանակումը։
15. Պատժի նշանակման օրինականության սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Աբրահամյանի վերաբերյալ 2007 թվականի ապրիլի 6-ի թիվ ՎԲ-63/07, Ռ.Խատոյանի վերաբերյալ 2007 թվականի մայիսի 4-ի թիվ ՎԲ-55/07, Հ.Հաբեշյանի վերաբերյալ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-145/07 և մի շարք այլ որոշումներում։
Զարգացնելով վերոնշյալ որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ օրինականության սկզբունքի իմաստով՝ պատիժ նշանակելու հիմնական և առաջին պայմանը հանրորեն վտանգավոր արարք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված հիմքերի առկայությունն է։ Պատժի կիրառումը միայն հանցանք կատարած անձանց նկատմամբ մի կողմից բացառում է անհիմն և անօրինական դատապարտումը, մյուս կողմից հանգեցնում է հանրորեն վտանգավոր արարք կատարած անձանց մեկուսացմանը հասարակությունից, կանխում է նրանց կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը, որով էլ ապահովվում է անձի, հասարակության և պետության իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանությունը։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ պատժի նշանակման օրինականության սկզբունքի իմաստով հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարող են կիրառվել պատժի միայն այն տեսակները, որոնք անմիջականորեն նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով։ Պատժի տեսակների սպառիչ ցանկի օրենսդրական սահմանումը նշանակում է, որ դատարանը հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ չի կարող նշանակել այդ ցանկով չնախատեսված պատիժ։
16. Պատժի նշանակման արդարության սկզբունքի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել Կ.Հարությունյանի վերաբերյալ 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-201/07, Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, Գ.Ավետիսյանի և Ա.Հովակիմյանի վերաբերյալ 2010 թվականի նոյեմբերի 5-ի թիվ ԵԱՔԴ/0164/01/09 և մի շարք այլ որոշումներում։
Զարգացնելով վերոնշյալ որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ արդարության՝ որպես պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ։ Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, առավել ևս, որ դրանք ձևավորվում են այն նույն հանգամանքների հիման վրա, որոնք դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելիս (հանցագործության հանրորեն վտանգավորությունը, հանցավորի անձը և այլն)։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատժի նշանակման արդարության սկզբունքը դատարանը պետք է կիրառի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում։
17. Պատժի անհատականացման սկզբունքի իմաստով դատարանի խնդիրն է հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կոնկրետ հանցակազմի սանկցիայի սահմաններում նշանակել կոնկրետ պատիժ։ Կոնկրետ պատժի նշանակումը դատարանի համար խիստ կարևոր և պատասխանատու խնդիր է, որի լուծման համար մեծ նշանակություն ունի պատժի անհատականացման կարգի և չափանիշների հարցը։
Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատժի անհատականացումն անհրաժեշտ է դիտարկել երկու տեսանկյունից։
1) պատժի անհատականացում օրենքում։ Վերջինս ենթադրում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի նորմերում արտահայտված ընդհանուր դրույթների առկայությունը, որոնք դատարանը պարտավոր է հաշվի առնել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի սանկցիայի շրջանակներում պատիժ նշանակելիս։
2) պատժի անհատականացում դատարանում։ Վերջինս ենթադրում է կոնկրետ անձի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերի դրույթների կիրառում՝ հաշվի առնելով հանցավորի անձի առանձնահատկությունները, հանցագործության կատարման հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
ՀՀ քրեական օրենսգիրքը չի բովանդակում բոլոր այն հանգամանքների սպառիչ ցանկը, որոնք պետք է հաշվի առնվեն դատարանի կողմից կոնկրետ հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս։ Օրենսգիրքը, սակայն, դատարանին տալիս է պատժի անհատականացման ընդհանուր չափանիշներ, որոնց հիման վրա դատարանը կարող է նշանակել արդարության պահանջներին համապատասխանող պատիժ։ Նշված չափանիշներն են`
ա) հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ընդհանրապես, կոնկրետ հանցագործության կատարման հանգամանքների տեսանկյունից մասնավորապես,
բ) հանցավորի անձը,
գ) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
18. Պատժի անհատականացման չափանիշներից առաջինին՝ հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին, Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ որոշման մեջ (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը, կետ 14)։
19. Սույն որոշման նախորդ կետում նշված և, համապատասխանաբար, Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ որոշման մեջ վերլուծված՝ արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը սերտորեն կապված են պատժի անհատականացման երկրորդ չափանիշի՝ հանցավորի անձի հետ։ Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն)» (տե՛ս Հազարապետ Ալբերտի Հարությունյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը)։
Զարգացնելով մեջբերված դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանցանք կատարած անձի ուսումնասիրությունը մեծ դեր է խաղում պատիժ նշանակելու համար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի («Պատժի նպատակները») իմաստով պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը, ուստի դատարանը պարտավոր է հանգամանորեն հետազոտել անձի ինչպես կենսաբանական, այնպես էլ սոցիալական առանձնահատկությունները։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ շատ դեպքերում պատժի տեսակի և չափի վրա ազդում են հանցավորի սեռը, տարիքը, առողջական վիճակը։
20. Պատժի անհատականացման երրորդ չափանիշը պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներն են։ Վերջիններիս Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Ռ.Խատոյանի վերաբերյալ 2007 թվականի մայիսի 4-ի թիվ ՎԲ-55/07, Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07, Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 և մի շարք այլ որոշումներում։
21. Պատժի նշանակման մարդասիրության սկզբունքն ունի երկու կողմ, այն է՝
1) մարդասիրություն հասարակության նկատմամբ, որի էությունը տուժողի, հասարակության և պետության շահերի պաշտպանությունն է։
2) մարդասիրություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ. դա նշանակում է մարդկային վերաբերմունք նրա անձի նկատմամբ, պատվի և արժանապատվության հարգում, ֆիզիկական և բարոյական տանջանքների բացառում։
Պատիժ նշանակելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի մարդասիրության սկզբունքի վերոնշյալ երկու կողմերը։
22. Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքում ձևավորված, ինչպես նաև սույն որոշման 14-21-րդ կետերում շարադրված և զարգացված իրավական դիրքորոշումների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով։ Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (տե՛ս սույն որոշման 14-րդ կետը) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը։ Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի։
Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է։
23. Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։
24. Ինչպես նշվել է սույն որոշման 13-րդ կետում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի հիման վրա վերաքննիչ դատարանը կարող է փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժը, եթե այն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով։
Սույն որոշման 12-24-րդ կետերում շարադրված վերլուծության լույսի ներքո մեկնաբանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ վերաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում.
1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները,
2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։(…)»
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից։ Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների՝ հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև, շարժառիթ, նպատակ, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։ Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։
Վերոգրյալ իրավակարգավորումների, իրավական վերլուծությունների և Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո վերլուծելով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Վճռաբեկ դատարանի որոշումների վերաբերելի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո բազմակողմանի գնահատման չի ենթարկել մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի անձը բնութագրող փաստական տվյալները, ճիշտ չի գնահատել նրանց նկատմամբ տուգանք պատժատեսակի նշանակման հնարավորությունը:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության տեսանկյունից մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի նկատմամբ կարող է պիտանի պատիժ համարվել նաև հանրային աշխատանքները: Նման հետևության հանգելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում, որ մեղադրյալ Ռոման Ենգոյանն ունի առողջական խնդիրներ, չի աշխատում, իսկ Կարլեն Առուստամյանը՝ ամուսնացած է, իր հայտարարությամբ՝ խնամքին է գտնվում հղի կինը, ում հետ բնակվում են վարձով, երկու մեղադրյալների դեպքում էլ բացակայում են քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքները, իսկ կատարված հանցագործությամբ վերջիններս գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտներ չեն ստացել:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը և հիմք ընդունելով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով պատիժ է նախատեսված նաև հանրային աշխատանքների ձևով՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի համար հանրայի աշխատանքներ պատժատեսակը նշանակելով ևս հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին, ուստի գտնում է, որ մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նշանակված պատիժը պետք է փոփոխվի և նրանց նկատմամբ պատիժ նշանակվի հանրային աշխատանքների ձևով՝ 200 (երկու հարյուր) ժամ տևողությամբ։
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակված պատժի փոփոխմանը, ապա Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրյալը դատական նիստի ընթացքում հայտարարեց, որ չի ցանկանում, որ իր նկատմամբ նշանակվի հանրային աշխատանքներ պատժատեսակը, իսկ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ էլ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված մյուս պատժատեսակներն ի զորու չեն ապահովելու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիությունը, ուստի Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը՝ մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով կատարված հանցանքի համար տուգանքի ձևով՝ նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով պատիժը, հիմնավոր է և բխում է գործի նյութերից: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը՝ Հարություն Արսենի Ասրյանի մասով բեկանելու և վերջինիս պաշտպան Սիրանուշ Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր առկա չեն։
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի պաշտպան Մարիամ Աղաբեկյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նշանակված պատժի մասով Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռը պետք է փոփոխել և մեղադրյալներ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի և Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով պետք է պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքների ձևով՝ 200 ժամ տևողությամբ։ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռը մնացած մասով պետք է թողնել անփոփոխ։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-363-րդ, 367-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝
Մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի պաշտպան Սիրանուշ Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Մեղադրյալներ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի և Կարլեն Կարենի Առուստամյանի պաշտպան Մարիամ Աղաբեկյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել։
Մեղադրյալներ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի և Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նշանակված պատժի մասով Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռը փոփոխել։
Մեղադրյալներ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի և Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով պատիժ նշանակել հանրային աշխատանք՝ 200 (երկու հարյուր) ժամ տևողությամբ։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստացման օրվանից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություն Լ․ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ
ստորագրություն Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/2670/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 17-07-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 15172425 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Ռոման Արթուրի Ենգոյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի և Հարություն Արսենի Ասրյանի հետ, Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցով զբոսնելու ընթացքում մոտեցել են նշված վայրում գտնված և քննությամբ ինքնությունները դեռևս չպարզված անձանց, որից հետո Ռոման Արթուր Ենգոյանը, Կարլեն Կարենի Առուստամյանը և Հարություն Արսենի Ասրյանը տևական ժամանակ՝ շուրջ 10 րոպե, խմբի կազմում, չնչին առիթը որպես պատրվակ օգտագործելով՝ իրենց անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով տարված, հասարակության նկատմամբ անհարգալից և բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ անտեսելով գիշերային ուշ ժամ լինելու, նշված վայրում գտնվող քաղաքացիների, ինչպես նաև հարակից հատվածներում առկա բնակելի շենքերի առկայությունը, նույն վայրում վիճաբանության են բռնվել և համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ են հնչեցրել, ինչպես նաև ինքնությունները դեռևս չպարզված անձի առողջությանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ պատճառելու նպատակով, խմբով, մեկը մյուսի գործողությունները փոխլրացնելով, ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ են հասցրել իրենց հետ վիճաբանած անձանցից մեկի մարմնի տարբեր հատվածներին, որի արդյունքում տևական ժամանակ խախտել են Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցում գտնվող քաղաքացիների, հարակից շենքերում գտնվող բնակիչների անդորրը և խոչընդոտել նշված հատվածի երթևեկությանը: |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Կարլեն Կարենի Առուստամյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Ռոման Արթուրի Ենգոյանի և Հարություն Արսենի Ասրյանի հետ, Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցով զբոսնելու ընթացքում մոտեցել են նշված վայրում գտնված և քննությամբ ինքնությունները դեռևս չպարզված անձանց, որից հետո Կարլեն Կարենի Առուստամյանը, Ռոման Արթուր Ենգոյանը և Հարություն Արսենի Ասրյանը տևական ժամանակ՝ շուրջ 10 րոպե, խմբի կազմում, չնչին առիթը որպես պատրվակ օգտագործելով՝ իրենց անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով տարված, հասարակության նկատմամբ անհարգալից և բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ անտեսելով գիշերային ուշ ժամ լինելու, նշված վայրում գտնվող քաղաքացիների, ինչպես նաև հարակից հատվածներում առկա բնակելի շենքերի առկայությունը, նույն վայրում վիճաբանության են բռնվել և համակեցության, կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ են հնչեցրել, ինչպես նաև ինքնությունները դեռևս չպարզված անձի առողջությանը, դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ պատճառելու նպատակով, խմբով և մեկը մյուսի գործողությունները փոխլրացնելով, ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ են հասցրել իրենց հետ վիճաբանած անձանցից մեկի մարմնի տարբեր հատվածներին, որի արդյունքում տևական ժամանակ խախտել են Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցում գտնվող քաղաքացիների, հարակից շենքերում գտնվող բնակիչների անդորրը և խոչընդոտել նշված հատվածի երթևեկությանը։ |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Հարություն Արսենի Ասրյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի և Ռոման Արթուրի Ենգոյանի հետ, Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցով զբոսնելու ընթացքում մոտեցել են նշված վայրում գտնված և քննությամբ ինքնությունները դեռևս չպարզված անձանց, որից հետո Հարություն Արսենի Ասրյանը, Ռոման Արթուր Ենգոյանը և Կարլեն Կարենի Առուստամյանը և տևական ժամանակ՝ շուրջ 10 րոպե, խմբի կազմում, չնչին առիթը որպես պատրվակ օգտագործելով՝ իրենց անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով տարված, հասարակության նկատմամբ անհարգալից բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ անտեսելով գիշերային ուշ ժամ լինելու, նշված վայրում գտնվող քաղաքացիների, ինչպես նաև հարակից հատվածներում առկա բնակելի շենքերի առկայությունը, նույն վայրում վիճաբանության են բռնվել և համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ են հնչեցրել, ինչպես նաև ինքնությունները դեռևս չպարզված անձի առողջությանը դիտավորությամ մարմնական վնասվածքներ պատճառելու նպատակով, խմբով, մեկը մյուսի գործողությունները փոխլրացնելով, ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ են հասցրել իրենց հետ վիճաբանած անձանցից մեկի մարմնի տարբեր հատվածներին, որի արդյունքում տևական ժամանակ խախտել են Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցում գտնվող քաղաքացիների, հարակից շենքերում գտնվող բնակիչների անդորրը և խոչընդոտել նշված հատվածի երթևեկությանը։ |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Ռոման |
