ԵԴ1/2666/01/25




ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով՝

Նախագահող դատավոր Լ. Հովհաննիսյան
Դատավորներ Գ. Հովհաննիսյան
Մ. Մելքոնյան

քարտուղարությամբ Մ. Մահտեսյան
մասնակցությամբ՝
դատախազ Հ. Ասատրյան
մեղադրյալ Գ. Պետրոսյան
պաշտպան Հ. Մնացականյան

«18» նոյեմբերի 2025թ. ք.Երևան

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 01-ի «Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին» ԵԴ1/2666/01/25 թվակիր որոշման դեմ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հրաչյա Ասատրյանի վերաքննիչ բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի հունիսի 6-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 08-0582-24 քրեական վարույթը։
2024 թվականի հունիսի 25-ին որոշում է կայացվել Գրիգոր Վարազդատի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին և նրա նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի հուլիսի 17-ին Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան (այսուհետ՝ Առաջին ատյանի դատարան) է ստացվել թիվ 08-0582-24 նախաքննական համարով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Գրիգոր Վարազդատի Պետրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով:
2025 թվականի հուլիսի 17-ին դատավորների միջև գործերի բաշխման էլեկտրոնային մակագրության համակարգի միջոցով թիվ ԵԴ1/2666/01/25 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Գրիգոր Վարազդատի Պետրոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով մակագրվել է դատավոր Մ․Արամյանին։
2025 թվականի հուլիսի 18-ին որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/2666/01/25 քրեական վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 01-ի որոշմամբ վճռվել է․
«Գրիգոր Վարազդատի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով իրականացվող քրեական հետապնդումը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի դրույթի ուժով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետով սահմանված կարգով, դադարեցնել:
Թիվ ԵԴ1/2666/01/25 քրեական գործը՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետով նախատեսված հիմքով, կարճել։
Գրիգոր Վարազդատի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը, սույն որոշումը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացնել:
(...)»:
2025 թվականի սեպտեմբերի 29-ին Վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 1-ի որոշման դեմ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հրաչյա Ասատրյանի վերաքննիչ բողոքը։
ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացված թիվ ԵԴ1/2666/01/25 քրեական գործը դատավորների միջև գործերի բաշխման հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով 2025 թվականի հոկտեմբերի 2-ին մակագրվել է դատավորներ Լուսինե Հովհաննիսյանին, Գրիգոր Հովհաննիսյանին և Մարինե Մելքոնյանին, նախագահող դատավորին (Լ․ Հովհաննիսյան) է հանձնվել 2025 թվականի հոկտեմբերի 3-ին։
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 13-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատաքննության:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
1. Գրիգոր Վարազդատի Պետրոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում հանրորեն վտանգավոր այն արարքի կատարման համար, որ «նա ուրիշի գույքը հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ՝ խաբեությամբ և վստահությունը չարաշահելու եղանակով Աննա Զաքարյանից հափշտակել է ընդհանուր 2․317․000 ՀՀ դրամ գումար։
Այսպես.
