ԵԴ1/2636/01/25

ԲԺՇԿԱԿԱՆ ՀԱՐԿԱԴՐԱՆՔԻ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

13 մայիսի 2026թ․ ք․Երևան


Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)

Նախագահությամբ
դատավոր՝ Մ․Արամյանի
քարտուղարությամբ՝ Մ.Գևորգյանի
մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող՝ Գ․Մուրադյանի
քրեական օրենսգրքով
չթույլատրված արարք կատարած անձ՝ Վ․Թովմասյանի
մեղադրյալի օրինական ներկայացուցիչ՝ Շ․Թովմասյանի
պաշտպան՝ Է․Աղաբեկյանի
տուժողի ներկայացուցիչ՝ Գ․Բուրշտեյն

դռնբաց դատական նիստում քննեց անմեղսունակության վիճակում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 146-րդ հոդվածի 1-ին մասով ենթադրյալ հանրորեն վտանգավոր արարք կատարած անձ՝ Վարդան Շավարշի Թովմասյանի /ծնված՝ 16.10.1989թ., հայ, ՀՀ քաղաքացի, չդատված, չամուսնացած, բնակության հասցեն՝ ք.Արտաշատ Օգոստոսի 23-ի փողոց 23-րդ շենք բնակարան 12/։

Դատավճռի նկարագրական մաս.
2024 թվականի հունիսի 15-ին նախաձեռնվել է թիվ 12134324 քրեական վարույթը։
Վարդան Շավարշի Թովմասյանին մեղադրանք է առաջադրվել հանորեն վտանգավոր այն արարքների կատարման համար, որ նա «Ազգային և կրոնական թշնամանք հարուցելու նպատակով վնասել է կրոնական և ծիսական նշանակության շենք:Այսպես.
Վարդան Շավարշի Թովմասյանը, հրեա ժողովրդի նկատմամբ ազգային և կրոնական թշնամանք հարուցելու նպատակով 2024 թվականի հունիսի 9-ի լույս 10-ի գիշերը Արարատի մարզի Արտաշատ քաղաքից եկել է Երևան քաղաքի Նար–Դոս փողոցի 23-րդ հասցեում գործող «Հրեական կրոնական կենտրոն»-ի շենքի մոտ, որտեղ իր անձը քողարկելու համար հագին գտնվող կարճաթև կարմիր շապիկով փակել է դեմքը և կրոնական ու ծիսական նշանակություն ունեցող նշված կենտրոնի շենքը վնասելու դիտավորությամբ իր մոտ գտնվող քարերը նետելով շենքի ուղղությամբ կոտրել է դրա երկրորդ հարկի պատուհաններից մեկը:
Այսինքն, Վարդան Շավարշի Թովմասյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 146-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարում»։
2025 թվականի հունվարի 22-ին որոշում է կայացվել թիվ 12134324 քրեական վարույթը բժշկական հարկադրանքի վարույթի փոխակերպելու մասին:
2025 թվականի հուլիսի 15-ին Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանի դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 12134324 նախաքննական համարով բժշկական հարկադրանքի վարույթն՝ անմեղսունակության վիճակում քրեական օրենսգրքով արգելված արարք կատարելու առնչությամբ Վարդան Շավարշի Թովմասյանի նկատմամբ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու համար, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/2636/01/25 համարը։
2025 թվականի հուլիսի 15-ին դատավորների միջև գործերի բաշխման էլեկտրոնային մակագրության համակարգի միջոցով թիվ ԵԴ1/2636/01/25 քրեական գործը մակագրվել է ինձ:
Գործը դատավորի աշխատակազմ է հանձնվել 2025 թվականի հուլիսի 17-ին:
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները․
Անմեղսունակության վիճակում քրեական օրենսգրքով արգելված արարք կատարած անձ Վարդան Շավարշի Թովմասյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքով արգելված հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարումը հաստատված է դատալսումների ընթացքում հետազոտված հետևյալ ապացույցներով.