| Ազգանուն | Ենգոյան |
| Հայրանուն | Արթուրի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 297 Մաս 2 Կետ 1/2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Կարլեն |
| Ազգանուն | Առուստամյան |
| Հայրանուն | Կարենի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 297 Մաս 2 Կետ 1/2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Հարություն |
| Ազգանուն | Ասրյան |
| Հայրանուն | Արսենի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 297 Մաս 2 Կետ 1/2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Վիճակագրական տողի համարը | 12․1 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.4 |
| Չափահաս | Այո |
| Չափահաս | Այո |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 17-07-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Սաթենիկ |
| Ազգանուն | Անդրեասյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 17-07-2025 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 18-07-2025 |
|---|---|
| Որոշում | Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Քրեական վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին «18» հուլիսի 2025 թվական ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Սաթենիկ Անդրեասյանս, ստանալով թիվ ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործն՝ ըստ մեղադրանքի Ռոման Արթուրի Ենգոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, Հարություն Արսենի Ասրյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի Թիվ ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործն՝ ըստ մեղադրանքի Ռոման Արթուրի Ենգոյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, Հարություն Արսենի Ասրյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է 2025 թվականի հուլիսի 17-ին: Նույն օրը այն համակարգչային ծրագրով իրականացվող գործերի բաշխման միջոցով մակագրվել և 2025 թվականի հուլիսի 18-ին փաստացի հանձնվել է դատավորին: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-34-րդ և 310-րդ հոդվածներով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Ստանձնել թիվ ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործի վարույթը և նախնական դատալսումներ նշանակել 2025 թվականի օգոստոսի 05-ին՝ ժամը 12:30-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Կենտրոն նստավայրում (ք.Երևան, Տիգրան Մեծի պող․ 23/1)։ Որոշումը երկօրյա ժամկետում ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ դրան կցելով հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ հուշաթերթ՝ ներառյալ ՀՀ քրեական դատավարության 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի ցանկը: ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Կազմակերպության անուն | ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԿԵՆՏՐՈՆ ԵՎ ՆՈՐՔ-ՄԱՐԱՇ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐԻ ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅՈՒՆ |
| Կազմակերպության հասցե | ք. Երևան, Սայաթ-Նովայի պողոտա 2 |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ՌՈՄԱՆ |
| Ազգանուն | ԵՆԳՈՅԱՆ |
| Հայրանուն | ԱՐԹՈՒՐԻ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ԿԱՐԼԵՆ |
| Ազգանուն | ԱՌՈՒՍՏԱՄՅԱՆ |
| Հայրանուն | ԿԱՐԵՆԻ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ |
| Ազգանուն | ԱՍՐՅԱՆ |
| Հայրանուն | ԱՐՍԵՆԻ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ՄԱՐԻԱՄ |
| Ազգանուն | ԱՂԱԲԵԿՅԱՆ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ՍԻՐԱՆՈՒՇ |
| Ազգանուն | ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 05-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 05-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 21-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 21-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 24-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 24-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 24-09-2025 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 08-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 08-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Որոշում | ԵԴ1/2670/01/25 ՈՐՈՇՈՒՄ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԻ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «08» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան), Նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Է․ԴԱՎԹՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ն․ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆԻ պաշտպան Ս․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ պաշտպան Մ․ԱՂԱԲԵԿՅԱՆԻ մեղադրյալ Հ․ԱՍՐՅԱՆԻ մեղադրյալ Կ․ԱՌՈՒՍՏԱՄՅԱՆԻ մեղադրյալ Ռ․ԵՆԳՈՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում՝ նախնական դատալսումների ընթացքում, քննարկման առարկա դարձնելով մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03։20-ին, ձերբակալվել է Ռոման Արթուրի Ենգոյանը։ 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03։20-ին, ձերբակալվել է Կարլեն Կարենի Առուստամյանը։ 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03։50-ին, ձերբակալվել է Արման Սարգսի Գաբրիելյանը։ 2025 թվականի մայիսի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 15153825 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի մայիսի 11-ին որոշումներ են կայացվել Կարլեն Կարենի Առուստամյանին, Արման Սարգսի Գաբրիելյանին և Ռոման Արթուրի Ենգոյանին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 12-ին որոշումներ են կայացվել Կարլեն Կարենի Առուստամյանին, Արման Սարգսի Գաբրիելյանին և Ռոման Արթուրի Ենգոյանին ձերբակալումից ազատ արձակելու մասին՝ անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 15157625 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել թիվ 15153825 քրեական վարույթը թիվ 15157625 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 15153825 համարի ներքո շարունակելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել Կառլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանին դատարան ներկայացնելու համար ձերբակալելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Կառլեն Կարենի Առուստամյանին դատարան ներկայացնելու համար ձերբակալելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 19-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Կառլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով կիրառելու մասին։ Գրավի վճարման անդորրագիրը ներկայացվել է վարույթն իրականացնող քննիչին 2025 թվականի մայիսի 22-ին (տես՝ քրեական գործ, հատոր 1-ին, գ․թ․ 228)։ 2025 թվականի մայիսի 19-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով կիրառելու մասին։ Գրավի վճարման անդորրագիրը ներկայացվել է վարույթն իրականացնող քննիչին 2025 թվականի մայիսի 23-ին (տես՝ քրեական գործ, հատոր 1-ին, գ․թ․ 230)։ 2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Կառլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի հունիսի 27-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին։ 2025 թվականի հունիսի 30-ին որոշում է կայացվել դեպքի կատարման ժամանակ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի հագին եղած հագուստները, ինչպես նաև Ռոման Ենգոյանի անձնական խուզարկությամբ վերցված գլխարկը և կոշիկի տակացուն իրեղեն ապացույց ճանաչելու և վարույթի նյութերին կցելու մասին։ 2025 թվականի հունիսի 30-ին որոշում է կայացվել թիվ 15153825 քրեական վարույթից անջատել մեղադրյալներ՝ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի և Հարություն Արսենի Ասրյանի՝ ըստ մեղադրանքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, վերաբերյալ մասը անջատել, անջատված քրեական վարույթին շնորհել թիվ 15172425 համարը: 2025 թվականի հուլիսի 17-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանում ստացվել է թիվ ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործը, այն նույն օրը համակարգչային ծրագրով իրականացվող գործերի բաշխման միջոցով մակագրվել է դատավոր Ս․Անդրեասյանին և 2025 թվականի հուլիսի 18-ին փաստացի հանձնվել է դատավորին։ 2025 թվականի հուլիսի 18-ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, անփոփոխ թողնելու մասին: Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Կառլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, անփոփոխ թողնելու մասին: Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքն անփոփոխ թողնելու մասին: Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. 2025 թվականի հունիսի 26-ի Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ն․Մհերյանի որոշմամբ թիվ 15153825 քրեական գործով որոշում է կայացվել մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, այն բանի համար, որ «նա 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Պուշկին 56/1 հասցեում, խմբի կազմում կատարել է խուլիգանություն և խմբի կազմում դիտավորյալ ֆիզիկական ներգործություն է գործադրել քննությամբ ինքնությունը դեռևս չպարզված անձի նկատմամբ։ Այսպես, 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Հարություն Արսենի Ասրյանը Կարլեն Կարենի Առուստամյանի և Ռոման Արթուրի Ենգոյանի հետ, Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցով զբոսնելու ընթացքում մոտեցել են նշված վայրում գտնված և քննությամբ ինքնությունները դեռևս չպարզված անձանց, որից հետո Հարություն Արսենի Ասրյանը, Ռոման Արթուր Ենգոյանը և Կարլեն Կարենի Առուստամյանը և տևական ժամանակ՝ շուրջ 10 րոպե, խմբի կազմում, չնչին առիթը որպես պատրվակ օգտագործելով՝ իրենց անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով տարված, հասարակության նկատմամբ անհարգալից և բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ անտեսելով գիշերային ուշ ժամ լինելու, նշված վայրում գտնվող քաղաքացիների, ինչպես նաև հարակից հատվածներում առկա բնակելի շենքերի առկայությունը, նույն վայրում վիճաբանության են բռնվել և համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ են հնչեցրել, ինչպես նաև ինքնությունները դեռևս չպարզված անձի առողջությանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ պատճառելու նպատակով, խմբով, մեկը մյուսի գործողությունները փոխլրացնելով, ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ են հասցրել իրենց հետ վիճաբանած անձանցից մեկի մարմնի տարբեր հատվածներին, որի արդյունքում տևական ժամանակ խախտել են Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցում գտնվող քաղաքացիների, հարակից շենքերում գտնվող բնակիչների անդորրը և խոչընդոտել նշված հատվածի երթևեկությանը»։ Վարույթի մասնակիցների դիրքորոշումները. Հանրային մեղադրողը միջնորդեց մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ։ Մեղադրյալները և պաշտպանները չառարկեցին ներկայացված միջնորդության դեմ։ Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը(…)»: Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները(…):» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին(…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: (…) 5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին: 2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին»: Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է. -մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ -մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ -մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո, վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան, և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու իրավաչափությանը՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր է հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառմամբ՝ մեղադրյալի՝ իր վրա դրված պարտականությունների կատարումը ապահովելու նպատակով։ Հետևաբար, վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելքը խափանման միջոցն անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-34-րդ, 116-րդ, 117-րդ, 127-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ: ԴԱՏԱՎՈՐ ՍԱԹԵՆԻԿ ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԻ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «08» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան), Նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Է․ԴԱՎԹՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ն․ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆԻ պաշտպան Ս․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ պաշտպան Մ․ԱՂԱԲԵԿՅԱՆԻ մեղադրյալ Հ․ԱՍՐՅԱՆԻ մեղադրյալ Կ․ԱՌՈՒՍՏԱՄՅԱՆԻ մեղադրյալ Ռ․ԵՆԳՈՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում՝ նախնական դատալսումների ընթացքում, քննարկման առարկա դարձնելով մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03։20-ին, ձերբակալվել է Ռոման Արթուրի Ենգոյանը։ 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03։20-ին, ձերբակալվել է Կարլեն Կարենի Առուստամյանը։ 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03։50-ին, ձերբակալվել է Արման Սարգսի Գաբրիելյանը։ 2025 թվականի մայիսի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 15153825 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի մայիսի 11-ին որոշումներ են կայացվել Կարլեն Կարենի Առուստամյանին, Արման Սարգսի Գաբրիելյանին և Ռոման Արթուրի Ենգոյանին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 12-ին որոշումներ են կայացվել Կարլեն Կարենի Առուստամյանին, Արման Սարգսի Գաբրիելյանին և Ռոման Արթուրի Ենգոյանին ձերբակալումից ազատ արձակելու մասին՝ անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 15157625 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել թիվ 15153825 քրեական վարույթը թիվ 15157625 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 15153825 համարի ներքո շարունակելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել Կառլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանին դատարան ներկայացնելու համար ձերբակալելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Կառլեն Կարենի Առուստամյանին դատարան ներկայացնելու համար ձերբակալելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 19-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Կառլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով կիրառելու մասին։ Գրավի վճարման անդորրագիրը ներկայացվել է վարույթն իրականացնող քննիչին 2025 թվականի մայիսի 22-ին (տես՝ քրեական գործ, հատոր 1-ին, գ․թ․ 228)։ 2025 թվականի մայիսի 19-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով կիրառելու մասին։ Գրավի վճարման անդորրագիրը ներկայացվել է վարույթն իրականացնող քննիչին 2025 թվականի մայիսի 23-ին (տես՝ քրեական գործ, հատոր 1-ին, գ․թ․ 230)։ 2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Կառլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի հունիսի 27-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին։ 2025 թվականի հունիսի 30-ին որոշում է կայացվել դեպքի կատարման ժամանակ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի հագին եղած հագուստները, ինչպես նաև Ռոման Ենգոյանի անձնական խուզարկությամբ վերցված գլխարկը և կոշիկի տակացուն իրեղեն ապացույց ճանաչելու և վարույթի նյութերին կցելու մասին։ 2025 թվականի հունիսի 30-ին որոշում է կայացվել թիվ 15153825 քրեական վարույթից անջատել մեղադրյալներ՝ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի և Հարություն Արսենի Ասրյանի՝ ըստ մեղադրանքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, վերաբերյալ մասը անջատել, անջատված քրեական վարույթին շնորհել թիվ 15172425 համարը: 2025 թվականի հուլիսի 17-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանում ստացվել է թիվ ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործը, այն նույն օրը համակարգչային ծրագրով իրականացվող գործերի բաշխման միջոցով մակագրվել է դատավոր Ս․Անդրեասյանին և 2025 թվականի հուլիսի 18-ին փաստացի հանձնվել է դատավորին։ 2025 թվականի հուլիսի 18-ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, անփոփոխ թողնելու մասին: Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Կառլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, անփոփոխ թողնելու մասին: Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքն անփոփոխ թողնելու մասին: Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. 