Գրիգոր Պետրոսյանն ուրիշի գույքը հափշտակելու նախնական դիտավորությամբ՝ խաբեությամբ և վստահությունը չարաշահելու եղանակով Աննա Զաքարյանից հափշտակել է ընդհանուր 2․317․000 ՀՀ դրամ գումար։ Աննա Զաքարյանը տեղեկանալով «Ռոմանոս Մելիքյանի անվան պետական երաժշտական քոլեջ» ՊՈԱԿ-ի կրթական որակի պատասխանատու և պրակտիկայի բաժնի ղեկավար Գրիգոր Պետրոսյանի կողմից ԱՄՆ-ում հյուրախաղեր կազմակերպելու և հյուրախաղերին մասնակցելու համար մասնակիցներ փնտրելու մասին՝ իր ծանոթ Աննա Գրիգորյանի միջոցով 2023 թվականի հոկտեմբերի 19-ին ծանոթացել է Գրիգոր Պետրոսյանի հետ։ Նույն օրը Գրիգոր Պետրոսյանը տեղեկանալով Աննա Զաքարյանի կողմից ԱՄՆ-ում կազմակերպված հյուրախաղերին մասնակցելու ցանկության մասին՝ մտադրվել է նրանից խաբեությամբ և վստահությունը չարաշահելու եղանակով հափշտակել խոշոր չափերի գումար։ Այնուհետև՝ Գրիգոր Պետրոսյանը խաբեությամբ՝ հյուրախաղերին մեկնելու համար ընդհամենը մեկ տեղ ազատ լինելու վերաբերյալ իրականում գոյություն չունեցող կեղծ տվյալներ հաղորդելու եղանակով, իր իրական մտադրության մասին լռելով, հափշտակություն կատարելու նախնական դիտավորությամբ, Աննա Զաքարյանից պահանջել է 3․500 ԱՄՆ դոլար գումար։ 2023 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Գրիգոր Պետրոսյանն Աննա Զաքարյանի հետ հանդիպման ժամանակ՝ Երևան քաղաքի Մաշտոցի 11 հասցեում, վերջինիս մոտ վստահություն ձեռք բերելու նպատակով, դիտավորությամբ, ապագայում սպասվող փաստերի և իրադարձությունների կապակցությամբ մոլորության մեջ գցելու եղանակով, ներկայացրել է ԱՄՆ-ում կազմակերպվող հյուրախաղերի պայմանների վերաբերյալ մտացածին տեղեկություններ, որից հետո չարաշահելով Աննա Զաքարյանի վստահությունը և խաբեությամբ՝ կեղծ խոստումներ տալու եղանակով, պահանջել և ստացել է 603․000 ՀՀ դրամին համարժեք 1․500 ԱՄՆ դոլար գումար։ 2023 թվականի հոկտեմբերի 24-ին խաբեությամբ, ԱՄՆ մեկնելու և հյուրախաղերին մասնակցելու համար ուղևորափոխադրման, կեցության և այլ վճարումների կատարման վերաբերյալ կեղծ տվյալներ հաղորդելու եղանակով և չարաշահելով Աննա Զաքարյանի վստահությունը՝ վերջինիցս Գրիգոր Պետրոսյանը պահանջել և ստացել է 804․000 ՀՀ դրամին համարժեք 2․000 ԱՄՆ դոլար և 600․000 ՀՀ դրամ գումար։ Որից հետո՝ 2023 թվականի հոկտեմբերի 26-ին, նույն պատրվակով, խաբեությամբ, Աննա Զաքարյանի վստահությունը չարաշահելու եղանակով, բանկային փոխանցմամբ 310․000 ՀՀ դրամ գումար ստանալով՝ խարդախությամբ հափշտակել է ընդհանուր 2․317․000 ՀՀ դրամ գումար։
Այսինքն՝ Գրիգոր Վարազդատի Պետրոսյանին մեղսագրվում է հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարում՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով։»։
2. Առաջին ատյանի դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը․
«(…) Լսելով կողմերի դիրքորոշումները` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գրիգոր Պետրոսյանի նկատմամբ իրականացվող քրեական հետապնդումն ենթակա է դադարեցման տուժողի և մեղադրյալի հաշտության հիմքով՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ.
(…)
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալին վերագրվող հանցանքը միջին ծանրության է:
(…)
Դատարանը արձանագրում է, որ սույն որոշումը կայացնելու և մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու դրությամբ վերջինս չի ունեցել դատվածություն, իսկ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ/1351/01/21 դատավճռի ուսումնասիրությամբ արձանագրվում է, որ Գրիգոր Պետրոսյանը մինչև 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող իրավակարգավորումների պայմաններում ենթարկվել է քրեական հետապնդման 2019 թվականին կատարած հանցանքի համար:
2023 թվականի փետրվարի 13-ի դատարանի որոշմամբ Գրիգոր Պետրոսյանն ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից՝ տուժողի հետ հաշտվելու հիմքով:
Դատարանը արձանագրում է, որ մինչև 2022 թվականի հուլիսի 1-ը գործող իրավակարգավորումներով քանակական առումով որևէ սահմանափակում չի նախատեսվել մեղադրյալի և տուժողի հաշտության հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու համար, թեպետ վերջինս քրեական պատասխանատվությունից ազատվել է այն ժամանակ, երբ արդեն իսկ ուժի մեջ մտած է եղել ՀՀ գործող քրեական օրենսգիրքը, բարելավման մասով վերջինիս նկատմամբ կիրառվել է գործող իրավակարգավորումները այն իմաստով, որ գործող կարգավորումների համաձայն անձը ենթակա է ազատման քրեական պատասխանատվությունից նաև միջին ծանրության հանացանք կատարելու դեպքում, եթե հաշտվում է տուժողի հետ և դա պարտադիր կիրառման պայման է, ի տարբերություն անձի կողմից հանցանքը կատարելու դրությամբ՝ ըստ նրան առաջադրված մեղադրանքի 2019 թվականին գործող իրավակարգովորւմների (հիմք թիվ ԵԴ/1351/01/21 դատավճիռ), որով սահմանված էր նշված նորմի հայեցողական կիրառելիություն և միայն ոչ մեծ ծանրության հանցանքների դեպքում:
Սակայն ի տարբերություն 2022 թվականի հուլիսի 1-ին ուժի մեջ մտած ՀՀ քրեական օրենսգրքի կարգավորումների 2019 թվականին գործող ՀՀ քրեական օրենսգիրքը չէր նախատեսում քննարկվող նորմի կիրառման ուժով անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու մեկանգամյա սահմանափակում:
Դատարանը կարծում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի կիրառմամբ անձին քրեական պատասխանատվությունից միայն մեկ անգամ ազատելու սահմանափակումը տարածվում է 2022 թվականի հուլիսի 1-ից հետո կատարված հանցանքների համար, քանի որ մինչ այդ գործող կարգավորումների պայմաններում օրենսգիրքն այդպիսի սահմանափակում չէր նախատեսում և ավելին ՀՀ գործող քրեական օրենսգիրքը սահմանում է, որ անձի նկատմամբ կիրառման ենթակա քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են հանցանք կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով:
Վերոգրյալի պայմաններում Դատարանը արձանագրում է, որ մեղադրյալ Գրիգոր Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի 5-րդ մասով սահմանված արգելքը սույն պարագայում կիրառելի չէ, քանի որ վերջինս նախկինում տուժողի հետ հաշտվելու հիմքով ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից նախքան 2022 թվականի հուլիսի 1-ը ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի ուժի մեջ մտնելը կատարած հանցանքի համար, իսկ ի համեմատ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի կարգավորումների ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված սահմանափակումն անձի վիճակը վատթարացնող նորմ է, ուստի այդ մասով այն հետադարձ ուժ չի կարող ունենալ և հետևաբար այդ սահմանափակումն անձի նկատմամբ չի կարող կիրառվել սույն դեպքի համար:
(…)
Այսպիսով, Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առկա են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված՝ տուժողի և հանցանք կատարած անձի հաշտության հիմքով մեղադրյալ Գրիգոր Պետրոսյանի նկատմամբ իրականացվող քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հիմք, որը դասվում է քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքների շարքին։
Հաշվի առնելով նաև, որ մեղադրյալ Գրիգոր Պետրոսյանը հանցանք կատարելու դրությամբ հանդիսացել է դատվածություն չունեցող անձ և չի առարկել ոչ ռեաբիլիտացնող հիմքով իր նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու դեմ՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա է մեղադրյալի նկատմամբ իրականացվող քրեական հետապնդումը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետով նախատեսված կարգով դադարեցնելու հիմքը՝/․․․/1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե`/․․․/12) անձը Հայաuտանի Հանրապետության քրեական oրենuգրքի ընդհանուր կամ հատուկ մասի դրույթների ուժով ենթակա է ազատման քրեական պատաuխանատվությունից/․․․/։
Գրիգոր Պետրոսյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու պարագայում արձանագրվում է, որ սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները, հետևաբար առկա է քրեական վարույթը կարճելու՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետով նախատեսված հիմքը՝ /․․․/1. Քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե` /․․․/3) մեղադրյալի նկատմամբ դադարեցվել է քրեական հետապնդումը, և սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները/․․./։
Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին, Դատարանը գտնում է, որ դատական ակտը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Գրիգոր Պետրոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը պետք է վերացնել։
(…)»։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հրաչյա Ասատրյանը խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի՝ ԵԴ1/2666/01/25 գործով 2025 թվականի սեպտեմբերի 1-ի որոշումը բեկանել և վարույթը փոխանցել Առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության:
Ներկայացրած վերաքննիչ բողոքում, ի թիվս այլնի, նշված է.