Անմեղսունակության վիճակում ենթադրյալ հանցանք կատարած անձ Վարդան Թովմասյանը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ «Ես այդ ազգի դեմ ոչինչ չունեմ։ Ես նրանց նկատմամբ ոչ մի թշնամանք չունեմ։ Խմած եմ եղել, շատ բանր չեմ էլ հիշում, պահի ազդեցության տակ է եղել, այլ պատմություն է եղել, չեմ գիտակցել ինչ եմ արել։ Արտաշատից եմ եկել Երևան, չեմ հասկացել ինչպես եմ այդտեղ հայտնվել, չգիտեմ դա ինչ շենք է եղել։ Չեմ լսել, որ հրեական համայնքի հետ կապված դեպքեր են եղել։ Վերնաշապիկ է եղել, դեմքս շորով փակած է եղել, որ չիմանան ես եմ։ Իմացել եմ դա աղջկա տուն է եղել, այդ աղջկան հավանել եմ շփվել եմ իր հետ, սակայն իրար չենք հասկացել, իմացել եմ դա իրեց տունն է դրա համար հարվածել եմ։ Այն թե ինչու հենց այդ շենքը, կասեմ, քանի որ տեսել եմ, որ նա մի քանի անգամ այդեղ է եղել։ Ես այդտեղ երկրորդ անգամն եմ եղել։ Փորձաքննության ընթացքում և քննիչի մոտ հարցրել են հրեաների մասին, ես ասել եմ, որ ոչ մի թշնամանք չունեմ նրանց նկատմամբ։ Իրենք հարցեր են տվել հրեաների մասին, ես էլ պատասխանել եմ։ Մեր տանը գտնված իրերի մասով կասեմ, որ Եհովայի վկաներն են եթե չեմ սխալվում տվել, դռները ծեծում են տալիս են, մենք Հայ Առաքելական եկեղեցու հետևորդներ ենք։ Դեպքից հետո ես գնացել եմ տուն, տանն էլ չեմ պատմել ոչինչ։ Դեմքս փակած էր մտածում էի կտեսնեն, ինչու հենց այդ շենքը կասեմ, քանի որ այդ աղջիկը այդտեղ է գնացել, տրաֆարետը չեմ տեսել։ Բաժնում են ինձ ասել, ինչ կապ ունես հրեաների հետ, ասել եմ չեմ սիրում հրեաներին, սակայն դա ասելիս չեմ մտածել, որ կարող է ինչ որ նման խնդիրներ լինեն։ Երբ ինձ կալանավորեցին, ասացին ինչ է եղել և ինչպես։ Այն թե ինչու եմ ասել, որ չեմ սիրում հրեաներին, կասեմ, քանի որ չեմ հասկացել։ Քարերը տարածքից եմ գտել, տուժողի ներկայացուցչին չեմ ճանաչել, հերաների հետ կապ չեմ ունեցել, ընկերներ չեմ ունեցել»։Վերջինս հրաժարվել է նախաքննական բոլոր ցուցմունքներից, որոնք տրվել են առանց պաշտպան։
Դատարանի դիտարկմամբ վերոնշյալ ցուցմունքով Վ.Թովմասյանը փորձել է արդարացնել իր գործողություններն այնքանով որքանով ներկայացրել է իր գործողություններն այլ լույսի ներքո:Սակայն հետազոտված ապացույցներով և հատկապես անձի հոգեկան առողջության վիճակի պարզման նպատակով նշանակված փորձաքննության եզրակացության համատեքստում արձանագրվել է, որ անձն ունեցել է հարտրամաբանություն, դատողությունների անհետևողականություն, վերաբերման, հետապնդման, կրոնական բնույթի զառանցական մտքեր, հուզական անկայունյություն, հոգեշարժական գրգռվածություն՝ քննադատության անբավարարության և դա էլ իր հերթին համադրելով օբյեկտիվ փաստերի հետ այն առումով, որ վնասված կրոնական հաստատությունը ունեցել է տարբերանշաններ և գտնվել է բնակելի շենքերի մեջ, ինչն այն տարբերակում է նաև այլ շինություններից: Ուստի վերոնշյալն առարկայացնում է այն փաստը, որ Վ.Թովմասյանը իր հոգեկան հիվանդությամբ և հատկապես կրոնական բնույթի զառանցական մտքերով պայմանավորված ցանկացել է հենց վնասել կրոնական և ծիսական նշանակության շենք, ինչը և կատարել է:Իսկ Վ․Թովմասյանի բերված պատճառաբանությունները վերոնշյալ դիտարկումների պայմաններում առժանահավատ չեն գնահատվում։
Տուժողի լիազոր ներկայացուցիչ Գրիգորի Բուրշտեյնը ցուցմունք տվեց այն մասին, որ «Կոնկրետ դեպքի օրը չեմ հիշում, ժամը գիշերվա 02։00-ի կողմերը, որը ֆիկսել էին կենտրոնի կամերաները, երիտասարդը որը քարկոծել էր մեր կենտրոնը անյպես էր հագնվել, որ դեմքը չերևար, նա քարկոծել է մեր կենտրոնը, որը մեր համայնքի համար սրբություն է։ Այն թե ինչն է վնասվել կասեմ, որ պատուհանները։ Մեր կենտրոնի հանդեպ սա առաջին դեպքը չէր, սակայն նկատի չունեմ հենց այս երիտասարդի կողմից։ Դեպքը ես եմ հայտնաբերել, առավոտյան եկել եմ տեսել եմ, հետո տեսախցիկների ձայնագրություներն եմ տեսել։ Մեղադրյալին ես առաջին անգամ եմ տեսնում։ Այդ հասցեում արդեն 30 տարի կլինի, որ մեր գործունեությունը իրականացնում ենք, դրան կից բնակելի շենքեր տներ առկա են, բնակիչներ տեսել եմ։ Դեպքին անմիջականորեն