2025 թվականի հունիսի 26-ի (մայիսի 16-ի) Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ն․Մհերյանի որոշմամբ թիվ 15153825 քրեական գործով որոշում է կայացվել մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, այն բանի համար, որ «նա 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Պուշկին 56/1 հասցեում, խմբի կազմում կատարել է խուլիգանություն և խմբի կազմում դիտավորյալ ֆիզիկական ներգործություն է գործադրել քննությամբ ինքնությունը դեռևս չպարզված անձի նկատմամբ: Այսպես, 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Կարլեն Կարենի Առուստամյանը, Ռոման Արթուրի Ենգոյանի և Հարություն Արսենի Ասրյանի հետ, Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցով զբոսնելու ընթացքում մոտեցել են նշված վայրում գտնված և քննությամբ ինքնությունները դեռևս չպարզված անձանց, որից հետո Կարլեն Կարենի Առուստամյանը, Ռոման Արթուր Ենգոյանը և Հարություն Արսենի Ասրյանը տևական ժամանակ՝ շուրջ 10 րոպե, խմբի կազմում, չնչին առիթը որպես պատրվակ օգտագործելով՝ իրենց անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով տարված, հասարակության նկատմամբ անհարգալից և բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ անտեսելով գիշերային ուշ ժամ լինելու, նշված վայրում գտնվող քաղաքացիների, ինչպես նաև հարակից հատվածներում առկա բնակելի շենքերի առկայությունը, նույն վայրում վիճաբանության են բռնվել և համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ են հնչեցրել, ինչպես նաև ինքնությունները դեռևս չպարզված անձի առողջությանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ պատճառելու նպատակով, խմբով, մեկը մյուսի գործողությունները փոխլրացնելով, ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ են հասցրել իրենց հետ վիճաբանած անձանցից մեկի մարմնի տարբեր հատվածներին, որի արդյունքում տևական ժամանակ խախտել են Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցում գտնվող քաղաքացիների, հարակից շենքերում գտնվող բնակիչների անդորրը և խոչընդոտել նշված հատվածի երթևեկությանը»։ Վարույթի մասնակիցների դիրքորոշումները. Հանրային մեղադրողը միջնորդեց մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց գրավը թողնել անփոփոխ։ Մեղադրյալը և պաշտպան Մ․Աղաբեկյանը առարկեցին կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, անփոփոխ թողնելու դեմ և պաշտպանը միջնորդեց գրավի գումարը վերադարձնել գրավատուին։ Մյուս մեղադրյալները և պաշտպանը միացան պաշտպան Մ․Աղաբեկյանի դիրքորոշմանը։ (Դիրքորոշումներն ավելի մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրության լազերային սկավառակը): Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը(…)»: Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները(…):» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին(…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: (…) 5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Գրավը իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ, իսկ Հայաստանի Հանրապետության դրամի ձևով՝ մինչդատական վարույթի փուլում պահատվության է փոխանցվում դատախազության դեպոզիտային հաշվին, դատական վարույթի փուլում՝ դատարանի դեպոզիտային հաշվին: Որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույք, եթե գրավ կիրառելու մասին որոշմամբ հատուկ նշվել է դրա հնարավորության մասին: 2. Գրավի չափը որոշելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի ծանրության աստիճանը և մեղադրյալի գույքային դրությունը: Գրավի արժեքի ապացուցման պարտականությունը կրում է գրավատուն: 3. Գրավը կարող է մուծել մեղադրյալը կամ ցանկացած այլ ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ: Եթե գրավը մուծում է այլ անձ, ապա նրան բացատրվում է մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի էությունը, ինչպես նաև մեղադրյալի կողմից անօրինական վարքագիծ դրսևորվելու դեպքում՝ վրա հասնող հնարավոր հետևանքները: 4. Գրավատուն վարույթն իրականացնող մարմնի համապատասխան որոշման կայացման պահից եռօրյա ժամկետում ներկայացնում է գրավը մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթ, որը կցվում է վարույթի նյութերին: Գրավը կիրառված է համարվում գրավի մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթը վարույթն իրականացնող մարմին ներկայացնելու պահից: 4.1. Սույն հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված պարտականությունը չկատարելը հիմք է մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը վերստին քննարկելու համար։ 5. Եթե մեղադրյալը թաքնվել է վարույթն իրականացնող մարմնից, պարբերաբար չի ներկայացել վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով կամ էապես խոչընդոտել է վարույթին, ապա հսկող դատախազը կայացնում է գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշում և դրա պատճենը եռօրյա ժամկետում ուղարկում է մեղադրյալին և գրավը մուծած անձին` նրանց պարզաբանելով այդ որոշման բողոքարկման` սույն օրենսգրքի 299-301-րդ հոդվածներով սահմանված կարգը: Եթե որպես գրավ ընդունվել է անշարժ կամ շարժական գույք, ապա խափանման միջոցի պայմանները խախտելու հիմքով այդ գույքի վաճառքից մնացած գումարի այն մասը, որը գերազանցում է գրավի չափը, ենթակա է վերադարձման: 6. Սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում դատական վարույթում գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշումը կայացնում է դատարանը։ Այդ որոշումը կարող է բողոքարկվել սույն օրենսգրքով սահմանված հատուկ վերանայման կարգով։ 7. Գրավը վերադարձվում է գրավատուին բոլոր դեպքերում, երբ չեն ապացուցվել սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված խախտումները, կամ գրավը որպես խափանման միջոց վերացվել կամ փոխվել է: Գրավը վերադարձնելու մասին որոշումն ընդունվում է համապատասխան խափանման միջոցը վերացնելու կամ փոխելու մասին որոշում կայացնելու հետ միաժամանակ»։ Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է. -մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ -մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ -մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո, վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան, և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով անփոփոխ թողնելու իրավաչափությանը՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր է հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառմամբ՝ մեղադրյալի՝ իր վրա դրված պարտականությունների կատարումը ապահովելու նպատակով։ Հետևաբար, վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-34-րդ, 116-րդ, 117-րդ, 127-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով թողնել անփոփոխ: ԴԱՏԱՎՈՐ ՍԱԹԵՆԻԿ ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԻ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «08» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան), Նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Է․ԴԱՎԹՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ն․ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆԻ պաշտպան Ս․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ պաշտպան Մ․ԱՂԱԲԵԿՅԱՆԻ մեղադրյալ Հ․ԱՍՐՅԱՆԻ մեղադրյալ Կ․ԱՌՈՒՍՏԱՄՅԱՆԻ մեղադրյալ Ռ․ԵՆԳՈՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում՝ նախնական դատալսումների ընթացքում, քննարկման առարկա դարձնելով մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03։20-ին, ձերբակալվել է Ռոման Արթուրի Ենգոյանը։ 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03։20-ին, ձերբակալվել է Կարլեն Կարենի Առուստամյանը։ 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03։50-ին, ձերբակալվել է Արման Սարգսի Գաբրիելյանը։ 2025 թվականի մայիսի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 15153825 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի մայիսի 11-ին որոշումներ են կայացվել Կարլեն Կարենի Առուստամյանին, Արման Սարգսի Գաբրիելյանին և Ռոման Արթուրի Ենգոյանին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 12-ին որոշումներ են կայացվել Կարլեն Կարենի Առուստամյանին, Արման Սարգսի Գաբրիելյանին և Ռոման Արթուրի Ենգոյանին ձերբակալումից ազատ արձակելու մասին՝ անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 15157625 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել թիվ 15153825 քրեական վարույթը թիվ 15157625 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 15153825 համարի ներքո շարունակելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել Կառլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանին դատարան ներկայացնելու համար ձերբակալելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Կառլեն Կարենի Առուստամյանին դատարան ներկայացնելու համար ձերբակալելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 19-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Կառլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով կիրառելու մասին։ Գրավի վճարման անդորրագիրը ներկայացվել է վարույթն իրականացնող քննիչին 2025 թվականի մայիսի 22-ին (տես՝ քրեական գործ, հատոր 1-ին, գ․թ․ 228)։ 2025 թվականի մայիսի 19-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով կիրառելու մասին։ Գրավի վճարման անդորրագիրը ներկայացվել է վարույթն իրականացնող քննիչին 2025 թվականի մայիսի 23-ին (տես՝ քրեական գործ, հատոր 1-ին, գ․թ․ 230)։ 2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Կառլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի հունիսի 27-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին։ 2025 թվականի հունիսի 30-ին որոշում է կայացվել դեպքի կատարման ժամանակ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի հագին եղած հագուստները, ինչպես նաև Ռոման Ենգոյանի անձնական խուզարկությամբ վերցված գլխարկը և կոշիկի տակացուն իրեղեն ապացույց ճանաչելու և վարույթի նյութերին կցելու մասին։ 2025 թվականի հունիսի 30-ին որոշում է կայացվել թիվ 15153825 քրեական վարույթից անջատել մեղադրյալներ՝ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի և Հարություն Արսենի Ասրյանի՝ ըստ մեղադրանքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, վերաբերյալ մասը անջատել, անջատված քրեական վարույթին շնորհել թիվ 15172425 համարը: 2025 թվականի հուլիսի 17-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանում ստացվել է թիվ ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործը, այն նույն օրը համակարգչային ծրագրով իրականացվող գործերի բաշխման միջոցով մակագրվել է դատավոր Ս․Անդրեասյանին և 2025 թվականի հուլիսի 18-ին փաստացի հանձնվել է դատավորին։ 2025 թվականի հուլիսի 18-ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, անփոփոխ թողնելու մասին: Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Կառլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, անփոփոխ թողնելու մասին: Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքն անփոփոխ թողնելու մասին: Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. 2025 թվականի հունիսի 26-ի (մայիսի 16-ի) Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ն․Մհերյանի որոշմամբ թիվ 15153825 քրեական գործով որոշում է կայացվել մեղադրյալ Ռոման Արթուր Ենգոյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, այն բանի համար, որ «նա 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Պուշկին 56/1 հասցեում, խմբի կազմում կատարել է խուլիգանություն և խմբի կազմում դիտավորյալ ֆիզիկական ներգործություն է գործադրել քննությամբ ինքնությունը դեռևս չպարզված անձի նկատմամբ: Այսպես, 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Ռոման Արթուրի Ենգոյանը, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի և Հարություն Արսենի Ասրյանի հետ, Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցով զբոսնելու ընթացքում մոտեցել են նշված վայրում գտնված և քննությամբ ինքնությունները դեռևս չպարզված անձանց, որից հետո Ռոման Արթուր Ենգոյանը, Կարլեն Կարենի Առուստամյանը և Հարություն Արսենի Ասրյանը տևական ժամանակ՝ շուրջ 10 րոպե, խմբի կազմում, չնչին առիթը որպես պատրվակ օգտագործելով՝ իրենց անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով տարված, հասարակության նկատմամբ անհարգալից և բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ անտեսելով գիշերային ուշ ժամ լինելու, նշված վայրում գտնվող քաղաքացիների, ինչպես նաև հարակից հատվածներում առկա բնակելի շենքերի առկայությունը, նույն վայրում վիճաբանության են բռնվել և համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ են հնչեցրել, ինչպես նաև ինքնությունները դեռևս չպարզված անձի առողջությանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ պատճառելու նպատակով, խմբով, մեկը մյուսի գործողությունները փոխլրացնելով, ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ են հասցրել իրենց հետ վիճաբանած անձանցից մեկի մարմնի տարբեր հատվածներին, որի արդյունքում տևական ժամանակ խախտել են Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցում գտնվող քաղաքացիների, հարակից շենքերում գտնվող բնակիչների անդորրը և խոչընդոտել նշված հատվածի երթևեկությանը»: Վարույթի մասնակիցների դիրքորոշումները. Հանրային մեղադրողը միջնորդեց մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց գրավը թողնել անփոփոխ։ Մեղադրյալը և պաշտպան Մ․Աղաբեկյանը առարկեցին կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, անփոփոխ թողնելու դեմ և պաշտպանը միջնորդեց գրավի գումարը վերադարձնել գրավատուին։ Մյուս մեղադրյալները և պաշտպանը միացան պաշտպան Մ․Աղաբեկյանի դիրքորոշմանը։ (Դիրքորոշումներն ավելի մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրության լազերային սկավառակը): Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը(…)»: Նույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները(…):» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին(…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: (…) 5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Գրավը իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ, իսկ Հայաստանի Հանրապետության դրամի ձևով՝ մինչդատական վարույթի փուլում պահատվության է փոխանցվում դատախազության դեպոզիտային հաշվին, դատական վարույթի փուլում՝ դատարանի դեպոզիտային հաշվին: Որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույք, եթե գրավ կիրառելու մասին որոշմամբ հատուկ նշվել է դրա հնարավորության մասին: 2. Գրավի չափը որոշելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի ծանրության աստիճանը և մեղադրյալի գույքային դրությունը: Գրավի արժեքի ապացուցման պարտականությունը կրում է գրավատուն: 3. Գրավը կարող է մուծել մեղադրյալը կամ ցանկացած այլ ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ: Եթե գրավը մուծում է այլ անձ, ապա նրան բացատրվում է մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի էությունը, ինչպես նաև մեղադրյալի կողմից անօրինական վարքագիծ դրսևորվելու դեպքում՝ վրա հասնող հնարավոր հետևանքները: 4. Գրավատուն վարույթն իրականացնող մարմնի համապատասխան որոշման կայացման պահից եռօրյա ժամկետում ներկայացնում է գրավը մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթ, որը կցվում է վարույթի նյութերին: Գրավը կիրառված է համարվում գրավի մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթը վարույթն իրականացնող մարմին ներկայացնելու պահից: 4.1. Սույն հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված պարտականությունը չկատարելը հիմք է մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը վերստին քննարկելու համար։ 5. Եթե մեղադրյալը թաքնվել է վարույթն իրականացնող մարմնից, պարբերաբար չի ներկայացել վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով կամ էապես խոչընդոտել է վարույթին, ապա հսկող դատախազը կայացնում է գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշում և դրա պատճենը եռօրյա ժամկետում ուղարկում է մեղադրյալին և գրավը մուծած անձին` նրանց պարզաբանելով այդ որոշման բողոքարկման` սույն օրենսգրքի 299-301-րդ հոդվածներով սահմանված կարգը: Եթե որպես գրավ ընդունվել է անշարժ կամ շարժական գույք, ապա խափանման միջոցի պայմանները խախտելու հիմքով այդ գույքի վաճառքից մնացած գումարի այն մասը, որը գերազանցում է գրավի չափը, ենթակա է վերադարձման: 6. Սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում դատական վարույթում գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշումը կայացնում է դատարանը։ Այդ որոշումը կարող է բողոքարկվել սույն օրենսգրքով սահմանված հատուկ վերանայման կարգով։ 7. Գրավը վերադարձվում է գրավատուին բոլոր դեպքերում, երբ չեն ապացուցվել սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված խախտումները, կամ գրավը որպես խափանման միջոց վերացվել կամ փոխվել է: Գրավը վերադարձնելու մասին որոշումն ընդունվում է համապատասխան խափանման միջոցը վերացնելու կամ փոխելու մասին որոշում կայացնելու հետ միաժամանակ»։ Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է. -մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ -մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ -մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո, վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան, և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով անփոփոխ թողնելու իրավաչափությանը՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր է հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառմամբ՝ մեղադրյալի՝ իր վրա դրված պարտականությունների կատարումը ապահովելու նպատակով։ Հետևաբար, վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 33-34-րդ, 116-րդ, 117-րդ, 127-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով թողնել անփոփոխ: ԴԱՏԱՎՈՐ ՍԱԹԵՆԻԿ ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 20-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 20-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 20-10-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Ռոման |