«(…) Անդրադառնալով Դատարանի թիվ ԵԴ1/2666/01/25 քրեական գործով կայացված որոշմամբ նշված պատճառաբանությունների, ապա նախ հարկ է անդրադառնալ մեղադրյալ Գրիգոր Վարազդատի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի կիրառմանը, մասնավորապես «առաջին անգամ հանձնաք կատարած անձ» հասկացությանը:
(…)
Վերոգրյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշման լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքրի ներքո հարկ է արձանագրել, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարում քննված թիվ ԵԴ/1351/01/21 քրեական գործի արդյունքում 2023 թվականի հոկտեմբերի 18-ին կայացվել է դատավճիռ, որով Գրիգոր Վարազդատի Պետրոսյանը մեղավոր է ճանաչվել 2019 թվականի փետրվարի 28-ից մինչև 2019 թվականի ապրիլի 25-ն ընկած ժամանակահատվածում, կատարած հանցանքի համար:
Հիշյալ դատավճիռը բողոքարվել է ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան, որի արդյունքում 2024 թվականի մարտի 4-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից կայացված որոշմամբ մերժվել է ներկայացված բողոքը:
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի որոշման դեմ ներկայացված վճռաբեկ բողոքը 2024 թվականի հուլիսի 25-ին ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից վարույթ չի ընդունվել:
Հարկ է նաև նշել, որ թիվ ԵԴ/1351/01/21 քրեական գործի շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բացառիկ վերանայման վարույթի շրջանակներում 2024 թվականի սեպտեմբերի 13-ին որոշում է կայացրել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2024 թվականի հուլիսի 25-ի որոշումը հիմնարար խախտման հիմքով վերանայելու և բացառիկ վերանայման արդյունքում դատապարտյալ Գրիգոր Վարազդատի Պետրոսյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի հոկտեմբերի 18-ի դատավճիռը և այն անփոփոխ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի մարտի 4-ի որոշումը մասնակի բեկանելու մասին, որով Գրիգոր Վարազդատի Պետրոսյանի նկատմամբ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է՝ ՀՀ քրեական oրենuգրքի ընդհանուր մասի դրույթների ուժով քրեական պատաuխանատվությունից ազատման ենթակա լինելու՝ ՀՀ նախկին քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի հիմքով:
Հատկանշական է նաև այն հանգամանքը, որ թիվ ԵԴ/1351/01/21 քրեական գործի շրջանակներում 2023 թվականի փետրվարի 13-ին Դատարանը որոշում է կայացրել ամբաստանյալ Գրիգոր Վարազդատի Պետրոսյանի նկատմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով (տուժող Լուիզա Գալստյանի դրվագով) իրականացվող քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի դրույթների ուժով տուժողի հետ հաշտվելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատման ենթակա լինելու պատճառաբանությամբ՝ կիրառելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածով սահմաված դրույթը:
Վերոգրյալից հետևում է Գրիգոր Վարազդատի Պետրոսյանի թիվ ԵԴ/1351/01/21 քրեական գործի մեղսագրվել է 2 դրվագ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարքների կատարում, որոնցից 1-ին դրվագով կիրառվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հովդծաով սահմանված հաշտության հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքը, իսկ մյուս դրվագով քրեական պատասխանատվությունից ազատվել է վաղեմության ժամկետները անցնելու հիմքով:
Այսինքն ստացվում է մի իրավիճակ, որ Գրիգոր Վարազդատի Պետրոսյանը արդեն իսկ թիվ ԵԴ/1351/01/21 քրեական գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածով սահմանված հիմքով ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից՝ 2019 թվականին կատարված արարքի համար, մինչդեռ Դատարանը թիվ ԵԴ1/2666/01/25 քրեական գործով կրկին մեղադրյալ Գրիգոր Վարազդատի Պետրոսյանին ազատել է քրեական պատասխանատվությունից՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածով սահմանված հիմքով, հաշվի չառնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի 5-րդ հոդվածով սահմանված արգելքը, այն է՝ նախկինում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատված անձը չի կարող նույն հիմքով կրկին ազատվել քրեական պատասխանատվությունից:
(…)
Դատարանի հիշյալ մեջբերումները չեն բխում գործող և նախկին ՀՀ քրեական օրենսգրքի կարգավորումներից և կիրառելի չեն սույն քրեական գործի շրջանակներում, քանի որ թիվ ԵԴ/1351/01/21 քրեական գործի շրջանակներում Դատարանի կողմից մեղադրյալ Գրիգոր Վարազդատի Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառվել է 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածը՝ ելնելով այն հանգամանքից, որ Գրիգոր Վարազդատի Պետրոսյանի կողմից կատարված հանցանքի արդյունքում պատճառված վնասի չափը գրեազանցել է 2.500 եվրո գումարը, այսինքն պատճառել է խոշոր չափերի գույքային վնաս, որը, ինչպես նախկին, այնպես էլ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքով հանդիսանում է միջին ծանրության արարք, հետևաբար Դատարանը չեր կարող կիրառել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածով նախատեսված քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքը:
2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի համաձայն՝ ոչ մեծ ծանրության հանցանք կատարած անձը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, եթե նա հաշտվել է տուժողի հետ և հատուցել կամ այլ կերպ հարթել է նրան պատճառած վնասը:
Ինչ վերաբերվում է Դատարանի կողմից հայտնած կարծիքին, որ «...ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի կիրառմամբ անձին քրեական պատասխանատվությունից միայն մեկ անգամ ազատելու սահմանափակումը տարածվում է 2022 թվականի հուլիսի 1-ից հետո կատարված հանցանքների համար...», ապա այն չի բխում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի 5-րդ մասով սահմանված իմպերատիվ դրույթից և ուղղակի հակասում է հիշյալ դրույթին, քանի որ այն ուղղակիորեն սահմանել է, որ նախկինում սույն հոդվածով նախատեսված հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատված անձը չի կարող նույն հիմքով կրկին ազատվել քրեական պատասխանատվությունից:
(…)»:
Վերաքննիչ բողոքի պատասխանը.
