Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/2632/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
14.5
Պատասխանող
Արթուր Մարտիրոսյան Հրայրի
Արթուր Մարտիրոսյան
Արթուր Մարտիրոսյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Մանվել Շահվերդյան
Քրեական վերաքննիչ
Էդգար Մանասյան
Նարինե Հովակիմյան
Արմեն Բեկթաշյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Մանվել Շահվերդյան
Քրեական վերաքննիչ
Էդգար Մանասյան
Նարինե Հովակիմյան
Արմեն Բեկթաշյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2026-03-12 | 15:30 | 6 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-10-22 | 11:00 | 5 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-09-15 | 14:00 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-07-25 | 14:00 | 5 | Նիստը կայացել է |
ԵԴ1/2632/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ Ու Թ Յ Ա Ն Ա Ն Ու Ն Ի Ց
22.10.2025թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը՝
ՆԱԽԱԳԱՀՈւԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ. ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈւՂԱՐՈւԹՅԱՄԲ՝ Հ. ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ
Մասնակցությամբ՝
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ՝ Հ. ԺԱՄԱԿՈՉՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ՝ Վ. ԴԱՎԹՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Ա. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի, ծնված՝ 31.10.1977թ., ՀՀ, ք.Երևան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում դատված՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 04.09.2024թ. թիվ ԵԴ1/0400/01/23 դատավճռով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտվել է տուգանքի՝ 1.360.000 ՀՀ դրամի չափով, ըստ իր հայտարարության՝ միջնակարգ կրթությամբ և ամուսնացած, հաշվառված և բնակվում է՝ Երևան քաղաքի Նոր Նորքի 9-րդ զանգվածի Այգեգործների փողոցի 41-րդ տանը:
Մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Փաստացի անազատության մեջ է 30.03.2025թ.:
Դատաքննությամբ և գործի տվյալներով պարզվեց հետևյալը.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Վ.Գրիգորյանի կողմից 30.03.2025թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 17159125 քրեական վարույթը:
Երևանի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն.Թոփուզյանի 01.04.2025թ. որոշմամբ՝ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Վ.Գրիգորյանի կողմից 01.04.2025թ. Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանին հանձնվել է հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին 01.04.2025թ. որոշման պատճենը, պարզաբանվել մեղադրանքի փաստական հիմքը և իրավական գնահատականն ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածով նախատեսված՝ նրա իրավունքները և պարտականությունները, ինչպես նաև նրան է հանձնվել դրանց ցանկը, որի մասին կազմվել է արձանագրություն:
Երևանի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն.Թոփուզյանի 11.07.2025թ. որոշմամբ՝ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չի հարուցվել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Վ.Գրիգորյանի կողմից 13.07.2025թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 17818225 քրեական վարույթը:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Վ.Գրիգորյանի կողմից 13.07.2025թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 17818325 քրեական վարույթը:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Վ.Գրիգորյանի 13.07.2025թ. որոշմամբ՝ թիվ 17818225 և թիվ 17818325 քրեական վարույթները միացվել են թիվ 17159125 քրեական վարույթին:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Վ.Գրիգորյանի 13.07.2025թ. որոշմամբ՝ թիվ 17159125 քրեական վարույթից անջատվել է նոր՝ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանին և Անդրանիկ Բաբկենի Կարապետյանին անհայտ անձի/անձանց/ կողմից թմրամիջոցներ իրացնելու 3 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 17818425 վարույթը:
Թիվ 17159125 քրեական վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ 14.07.2025թ. մուտքագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում:
Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների կողմից ձեռքի մարտական հրաձգային զենքի և ռազմական նշանակության ռազմամթերքի շրջանառության մեջ մտցնելու, այդպիսի հրազեն և ռազմամթերք ձեռք բերելու, իրացնելու, պահելու, փոխադրելու, առաքելու կամ կրելու բացարձակ արգելքի պայմաններում քրեական վարույթի նախաքննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել, իր կողմից շահագործվող «Ուազ» մակնիշի «M843MA136» հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում ապօրինի պահել և նույն ավտոմեքենայով ապօրինի փոխադրել է կրակոցներ կատարելու համար պիտանի, ակոսափող հրազեն հանդիսացող, 1901 թվականի գործարանային արտադրության «Наган» տեսակի «24413» համարի 7.62մմ /7.62X38/ տրամաչափի ակոսափող թմբուկավոր ատրճանակ և «Наган» տեսակի, այդ թվում՝ նաև նրա ապօրինի տիրապետության ներքո գտնվող թմբուկավոր և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ թմբուկավոր ատրճանակներից կրակվելու համար պիտանի, ռազմամթերք հանդիսացող թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 7.62մմ /7.62X38/ տրամաչափի փամփուշտներ, որոնք բոլորը հայտնաբերվել են վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից 30.03.2025թ. «Ուազ» մակնիշի «M843MA136» հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում կատարված խուզարկության արդյունքում:
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանը դատարանին միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ և հայտարարեց, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացվել է կամավոր՝ պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, ինչպես նաև գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանը մեղադրվում է միջին ծանրության հանցանք կատարելու համար, առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալը համաձայն է իրեն մեղսագրվող արարքին, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը և հետևանքները՝ դատարանը բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը:
Արագացված վարույթով դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կարգով ապացույցների հետազոտում չիրականացնելով և հիմք ընդունելով մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի կողմից իրեն ներկայացված մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու և դրա հետ համաձայն լինելու փաստը՝ հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանին մեղսագրվող արարքին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով տրված իրավական գնահատականը համապատասխանում է մեղադրանքի փաստական հանգամանքներին, որով և պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4-րդ և 10-րդ մասերի համաձայն՝
«4. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
(…)
10. Համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ կիրառելն արգելք չէ լրացուցիչ պատիժ կամ անվտանգության միջոց նշանակելու համար»:
Դատարանը գտնում է, որ վերոգրյալ արարքը կատարելու համար մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի, որը պետք է սահանվի՝ հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածով նախատեսված՝ վերը նշված պայմանները:
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության շարժառիթը և նպատակը, մեղադրյալի անձը բնութագրող, ինչպես նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներն ու նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը:
Դատարանը մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտում այն, որ վերջինս Երկրապահ կամավորական միության հետ համատեղ մեկնել է մարտական դիրքեր և 02.10.2020թ.-29.10.2020թ. մասնակցել է մարտական գործողությունների և «Հոգեկան և վարքի խանգարումներ ափիոնատիպ նյութերի գործածման հետևանքով: Կախվածության համախտանիշ: F11.22» ախտորոշմամբ ստանում է մեթադոնային փոխարինող բուժում:
Դատարանը մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է համարում կատարած արարքի համար զղջալը և մեղնքն ընդունելը:
Դատարանը մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է համարում այն, որ վերջինս, դատվածություն ունենալով նախկինում դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար, որն օրենքով սահմանված կարգով մարված կամ վերացված չի եղել , կրկին կատարել է դիտավորյալ հանցանք :
Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի՝ օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքների պահպանումը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակներն են.