| Ազգանուն | Ենգոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 20-10-2025 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված |
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Հարություն |
| Ազգանուն | Ասրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 20-10-2025 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված |
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Կարլեն |
| Ազգանուն | Առուստամյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 20-10-2025 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ՝ նաև Դատարան) Նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Է․ԴԱՎԹՅԱՆԻ մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ն․ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆԻ պաշտպան Ս․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ պաշտպան Մ․ԱՂԱԲԵԿՅԱՆԻ մեղադրյալ Հ․ԱՍՐՅԱՆԻ մեղադրյալ Կ․ԱՌՈՒՍՏԱՄՅԱՆԻ մեղադրյալ Ռ․ԵՆԳՈՅԱՆԻ 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Երևան քաղաքում՝ դռնբաց դատական նիստում, դատաքննության արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ռոման Արթուրի Ենգոյանի՝ (ծնված՝ 27․10․2004թ․, ազգությամբ հայ․ ՀՀ քաղաքացի, հաշվառված և բնակվող՝ ք․Երևան, Ավան, Թումանյան թաղամաս, 12/1 շենք, բն․ 40 հասցեում, նախկինում չդատված) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի՝ (ծնված՝ 30․03․2001թթ․, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բնակվող՝ ք․Երևան, Լեփսյուսի փողոց, 2/1 շենք, բն․ 4 հասցեում, նախկինում չդատված ) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, Հարություն Արսենի Ասրյանի՝ (ծնված՝ 23․06․2003թ․, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, հաշվառված և բնակվող՝ ք․Երևան, Ավան, Քուչակ թաղամաս, 22 շենք, բն․ 7 հասցեում, նախկինում չդատված) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1․ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03։20-ին, ձերբակալվել է Ռոման Արթուրի Ենգոյանը։ 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03։20-ին, ձերբակալվել է Կարլեն Կարենի Առուստամյանը։ 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03։50-ին, ձերբակալվել է Արման Սարգսի Գաբրիելյանը։ 2025 թվականի մայիսի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 15153825 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի մայիսի 11-ին որոշումներ են կայացվել Կարլեն Կարենի Առուստամյանին, Արման Սարգսի Գաբրիելյանին և Ռոման Արթուրի Ենգոյանին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 12-ին որոշումներ են կայացվել Կարլեն Կարենի Առուստամյանին, Արման Սարգսի Գաբրիելյանին և Ռոման Արթուրի Ենգոյանին ձերբակալումից ազատ արձակելու մասին՝ անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 15157625 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել թիվ 15153825 քրեական վարույթը թիվ 15157625 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 15153825 համարի ներքո շարունակելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանին դատարան ներկայացնելու համար ձերբակալելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանին դատարան ներկայացնելու համար ձերբակալելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 19-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով կիրառելու մասին։ Գրավի վճարման անդորրագիրը ներկայացվել է վարույթն իրականացնող քննիչին 2025 թվականի մայիսի 22-ին (տես՝ քրեական գործ, հատոր 1-ին, գ․թ․ 228)։ 2025 թվականի մայիսի 19-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով կիրառելու մասին։ Գրավի վճարման անդորրագիրը ներկայացվել է վարույթն իրականացնող քննիչին 2025 թվականի մայիսի 23-ին (տես՝ քրեական գործ, հատոր 1-ին, գ․թ․ 230)։ 2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի հունիսի 27-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին։ 2025 թվականի հունիսի 30-ին որոշում է կայացվել դեպքի կատարման ժամանակ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի հագին եղած հագուստները, ինչպես նաև Ռոման Ենգոյանի անձնական խուզարկությամբ վերցված գլխարկը և կոշիկի տակացուն իրեղեն ապացույց ճանաչելու և վարույթի նյութերին կցելու մասին։ 2025 թվականի հունիսի 30-ին որոշում է կայացվել թիվ 15153825 քրեական վարույթից անջատել մեղադրյալներ՝ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի և Հարություն Արսենի Ասրյանի՝ ըստ մեղադրանքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, վերաբերյալ մասը անջատել, անջատված քրեական վարույթին շնորհել թիվ 15172425 համարը: 2025 թվականի հուլիսի 17-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանում ստացվել է թիվ ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործը, այն նույն օրը համակարգչային ծրագրով իրականացվող գործերի բաշխման միջոցով մակագրվել է դատավոր Ս․Անդրեասյանին և 2025 թվականի հուլիսի 18-ին փաստացի հանձնվել է դատավորին։ 2025 թվականի հուլիսի 18-ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, անփոփոխ թողնելու մասին: Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, անփոփոխ թողնելու մասին: Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքն անփոփոխ թողնելու մասին: 2․ Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. 2․1․ 2025 թվականի հունիսի 26-ի Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ն․Մհերյանի որոշմամբ թիվ 15153825 քրեական գործով որոշում է կայացվել մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, այն բանի համար, որ «նա 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Պուշկին 56/1 հասցեում, խմբի կազմում կատարել է խուլիգանություն և խմբի կազմում դիտավորյալ ֆիզիկական ներգործություն է գործադրել քննությամբ ինքնությունը դեռևս չպարզված անձի նկատմամբ։ Այսպես, 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Հարություն Արսենի Ասրյանը Կարլեն Կարենի Առուստամյանի և Ռոման Արթուրի Ենգոյանի հետ, Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցով զբոսնելու ընթացքում մոտեցել են նշված վայրում գտնված և քննությամբ ինքնությունները դեռևս չպարզված անձանց, որից հետո Հարություն Արսենի Ասրյանը, Ռոման Արթուր Ենգոյանը և Կարլեն Կարենի Առուստամյանը և տևական ժամանակ՝ շուրջ 10 րոպե, խմբի կազմում, չնչին առիթը որպես պատրվակ օգտագործելով՝ իրենց անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով տարված, հասարակության նկատմամբ անհարգալից և բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ անտեսելով գիշերային ուշ ժամ լինելու, նշված վայրում գտնվող քաղաքացիների, ինչպես նաև հարակից հատվածներում առկա բնակելի շենքերի առկայությունը, նույն վայրում վիճաբանության են բռնվել և համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ են հնչեցրել, ինչպես նաև ինքնությունները դեռևս չպարզված անձի առողջությանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ պատճառելու նպատակով, խմբով, մեկը մյուսի գործողությունները փոխլրացնելով, ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ են հասցրել իրենց հետ վիճաբանած անձանցից մեկի մարմնի տարբեր հատվածներին, որի արդյունքում տևական ժամանակ խախտել են Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցում գտնվող քաղաքացիների, հարակից շենքերում գտնվող բնակիչների անդորրը և խոչընդոտել նշված հատվածի երթևեկությանը»։ 2․2․ 2025 թվականի հունիսի 26-ի (մայիսի 16-ի) Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ն․Մհերյանի որոշմամբ թիվ 15153825 քրեական գործով որոշում է կայացվել մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, այն բանի համար, որ «նա 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Պուշկին 56/1 հասցեում, խմբի կազմում կատարել է խուլիգանություն և խմբի կազմում դիտավորյալ ֆիզիկական ներգործություն է գործադրել քննությամբ ինքնությունը դեռևս չպարզված անձի նկատմամբ: Այսպես, 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Կարլեն Կարենի Առուստամյանը, Ռոման Արթուրի Ենգոյանի և Հարություն Արսենի Ասրյանի հետ, Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցով զբոսնելու ընթացքում մոտեցել են նշված վայրում գտնված և քննությամբ ինքնությունները դեռևս չպարզված անձանց, որից հետո Կարլեն Կարենի Առուստամյանը, Ռոման Արթուր Ենգոյանը և Հարություն Արսենի Ասրյանը տևական ժամանակ՝ շուրջ 10 րոպե, խմբի կազմում, չնչին առիթը որպես պատրվակ օգտագործելով՝ իրենց անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով տարված, հասարակության նկատմամբ անհարգալից և բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ անտեսելով գիշերային ուշ ժամ լինելու, նշված վայրում գտնվող քաղաքացիների, ինչպես նաև հարակից հատվածներում առկա բնակելի շենքերի առկայությունը, նույն վայրում վիճաբանության են բռնվել և համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ են հնչեցրել, ինչպես նաև ինքնությունները դեռևս չպարզված անձի առողջությանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ պատճառելու նպատակով, խմբով, մեկը մյուսի գործողությունները փոխլրացնելով, ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ են հասցրել իրենց հետ վիճաբանած անձանցից մեկի մարմնի տարբեր հատվածներին, որի արդյունքում տևական ժամանակ խախտել են Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցում գտնվող քաղաքացիների, հարակից շենքերում գտնվող բնակիչների անդորրը և խոչընդոտել նշված հատվածի երթևեկությանը»։ 2․3․ 2025 թվականի հունիսի 26-ի (մայիսի 16-ի) Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ն․Մհերյանի որոշմամբ թիվ 15153825 քրեական գործով որոշում է կայացվել մեղադրյալ Ռոման Արթուր Ենգոյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, այն բանի համար, որ «նա 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Պուշկին 56/1 հասցեում, խմբի կազմում կատարել է խուլիգանություն և խմբի կազմում դիտավորյալ ֆիզիկական ներգործություն է գործադրել քննությամբ ինքնությունը դեռևս չպարզված անձի նկատմամբ: Այսպես, 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Ռոման Արթուրի Ենգոյանը, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի և Հարություն Արսենի Ասրյանի հետ, Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցով զբոսնելու ընթացքում մոտեցել են նշված վայրում գտնված և քննությամբ ինքնությունները դեռևս չպարզված անձանց, որից հետո Ռոման Արթուր Ենգոյանը, Կարլեն Կարենի Առուստամյանը և Հարություն Արսենի Ասրյանը տևական ժամանակ՝ շուրջ 10 րոպե, խմբի կազմում, չնչին առիթը որպես պատրվակ օգտագործելով՝ իրենց անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով տարված, հասարակության նկատմամբ անհարգալից և բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ անտեսելով գիշերային ուշ ժամ լինելու, նշված վայրում գտնվող քաղաքացիների, ինչպես նաև հարակից հատվածներում առկա բնակելի շենքերի առկայությունը, նույն վայրում վիճաբանության են բռնվել և համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ են հնչեցրել, ինչպես նաև ինքնությունները դեռևս չպարզված անձի առողջությանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ պատճառելու նպատակով, խմբով, մեկը մյուսի գործողությունները փոխլրացնելով, ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ են հասցրել իրենց հետ վիճաբանած անձանցից մեկի մարմնի տարբեր հատվածներին, որի արդյունքում տևական ժամանակ խախտել են Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցում գտնվող քաղաքացիների, հարակից շենքերում գտնվող բնակիչների անդորրը և խոչընդոտել նշված հատվածի երթևեկությանը»: 3, Արագացված վարույթ Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալներ Ռոման Արթուրի Ենգոյանը, Կարլեն Կարենի Առուստամյանը, Հարություն Արսենի Ասրյանը միջնորդել են դատական քննությունն անցկացնել արագացված վարույթի կարգով: Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը ներկայացնելուց հետո մեղադրյալը հայտարարել է, որ ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ և գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները: Պաշտպաններ Ս․Հարությունյանը և Մ․Աղաբեկյանը միացել են ներկայացված միջնորդությանը: Հանրային մեղադրողը չի առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ: Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և որոշում կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին: (Մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը)։ 4․ Պատճառաբանական մաս. 4․1․ Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի, Հարություն Արսենի Ասրյանի կողմից ընդունելու և դատական քննության արագացված վարույթի կարգ կիրառելու պայմաններում Դատարանն արձանագրում է. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Հարվածներ հասցնելը կամ բռնի այլ գործողություններ կատարելը, եթե չեն առաջացել սույն օրենսգրքի 171-րդ հոդվածով նախատեսված հետևանքները` պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով: 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է` (…) 5) մի խումբ անձանց կողմից, (...) պատժվում է հանրային աշխատանքներով` հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի համաձայն՝ « 1. Խուլիգանությունը` հասարակության նկատմամբ անհարգալից կամ իրավական կամ բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելը, որը դրսևորվել է անձին ստորացնելով կամ հայհոյանքներով կամ անպարկեշտ արտահայտություններով կամ համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ մարդկանց անդորրը խախտելով կամ նույն եղանակներով հանրային միջոցառումը, արարողությունը խափանելով կամ հասարակական նշանակության օբյեկտի, հիմնարկի կամ կազմակերպության բնականոն աշխատանքը խոչընդոտելով՝ պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով: 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝ 1) մի խումբ անձանց կողմից, (...) պատժվում է տուգանքով՝ քսանապատիկից հիսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր յոթանասուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Դատավճիռը կայացվում է Հայաստանի Հանրապետության անունից: 2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր: 3. Դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են տվյալ վարույթն իրականացնելիս: 4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝ 1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա. 2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին. 3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են: 5. Դատավճիռը կարող է լինել արդարացման կամ մեղադրական»(…): ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․ 1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը). 2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը. 3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը. 4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ. 5) ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկվեն արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի համար. 6) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման. 7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները. 8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար. 9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ. 10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. 11) գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել. 12) որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․ 13) վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման. 14) ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները. 15) դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց. 16) ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը(…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 349-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Դատավճիռը կազմված է ներածական, նկարագրական, պատճառաբանական և եզրափակիչ մասերից: 2. Դատավճռի ներածական մասում նշվում են` 1) որ դատավճիռը կայացվել է Հայաստանի Հանրապետության անունից. 2) դատավճիռը կայացնելու վայրը և ժամանակը. 3) դատավճիռը կայացնող դատարանի անվանումը, դատարանի կազմը, դատական նիստի քարտուղարը, հանրային մեղադրողը, վարույթի մասնավոր մասնակիցները. 4) մեղադրյալի անունը, հայրանունը, ազգանունը, նրա ծննդյան թվականը, ամիսը, օրը և ծննդավայրը, ընտանեկան դրությունը, աշխատանքի վայրը, զբաղմունքը, կրթությունը և այլ վերաբերելի տեղեկություններ. 5) քրեական օրենսգրքի այն հոդվածը կամ հոդվածի մասը կամ կետը, որով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալին մեղադրանք է ներկայացվել: 3. Դատավճռի նկարագրական մասում նշվում են՝ 1) մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. 2) դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները. 3) դատարանի փաստական վերլուծությունները. 4) հետազոտված ապացույցների հիման վրա դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները: 4. Դատավճռի պատճառաբանական մասում նշվում են՝ 1) կիրառվող իրավունքը, այդ թվում՝ միջազգային պայմանագրերը. 2) դատարանի իրավական վերլուծությունները. 3) դատարանի հետևությունները և դրանց իրավական հիմնավորումները. 4) օրենքի այն նորմերը, որոնցով դատարանը ղեկավարվել է դատավճիռ կայացնելիս: 5. Դատավճռի եզրափակիչ մասում նշվում են` 1) դատարանի որոշումները. 2) դատավճռի բողոքարկման կարգը: 6. Նախագահողն ստորագրում է դատավճռի յուրաքանչյուր էջը»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները: 2. Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(...) 6) ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները, անձի կողմից իր ակտիվների ներդրմամբ (տրամադրմամբ) այլ անձանց գործունեությունից ստացված եկամուտը (շահաբաժինը, տոկոսը, ռոյալթին, վարձակալական վճարը): Ամսական եկամուտը հաշվարկելիս հաշվի չեն առնվում դրանց համար վճարվող հարկերը, տուրքերը կամ այլ վճարներ. 7) նվազագույն աշխատավարձ՝ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքով սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափը. (․․․)»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով: 2. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում: 3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։ 4. Տուգանքը որպես լրացուցիչ պատիժ կարող է նշանակվել ծանր և առանձնապես ծանր՝ գույքային վնաս պատճառելու հետ կապված կամ շահադիտական դրդումներով կատարված հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի կրկնապատիկից քսանապատիկի չափով: 5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից: 6. Տուգանքի կիրառմամբ պետական բյուջեում գոյացած միջոցների հաշվին յուրաքանչյուր տարի պետությունը կարող է իրականացնել հանցագործությամբ տուժողներին պատճառված վնասի փոխհատուցմանն ուղղված սոցիալական ծրագրեր: Հանցագործությամբ տուժողներին պատճառված վնասի փոխհատուցման սկզբունքները, առաջնահերթությունները, փոխհատուցման կարգը և չափը սահմանում է Կառավարությունը: 7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։ 8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը` 1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով, 2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: 9. Եթե սույն հոդվածի 8-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հաշվարկի արդյունքով հանրային աշխատանքների տևողությունը գերազանցում է 270 ժամը, ապա նշանակվում են 270 ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներ։ Եթե հաշվարկի արդյունքով հանրային աշխատանքների տևողությունը պակաս է ստացվում 60 ժամից, ապա հանրային աշխատանքները նշանակվում են այն տևողությամբ, որն ստացվել է հաշվարկի արդյունքով: 10. Այն դեպքերում, երբ տուգանքը նշանակվում է որպես լրացուցիչ պատիժ` ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժի հետ, կամ հանցագործությունների կամ դատավճիռների համակցությամբ, և դատապարտվողը հնարավորություն չի ունենում անհապաղ կամ պատիժը կրելու ընթացքում վճարելու այն, ապա տուգանքի վճարումը կարող է հետաձգվել մինչև հիմնական պատիժը կրելու ավարտը: Եթե հիմնական պատիժը կրելուց հետո դատապարտյալն ի վիճակի չի լինում վճարել նշանակված տուգանքը, ապա դրա կատարման հարցը լուծվում է սույն հոդվածի 8-րդ մասով սահմանված կարգով: 11. Տուգանքը վճարելուց խուսափելու դեպքում բռնագանձվում է դատարանի որոշած տուգանքի չափին համարժեք գույք, եթե այդպիսին առկա է: Եթե այդպիսի գույք առկա չէ, ապա տուգանքը փոխարինվում է ազատազրկմամբ` ազատազրկման 3 օրը հաշվարկելով նվազագույն աշխատավարձի դիմաց: 12. Տուգանքն ազատազրկմամբ փոխարինելիս ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն ժամկետը, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է: Եթե հաշվարկի հետևանքով ազատազրկման ժամկետը պակաս է ստացվում այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված նվազագույն ժամկետից, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է, ապա պատիժը նշանակվում է հաշվարկի արդյունքով ստացված ժամկետի չափով: 13. Սույն հոդվածի 11-րդ մասով նախատեսված կանոնով է իրականացվում հաշվարկը նաև այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի սանկցիայով ազատազրկում նախատեսված չէ: Այդ դեպքում ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել 1 տարին: 14. Տուգանքը վճարելուց խուսափող է համարվում այն դատապարտյալը, որը` 1) տուգանքի մասին պրոբացիայի ծառայության կողմից պատշաճ ծանուցվելուց հետո՝ 10 աշխատանքային օրվա ընթացքում, տուգանքի վճարման անդորրագիրը չի ներկայացրել լիազոր մարմին, բացառությամբ սույն հոդվածի 8-րդ մասով նախատեսված դեպքերի, 2) խախտել է տուգանքի վճարումը հետաձգելու կամ տուգանքը մաս առ մաս վճարելու կարգն ու պայմանները, բացառությամբ սույն հոդվածի 8-րդ մասով նախատեսված դեպքերի»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 64-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ազատության սահմանափակումը դատապարտյալին առանց ուսումնառությունից կամ աշխատանքից կտրելու տնային պայմաններում հսկողության տակ պահելն է: 2. Ազատության սահմանափակումը նշանակվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար` 6 ամսից 3 տարի ժամկետով: Դատարանը, ազատության սահմանափակում նշանակելով, արգելում է հանցանք կատարած անձին այցելել տարբեր ժամանցային կամ այլ հաստատություններ, կազմակերպել, մասնակցել կամ այցելել որոշակի միջոցառումների կամ առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը կամ որոշակի ժամերի բացակայել տնից: Դատարանը, ազատության սահմանափակում նշանակելով, դատապարտյալի նկատմամբ սահմանում է սույն մասով սահմանված արգելքներից մեկը կամ մի քանիսը։ 3. Դատարանի նշանակած արգելքները չեն կարող սահմանափակել դատապարտյալի հետ համատեղ բնակվող անձանց ազատության կամ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը։ 4. Որոշակի ժամերի տնից բացակայելու արգելքը չի կարող պակաս լինել օրական 8 և չի կարող ավելի լինել օրական 12 ժամից: 5. Ազատության սահմանափակումը չի կարող նշանակվել ժամկետային զինվորական ծառայության մեջ գտնվող զինծառայողների նկատմամբ: 6. Սույն հոդվածով նախատեսված պատժից դատապարտյալի խուսափելու դեպքում այն փոխարինվում է ազատազրկմամբ` ազատության սահմանափակման 2 օրը հաշվարկելով ազատազրկման 1 օրվա դիմաց: Ազատության սահմանափակումն ազատազրկմամբ փոխարինելիս ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն ժամկետը, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է: Եթե հաշվարկի արդյունքով ազատազրկման ժամկետը պակաս է ստացվում այն հոդվածի սանկցիայով տվյալ պատժատեսակի համար նախատեսված նվազագույն ժամկետից, որով նախատեսված հանցագործության համար անձը դատապարտվել է, ապա պատիժը նշանակվում է հաշվարկի արդյունքով ստացված ժամկետի չափով: 7. Սույն հոդվածի 6-րդ մասով նախատեսված կանոնով է իրականացվում հաշվարկը նաև այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի սանկցիայով ազատազրկում նախատեսված չէ: Այդ դեպքում ազատազրկման ժամկետը չի կարող գերազանցել 1 տարին: 8. Սույն հոդվածի իմաստով՝ պատժից խուսափող է համարվում այն դատապարտյալը, որը երկու և ավելի անգամ խախտել է դատարանի սահմանած արգելքը»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն՝ «Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»։ 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից(…)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից: Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև և տեսակ, շարժառիթ, նպատակ, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակություն, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարք և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճան և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև. «(...) Պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…): (…) Պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) որը պետք է կիրառվի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը): 4․2․ Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները. -մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքներն ուղղված են ազատության, պատվի, արժանապատվության, ֆիզիկական կամ հոգեկան անձեռնմխելիության և հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները, -մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք Դատարանը չի արձանագրում: -մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը դիտարկում է մեղքի ընդունումը և զղջալը կատարած արարքի համար։ Որպես անձը բնութագրող տվյալներ են հանդիսանում նախկինում դատվածություն չունենալու, ինչպես նաև մեղադրյալի առողջական վիճակի վերաբերյալ ներկայացված տվյալները։ Մասնավորապես՝ համաձայն «ՄԻԲՍ» բժշկական կենտրոնից 2023 թվականի հոկտեմբերի 29-ին ստացված մագնիսա-ռեզոնանասային տոմոգրաֆիայի եզրակացության՝ մեղադրյալի մոտ ախտորոշվել է «Ողնաշարի դեգենրատիվ-դիստրոֆիկ փոփոխությունների սկզբնական դրսևորումների ՄՌ-պատկեր։ Ստատիկայի խանգարում ողնաշարի պարանոցային հատվածում։ C3/C4 միջողային սկավառակի պրոտրոզիա։ Th10, Th12 ողերի մարմինների հեմանգիոմաներ»։ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանին վերագրվող արարքները, դրանց քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքների կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, Դատարանն արձանագրում է, որ Ռոման Արթուրի Ենգոյանին անհրաժեշտ է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է պատիժ նշանակել տուգանքի ձևով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։ Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ: Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանք պատժի չափի որոշման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՊԵԿ տվյալների շտեմարանից ստացված քաղվածքի՝ մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի կողմից հանցանքը կատարելուն նախորդող 12 ամիսների ընթացքում չի աշխատել, ուստի Դատարանը տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս հիմք է ընդունում «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը՝ 75․000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը։ Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն։ Քննության առնելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում: 4․3․ Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները. -մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքներն ուղղված են ազատության, պատվի, արժանապատվության, ֆիզիկական կամ հոգեկան անձեռնմխելիության և հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները, -մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք Դատարանը չի արձանագրում: -մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը դիտարկում է մեղքի ընդունումը և զղջալը կատարած արարքի համար։ Որպես անձը բնութագրող տվյալ է հանդիսանում նախկինում դատվածություն չունենալու հանգամանքը, ինչպես նաև մեղադրյալի կողմից մարտական գործողություններին մասնակցելու հանգամանքը, որը հաստատվում է մեղադրյալ Կարլեն Առուստամյանի զինվորական գրքույկից ներկայացված պատճենով, ըստ որի՝ վերջինս 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ից 2020 թվականի նոյեմբերի 10-ը 3840/զմ կազմում մասնակցել է մարտական գործողություններին։ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանին վերագրվող արարքները, դրանց քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքների կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, Դատարանն արձանագրում է, որ Կարլեն Կարենի Առուստամյանին անհրաժեշտ է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքի ձևով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։ Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ: Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանք պատժի չափի որոշման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ ՊԵԿ հարկ վճարողների սպասարկման վարչության պետ Ա․Հովսեփյանի կողմից ստացված տվյալների՝ հանցանքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալի եկամտի չափը կազմել է 6․853․582 ՀՀ դրամ, Դատարանը մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս հիմք է ընդունում հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը՝ 149․258 (հարյուր քառասունինն հազար երկու հարյուր հիսունութ) ՀՀ դրամը, որը պակաս չի ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից։ Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ նվազագույն եկամտի քսանապատիկի՝ 2․985․200 (երկու միլիոն ինը հարյուր ութսունհինգ հազար երկու հարյուր) ՀՀ դրամ գումարի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն։ Քննության առնելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում: 4․4․ Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները. -մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքներն ուղղված են ազատության, պատվի, արժանապատվության, ֆիզիկական կամ հոգեկան անձեռնմխելիության և հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները, -մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք Դատարանը չի արձանագրում: -մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը դիտարկում է մեղքի ընդունումը և զղջալը կատարած արարքի համար։ Որպես անձը բնութագրող տվյալ է հանդիսանում նախկինում դատվածություն չունենալու հանգամանքը։ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանին վերագրվող արարքները, դրանց քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքների կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, Դատարանն արձանագրում է, որ Հարություն Արսենի Ասրյանին անհրաժեշտ է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքի ձևով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։ Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ: Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանք պատժի չափի որոշման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՊԵԿ տվյալների շտեմարանից ստացված քաղվածքի՝ մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի կողմից հանցանքը կատարելուն նախորդող 12 ամիսների ընթացքում չի աշխատել, ուստի Դատարանը տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս հիմք է ընդունում «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը՝ 75․000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը։ Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն։ Քննության առնելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում: 4․5․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, պատճառված վնասի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին: Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով գույքային հայց չի հարուցվել, բռնագրավման ենթակա գույքի, ինչպես նաև գույքի արգելադրման վերաբերյալ տվյալներ քրեական գործում առկա չեն։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, ուստի դատական ծախսերի հարցը Դատարանը համարում է լուծված։ Քննարկելով մեղադրյալների նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցների հարցը՝ Դատարանը գտնում է, Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերադարձնել այն վճարած անձին, Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերադարձնել այն վճարած անձին: Դատարանը, քննարկելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը, գտնում է, որ 2025 թվականի հունիսի 30-ին կայացված որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի հագին եղած հագուստները, Ռոման Ենգոյանի անձնական խուզարկությամբ վերցված գլխարկը և կոշիկի տակացուն վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի քննչական առաջին բաժին՝ թիվ 15172425 քրեական վարույթի նյութերին կցելու համար: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 352-353-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը` Վ Ճ Ռ Ե Ց Ռոման Արթուրի Ենգոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով: Ռոման Արթուրի Ենգոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և դատապարտել ազատության սահմանափակմամբ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։ Հարություն Արսենի Ասրյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով: Հարություն Արսենի Ասրյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և դատապարտել ազատության սահմանափակմամբ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։ Կարլեն Կարենի Առուստամյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն եկամտի քսանապատիկի՝ 2․985․200 (երկու միլիոն ինը հարյուր ութսունհինգ հազար երկու հարյուր) ՀՀ դրամ գումարի չափով: Կարլեն Կարենի Առուստամյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և դատապարտել ազատության սահմանափակմամբ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ՝ մեղադրյալների նկատմամբ նշանակված տուգանքների վճարումը թույլատրել կատարել 1 (մեկ) տարվա ընթացքում: Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերադարձնել այն վճարած անձին: Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել: Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերադարձնել այն վճարած անձին: Իրեղեն ապացույց ճանաչված Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի հագին եղած հագուստները, Ռոման Ենգոյանի անձնական խուզարկությամբ վերցված գլխարկը և կոշիկի տակացուն վերադարձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի քննչական առաջին բաժին՝ թիվ 15172425 քրեական վարույթի նյութերին կցելու համար: Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված: Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ՍԱԹԵՆԻԿ ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 20-10-2025 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 13-11-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | Թիվ ԵԴ1/2670/01/25 դատական գործը՝ բաղկացած 3 հատորից, 1-ին հատորը՝ բաղկացած «249» թերթից, 2-րդ հատորը՝ բաղկացած «80» թերթից, 3-րդ հատորը՝ բաղկացած «214» |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 12-11-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 13-11-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատորից՝ 249, 80, 214 թերթ |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-133320/25 |
Գործը ստացվել է փոփոխվելուց հետո
| Ամսաթիվ | 27-03-2026 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 30-03-2026 |
|---|
Ստացվել է տեղեկատվություն դատավճիռն ի կատար ածելու վերաբերյալ
| Ամսաթիվ | 09-04-2026 |
|---|---|
| Ստացվել է | Ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժների կատարման ստորաբաժանումից |
Ստացվել է տեղեկատվություն դատավճիռն ի կատար ածելու վերաբերյալ
| Ամսաթիվ | 14-04-2026 |
|---|---|
| Ստացվել է | Ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժների կատարման ստորաբաժանումից |
Ստացվել է տեղեկատվություն դատավճիռն ի կատար ածելու վերաբերյալ
| Ամսաթիվ | 21-04-2026 |
|---|---|
| Ստացվել է | Ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժների կատարման ստորաբաժանումից |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 07-05-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 4 հատոր,1-ին հատորը՝ «249» թերթ, 2-րդ հատորը՝ «80» թերթ, 3-րդ հատորը՝ «214» թերթ, 4-րդ հատորը՝ «140» թերթ |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 12-05-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 4 հատոր |
Դատական գործ N: ԵԴ1/2670/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 12-11-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 10-11-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Մարիամ |
| Ազգանուն | Աղաբեկյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Ռոման Ենգոյան ,Կարլեն Առուստամյան մյուսը՝ Հարություն Ասրյան Հարություն Արսենի Ասրյան Մասնակի՝ պատժի մասով փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Կենտրոն/ 20.10.2025թ. կայացված դատավճիռը , կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի , Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի ձևով պատժի փոխարեն վերջիններիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքների ձևով : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 17-11-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 12․1 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 17-11-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Ալավերդյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Կարեն |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 20-11-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 18-11-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Սիրանուշ |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Հարություն Ասրյան մյուսը՝ Ռոման Ենգոյան ,Կարլեն Առուստամյան Մասնակի՝ պատժի մասով փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Կենտրոն/ 20.10.2025թ. կայացված դատավճիռը , կայացնել դրան փոխարինող դատական Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ տուգանք պատժատեսակը փոփոխելու և հասարակությունից մեկուսացման ձևով պայմանավորված այլ պատժատեսակ սահմանելու առումով: |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 25-11-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 08-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է ամբողջությամբ
| Ամսաթիվ | 08-12-2025 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի դատական ակտը բեկանվել է | Դատական ակտը բեկանվել է մասնակի եվ փոփոխվել |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Ռոման |
| Ազգանուն | Ենգոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Կարլեն |
| Ազգանուն | Առուստամյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Հարություն |
| Ազգանուն | Ասրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/2670/01/25 Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԿԱԶՄՈՎ` ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա .ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ Լ․ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Ա․ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ` ՄԵՂԱԴՐՅԱԼՆԵՐ Ռ․ԵՆԳՈՅԱՆԻ Կ․ԱՌՈՒՍՏԱՄՅԱՆԻ Հ․ԱՍՐՅԱՆԻ «08» դեկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճռի դեմ մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի պաշտպան Մարիամ Աղաբեկյանի (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր Մ․Աղաբեկյան) և մեղադրյալ Հարություն Ասատրյանի պաշտպան Սիրանուշ Հարությունյանի (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր Ս․Հարությունյան) վերաքննիչ բողոքները և ուսումնասիրելով ստացված ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործը. ՊԱՐԶԵՑ՝ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2025 թվականի մայիսի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է 15153825 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով նախաձեռնվել է 15157625 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել 15153825 քրեական վարույթը 15157625 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը 15153825 համարի ներքո շարունակելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 16-ին որոշում է կայացվել Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 19-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով գրավ կիրառելու մասին։ 2025 թվականի մայիսի 19-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով գրավ կիրառելու մասին։ 2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի հունիսի 26-ին որոշում է կայացվել Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։ 2025 թվականի հունիսի 27-ին մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ 2025 թվականի հունիսի 30-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալներ՝ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի և Հարություն Արսենի Ասրյանի՝ ըստ մեղադրանքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով, 15153825 քրեական վարույթից մասն անջատելու և անջատված քրեական վարույթին շնորհվել է 15172425 համարը: 2025 թվականի հուլիսի 17-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանում ստացվել է ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործը, որը նույն օրը գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով մակագրվել է դատավոր Ս․Անդրեասյանին և 2025 թվականի հուլիսի 18-ին փաստացի հանձնվել է դատավորի աշխատակազմին։ 2025 թվականի հուլիսի 18-ին որոշում է կայացվել ԵԴ1/2670/01/25 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ 2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, թողնվել է անփոփոխ: 2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով, թողնվել է անփոփոխ: 2025 թվականի հոկտեմբերի 08-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնվել է անփոփոխ։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճռով Ռոման Արթուրի Ենգոյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտվել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով: Ռոման Արթուրի Ենգոյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և դատապարտվել ազատության սահմանափակման՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։ Հարություն Արսենի Ասրյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտվել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով: Հարություն Արսենի Ասրյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և դատապարտվել ազատության սահմանափակման՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։ Կարլեն Կարենի Առուստամյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և դատապարտվել տուգանքի՝ նվազագույն եկամտի քսանապատիկի՝ 2․985․200 (երկու միլիոն ինը հարյուր ութսունհինգ հազար երկու հարյուր) ՀՀ դրամ գումարի չափով: Կարլեն Կարենի Առուստամյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով և դատապարտվել ազատության սահմանափակմամբ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կիրառմամբ՝ մեղադրյալների նկատմամբ նշանակված տուգանքների վճարումը թույլատրվել է կատարել 1 (մեկ) տարվա ընթացքում: Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ 2025 թվականի նոյեմբերի 10-ին վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի պաշտպան Մարիամ Աղաբեկյանը, որը 2025 թվականի նոյեմբերի 12-ին մուտքագրվել է Վերաքննիչ դատարանում, իսկ 2025 թվականի նոյեմբերի 18-ին՝ մեղադրյալ Հարություն Ասատրյանի պաշտպան Սիրանուշ Հարությունյանը, որը 2025 թվականի նոյեմբերի 20-ին մուտքագրվել է Վերաքննիչ դատարանում։ Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 25-ի որոշմամբ մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի պաշտպան Մարիամ Աղաբեկյանի և մեղադրյալ Հարություն Ասրյանի պաշտպան Սիրանուշ Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ և նշանակվել դատական քննություն։ Վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ նա 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Պուշկին 56/1 հասցեում, խմբի կազմում կատարել է խուլիգանություն և խմբի կազմում դիտավորյալ ֆիզիկական ներգործություն է գործադրել քննությամբ ինքնությունը դեռևս չպարզված անձի նկատմամբ։ Այսպես․ 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Հարություն Արսենի Ասրյանը Կարլեն Կարենի Առուստամյանի և Ռոման Արթուրի Ենգոյանի հետ, Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցով զբոսնելու ընթացքում մոտեցել են նշված վայրում գտնված և քննությամբ ինքնությունները դեռևս չպարզված անձանց, որից հետո Հարություն Արսենի Ասրյանը, Ռոման Արթուր Ենգոյանը և Կարլեն Կարենի Առուստամյանը և տևական ժամանակ՝ շուրջ 10 րոպե, խմբի կազմում, չնչին առիթը որպես պատրվակ օգտագործելով՝ իրենց անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով տարված, հասարակության նկատմամբ անհարգալից և բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ անտեսելով գիշերային ուշ ժամ լինելու, նշված վայրում գտնվող քաղաքացիների, ինչպես նաև հարակից հատվածներում առկա բնակելի շենքերի առկայությունը, նույն վայրում վիճաբանության են բռնվել և համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ են հնչեցրել, ինչպես նաև ինքնությունները դեռևս չպարզված անձի առողջությանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ պատճառելու նպատակով, խմբով, մեկը մյուսի գործողությունները փոխլրացնելով, ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ են հասցրել իրենց հետ վիճաբանած անձանցից մեկի մարմնի տարբեր հատվածներին, որի արդյունքում տևական ժամանակ խախտել են Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցում գտնվող քաղաքացիների, հարակից շենքերում գտնվող բնակիչների անդորրը և խոչընդոտել նշված հատվածի երթևեկությանը։ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ նա 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Պուշկին 56/1 հասցեում, խմբի կազմում կատարել է խուլիգանություն և խմբի կազմում դիտավորյալ ֆիզիկական ներգործություն է գործադրել քննությամբ ինքնությունը դեռևս չպարզված անձի նկատմամբ: Այսպես․ 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Կարլեն Կարենի Առուստամյանը, Ռոման Արթուրի Ենգոյանի և Հարություն Արսենի Ասրյանի հետ, Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցով զբոսնելու ընթացքում մոտեցել են նշված վայրում գտնված և քննությամբ ինքնությունները դեռևս չպարզված անձանց, որից հետո Կարլեն Կարենի Առուստամյանը, Ռոման Արթուր Ենգոյանը և Հարություն Արսենի Ասրյանը տևական ժամանակ՝ շուրջ 10 րոպե, խմբի կազմում, չնչին առիթը որպես պատրվակ օգտագործելով՝ իրենց անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով տարված, հասարակության նկատմամբ անհարգալից և բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ անտեսելով գիշերային ուշ ժամ լինելու, նշված վայրում գտնվող քաղաքացիների, ինչպես նաև հարակից հատվածներում առկա բնակելի շենքերի առկայությունը, նույն վայրում վիճաբանության են բռնվել և համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ են հնչեցրել, ինչպես նաև ինքնությունները դեռևս չպարզված անձի առողջությանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ պատճառելու նպատակով, խմբով, մեկը մյուսի գործողությունները փոխլրացնելով, ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ են հասցրել իրենց հետ վիճաբանած անձանցից մեկի մարմնի տարբեր հատվածներին, որի արդյունքում տևական ժամանակ խախտել են Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցում գտնվող քաղաքացիների, հարակից շենքերում գտնվող բնակիչների անդորրը և խոչընդոտել նշված հատվածի երթևեկությանը։ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ նա 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Պուշկին 56/1 հասցեում, խմբի կազմում կատարել է խուլիգանություն և խմբի կազմում դիտավորյալ ֆիզիկական ներգործություն է գործադրել քննությամբ ինքնությունը դեռևս չպարզված անձի նկատմամբ: Այսպես․ 2025 թվականի մայիսի 11-ին՝ ժամը 03:02-ի սահմաններում, Ռոման Արթուրի Ենգոյանը, Կարլեն Կարենի Առուստամյանի և Հարություն Արսենի Ասրյանի հետ, Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցով զբոսնելու ընթացքում մոտեցել են նշված վայրում գտնված և քննությամբ ինքնությունները դեռևս չպարզված անձանց, որից հետո Ռոման Արթուր Ենգոյանը, Կարլեն Կարենի Առուստամյանը և Հարություն Արսենի Ասրյանը տևական ժամանակ՝ շուրջ 10 րոպե, խմբի կազմում, չնչին առիթը որպես պատրվակ օգտագործելով՝ իրենց անձի ենթադրյալ առավելությունն ընդգծելու մոլուցքով տարված, հասարակության նկատմամբ անհարգալից և բարոյական նորմերի նկատմամբ բացահայտ արհամարհական վերաբերմունք ցուցաբերելով՝ անտեսելով գիշերային ուշ ժամ լինելու, նշված վայրում գտնվող քաղաքացիների, ինչպես նաև հարակից հատվածներում առկա բնակելի շենքերի առկայությունը, նույն վայրում վիճաբանության են բռնվել և համակեցության կանոնների ցուցադրաբար անտեսմամբ բարձրաձայն սեռական բնույթի հայհոյանքներ են հնչեցրել, ինչպես նաև ինքնությունները դեռևս չպարզված անձի առողջությանը դիտավորությամբ մարմնական վնասվածքներ պատճառելու նպատակով, խմբով, մեկը մյուսի գործողությունները փոխլրացնելով, ձեռքերով և ոտքերով բազմաթիվ հարվածներ են հասցրել իրենց հետ վիճաբանած անձանցից մեկի մարմնի տարբեր