ես ականատես չեմ եղել, ես տեսագրություններով եմ տեսել, մեր շենքը բակում է, գիշերը լույսերը անջատում են, լուսավորության մակարդակը նորմալ է հիմա, սակայն այդ ժամանակ եղել է ոչ այդքան բավարար։ Տեսախցիկներով ֆիկսված զգացվում էր, որ երիտասարդ է, իր քայլերից, ամեն ինչից, չի բացառվում, որ միջին տարիքի մարդ էլ լինի։ Մեր կենտրոնին արտաքինից, որ նայում ենք կարող ենք տարբերել, որ դա հոգևոր կենտրոն է, քանի որ իր վրա սինվոլիկաներ ունի, տրաֆարետ չէ, այլ սինվոլիկ՝ օրինակ «Դավիթի աստղը», որը մեր խորհրդանիշն է, մեծ կպցրած է երրորդ հարկի վերևում, գիշերային ժամին կարող ենք տարբերակել, քանի որ լույս կա վրան, անձը օրինակ առաջին անգամ, որ գա կտարբերակի, որ դա համայնք է, գրված էլ կա «Հրեական համայնք»։ Մեղադրյալին երբևիցե չեմ տեսել, ոչ մի հարաբերություն չեմ ունեցել նրա հետ»։
2024 թվականի հունիսի 16-ին իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Երևան քաղաքի Նար-Դոս 23 հասցեում կատարված դեպքի վայրի զննությամբ հայտնաբերված և վերցված 2/երկու/ քարերը։Հատոր 1 Վ/Թ. 105-106
2024 թվականի հունիսի 15-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ԵՔՎ Էրեբունու բաժնի պետ՝ Դ.Պետրոսյանի կողմից ներկայացված հաղորդումը՝ համաձայն որի 2024 թվականի հունիսի 10-ին Գրիգորի Եֆիմի Բուրշտեյնի կողմից ներկայացված հաղորդման շրջանակներում ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնից ստացված գրության հիման վրա ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ԵՔՎ Էրեբունու բաժնի /այսուհետ՝ նաև հետաքննության մարմին/ ծառայողների ձեռնարկած օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների արդյունքում պարզվել է, որ ռասայական, ազգային, էթնիկ կամ կրոնական թշնամանք հարուցելու նպատակով Վարդան Շավարշի Թովմասյանը /ծնված` 16.10.1989թ., բն.` ք.Արտաշատ Օգոստոսի 23-ի փողոց 23-րդ շենք 12-րդ բնակարան/ 2024 թվականի հունիսի 10-ին՝ ժամը 01։43-ին, քարով հարվածել և կոտրել է Երևան քաղաքի Նար-Դոս փողոցի 23-րդ հասցեում տեղակայված «Հրեական կրոնական» կենտրոնի գրասենյակի պատուհանի ապակին և դիմել փախուստի։Հատոր 1 Վ/Թ. 9
2024 թվականի հունիսի 16-ին Գրիգորի Բուրշտեյնի մասնակցությամբ Երևան քաղաքի Նար-Դոս 23 հասցեում կատարված դեպքի վայրի զննության մասին արձանագրությունը և կից լուսանկարչական հավելվածը, համաձայն որի՝ Երևանի Նար-Դոսի 23 հասցեում գործող «Հրեական կրոնական կենտրոնի» երկրորդ հարկի մուտքի դռնից դեպի աջ առկա մուգ շականակագույն պատուհանի ձախ փողկի երկշերտ ապակիներից մեկը կոտրված է, վնասված է պատուհանի շրջանակը, իսկ պատուհանի դիմաց՝ բաց պատշգամբի հարթակի վրա առկա են քարեր՝ 2 /երկու/ հատ, որոնք ենթարկվել են զննութան:Հատոր 1 Վ/Թ. 86-104
2024 թվականի հունիսի 15-ին կազմված առարկաներ կամ փաստաթղթեր վերցնելու մասին արձանագրությունը՝ համաձայն որի Հրեական կրոնական կենտրոնի տնօրեն՝ Գրիգորի Բուրշտեյնը վարույթն իրականացնող մարմնին ներկայացրել է նշված կրոնական կենտրոնի երկրորդ հարկի դրսային հատվածում տեղադրված տեսախցիկի տեսագրություների լազերային սկավառակը:Հատոր 1 Վ/Թ. 22-23
2024 թվականի հունիսի 15-ին կազմված զննում կատարելու մասին արձանագրությունը՝ համաձայն որի Վարդան Թովմասյանի մասնակցությամբ զննության է ենթարկվել Գրիգորի Բուրշտեյնի կողմից 2024 թվականի հունիսի 15-ին վարույթն իրականացնող մարմնին լազերային սկավառակով ներկայացված տեսանյութը: Զննության ընթացքում պարզվել է, որ տեսանյութի 4-րդ վարկյանից կադրում երևում է մի անձ, ով քայլում է դեպի Երևան քաղաքի Նար Դոս 23 հասցեում գտնվող Հրեական կրոնական կենտրոնի աստիճանահարթակ, որտեղ տեսանյութի 11-րդ վարկյանին նկարագրված անձը աջ ձեռքով ինչ-որ առարկա է նետում աստիճանահարթակի վերևի հատվածին, որից հետո նույն գործողությունը կրկին կատարում է տեսանյութի 14-րդ վարկյանին և հեռանում է: Զննության մասնակից՝ Վարդան Թովմասյանը հայտնել է, որ տեսանյութում պատկերված անձը ինքն է, չճանաչվելու համար գլուխը քողարկել է հագի շապիկով, առաջին անգամ նետած քարը չի դիպել ապակուն, ուստի երկրորդ անգամ է քարով հարվածել: «Հրեական կրոնական կենտրոն»-ի պատուհանին քարերով հարվածելու դրդապատճառների կապակցությամբ հայտնել է, որ նացիստ չի, բայց հրեաներին չի սիրում:Հատոր 1 Վ/Թ. 22-23, 32