«(…) վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները» (Տե՛ս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասը):
Շարադրված հոդվածների վերլուծությունից հետևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի բովանդակությունից: Մասնավորապես՝ նշված հոդվածի այն պահանջից, ըստ որի՝ հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը (Արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի ու «Պատիժ» հասկացությանը և դրա նպատակների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ՎԲ-192/07, թիվ ՎԲ-201/07 և թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»:
Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա (Տե՛ս, mutatis mutandis, Վճռաբեկ դատարանի՝ Գառնիկ Գալստյանի գործով` 16.12.2014թ., թիվ ԵՄԴ/0027/01/14, Էդվարդ Ադամյանի գործով` 16.12.2014թ., թիվ ԵԷԴ/0048/01/14, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով` 31.10.2014թ., թիվ ԵԿԴ/0252/01/13, Արմեն Շահբազյանի գործով` 15.08.2014թ., թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Նարեկ Սարգսյանի գործով` 22.12.2011թ., թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 և Գարուշ Մադաթյանի գործով՝ 17.02.2009թ., թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումները):
Մեղադրյալին մեղսագրվող հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի՝ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության վտանգավորության վրա՝ հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 17.02.2009թ., թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Ինչ վերաբերում է հանցագործության կատարման հանգամանքներին, ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ դրանք յուրաքանչյուր քրեական գործով պետք է գնահատման ենթարկվեն հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում: Գնահատման արդյունքում դատարանը պետք է պարզի հանցավոր վարքագծի դրսևորմանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և այլն:
Դրանից բացի, դատարանի հետևությունները, ի թիվս այլոց, պետք է հիմնված լինեն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի կողմից արարքի հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին (տե՛ս թիվ ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11, ՍԴ/0109/01/12, ԱՎԴ/0082/01/12, ԵԱՔԴ/0091/01/14 և ՎԲ-50/70 գործերով որոշումները):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից և Վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատժատեսակի և պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Այսպիսով՝ դատարանը, հաշվի առնելով Ա.Մարտիրոսյանի կատարած հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության շարժառիթն ու նպատակը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և հանցագործության ծանրությունը, վերջինիս անձը բնութագրող, ինչպես նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նշանակվող պատժի` վերջինիս վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը, հանցանքի սանկցիայով նախատեսված՝ նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակում, իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, օրենքով և ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով, որը նա պետք է կրի: Դատարանի գնահատմամբ միայն նման պատիժ նշանակելու և այն մեղադրյալի կողմից կրելու դեպքում է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանն ու հանցագործությունների կանխմանը, ինչպես նաև ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Ընդ որում, մեղադրյալ Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակն ու ժամկետը, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը որոշելիս դատարանը հաշվի է առնում կատարած հանցավոր արարքի բնույթի և հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող մի շարք գործոններ.
ա) հանցագործության առարկայի տեսակն ու քանակը՝ կրակոցներ կատարելու համար պիտանի, ակոսափող հրազեն հանդիսացող, 1901 թվականի գործարանային արտադրության «Наган» տեսակի «24413» համարի 7.62մմ /7.62X38/ տրամաչափի ակոսափող թմբուկավոր ատրճանակ և «Наган» տեսակի, այդ թվում՝ նաև թմբուկավոր և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ թմբուկավոր ատրճանակներից կրակվելու համար պիտանի, ռազմամթերք հանդիսացող թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 7.62մմ /7.62X38/ տրամաչափի փամփուշտներ,
բ) մեղադրյալի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի նկատմամբ և վարույթի մյուս հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ մեղադրյալը, գործելով ուղղակի դիտավորությամբ, չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել, իր կողմից շահագործվող «Ուազ» մակնիշի «M843MA136» հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում ապօրինի պահել և նույն ավտոմեքենայով ապօրինի փոխադրել է նշված հրազենն ու ռազմամթերքը:
Ընդհանրացնելով վերը կատարված վերլուծությունը` դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժից մեղմ՝ ազատության սահմանափակման կամ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու հիմքերը բացակայում են, և որ նրա ուղղվելը հնարավոր չէ առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու:
Այսպիսով՝ դատարանի եզրահանգումները պայմանավորված են վերը նշված հանգամանքների` իրենց ամբողջության մեջ մանրամասն վերլուծությամբ, մասնավորապես՝ դատարանը գտնում է, որ մեջբերված և վերլուծված փաստական տվյալների համակցությունը վկայում է Արթուր Մարտիրոսյանին ազատությունից զրկելու նպատակահարմարության և այդ կերպ պատժի նպատակներին հասնելու հնարավորության ու դրա համար բավարար հիմքերի առկայության մասին:
Ինչ վերաբերում է պաշտպանի բարձրացված՝ Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ փաստարկներին՝ դատարանը վերոնշյալ հանգամանքների` իրենց ամբողջության մեջ մանրամասն վերլուծության վրա գտնում է, որ նեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակների իրագործմանը: Այսպես` վերը մեջբերված ու վերլուծված փաստական տվյալների համակցությունն ինքնին կանխորոշում է մեղադրյալի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանը։ Այս համատեքստում դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալի անձի և նրա արարքի բարձր հանրային վտանգավորությունը կանխորոշող հանգամանք է նաև հրազենն ու ռազմամթերքը ավտոմեքենայում ապօրինի պահելը և նույն ավտոմեքենայով ապօրինի փոխադրելը։ Նման պայմաններում, դատարանը գտնում է, որ պաշտպանի՝ որպես մեղադրյալ Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնավորումներ բերված հանգամանքները, բավարար չեն կարող համարվել ողջամիտ հետևության հանգելու առ այն, որ պատժի համակցված նպատակի իրագործման տեսանկյունից բացակայում է Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը փաստացի կրելու անհրաժեշտությունը։ Այլ կերպ՝ պաշտպանի կողմից որպես Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մատնանշված հանգամանքները ողջամտորեն չեն նվազեցնում մեղադրյալի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն այնքան, որ վերջինի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը լինի իրավաչափ։
Արթուր Մարտիրոսյանը սույն գործով հանցանքը թեպետ կատարել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 04.09.2024թ. թիվ ԵԴ1/0400/01/23 դատավճիռը կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը կրելը, սակայն, նկատի ունենալով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 78-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ տուգանքի ձևով պատիժը ազատազրկման հետ գումարելիս ի կատար է ածվելու առանձին, իսկ մեղադրյալ Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/0400/01/23 քրեական վարույթով նշանակվել է տուգանք, դատարանը չի կիրառում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոնը:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությունը՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը, վերացնելու կամ փոխելու հիմքեր չկան, հետևաբար՝ դրանք պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, սակայն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 05.04.2025թ. «Ֆասթ Բանկ» ՓԲ ընկերության «Էրեբունի» մասնաճյուղում վճարման հանձնարարագրի՝ թիվ 67841524 անդորրագրով թիվ 900013298014 դեպոզիտ հաշվին Թամարա Աշոտի Արզումանյանի կողմից Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավի համար վճարված՝ 1.000.000 ՀՀ դրամը պետք է վերադարձնել գրավատուին՝ Թամարա Աշոտի Արզումանյանին:
Քննարկելով վարութային ծախսերի հարցը՝ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին՝ դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի պատասխանատու պահպանությանը հանձնված՝ «ՈւԱԶ» մակնիշի «М843МА136» ռուսական համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է թողնել Արթուր Մարտիրոսյանի տնօրինմանը, «НАГАН» տեսակի «24413» համարի 7,62մմ (7,62x38) տրամաչափի ակոսափող թմբուկավոր ատրճանակը և թվով 7 հատ 7,62մմ (7,62x38) տրամաչափի փամփուշտները՝ վերադարձնել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչություն և թողնել վարչության տնօրինմանը, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և վարույթի նյութերին կցված՝ «Տելեկոմ Արմենիա» ԲԲ ընկերությունից գրությանը կից մեկ թվային ֆայլով ստացված լազերային սկավառակի վրա ներբեռնված տեղեկատվությունը և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայությունից ստացված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի ծառայողներ Արգամ Կիրակոսյանին և Արմեն Բադալյանին ծառայության համար ամրակցված տեսանկարահանող սարքերի դեպքին վերաբերելի տեսաձայնագրությունների լազերային կսավառակը, պետք է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 364-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով՝ դատարանը.
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել ազատազրկման՝ 1(մեկ) տարի ժամկետով:
Պատժի սկիզբը՝ 30.03.2025թ.:
Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությունը՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 05.04.2025թ.