Մեղադրյալ Գրիգոր Պետրոսյանի պաշտպան Հռիփսիմե Մնացականյանն իր կողմից ներկայացված պատասխանում խնդրել է ներկայացված վերաքննիչ բողոքը մերժել։
Ներկայացված պատասխանում, ի թիվս այլնի, նշված է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին որոշումն օրինական է և հիմնավորված, և դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, մասնավորապես՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որը կարող էր ազդել վարույթի ելքի վրա։
Վերաքննիչ բողոքի կապակցությամբ կողմերի հայտնած դիրքորոշումը.
Քրեական վարույթով տուժող Աննա Զաքարյանի լիազոր ներկայացուցիչ Մարիաննա Գուրօղլյանը Վերաքննիչ քրեական դատարանին հասցեագրված դիմումով նշել է, որ աշխատանքային ծանրաբեռնվածության պատճառով ինքը և տուժողը չեն կարող ներկայանալ դատական նիստին՝ խնդրելով վերաքննիչ բողոքի քննությունն իրականացնել իրենց բացակայությամբ:
Միևնույն ժամանակ տուժողի լիազոր ներկայացուցիչը դիմումով հայտնել է, որ ինչպես Առաջին ատյանի դատարանում, այնպես էլ այժմ տուժողը պնդում է, որ կամավոր, ինքնուրույն և ազատ կամարտահայտությամբ հաշտվել է մեղադրյալի հետ, վերջինն ամբողջությամբ հատուցել է պատճառված վնասը, նրա դեմ որևէ բողոք-պահանջ չունի և չի ցանկանում, որ նա ենթարկվի քրեական պատասխանատվության։
Վերաքննիչ դատարանում տեղի ունեցած դատական նիստում դատախազ Հ․Ասատրյանն ամբողջությամբ պնդել է ներկայացված վերաքննիչ բողոքը։
Պաշտպան Հ․ Մնացականյանն առարկել է ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ։
Մեղադրյալ Գ․ Պետրոսյանը միացել է պաշտպանի դիրքորոշումներին։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատա¬¬կան ակտ, որը՝ (…)
3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը:
(…) 2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շա¬րադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հար¬ցե¬րը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանց¬վի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատա¬րան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`(…)
2) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացնում է նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցում է առաջին ատյանի համապատասխան դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը. (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Պարզելով, որ մեղադրյալի արդարացման կամ նրա նկատմամբ քրեական հետապնդման դադարեցման վերաբերյալ իրավական գնահատականը ճիշտ չէ այն պատճառով, որ այդ արարքը որևէ հանցակազմ է պարունակում, կամ առկա չէ այդ արարքի հանցավորությունը բացառող որևէ հանգամանք (դատապարտվելու փոխարեն մեղադրյալն արդարացվել է, կամ նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել է), վերաքննիչ դատարանը բեկանում է դատական ակտը` վարույթը փոխանցելով առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության: Եթե նախկինում վարույթը նույն հիմքով փոխանցված է եղել առաջին ատյանի դատարան, ապա վերաքննիչ դատարանը բեկանում է դատական ակտը` կայացնելով նոր դատական ակտ:»։
Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է․ իրավաչափ են արդյո՞ք Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները Գրիգոր Վարազդատի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով իրականացվող քրեական հետապնդումը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի դրույթի ուժով դադարեցնելու վերաբերյալ:
Այսպես․
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն՝
«Առաջին անգամ հանցանք կատարած` անձ, որը նախկինում հանցանք չի կատարել կամ կատարել է, սակայն ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից, կամ որի դատվածությունը սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով մարվել կամ վերացվել է»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արարքի հանցավորությունը սահմանող, պատիժը խստացնող կամ հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ վատթարացնող օրենսդրությունը հետադարձ ուժ չունի:
2. Արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ: Նշված դեպքում այն տարածվում է մինչև դրա ուժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած այն անձանց վրա, որոնց վերաբերյալ դեռևս առկա չէ օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատավարական ակտ։
(…)
4. Հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ, եթե դա նախատեսված է օրենքով։
(…)
6. Պատասխանատվությունը մասնակիորեն մեղմացնող և միաժամանակ մասնակիորեն խստացնող օրենքը սույն հոդվածով նախատեսված չափանիշներին համապատասխան հետադարձ ուժ ունի միայն այն մասով, որը մեղմացնում է պատասխանատվությունը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանքները դասակարգվում են չորս խմբի` ոչ մեծ ծանրության, միջին ծանրության, ծանր և առանձնապես ծանր:
2. Ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ են համարվում սույն օրենսգրքով նախատեսված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում 2 տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ:
3. Միջին ծանրության հանցանքներ են համարվում սույն օրենսգրքով նախատեսված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում 5 տարի ժամկետով ազատազրկումը:
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Եթե անձն առաջին անգամ է հանցանք կատարել, ապա ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից, եթե նրա կատարած արարքը ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք է, և նրա ու տուժողի միջև առկա է հաշտության վերաբերյալ ինքնուրույն և ազատ կամարտահայտության վրա հիմնված փոխադարձ համաձայնությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ կատարված հանցանքում առկա են ընտանիքում բռնության հատկանիշներ։
(...)