2024 թվականի հունիսի 16-ին կազմված բնակարանի խուզարկություն կատարելու մասին արձանագրությունը՝ համաձայն որի խուզարկություն է կատարվել Վարդան Թովմասյանի բնակության վայր հանդիսացող՝ Արտաշատ քաղաքի Օգոստոսի 23-րդ փողոցի 23-րդ շենքի 12-րդ բնակարանում: Խուզարկության ընթացքում տանից հայտնաբերվել և վերցվել է գրքույկ, որի առաջին էջին առկա են եղել «Դիտարան», «Ապրելն իմաստ ունի?», «Հռչակվում է Եհովայի թագավորությունը» գրառումները:Հատոր 1 Վ/Թ. 63-65
2024 թվականի հոկտեմբերի 31-ին կազմված բժշկական փաստաթղթերը առգրավելու մասին արձանագրությունը՝ համաձայն որի ՀՀ ԱՆ ՀԱՊԱԿ ՓԲ ընկերությունից առգրավել է Վարդան Թովմասյանի հիվանդության պատմության նկարագիրը համար 74՝ բաղկացած 18 թերթից:Հատոր 1 Վ/Թ. 205-206
2025 թվականի հունիսի 15-ին արտավարույթային փաստաթուղթ ճանաչված՝ Գրիգորի Բուրշտեյնի կողմից 2024 թվականի հունիսի 15-ին վարույթն իրականացնող մարմնին ներկայացված տեսանյութի լազերային սկավառակը:Հատոր 1 Վ/Թ. 22-23, 32, 33-34
Փորձագետի թիվ 143-ԱՊ-24 եզրակացությունը՝ համաձայն որի Փորձաքննությանը տրամադրված պատուհանը վնասելու հետևանքով պատճառված նյութական վնասի չափի ընդհանուր շուկայական արժեքը, որոշմամբ առաջադրված ժամանակահատվածի դրությամբ, գնահատվում է 80.000 դրամ:Հատոր 1 Վ/Թ. 154-156
2025 թվականի հունվարի 22-ին փորձագետի թիվ 07/2025 եզրակացությունը՝ համաձայն որի Վարդան Շավարշի Թովմասյանը տառապել և տառապում է «Շիզոֆրենիա պարանոիդ ձև, պրիմիտիվ անձի մոտ, կայուն դեֆեկտ» հոգեկան հիվանդությամբ, որը ախտորոշվել է դեռևս 2009 թվականին: Նրա մոտ հայտնաբերվել են մտածողության հարտրամաբանություն, դատողությունների անհետևողականություն, վերաբերման, հետապնդման, կրոնական բնույթի զառանցական մտքեր, հուզական անկայունյություն, հոգեշարժական գրգռվածություն՝ քննադատության անբավարարության հետ մեկտեղ: Վարդան Թովմասյանն իրեն վերագրվող ենթադրյալ հանցանքը կատարել է ցնորազառանցական ապրումների ազդեցության ներքո, ինչը զրկել է նրան գիտակցել իր գործողությունների նշանակությունը, վտանգավորությունը և հաշիվ տալ իրեն կատարած արարքի համար ու ղեկավարել դրանք: Ներկայումս նա նույնպես չի կարող գիտակցել իր գործողությունների նշանակությունը, վտանգավորությունը և ղեկավարել դրանք, ուստի Վարդան Թովմասյանին հարկ է իրեն մեղսագրվող արարքի նկատմամբ ճանաչել է անմեղսունակ: Վերջինս ներկայիս հոգեվիճակով հանրության համար վտանգ է ներկայացնում, կարիք ունի հարկադրական բուժման ընդհանուր տիպի հոգեբուժական բաժանմունքի պայմաններում: Վարդան Թովմասյանը իր ներկա հոգեկան վիճակով չի կարող մասնակցել քննչական գործողություններին կամ դատական նիստերին:Հատոր 1 Վ/Թ. 210-216
2025 թվականի հուլիսի 9-ին իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 2024 թվականի հունիսի 16-ին Վարդան Թովմասյանի բնակության վայր հանդիսացող՝ Արտաշատ քաղաքի Օգոստոսի 23-րդ փողոցի 23-րդ շենքի 12-րդ բնակարանում խուզարկությամբ հայտնաբերված և վերցված «Դիտարան», «Ապրելն իմաստ ունի?», «Հռչակվում է Եհովայի թագավորությունը» գրառումներով գրքույկը: Հատոր 2 Վ/Թ. 54-55
Դատաքննության ընթացքում հաշվի առնելով, որ մինչդատական վարույթում Վ.