ԵԴ1/2655/01/25





ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Հայաստանի Հանրապետության Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),

Նախագահությամբ դատավոր Է.ԱՎԱԳՅԱՆԻ
Քարտուղարությամբ` Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ

Մասնակցությամբ
Հանրային մեղադրող Դ.ԿՅՈՒՐԵՂՅԱՆԻ
Պաշտպան Ա.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
Մեղադրյալ Ա.ՇԱՐԱՖՅԱՆԻ

2026 թվականի հունվարի 9-ին ք. Երևանում

դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝

Արման Արմենի Շարաֆյանի
(ծնված՝ 2003 թվականի ապրիլի 17-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում չդատված, հաշվառված և բնակվող՝ քաղաք Երևան, Անդրանիկի փողոց, 60-րդ շենք, 15-րդ բնակարան հասցեում)

ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական ընթացքը.
2025 թվականի ապրիլի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնում (այսուհետ նաև՝ Նախաքննության մարմին) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 16155125 քրեական վարույթը:
Հսկող դատախազի՝ 2025 թվականի հուլիսի 2-ի որոշմամբ, Արման Արմենի Շարաֆյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Հսկող դատախազի՝ 2025 թվականի հուլիսի 2-ի որոշմամբ, Արման Արմենի Շարաֆյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չի հարուցվել։
Նախաքննության մարմնի՝ 2025 թվականի հուլիսի 4-ի որոշմամբ, մեղադրյալ Արման Արմենի Շարաֆյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի հուլիսի 16-ին թիվ 16155125 վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում։
2025 թվականի հուլիսի 22-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Մեղադրյալ Արման Արմենի Շարաֆյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել այն արարքի համար, որ «(…) նա, խախտելով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով նախատեսված արգելքը, ապօրինի կերպով կրել է քաղաքացիական սառը զենք։
Այսպես.
Արման Արմենի Շարաֆյանը, խախտելով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով նախատեսված պահանջը, համաձայն որի` արգելվում է, որպես քաղաքացիական զենք շրջանառության մեջ մտցնել, ի թիվս այլնի, կռփազենքը, 2025 թվականի ապրիլի 15-ին` ժամը 00:00-ից մինչև նույն օրը՝ ժամը 00:25-ի սահմաններում, Երևանի քաղաքի Զորավար Անդրանիկի փողոցի 60 հասցեում իր մոտ եղած սև պայուսակում ապօրինի կերպով կրել է սև գույնի, արհեստագործական եղանակով պատրաստված կռփազենքերի նմանողությամբ, հարվածող-փշրող սառը զենք, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի վարչության 4-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի կրտսեր՝ պարեկ Գևորգ Մանուկյանի կողմից Արմանի Շարաֆյանի անձնական խուզարկությամբ:»։

Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Մեղադրյալ Արման Արմենի Շարաֆյանը, ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքից երկու ամսի առաջ Երևան տոնավաճառում տեսել է կռփազենքը և գնել է այն, չիմանալով, որ դա օրենքի խախտում է և պահել է իր պայուսակում։ Դեպքի օրը այն ցույց է տվել ոստիկանների պահանջով և հայտնել է, թե որտեղից է գնել։ Նշեց, որ կռփազենքը գնել էր իր ապահովության համար:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
2025 թվականի ապրիլի 15-ի «Անձնական խուզարկության ենթարկելու մասին» արձանագրությունը, որի համաձայն Արման Արմենի Շարաֆյանի կրած սև գույնի պայուսակից հայտնաբերվել է սև գույնի կռփազենք։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 3-4)
2025 թվականի ապրիլի 15-ի «Ձերբակալման վերաբերյալ» արձանագրությունը, որի համաձայն՝ Արման Արմենի Շարաֆյանը ապoրինի սառը զենք պահելու և կրելու կասկածանքով 2025 թվականի ապրիլի 15-ին՝ ժամը 00:05-ին Երևան քաղաքի Անդրանիկի փողոցի 60 հասցեից ձերբակալվել և տեղափոխվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մալաթիայի բաժին։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 5-6)
«Հայաստանի Հանրապետության քննչական կոմիտեի փորձագիտական կենտրոն» ՊՈԱԿ-ից ստացված թիվ 850-25 եզրակացությունը, որի համաձայն՝ փորձաքննության ներկայացված սև գույնի մետաղյա առարկան պատրաստված է արհեստագործական եղանակով՝ կռփազենքի նմանողությամբ, հանդիսանում է հարվածող-փշրող սառը զենք։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 21-22)
ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Երևան քաղաքի Մալթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ, արդարադատության երրորդ դասի խորհրդական Հ․Բ․Մարգարյանի 2025 թվականի հուլիսի 3-ի «Իրեղեն ապացույց ճանաչելու և այն սահմանված վայրում պահելու մասին» որոշումը, որի համաձայն՝ որոշվել է վարույթում քննվող թիվ 16155125 քրեական վարույթով 2025 թվականի ապրիլի 15-ին Արման Արմենի Շարաֆյանի անձնական խուզարկության ընթացքում հայտնաբերված արդեն իսկ եզրակացությամբ հաստատված սառը զենք հանդիսացող կռփազենքը սույն քրեական վարույթով ճանաչել իրեղեն ապացույց և այն պահել Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի իրեղեն ապացույցների սենյակում:
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 46)
Որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Արման Արմենի Շարաֆյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված, հարվածող-փշրող սառը զենք հանդիսացող, արհեստագործական եղանակով պատրաստված կռփազենքը։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները և նյութերը.
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, որի համաձայն՝ Արման Արմենի Շարաֆյանը նախկինում դատված չի եղել։
(տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
Պետական վկայական մահվան մասին․ համաձայն որի՝ Արմեն Գառնիկի Շարաֆյանը մեղադրյալ Ա․Շարաֆյանի հայրը 2025 թվականի փետրվարի 18-ին մահացել է։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Դատարանը, վերլուծելով մեղադրյալ Ա․ Շարաֆյանին ներկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված և հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված վերոգրյալ ապացույցները, դրանք ազատ և բարեխիղճ գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ` գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց համակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, հաշվի առնելով նաև անհրաժեշտ ու հնարավոր ապացույցների բացակայությունը, հաստատված է համարում հետևյալը.
Մեղադրյալ Արման Արմենի Շարաֆյանը, խախտելով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով նախատեսված պահանջը, համաձայն որի` արգելվում է, որպես քաղաքացիական զենք շրջանառության մեջ մտցնել, ի թիվս այլնի, կռփազենքը, 2025 թվականի ապրիլի 15-ին` ժամը 00:00-ից մինչև նույն օրը՝ ժամը 00:25-ի սահմաններում, Երևանի քաղաքի Զորավար Անդրանիկի փողոցի 60 հասցեում իր մոտ եղած սև պայուսակում ապօրինի կերպով կրել է սև գույնի, արհեստագործական եղանակով պատրաստված կռփազենքերի նմանողությամբ, հարվածող-փշրող սառը զենք։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի համաձայն՝
« 1. Ապօրինի կերպով քաղաքացիական ողորկափող հրազեն, գազային, օդաճնշիչ, սառը կամ նետողական զենք կրելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(...) »:
Վերոգրյալի հիման վրա՝ Դատարանը գտնում է, որ սույն գործով ձեռք բերված հավաստի ապացույցների համակցությունը բավարար է հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու մեղադրյալ Ա․Շարաֆյանի կողմից՝ «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով նախատեսված արգելքը խախտելով՝ ապօրինի կերպով քաղաքացիական սառը զենք կրելը, այդ արարքն ապացուցված է, ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Արման Շարաֆյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի մեղադրյալի նկատմամբ.
դ) մեղադրյալն արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.

Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(...)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:»:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալ Արման Շարաֆյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ հաշվի է առնում այն, որ նա առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և զղջացել է իր կատարած արարքի համար (տե՛ս, mutatis mutandis, Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 26-րդ կետը) ։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Արման Շարաֆյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Արման Շարաֆյանին պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար։
Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Կարճաժամկետ ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում հասարակությունից խիստ մեկուսացման պայմաններում անազատության մեջ պահելն է:
2. Կարճաժամկետ ազատազրկումը նշանակվում է նախկինում ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ չկրած, ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործություններ կատարած անձի նկատմամբ` 15 օրից 2 ամիս ժամկետով:
3. Կարճաժամկետ ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է 15 օրից պակաս լինել:»։
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (նախկին օրենսգրքի) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ «(...) պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիան այլընտրանքային է, այն պատիժ է նախատեսում ինչպես տուգանքի, հանրային աշխատանքների, կարճաժամկետ ազատազրկման, այնպես էլ ազատազրկման ձևով:
Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ մեղադրյալ Արման Շարաֆյանի նկատմամբ պատժի տեսակը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալը.
- նրա կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված արարքը զենքի, հրազենի կամ այլ հանրավտանգ նյութերի և առարկաների օրինական շրջանառության դեմ ուղղված, դիտավորյալ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն է,
- խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը,
- այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը, պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքները բացակայությունը,
- անձը բնութագրող հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ հայրը մահացած է․
Մեղադրյալի և վերջինիս պաշտպանի խնդրանքը առ այն, որ վերջինս չի կարող վճարել օրենսդրությամբ նախատեսված տուգանք պատժատեսակը, նույնիսկ եթե այն տարաժամկետվի և հրաժարվում է հանրային աշխատանքներ կատարելուց։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը հանգում է այն հետևությանը, որ տվյալ դեպքում սանկցիայով նախատեսված 1 (մեկ) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկմամբ, հնարավոր է ապահովել պատժի նպատակների իրացվելիությունը:
Դատարանը գտնում է, որ վերոնշյալ պատժատեսակը և դրա չափը սույն դեպքում համաչափ է մեղադրյալի անձին և նրա կատարած հանցանքին։

Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին, Դատարանը արձանագրում է հետևյալը․
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
(...)»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մի շարք որոշումներում անդրադառնալով պատիժ պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս Սամսոն Ամիրխանյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Արսեն Մկրտչյանի գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վանյա Բեգյանի գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Արամայիս Հովհաննիսյանի գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Մհեր Հովհաննիսյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15 և այլ որոշումներ):
Ս.Աղախանյանի գործով կայացված որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «(...) յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը: Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները: Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները: Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև այն հանգամանքը, թե նշանակված պատիժն ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ ամբաստանյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա» (տե՛ս Սեյրան Կառլենի Աղախանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշման 19-րդ կետը):
Հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումը և միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով՝
- Ա․Շարաֆյանի կատարած արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը,
- պատիժը և պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը,
- սույն քրեական գործի առանձնահատկությունները՝ մասնավորապես այն, որ մեղադրյալը սառը զենքը ձեռք է բերել տոնավաճառից և չի պատկերացրել, որ այն կրելը օրենքով արգելված է,
- մեղադրյալի անձը բնութագրող հատկանիշները, այն, որ մեղադրյալը նախկինում դատված չի եղել, ընդունել է իրեն մեղսագրվող արարքը, տվել է խոստովանական ցուցմունք, ինչպես նաև մեղադրյալի հոր մահացած լինելու հանգամանքը,
և ելնելով սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացման և նոր հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արման Շարաֆյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձի ուղղմանը:
Վերոգրյալների հիման վրա՝ Դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում պատժի նպատակների՝ հատկապես նմանատիպ հանցագործությունները կանխելու նպատակի տեսանկյունից, անհրաժեշտ է սահմանել փորձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով և այդ ընթացքում մեղադրյալ Արման Շարաֆյանի վրա դնել հետևյալ պարտականությունները.
- առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը,
- բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արման Շարաֆյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցին՝ բացակայելու արգելքին, Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում վերջինիս դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար։
Անդրադառնալով արտավարութային փաստաթղթեր ճանաչված ապացույցներին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք անհրաժեշտ է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
Քննարկելով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածի կարգավորումները՝ Դատարանը գտնում է, որ գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված կռփազենքը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է ոչնչացնել։
Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի վրա արգելանք դնելու վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
Քննարկելով վարութային ծախսերի հարցը, Դատարանն արձանագրում է, որ առկա է 90․000 (իննսուն հազար) ՀՀ դրամ վարույթային ծախս թիվ 850-25 փորձաքննության համար, որի հատուցման պարտականությունը պետք է դնել մեղադրյալ Արման Արմենի Շարաֆյանի վրա։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ, 347-350-րդ հոդվածներով՝

ՎՃՌԵՑ

Մեղադրյալ Արման Արմենի Շարաֆյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 334-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքում և դատապարտել կարճաժամկետ ազատազրկման՝ 1 (ամիս) ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ մեղադրյալ Արման Արմենի Շարաֆյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
Փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Արման Արմենի Շարաֆյանի վրա դնել հետևյալ պարտականությունները.
- առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը,
- բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնել։
Արման Արմենի Շարաֆյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված կռփազենքը՝ ոչնչացնել, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված նյութերը՝ թողնել կցված քրեական գործին:
Մեղադրյալ Արման Արմենի Շարաֆյանի վրա դնել 90․000 (իննսուն հազար) ՀՀ դրամ վարույթային ծախսերի հատուցման պարտականություն։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում։




ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ԷՄՄԱ ԱՎԱԳՅԱՆ