5. Նախկինում սույն հոդվածով նախատեսված հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատված անձը չի կարող նույն հիմքով կրկին ազատվել քրեական պատասխանատվությունից»։
«Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 41-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Նորմատիվ իրավական ակտի նորմը մեկնաբանվում է` հաշվի առնելով նորմատիվ իրավական ակտն ընդունելիս այն ընդունող մարմնի նպատակը՝ ելնելով դրանում պարունակվող բառերի և արտահայտությունների տառացի նշանակությունից, ամբողջ հոդվածի, գլխի, բաժնի կարգավորման համատեքստից, այն նորմատիվ իրավական ակտի դրույթներից, ի կատարումն որի ընդունվել է այդ ակտը, տվյալ նորմատիվ իրավական ակտով սահմանված սկզբունքներից, իսկ այդպիսի սկզբունքներ սահմանված չլինելու դեպքում` տվյալ իրավահարաբերությունը կարգավորող իրավունքի ճյուղի սկզբունքներից:»:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածով սահմանվել են տուժողի հետ հաշտվելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու իրավահարաբերությունները կարգավորող նորմերի կիրառելիության նոր պայմաններ՝ ի տարբերություն ՀՀ քրեական նախկին օրենսգրքի։ Այսպես, անձը կարող է քննարկվող հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատվել, եթե կհիմնավորվի, որ առաջին անգամ է հանցանք կատարել, և նույն հիմքով նախկինում չի ազատվել քրեական պատասխանատվությունից։ Այլ խոսքով, եթե նախկինում անձը կարող էր քրեական պատասխանատվությունից ազատվել ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած լինելու և հանցագործությամբ պատճառված վնասը հատուցված լինելու դեպքում, ապա գործող օրենքով անհրաժեշտ է, որպեսզի մեղադրյալը համարվի առաջին անգամ հանցանք կատարած անձ, նրա արարքը համարվի ոչ մեծ կամ միջին ծանրության հանցանք, նրա և տուժողի միջև առկա լինի հաշտության վերաբերյալ ինքնուրույն և ազատ կամարտահայտության վրա հիմնված փոխադարձ համաձայնություն, ինչպես նաև նույն հիմքով ազատված չլինի քրեական պատասխանատվությունից։
Վերոգրյալի լույսի ներքո անդրադառնալով ԵԴ1/2666/01/25 դատական գործի նյութերին, ինչպես նաև մեղադրյալ Գրիգոր Պետրոսյանի դատվածության և հետախուզման հարցման Ձև 8 և Ձև 9 տեղեկանքների և «Datalex» դատական տեղեկատվական համակարգի ուսումնասիրության արդյունքում Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
- 2023 թվականի հոկտեմբերի 18-ին ԵԴ/1351/01/21 դատավճռով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը Գրիգոր Պետրոսյանին մեղավոր է ճանաչել 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել ազատության սահմանափակման 3 (երեք) տարի ժամկետով՝ նշված ժամանակահատվածում արգելելով Գրիգոր Պետրոսյանին կազմակերպել մշակութային որևէ տեսակի մրցույթ, առանց դատապարտյալի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության փոխել բնակության վայրը և յուրաքանչյուր օր՝ ժամը 22:00-ից մինչև ժամը 06:00-ը բացակայել տնից:
- ԵԴ/1351/01/21 գործի շրջանակներում 2023 թվականի փետրվարի 13-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ ամբաստանյալ Գրիգոր Պետրոսյանի նկատմամբ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով (տուժող Լուիզա Գալստյանի դրվագով) իրականացվող քրեական հետապնդումը դադարեցվել է՝ տուժողի հետ հաշտվելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատման ենթակա լինելու պատճառաբանությամբ:
- ԵԴ/1351/01/21 քրեական գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից բացառիկ վերանայման վարույթի շրջանակներում 2024 թվականի սեպտեմբերի 13-ին որոշում է կայացվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2024 թվականի հուլիսի 25-ի որոշումը հիմնարար խախտման հիմքով վերանայելու և բացառիկ վերանայման արդյունքում դատապարտյալ Գրիգոր Վարազդատի Պետրոսյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2023 թվականի հոկտեմբերի 18-ի դատավճիռը և այն անփոփոխ թողնելու մասին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2024 թվականի մարտի 4-ի որոշումը մասնակի բեկանելու մասին, որով Գրիգոր Վարազդատի Պետրոսյանի նկատմամբ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է՝ ՀՀ քրեական oրենuգրքի ընդհանուր մասի դրույթների ուժով քրեական պատաuխանատվությունից ազատման ենթակա լինելու՝ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի հիմքով:
- Սույն գործով (ԵԴ1/2666/01/25) 2024 թվականի հունիսի 25-ին Գրիգոր Վարազդատի Պետրոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով։
- Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 01-ի որոշմամբ Գրիգոր Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով իրականացվող քրեական հետապնդումը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի դրույթի ուժով, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 12-րդ կետով սահմանված կարգով, դադարեցվել է:
Նշված փաստական հանգամանքները համադրելով միմյանց, իչպես նաև վերոգրյալ իրավական վերլուծությունների հետ՝ պարզ է դառնում, որ, թեև մեղադրյալ Գրիգոր Պետրոսյանը կատարել է միջին ծանրության հանցագործություն, ենթադրյալ հանցանքը կատարել է առաջին անգամ (հանդիսանում է առաջին անգամ հանցանք կատարած անձ), մեղադրյալի և տուժողի միջև առկա է հաշտության վերաբերյալ ինքնուրույն ու ազատ կամարտահայտության վրա հիմնված փոխադարձ համաձայնություն, այնուամենայնիվ Գ․Պետրոսյանը նախկինում ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից տուժողի հետ հաշտվելու հիմքով։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում կատարված հանցանքի համար անձին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու պարտադիր վավերապայմաններից մեկը՝ նախկինում տուժողի հետ հաշտվելու հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատված անձը չի կարող նույն հիմքով կրկին ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, պահպանված չէ, հետևաբար առկա չեն սույն գործով Գ․Պետրոսյանին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու իրավական հիմքեր։
Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանն իր անհամաձայնությունն է հայտնում վիճարկվող դատական ակտի հետևություններին առ այն, որ «(…) մեղադրյալ Գրիգոր Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի 5-րդ մասով սահմանված արգելքը սույն պարագայում կիրառելի չէ, քանի որ վերջինս նախկինում տուժողի հետ հաշտվելու հիմքով ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից նախքան 2022 թվականի հուլիսի 1-ը ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի ուժի մեջ մտնելը կատարած հանցանքի համար, իսկ ի համեմատ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 73-րդ հոդվածի կարգավորումների ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված սահմանափակումն անձի վիճակը վատթարացնող նորմ է, ուստի այդ մասով այն հետադարձ ուժ չի կարող ունենալ և հետևաբար այդ սահմանափակումն անձի նկատմամբ չի կարող կիրառվել սույն դեպքի համար (…)»՝ միաժամանակ փաստելով, որ կոնկրետ դեպքում անձի վիճակը վատթարացնող նորմի հետադարձ ուժ տալու կամ չտալու իրավական խնդիր առկա չէ։ Մասնավորապես՝ տվյալ գործով մեղադրյալ Գ․ Պետրոսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել 2023 թվականի հոկտեմբերին կատարված ենթադրյալ հանցանքի համար, այսինքն արարքի կատարման պահին գործող քրեական օրենսգիրքը (տուժողի հետ հաշտության հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու իրավակարգավորումներով հանդերձ) արդեն իսկ ուժի մեջ է մտել։ Ուստիև Գ․ Պետրոսյանի նկատմամբ կիրառման ենթակա քրեաիրավական հետևանքները որոշվում են հանցանք կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով, որով նախատեսված 82-րդ հոդվածը սահմանում է տուժողի և հանցանք կատարած անձի հաշտության հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու բացառություն, ինչը սույն գործով առկա է։
Ասվածի համատեսքտում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դիրքորոշումները որոշակիորեն հակասական են, քանի որ դատարանը հենց ինքն է արձանագրել, որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգիրքը սահմանում է, որ անձի նկատմամբ կիրառման ենթակա քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են հանցանք կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով։
Իսկ ինչ վերաբերում է վիճարկվող դատական ակտի այն պատճառաբանությանը, որ «(…) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի կիրառմամբ անձին քրեական պատասխանատվությունից միայն մեկ անգամ ազատելու սահմանափակումը տարածվում է 2022 թվականի հուլիսի 1-ից հետո կատարված հանցանքների համար, քանի որ մինչ այդ գործող կարգավորումների պայմաններում օրենսգիրքն այդպիսի սահմանափակում չէր նախատեսում (…)», ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ նշվածը սուբյեկտիվ մեկնաբանման արդյունք է, քանի որ տուժողի և հանցանք կատարած անձի հաշտության հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատելու համար 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածով նախատեսված իրավակարգավորումները որևէ առանձնահատկություն կամ բացառություն չեն սահմանել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ օրենսգրքի գործողության պայմաններում նույն հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատվելու հիմքի վերաբերյալ, այլ ընդհակառակը՝ օրենքն իմպերատիվ կերպով սահմանել է նախկինում նույն հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատված լինելու դեպքում կրկին նույն հիմքով քրեական պատասխանատվությունից ազատվելու անթույլատրելիության մասին։ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ անկախ նրանից, թե որ օրենսգրքի գործողության պայմաններում է անձն ազատվել քրեական պատասխանատվությունից, միևնույնն է, քրեական պատասխանատվությունից ազատելու նշված ինստիտուտը նույնն է, և որևէ բովանդակային կամ իմաստային փոփոխության չի ենթարկվում։
Հետևաբար Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի մեկնաբանությունները չեն բխում ինչպես քննարկվող հոդվածում պարունակվող բառերի և արտահայտությունների տառացի նշանակությունից, այնպես էլ այդ հոդվածն ընդգրկող գլխի ու բաժնի կարգավորման համատեքստից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի սկզբունքներից, իսկ օրենքով նշվածից զատ որևէ այլ, բացառություն սահմանելը դուրս է վարույթն իրականացնող մարմնի հայեցողության և լիազորության շրջանակներից։
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Գրիգոր Վարազդատի Պետրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով իրականացվող քրեական հետապնդումը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 82-րդ հոդվածի դրույթի ուժով դադարեցնելով, թույլ է տվել դատական սխալ, քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որի արդյունքում ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը:
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նաև նկատել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը Վերաքննիչ դատարանին դատական ակտի այս կամ այն տեսակն ընտրելու հայեցողություն վերապահելով, ամրագրել է դրա սահմանափակման արդարացի չափանիշ։ Ըստ դրա՝ դատական ակտը բեկանելիս վերաքննիչ դատարանը կարող է վարույթը փոխանցել առաջին ատյանի դատարան միայն այն դեպքում, երբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նրան վերապահված լիազորությունները և հնարավորությունները թույլ չեն տա կայացնել իրավաչափ նոր դատական ակտ։ Այս մոտեցումը կոչված է բարձրացնել դատական վերանայման գործընթացի արդյունավետությունը, ինչպես նաև նվազեցնել քրեական գործերի շրջապտույտը տարբեր ատյանների դատարանների միջև։
Վերոնշյալի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 375-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված կարգով և դեպքերում Վերաքննիչ դատարանը պարզելով, որ մեղադրյալի արդարացման կամ նրա նկատմամբ քրեական հետապնդման դադարեցման վերաբերյալ իրավական գնահատականը ճիշտ չէ այն պատճառով, որ այդ արարքը որևէ հանցակազմ է պարունակում, կամ առկա չէ այդ արարքի հանցավորությունը բացառող որևէ հանգամանք (դատապարտվելու փոխարեն մեղադրյալն արդարացվել է, կամ նրա նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել է), վերաքննիչ դատարանը բեկանում է դատական ակտը` վարույթը փոխանցելով առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության։
Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը եզրահանգում է, որ սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ ճիշտ չի կիրառվել նյութական և դատավարական օրենքը, որն իր բնույթով էական է, և ազդել գործի ելքի վրա, հետևաբար Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հրաչյա Ասատրյանի վերաքննիչ բողոքը անհրաժեշտ է բավարարել, և հաշվի առնելով, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իրեն վերապահված լիազորությունները և հնարավորությունները բավարար չեն նոր դատական ակտ կայացնելու և դրա իրավաչափությունն ապահովելու համար, ԵԴ1/2666/01/25 քրեական վարույթը պետք է փոխանցել Առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության։
Միևնույն ժամանակ Գրիգոր Վարազդատի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքն անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-372-րդ, 375-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը․
Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 01-ի ԵԴ1/2666/01/25 որոշումը բեկանել, վարույթը փոխանցել նույն դատարան նոր քննության։
Գրիգոր Վարազդատի Պետրոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Լ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Գ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ


Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