Թովմասյանի նկատմամբ նշանակված դատահոգեբուժական փորձաքննությունը ստացվել է բավականին վաղ Դատարանը որոշում է կայացրել նշանակել դատահոգեբուժական փորձաքննություն պարզելու համար անձի ներկայիս հոգեկան վիճակը և ստացված թիվ 035/26/ԴՀ եզրակացության համաձայն՝ Վարդան Շավարշի Թովմասյանն ունի հոգեկան առողջության խնդիրներ, նրա մոտ հայտնաբերվում է "շիզոֆրենիա, պարանոիդ ձև, էպիզոդիկ ընթացք: դեղորայքային ռեմիսիայի շրջան f20.0» ախտորոշմամբ խրոնիկական հոգեկան հիվանդություն, որը նրա մոտ ախտորոշվել է 2009թ-ից սկսած: վարդան թովմասյանի մոտ շիզոֆրենային դեֆեկտի ախտանիշներ չեն հայտնաբերվում, տրամադրված փաստաթղթերում, ամբուլատոր դատահոգեբուժական եզրակացության մեջ ևս նաև դրա մասին վկայող ախտանիշներ չեն արձանագրվել, սակայն ախտորոշման մեջ «դեֆեկտ» տերմինը տեղ է գտել՝ չունենալով որևէ հիմնավորում: Հարկ է նշել, որ շիզոֆրենիան խրոնիկական ընթացք ունեցող հիվանդություն է՝ փուլային ընթացքով, որը հիմնականում ընթանում է հոգեկան գործունեության հիվանդագին՝ փսիխոտիկ մակարդակի սրացումների և համեմատաբար լուսավոր շրջանների ռեմիսիաների/ մեջընդմիջմամբ: Սույն քրեական վարույթով հետազոտվող իրավիճակում` իրավախախտումը կատարելու պահին, Վարդան Թովմասյանը գտնվել է վերը նշված հիվանդագին խանգարված վիճակում, արարքը կատարել է ցնորազառանցական ապրումների ազդեցության ներքո, ինչը զրկել է նրան՝ իր գործողությունների նշանակությունը, վտանգավորությունը գիտակցելու, դրանց համար իրեն հաշիվ տալու և դրանք ղեկավարելու ունակություններից: Ուստի, Վարդան Թովմասյանին՝ հարկ է իրեն վերագրվող արարքի նկատմամբ ճանաչել անմեղսունակ: Ներկայիս հոգեվիճակով՝ բուժման արդյունքում, իր կամ հասարակության համար սոցիալապես նվազ վտանգ է ներկայացնում, քան նախկինում: Ենթակա է բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցի կիրառման՝ արտահիվանդանոցային հարկադիր բուժման և հսկողության տեղամասային հոգեբույժի հսկողության տակ, որը թույլ կտա հիվանդության հետագա սրացումների կանխարգելման, վերահսկման, քանի որ փորձը ցույց է տալիս, որ հոգեկան վիճակի սրացումները նրա մոտ ուղեկցվում են հասարակական վտանգավորություն ներկայացնող վարքագծով։ Վարդան Թովմասյանը ներկայիս հոգեվիճակով կարող է ճիշտ ընկալել և վերարտադրել դեպքերն ու իրադարձությունները և դրանց վերաբերյալ տալ արժանահավատ ցուցմունքներ: Ունակ է մասնակցելու քննչական և մյուս դատավարական գործողություններին, ընկալելու քրեական գործով իրեն վերապահված իրավունքները: Սակայն հարկ է նշել, որ հիվանդագին ապրումներով ուղեկցվող ժամանակահատվածի վերաբերյալ նրա ներկայացված հանգամանքները կարող են ճիշտ չլինել, քանի որ հիվանդագին ապրումների ազդեցության տակ ընկալված, ֆիքսված ինֆորմացիան հետագայում վերարտադրվում է այնպես, ինչպես նախկինում ընկալվել, ֆիքսվել և մտապահվել է։
Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
Դատարանը, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ վարույթի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարումը հաստատված է, դա կատարել է Վարդան Թովմասյանը, ում նկատմամբ իրականացվում է բժշկական բնույթի հարկադրական միջոցի կիրառման վարույթ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Քրեական պատասխանատվության հիմքն ինչպես ավարտված, այնպես էլ չավարտված հանցանք կատարելն է:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 16-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Հանցանք է համարվում սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, հանցագործության սուբյեկտի կողմից մեղավորությամբ կատարված արարքը:(․․․)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Քրեական պատասխանատվության ենթակա է մեղսունակ ֆիզիկական անձը, որի 16 տարին լրացած է եղել հանցանքը կատարելու պահին, ինչպես նաև իրավաբանական անձը:(․․․)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 21-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Մեղսունակությունն անձի՝ հանցանքը կատարելու պահին իր արարքի հակաիրավականությունը գիտակցելու և այն ղեկավարելու ունակությունն է:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 29-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Անմեղսունակության վիճակում սույն օրենսգրքով նախատեսված արարք կատարած անձը ենթակա չէ քրեական պատասխանատվության:
2. Անմեղսունակ է համարվում այն անձը, որը սույն օրենսգրքով նախատեսված արարքը կատարելու պահին հոգեկան առողջության խնդիրների հետևանքով չի գիտակցել իր արարքի հակաիրավականությունը կամ չի ղեկավարել դա:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Պատժի սպառնալիքով արգելված արարք կատարած անձի նկատմամբ կարող են նշանակվել անվտանգության հետևյալ միջոցները.
1) բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցներ՝
ա. հոգեբույժի մոտ արտահիվանդանոցային հսկողություն և հարկադիր բուժում,
բ. ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում հարկադիր բուժում,
գ. հատուկ տիպի հոգեբուժական բաժանմունքում հարկադիր բուժում,
2) որոշակի վայրեր այցելելու արգելք,
3) հոգեբանական օգնություն ստանալու պարտականություն:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 114-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Դատարանը բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց է նշանակում այն անձի նկատմամբ, որը՝
1) պատժի սպառնալիքով արգելված արարքի կատարման պահին գտնվել է անմեղսունակության վիճակում,
2) հանցանքի կատարման պահին գտնվել է սահմանափակ մեղսունակության վիճակում,
3) հանցանքի կատարման պահին գտնվել է մեղսունակության վիճակում, սակայն դրանից հետո նրա մոտ դրսևորվել է հոգեկան առողջության խնդիր,
4) կատարել է հանցանք և ալկոհոլամոլությունից, թմրամոլությունից, դեղամոլությունից կամ թունամոլությունից բուժման կարիք ունի:
2. Դատարանն անձի նկատմամբ նշանակում է բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց, եթե հանգում է հետևության, որ անձը, իր առողջական վիճակով պայմանավորված, կարիք ունի բժշկական միջամտության, որը կապահովի իր կամ այլ անձի անվտանգությունը, ինչպես նաև սույն օրենսգրքի 111-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ անվտանգության միջոցների կիրառման նպատակի իրականացումը:
3. Բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցի ժամկետի ավարտից հետո անձի նկատմամբ իրականացվող բժշկական օգնության և սպասարկման հարցը լուծվում է Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության ոլորտը կարգավորող օրենսդրությանը համապատասխան:
4. Դատարանը սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված և հոգեկան վիճակով իր կամ այլ անձի համար վտանգավորություն չներկայացնող անձի վերաբերյալ անհրաժեշտ նյութերն ուղարկում է առողջապահության համապատասխան մարմին՝ այդ անձի բուժման հարցը լուծելու համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Դատարանը հոգեբուժական կազմակերպությունների ընդհանուր հսկողության հոգեբուժական բաժանմունքում հարկադիր բուժում է նշանակում պատժի սպառնալիքով արգելված արարք կատարած այն անձի նկատմամբ, որի հոգեկան վիճակը պահանջում է բուժման, խնամքի և հսկողության այնպիսի պայմաններ, որոնք կարող են իրականացվել միայն հիվանդանոցային պայմաններում:
2. Դատարանը հոգեբուժական կազմակերպության հատուկ տիպի հոգեբուժական բաժանմունքում հարկադիր բուժում է նշանակում պատժի սպառնալիքով արգելված արարք կատարած այն անձի նկատմամբ, որն իր հոգեկան վիճակով վտանգավոր է իր կամ այլ անձի համար և պահանջում է մշտական հսկողություն:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում պատժի սպառնալիքով արգելված արարք կատարած անձի հոգեկան առողջության խնդրի դրսևորումն ու բնույթը, կատարված արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարմանը նպաստած գործոնները, անձի կողմից պատժի սպառնալիքով արգելված արարք կրկին կատարելու հավանականությունը, իր կամ այլ անձի համար վտանգավորություն ներկայացնելը: Բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցի կոնկրետ տեսակը նշանակելու որոշում կայացնելիս դատարանը հիմնվում է հոգեբուժական կազմակերպության հանձնաժողովի տված եզրակացության վրա:
2. Դատարանն օրենքով նախատեսված կարգով որոշում է կայացնում նշանակված բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցի կիրառումը շարունակելու, դադարեցնելու կամ դրա տեսակը փոխելու մասին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 421-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Բժշկական հարկադրանքի վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները.