հատվածներին, որի արդյունքում տևական ժամանակ խախտել են Երևան քաղաքի Պուշկին փողոցում գտնվող քաղաքացիների, հարակից շենքերում գտնվող բնակիչների անդորրը և խոչընդոտել նշված հատվածի երթևեկությանը: Առաջին ատյանի դատարանում պաշտպանների մասնակցությամբ նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալներ Կարլեն Կարենի Առուստամյանը, Հարություն Արսենի Ասրյանը և Ռոման Արթուրի Ենգոյանը միջնորդել են դատական քննությունն անցկացնել արագացված վարույթի կարգով: Մեղադրյալները հայտարարել են, որ ներկայացված մեղադրանքը իրենց պարզ է, համաձայն են մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել են կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել են պաշտպանի հետ և գիտակցում են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները: Հանրային մեղադրողը չի առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ: Առաջին ատյանի դատարանը, նկատի ունենալով, որ բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և անցկացրել լրացուցիչ դատալսումներ: Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի՝ «Պատճառաբանական մաս» վերտառությամբ բաժնի համաձայն․ «(…) 4․2․ Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները. - մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքներն ուղղված են ազատության, պատվի, արժանապատվության, ֆիզիկական կամ հոգեկան անձեռնմխելիության և հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները, - մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք Դատարանը չի արձանագրում: - մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը դիտարկում է մեղքի ընդունումը և զղջալը կատարած արարքի համար։ Որպես անձը բնութագրող տվյալներ են հանդիսանում նախկինում դատվածություն չունենալու, ինչպես նաև մեղադրյալի առողջական վիճակի վերաբերյալ ներկայացված տվյալները։ Մասնավորապես՝ համաձայն «ՄԻԲՍ» բժշկական կենտրոնից 2023 թվականի հոկտեմբերի 29-ին ստացված մագնիսա-ռեզոնանասային տոմոգրաֆիայի եզրակացության՝ մեղադրյալի մոտ ախտորոշվել է «Ողնաշարի դեգենրատիվ-դիստրոֆիկ փոփոխությունների սկզբնական դրսևորումների ՄՌ-պատկեր։ Ստատիկայի խանգարում ողնաշարի պարանոցային հատվածում։ C3/C4 միջողային սկավառակի պրոտրոզիա։ Th10, Th12 ողերի մարմինների հեմանգիոմաներ»։ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանին վերագրվող արարքները, դրանց քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքների կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, Դատարանն արձանագրում է, որ Ռոման Արթուրի Ենգոյանին անհրաժեշտ է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ անհրաժեշտ է պատիժ նշանակել տուգանքի ձևով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։ Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ: Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանք պատժի չափի որոշման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՊԵԿ տվյալների շտեմարանից ստացված քաղվածքի՝ մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի կողմից հանցանքը կատարելուն նախորդող 12 ամիսների ընթացքում չի աշխատել, ուստի Դատարանը տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս հիմք է ընդունում «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը՝ 75․000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը։ Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման Ռոման Արթուրի Ենգոյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն։ Քննության առնելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում: 4․3․ Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները. -մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքներն ուղղված են ազատության, պատվի, արժանապատվության, ֆիզիկական կամ հոգեկան անձեռնմխելիության և հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները, - մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք Դատարանը չի արձանագրում: - մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը դիտարկում է մեղքի ընդունումը և զղջալը կատարած արարքի համար։ Որպես անձը բնութագրող տվյալ է հանդիսանում նախկինում դատվածություն չունենալու հանգամանքը, ինչպես նաև մեղադրյալի կողմից մարտական գործողություններին մասնակցելու հանգամանքը, որը հաստատվում է մեղադրյալ Կարլեն Առուստամյանի զինվորական գրքույկից ներկայացված պատճենով, ըստ որի՝ վերջինս 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ից 2020 թվականի նոյեմբերի 10-ը 3840/զմ կազմում մասնակցել է մարտական գործողություններին։ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանին վերագրվող արարքները, դրանց քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքների կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, Դատարանն արձանագրում է, որ Կարլեն Կարենի Առուստամյանին անհրաժեշտ է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքի ձևով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։ Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ: Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանք պատժի չափի որոշման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ ՊԵԿ հարկ վճարողների սպասարկման վարչության պետ Ա․Հովսեփյանի կողմից ստացված տվյալների՝ հանցանքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալի եկամտի չափը կազմել է 6․853․582 ՀՀ դրամ, Դատարանը մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս հիմք է ընդունում հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը՝ 149․258 (հարյուր քառասունինն հազար երկու հարյուր հիսունութ) ՀՀ դրամը, որը պակաս չի ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից։ Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ նվազագույն եկամտի քսանապատիկի՝ 2․985․200 (երկու միլիոն ինը հարյուր ութսունհինգ հազար երկու հարյուր) ՀՀ դրամ գումարի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն։ Քննության առնելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Կարլեն Կարենի Առուստամյանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում: 4․4․ Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները. -մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքներն ուղղված են ազատության, պատվի, արժանապատվության, ֆիզիկական կամ հոգեկան անձեռնմխելիության և հասարակական կարգի և բարոյականության դեմ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը (հանցանքը հասցվել է ավարտին), հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները, - մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք Դատարանը չի արձանագրում: - մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք Դատարանը դիտարկում է մեղքի ընդունումը և զղջալը կատարած արարքի համար։ Որպես անձը բնութագրող տվյալ է հանդիսանում նախկինում դատվածություն չունենալու հանգամանքը։ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանին վերագրվող արարքները, դրանց քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքների կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, Դատարանն արձանագրում է, որ Հարություն Արսենի Ասրյանին անհրաժեշտ է մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքի ձևով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։ Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ: Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանք պատժի չափի որոշման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՊԵԿ տվյալների շտեմարանից ստացված քաղվածքի՝ մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի կողմից հանցանքը կատարելուն նախորդող 12 ամիսների ընթացքում չի աշխատել, ուստի Դատարանը տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս հիմք է ընդունում «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը՝ 75․000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը։ Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի կատարման Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 195-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետով դատապարտել ազատության սահմանափակման ձևով՝ վեց ամիս ժամկետով՝ արգելելով առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը։ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, քանի որ նրան պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն։ Քննության առնելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում: (…)»: Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի պաշտպան Մարիամ Աղաբեկյանը խնդրել է մասնակի՝ պատժի մասով փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավճիռը և Ռոման Ենգոյանի ու Կարլեն Առուստամյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի ձևով պատժի փոխարեն վերջիններիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքների ձևով՝ հանրային աշխատանքների կատարման համար սահմանելով ժամաքանակ՝ 150 (հարյուր հիսուն) ժամի չափով: Բողոքաբեր Մ․Աղաբեկյանն արձանագրել է, որ լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում պատժի հարցը քննարկելիս՝ պաշտպանական կողմը հայտնել է, որ տուգանքի ձևով պատժի նշանակման դեպքում մեղադրյալները չեն կարող վճարել այն, Առաջին ատյան դատարանն արձանագրել է մեղադրյալների անձը բնութագրող տվյալները, պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, սակայն դրանք հաշվի չեն առնվել պատժատեսակն որոշելիս: Ըստ Բողոքաբեր Մ.Աղաբեկյանի՝ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում արձանագրված պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներից, անձը բնութագրող հանգամանքներից՝ անհրաժեշտ է առանձնացնել այն, որ Ռոման Ենգոյանն ունի առողջական խնդիրներ, իսկ Կարլեն Առուստամյանն՝ ամուսնացած է, խնամքին է գտնվում հղի կինը, ում հետ բնակվում են վարձով: Մեղադրյալ Հարություն Ասատրյանի պաշտպան Սիրանուշ Հարությունյանը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը` մեղադրյալ Հարություն Ասրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նշանակված տուգանքը փոփոխել և նրա նկատմամբ նշանակել հասարակությունից մեկուսացման հետ չպայմանավորված պատժատեսակ կամ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ նաև այլ պատժատեսակ։ Բողոքաբեր Ս․Հարությունյանը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով մեղադրյալ Հարություն Ասրյանի նկատմամբ նշանակված 1.500.000 ՀՀ դրամ տուգանքի ձևով պատիժն ակնհայտ խիստ պատիժ է։ Բողոքաբեր Ս․Հարությունյանը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի չափով տուգանք է սահմանել մի անձի նկատմամբ, ով այն վճարելու հնարավորությունը ակնհայտ չի ունենալու, մինչդեռ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայում բացի տուգանքից նախատեսված են նաև այլ պատժատեսակներ։ Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները. Դատական նիստի ընթացքում մեղադրյալներ Կարլեն Առուստամյանը, Հարություն Ասրյանը և Ռոման Ենգոյանը միացան պաշտպան Մ.Աղաբեկյանի վերաքննիչ բողոքին, խնդրեցին այն բավարարել և իրենց նկատմամբ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ պատրաստակամության հայտնելով կատարել դրանք: Դատական նիստի ընթացքում մեղադրյալ Հարություն Ասրյանը խնդրեց բավարարել պաշտպան Ս.Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը և իր նկատմամբ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճռով նշանակված տուգանքի ձևով պատիժը հնարավորության դեպքում փոփոխել և իր նկատմամբ նշանակել այլ պատժատեսակ, սակայն ոչ հանրային աշխատանքներ, քանի որ չի ցանկանում կատարել դրանք: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «1.Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է առաջին ատյանի դատարանի կողմից հետազոտված, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ նաև նոր ապացույցներով»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատական ակտ, որը՝ 1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը. 2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտին. 3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը: 2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները: 3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը. 1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը). 2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք. 3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը. 4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի. 5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով. 6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան. 7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը` 1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը. 2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շարադրված պահանջները: 3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը․ 1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը). 2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք. 3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը. 4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի. 5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով. 6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանցվի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան. 7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատարան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը:» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Պարզելով, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս կամ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի չի առել պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող կամ հանցագործության վտանգավորությունը կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող որևէ հանգամանք, որի արդյունքով նշանակել է անարդարացի` ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ պատիժ, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը` մեղմացնելով կամ խստացնելով պատիժը կամ այլ կերպ լուծելով պատժի կրման հարցը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով:» Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ի ԵԴ1/2670/01/25 դատավճիռը, գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքների քննության շրջանակներում անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. հիմնավորված է արդյո՞ք մեղադրյալներ Կարլեն Առուստամյանի, Հարություն Ասրյանի և Ռոման Ենգոյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակված պատժի իրավաչափության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները։ Այսպես. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարած արարքին:» ՀՀ քրեական օրենսգրքի 4-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ոչ ոք չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության այն արարքի համար, որը կատարման պահին հանցանք չի համարվել:» ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:» ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով: 2. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում: 3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։ (…) 5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից: 6. Տուգանքի կիրառմամբ պետական բյուջեում գոյացած միջոցների հաշվին յուրաքանչյուր տարի պետությունը կարող է իրականացնել հանցագործությամբ տուժողներին պատճառված վնասի փոխհատուցմանն ուղղված սոցիալական ծրագրեր: Հանցագործությամբ տուժողներին պատճառված վնասի փոխհատուցման սկզբունքները, առաջնահերթությունները, փոխհատուցման կարգը և չափը սահմանում է Կառավարությունը: 7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։ 8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը` 1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով, 2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: (…) :» ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանրային աշխատանքները դատարանի նշանակած և իրավասու մարմնի որոշած վայրում չվարձատրվող, դատապարտյալի ուսումնառությունից կամ աշխատանքից ազատ ժամանակահատվածում նրա կողմից հանրության համար օգտակար այնպիսի աշխատանքների կատարումն է, որոնք չեն վտանգում նրա ֆիզիկական կամ հոգեկան առողջությունը։ 2. Հանրային աշխատանքները դատապարտյալի համաձայնությամբ ոչ ավելի, քան օրական 4 ժամ տևողությամբ սահմանվում են ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ 60-270 ժամ տևողությամբ: 3. Հանրային աշխատանքների նվազագույն տևողությունը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 60 ժամից: 4. Հանրային աշխատանքները կարող են նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով, ինչպես նաև սույն օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված դեպքերում։ 5. Հանրային աշխատանքներ չեն նշանակվում դատավճիռ կայացնելու պահին 15 տարին չլրացած անչափահասի, ինչպես նաև զինվորական ծառայության մեջ գտնվող անձի նկատմամբ:(…)» ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: 4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝ 1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը, 2) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի հղիությունը, 3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը, 4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ, 5) հանցանքը կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդմամբ կատարելը, 6) հանցանքը կարեկցանքի շարժառիթով կատարելը, 7) հանցանքը քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները խախտելով կատարելը, 8) հանցանքը հանցագործությունից տուժած անձի հակաիրավական վարքագծի ազդեցության տակ կատարելը, 9) հանցանքը սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ այն անձի ազդեցությամբ կատարելը, որից հանցավորը գտնվում է նյութական, ծառայողական կամ այլ կախվածության տակ, 10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը, 11) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը, 12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը: 2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ: 3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ գործով արտահայտել է հետևյալի իրավական դիրքորոշումը. «[Մ]եջբերված քրեաիրավական դրույթի վերլուծությունից երևում է, որ պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս։ Այդ սկզբունքներն են` ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը։ Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս։ Նշված սկզբունքներից յուրաքանչյուրը՝ որպես առանձին բաղադրամաս, ունի ինքնուրույն նշանակություն և պարտադիր հաշվի է առնվում քրեական պատիժ նշանակելիս։ Սկզբունքների ինքնուրույնությունը, սակայն, չի նշանակում, որ դրանք մեկուսացված են մեկը մյուսից, քանի որ միայն համակցության մեջ այդ սկզբունքները կարող են ապահովել օրինական, արդար, անհատականացված և մարդասիրական պատժի նշանակումը։ 15. Պատժի նշանակման օրինականության սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Աբրահամյանի վերաբերյալ 2007 թվականի ապրիլի 6-ի թիվ ՎԲ-63/07, Ռ.Խատոյանի վերաբերյալ 2007 թվականի մայիսի 4-ի թիվ ՎԲ-55/07, Հ.Հաբեշյանի վերաբերյալ 2007 թվականի օգոստոսի 30-ի թիվ ՎԲ-145/07 և մի շարք այլ որոշումներում։ Զարգացնելով վերոնշյալ որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ օրինականության սկզբունքի իմաստով՝ պատիժ նշանակելու հիմնական և առաջին պայմանը հանրորեն վտանգավոր արարք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության ենթարկելու ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված հիմքերի առկայությունն է։ Պատժի կիրառումը միայն հանցանք կատարած անձանց նկատմամբ մի կողմից բացառում է անհիմն և անօրինական դատապարտումը, մյուս կողմից հանգեցնում է հանրորեն վտանգավոր արարք կատարած անձանց մեկուսացմանը հասարակությունից, կանխում է նրանց կողմից նոր հանցագործությունների կատարումը, որով էլ ապահովվում է անձի, հասարակության և պետության իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանությունը։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ պատժի նշանակման օրինականության սկզբունքի իմաստով հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարող են կիրառվել պատժի միայն այն տեսակները, որոնք անմիջականորեն նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով։ Պատժի տեսակների սպառիչ ցանկի օրենսդրական սահմանումը նշանակում է, որ դատարանը հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ չի կարող նշանակել այդ ցանկով չնախատեսված պատիժ։ 16. Պատժի նշանակման արդարության սկզբունքի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել Կ.Հարությունյանի վերաբերյալ 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի թիվ ՎԲ-201/07, Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09, Գ.Ավետիսյանի և Ա.Հովակիմյանի վերաբերյալ 2010 թվականի նոյեմբերի 5-ի թիվ ԵԱՔԴ/0164/01/09 և մի շարք այլ որոշումներում։ Զարգացնելով վերոնշյալ որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ արդարության՝ որպես պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ։ Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, առավել ևս, որ դրանք ձևավորվում են այն նույն հանգամանքների հիման վրա, որոնք դատարանը հաշվի է առնում պատիժ նշանակելիս (հանցագործության հանրորեն վտանգավորությունը, հանցավորի անձը և այլն)։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատժի նշանակման արդարության սկզբունքը դատարանը պետք է կիրառի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում։ 17. Պատժի անհատականացման սկզբունքի իմաստով դատարանի խնդիրն է հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կոնկրետ հանցակազմի սանկցիայի սահմաններում նշանակել կոնկրետ պատիժ։ Կոնկրետ պատժի նշանակումը դատարանի համար խիստ կարևոր և պատասխանատու խնդիր է, որի լուծման համար մեծ նշանակություն ունի պատժի անհատականացման կարգի և չափանիշների հարցը։ Վերոգրյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատժի անհատականացումն անհրաժեշտ է դիտարկել երկու տեսանկյունից։ 1) պատժի անհատականացում օրենքում։ Վերջինս ենթադրում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի նորմերում արտահայտված ընդհանուր դրույթների առկայությունը, որոնք դատարանը պարտավոր է հաշվի առնել հանցանք կատարած անձի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի սանկցիայի շրջանակներում պատիժ նշանակելիս։ 2) պատժի անհատականացում դատարանում։ Վերջինս ենթադրում է կոնկրետ անձի նկատմամբ պատիժ սահմանելիս ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերի դրույթների կիրառում՝ հաշվի առնելով հանցավորի անձի առանձնահատկությունները, հանցագործության կատարման հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ ՀՀ քրեական օրենսգիրքը չի բովանդակում բոլոր այն հանգամանքների սպառիչ ցանկը, որոնք պետք է հաշվի առնվեն դատարանի կողմից կոնկրետ հանցագործության համար պատիժ նշանակելիս։ Օրենսգիրքը, սակայն, դատարանին տալիս է պատժի անհատականացման ընդհանուր չափանիշներ, որոնց հիման վրա դատարանը կարող է նշանակել արդարության պահանջներին համապատասխանող պատիժ։ Նշված չափանիշներն են` ա) հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, ընդհանրապես, կոնկրետ հանցագործության կատարման հանգամանքների տեսանկյունից մասնավորապես, բ) հանցավորի անձը, գ) պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ 18. Պատժի անհատականացման չափանիշներից առաջինին՝ հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին, Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ որոշման մեջ (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը, կետ 14)։ 19. Սույն որոշման նախորդ կետում նշված և, համապատասխանաբար, Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ որոշման մեջ վերլուծված՝ արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը սերտորեն կապված են պատժի անհատականացման երկրորդ չափանիշի՝ հանցավորի անձի հետ։ Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հասարակական վտանգավորության աստիճանի, այլև հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ հանդիսացող նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցության ճիշտ գնահատումը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, դատվածությունը և այլն)» (տե՛ս Հազարապետ Ալբերտի Հարությունյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07 որոշումը)։ Զարգացնելով մեջբերված դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ հանցանք կատարած անձի ուսումնասիրությունը մեծ դեր է խաղում պատիժ նշանակելու համար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի («Պատժի նպատակները») իմաստով պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը, ուստի դատարանը պարտավոր է հանգամանորեն հետազոտել անձի ինչպես կենսաբանական, այնպես էլ սոցիալական առանձնահատկությունները։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ շատ դեպքերում պատժի տեսակի և չափի վրա ազդում են հանցավորի սեռը, տարիքը, առողջական վիճակը։ 20. Պատժի անհատականացման երրորդ չափանիշը պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներն են։ Վերջիններիս Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Հ.Հարությունյանի վերաբերյալ 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Ռ.Խատոյանի վերաբերյալ 2007 թվականի մայիսի 4-ի թիվ ՎԲ-55/07, Պ.Բայրամյանի վերաբերյալ 2007 թվականի հունիսի 1-ի թիվ ՎԲ-84/07, Դ.Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2009 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0078/01/09 և մի շարք այլ որոշումներում։ 21. Պատժի նշանակման մարդասիրության սկզբունքն ունի երկու կողմ, այն է՝ 1) մարդասիրություն հասարակության նկատմամբ, որի էությունը տուժողի, հասարակության և պետության շահերի պաշտպանությունն է։ 2) մարդասիրություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ. դա նշանակում է մարդկային վերաբերմունք նրա անձի նկատմամբ, պատվի և արժանապատվության հարգում, ֆիզիկական և բարոյական տանջանքների բացառում։ Պատիժ նշանակելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի մարդասիրության սկզբունքի վերոնշյալ երկու կողմերը։ 22. Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքում ձևավորված, ինչպես նաև սույն որոշման 14-21-րդ կետերում շարադրված և զարգացված իրավական դիրքորոշումների հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով։ Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (տե՛ս սույն որոշման 14-րդ կետը) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը։ Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի գրեթե բոլոր հոդվածների սանկցիաներում ամրագրված վերոնշյալ մոտեցումը պայմանավորված է այն տրամաբանությամբ, որ քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Ուստի կոնկրետ արարքի և անձի նկատմամբ համընդհանուր քրեական օրենքով նախատեսված սանկցիան կիրառելիս դատարանը պետք է որոշակի հայեցողություն դրսևորի։ Վերոգրյալից Վճռաբեկ դատարանը եզրահանգում է, որ առանց դատարանի հայեցողության պատժի անհատականացումն անհնար է։ 23. Պատիժ նշանակելիս դատարանի հայեցողության կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում ընդգծել նաև, որ պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա։ Նշված հանգամանքների հայեցողական և ոչ երբեք կամային գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։ 24. Ինչպես նշվել է սույն որոշման 13-րդ կետում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի հիման վրա վերաքննիչ դատարանը կարող է փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժը, եթե այն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով։ Սույն որոշման 12-24-րդ կետերում շարադրված վերլուծության լույսի ներքո մեկնաբանելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ վերաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում. 1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները, 2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։(…)» Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից։ Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների՝ հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև, շարժառիթ, նպատակ, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից։ Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Վերոգրյալ իրավակարգավորումների, իրավական վերլուծությունների և Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո վերլուծելով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հիմնավորումները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Վճռաբեկ դատարանի որոշումների վերաբերելի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո բազմակողմանի գնահատման չի ենթարկել մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի անձը բնութագրող փաստական տվյալները, ճիշտ չի գնահատել նրանց նկատմամբ տուգանք պատժատեսակի նշանակման հնարավորությունը: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիության տեսանկյունից մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի նկատմամբ կարող է պիտանի պատիժ համարվել նաև հանրային աշխատանքները: Նման հետևության հանգելիս Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում, որ մեղադրյալ Ռոման Ենգոյանն ունի առողջական խնդիրներ, չի աշխատում, իսկ Կարլեն Առուստամյանը՝ ամուսնացած է, իր հայտարարությամբ՝ խնամքին է գտնվում հղի կինը, ում հետ բնակվում են վարձով, երկու մեղադրյալների դեպքում էլ բացակայում են քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքները, իսկ կատարված հանցագործությամբ վերջիններս գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտներ չեն ստացել: Հաշվի առնելով վերոգրյալը և հիմք ընդունելով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով պատիժ է նախատեսված նաև հանրային աշխատանքների ձևով՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նախատեսված հանցանքի համար հանրայի աշխատանքներ պատժատեսակը նշանակելով ևս հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին, ուստի գտնում է, որ մեղադրյալ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նշանակված պատիժը պետք է փոփոխվի և նրանց նկատմամբ պատիժ նշանակվի հանրային աշխատանքների ձևով՝ 200 (երկու հարյուր) ժամ տևողությամբ։ Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակված պատժի փոփոխմանը, ապա Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրյալը դատական նիստի ընթացքում հայտարարեց, որ չի ցանկանում, որ իր նկատմամբ նշանակվի հանրային աշխատանքներ պատժատեսակը, իսկ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ էլ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված մյուս պատժատեսակներն ի զորու չեն ապահովելու ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակների իրացվելիությունը, ուստի Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը՝ մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով կատարված հանցանքի համար տուգանքի ձևով՝ նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի՝ 1․500.000 (մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով պատիժը, հիմնավոր է և բխում է գործի նյութերից: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում Առաջին ատյանի դատարանի բողոքարկված դատական ակտը՝ Հարություն Արսենի Ասրյանի մասով բեկանելու և վերջինիս պաշտպան Սիրանուշ Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր առկա չեն։ Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի պաշտպան Մարիամ Աղաբեկյանի վերաքննիչ բողոքը պետք է բավարարել, մեղադրյալներ Ռոման Ենգոյանի և Կարլեն Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նշանակված պատժի մասով Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռը պետք է փոփոխել և մեղադրյալներ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի և Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով պետք է պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքների ձևով՝ 200 ժամ տևողությամբ։ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռը մնացած մասով պետք է թողնել անփոփոխ։ Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-363-րդ, 367-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց ՝ Մեղադրյալ Հարություն Արսենի Ասրյանի պաշտպան Սիրանուշ Հարությունյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել: Մեղադրյալներ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի և Կարլեն Կարենի Առուստամյանի պաշտպան Մարիամ Աղաբեկյանի վերաքննիչ բողոքը բավարարել։ Մեղադրյալներ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի և Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով նշանակված պատժի մասով Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ի դատավճիռը փոփոխել։ Մեղադրյալներ Ռոման Արթուրի Ենգոյանի և Կարլեն Կարենի Առուստամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 297-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով պատիժ նշանակել հանրային աշխատանք՝ 200 (երկու հարյուր) ժամ տևողությամբ։ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը մնացած մասով թողնել անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստացման օրվանից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` ստորագրություն Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` ստորագրություն Լ․ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ ստորագրություն Կ․ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 08-12-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 25-03-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 249, 80, 214, 113 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 25-03-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 249, 80, 214, 113 |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 25342/26 |