2) արարքը տվյալ անձի կողմից կատարելը.
3) արարքը կատարելիս տվյալ անձի մեղսունակությունը և մեղքը.
4) տվյալ անձի մոտ հոգեկան առողջության խնդրի առկայությունը, ինչպես նաև դրա բնույթը, աստիճանը և առաջացման ժամանակը.
5) տվյալ անձի վարքագիծը և առողջական վիճակն արարքը կատարելուց առաջ և հետո.
6) պատճառված վնասի բնույթը և չափը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 428-րդ հոդվածի համաձայն՝
(․․․)
2. Վերդիկտ կայացնելիս դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հարցերը․
1) ապացուցված են արդյոք տվյալ անձին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք տվյալ անձի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) եթե բժշկական հարկադրանքի վարույթն իրականացվում է սույն օրենսգրքի 420-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով, ապա ապացուցված է արդյոք տվյալ արարքը կատարելու պահին անձի անմեղսունակությունը.
5) եթե բժշկական հարկադրանքի վարույթն իրականացվում է սույն օրենսգրքի 420-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով նախատեսված հիմքով, ապա ապացուցված է արդյոք տվյալ անձի մեղքն իրեն վերագրվող արարքը կատարելու մեջ:
3. Սույն հոդվածի 2-րդ մասի 1-3-րդ և 5-րդ կետերում նշված հարցերից որևէ մեկին ժխտական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է արդարացման վերդիկտ։
4. Սույն հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետում նշված հարցին ժխտական պատասխան տալու դեպքում դատարանը լուծում է նաև սույն հոդվածի 2-րդ մասի 5-րդ կետում նշված հարցը:
5. Սույն հոդվածի 2-րդ մասի 4-րդ կետում նշված հարցին հաստատական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է անմեղսունակության վերդիկտ։
6. Սույն հոդվածի 2-րդ մասի 1-3-րդ և 5-րդ կետերում նշված բոլոր հարցերին հաստատական պատասխան տալու դեպքում դատարանը կայացնում է մեղադրական վերդիկտ, որը սահմանում է նաև, թե ապացուցված արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 429-րդ հոդվածի համաձայն՝ (․․․)
2. Մեղադրական վերդիկտին կամ անմեղսունակության վերդիկտին հաջորդող լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում դատարանը քննարկման առարկա է դարձնում`
1) դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքների վերաբերյալ հարցերը.
2) պատիժ կամ բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց կիրառելու վերաբերյալ հարցերը.
3) գույքային հայցը լուծելու հարցը.
4) հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման հարցը.
5) գույքի արգելադրման հետ կապված հարցերը.
6) ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցերը.
7) խափանման կամ անվտանգության միջոցի կիրառման հետ կապված հարցերը.
8) վարութային ծախսերին վերաբերող հարցերը.
9) վերաբերելի այլ հարցեր:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 430-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Արդարացման կամ մեղադրական վերդիկտի հիման վրա դատարանը կայացնում է համապատասխանաբար արդարացման կամ մեղադրական դատավճիռ: Անմեղսունակության վերդիկտի հիման վրա դատարանը կայացնում է բժշկական հարկադրանքի դատավճիռ:
2. Մեղադրական և բժշկական հարկադրանքի դատավճռում դատարանը պետք է լուծի նաև հետևյալ հարցերը․
1) ապացուցված է արդյոք տվյալ անձի մոտ այնպիսի հոգեկան առողջության խնդրի առկայությունը, որն անհնար է դարձնում տվյալ անձի կողմից պատժի կրումը.
2) անձի նկատմամբ անհրաժեշտ է արդյոք կիրառել բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց.
3) բժշկական բնույթի հարկադրանքի ինչ միջոց պետք է կիրառվի տվյալ անձի նկատմամբ:
Դատարանը պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտելով սույն վարույթով ձեռք բերված ապացույցները և դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ վարույթի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Վարդան Թովմասյանին վերագրվող արարքը, նշված արարքի հակաիրավականությունը, Վարդան Թովմասյանի կողմից նշված արարքը կատարելը։
Անդրադառնալով հանրորեն վտանգավոր արարք կատարելու պահին Վարդան Թովմասյանի մեղսունակության հարցին և հիմք ընդունելով ամբուլատոր դատահոգեբուժական փորձագիտական հանձնաժողովի՝ փորձագետի և թիվ 221/23 եզրակացությունը և դատաքննության ընթացքում նշանակված թիվ թիվ 035/26/ԴՀ եզրակացությունը հետևությունները, Դատարանն ապացուցված է համարում այն, որ Վարդան Թովմասյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված արարքը կատարելիս գտնվել և շարունակում է գտնվել անմեղսունակության վիճակում, ինչը նրան զրկել է իր արարքի հակաիրավականությունը գիտակցելու և դա ղեկավարելու հնարավորությունից։ Այսինքն, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ հոդվածի իմաստով բացակայում է քրեական պատասխանատվության հիմքը՝ հանցանքը, քանի որ տվյալ դեպքում առկա չեն հանցակազմի պարտադիր հատկանիշներից երկուսը՝ հանցագործության սուբյեկտն ու սուբյեկտիվ կողմը:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ Դատարանն ապացուցված է համարում, որ Վարդան Թովմասյանի մոտ առկա է այնպիսի հոգեկան առողջության խնդիր, որը անհնար է դարձնում նրա կողմից պատժի կրումը: Դատարանը գտնում է, որ Վարդան Թովմասյանի հոգեկան վիճակը պահանջում է բուժման, խնամքի և հսկողության այնպիսի պայմաններ, որոնք կարող են իրականացվել միայն հիվանդանոցային պայմաններում:Միևնույն ժամանակ Դատարանը, ըստ պաշտպանության կողմի հայտարարության հաշվի է առնում, որ ներկա դրությամբ՝ ըստ բժշկական ցուցումի, Վարդան Թովմասյանը Ենթակա է բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոցի կիրառման՝ արտահիվանդանոցային հարկադիր բուժման և հսկողության տեղամասային հոգեբույժի հսկողության տակ։
Դատարանը փաստում է, որ բժշկական բնույթի հարկադրանքի կոնկրետ միջոցը նշանակելիս հաշվի է առնում հանրորեն վտանգավոր արարք կատարած անձի հոգեկան առողջության խնդրի դրսևորումն ու բնույթը, կատարված արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, դրա կատարմանը նպաստած գործոնները, անձի կողմից պատժի սպառնալիքով արգելված արարք կրկին կատարելու հավանականությունը, իր կամ այլ անձի համար վտանգավորություն ներկայացնելը:
Իրեղեն ապացույցները դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ոչնջացնել, իսկ գրավոր ապացույցները պահել քրեական գործին կից:
Դատարանը արձանագրում է, որ բժշկական հարկադրանքի դատավճռում դատարանը, ի թիվս այլնի, պարտավոր է անդրադառնալ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այսինքն՝ ընդհանուր կարգով անցկացված վարույթի արդյունքում կայացվող դատավճռով լուծման ենթակա հարցերին, սակայն Դատարանը, պարզելով, որ սույն վարույթով գույքային հայց, հանցագործությամբ պատճառված վնաս, գույքի բռնագրավման հետ կապված հարց և արգելադրված գույք առկա չեն, սահմանափակվում է այդ փաստերի արձանագրմամբ:
Ելնելով վերոշարադրյալից և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-34-րդ, 347-350-րդ, 364-րդ և 420-430-րդ հոդվածներով, Դատարանը՝

Վ Ճ Ռ Ե Ց

1)Անմեղսունակության վիճակում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 146-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված պատժի սպառնալիքով արգելված արարք կատարած անձ Վարդան Շավարշի Թովմասյանին ազատել քրեական պատասխանատվությունից և պատժից:
Վարդան Շավարշի Թովմասյանի նկատմամբ կիրառել բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց` արտահիվանդանոցային հարկադիր բուժում և հսկողություն տեղամասային հոգեբույժի հսկողության տակ։
Բուժման իրականացումը հանձնարարել ՀՀ ԱՆ համապատասխան բժշկական կենտրոնին։
2)Իրեղեն ապացույցների հարցը լուծել դատավճռով սահմանված կարգով։
Գույքային հայցի, վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Քրեական գործին կցված արտավարութային փաստաթղթերը պահել քրեական գործի հետ միասին՝ դրանց պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
3)Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ` ՄՈՒՇԵՂ ԱՐԱՄՅԱՆ