«Ֆասթ Բանկ» ՓԲ ընկերության «Էրեբունի» մասնաճյուղում վճարման հանձնարարագրի՝ թիվ 67841524 անդորրագրով թիվ 900013298014 դեպոզիտ հաշվին Թամարա Աշոտի Արզումանյանի կողմից Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավի համար վճարված՝ 1.000.000(մեկ միլիոն) ՀՀ դրամը վերադարձնել գրավատուին՝ Թամարա Աշոտի Արզումանյանին:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի պատասխանատու պահպանությանը հանձնված՝ «ՈւԱԶ» մակնիշի «М843МА136» ռուսական համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, թողնել Արթուր Մարտիրոսյանի տնօրինմանը, «НАГАН» տեսակի «24413» համարի 7,62մմ (7,62x38) տրամաչափի ակոսափող թմբուկավոր ատրճանակը և թվով 7 հատ 7,62մմ (7,62x38) տրամաչափի փամփուշտները, վերադարձնել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչություն և թողնել վարչության տնօրինմանը, իսկ վարույթի նյութերին կցված արտավարութային փաստաթղթերը պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Մ. ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ Ու Թ Յ Ա Ն Ա Ն Ու Ն Ի Ց
22.10.2025թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը՝
ՆԱԽԱԳԱՀՈւԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ. ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈւՂԱՐՈւԹՅԱՄԲ՝ Հ. ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ
Մասնակցությամբ՝
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ՝ Հ. ԺԱՄԱԿՈՉՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ՝ Վ. ԴԱՎԹՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Ա. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ
Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի, ծնված՝ 31.10.1977թ., ՀՀ, ք.Երևան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում դատված՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 04.09.2024թ. թիվ ԵԴ1/0400/01/23 դատավճռով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտվել է տուգանքի՝ 1.360.000 ՀՀ դրամի չափով, ըստ իր հայտարարության՝ միջնակարգ կրթությամբ և ամուսնացած, հաշվառված և բնակվում է՝ Երևան քաղաքի Նոր Նորքի 9-րդ զանգվածի Այգեգործների փողոցի 41-րդ տանը:
Մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Փաստացի անազատության մեջ է 30.03.2025թ.:
Դատաքննությամբ և գործի տվյալներով պարզվեց հետևյալը.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Վ.Գրիգորյանի կողմից 30.03.2025թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 17159125 քրեական վարույթը:
Երևանի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն.Թոփուզյանի 01.04.2025թ. որոշմամբ՝ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Վ.Գրիգորյանի կողմից 01.04.2025թ. Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանին հանձնվել է հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին 01.04.2025թ. որոշման պատճենը, պարզաբանվել մեղադրանքի փաստական հիմքը և իրավական գնահատականն ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածով նախատեսված՝ նրա իրավունքները և պարտականությունները, ինչպես նաև նրան է հանձնվել դրանց ցանկը, որի մասին կազմվել է արձանագրություն:
Երևանի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն.Թոփուզյանի 11.07.2025թ. որոշմամբ՝ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չի հարուցվել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Վ.Գրիգորյանի կողմից 13.07.2025թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 17818225 քրեական վարույթը:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Վ.Գրիգորյանի կողմից 13.07.2025թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 17818325 քրեական վարույթը:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Վ.Գրիգորյանի 13.07.2025թ. որոշմամբ՝ թիվ 17818225 և թիվ 17818325 քրեական վարույթները միացվել են թիվ 17159125 քրեական վարույթին:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Վ.Գրիգորյանի 13.07.2025թ. որոշմամբ՝ թիվ 17159125 քրեական վարույթից անջատվել է նոր՝ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանին և Անդրանիկ Բաբկենի Կարապետյանին անհայտ անձի/անձանց/ կողմից թմրամիջոցներ իրացնելու 3 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 17818425 վարույթը:
Թիվ 17159125 քրեական վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ 14.07.2025թ. մուտքագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում:
Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների կողմից ձեռքի մարտական հրաձգային զենքի և ռազմական նշանակության ռազմամթերքի շրջանառության մեջ մտցնելու, այդպիսի հրազեն և ռազմամթերք ձեռք բերելու, իրացնելու, պահելու, փոխադրելու, առաքելու կամ կրելու բացարձակ արգելքի պայմաններում քրեական վարույթի նախաքննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել, իր կողմից շահագործվող «Ուազ» մակնիշի «M843MA136» հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում ապօրինի պահել և նույն ավտոմեքենայով ապօրինի փոխադրել է կրակոցներ կատարելու համար պիտանի, ակոսափող հրազեն հանդիսացող, 1901 թվականի գործարանային արտադրության «Наган» տեսակի «24413» համարի 7.62մմ /7.62X38/ տրամաչափի ակոսափող թմբուկավոր ատրճանակ և «Наган» տեսակի, այդ թվում՝ նաև նրա ապօրինի տիրապետության ներքո գտնվող թմբուկավոր և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ թմբուկավոր ատրճանակներից կրակվելու համար պիտանի, ռազմամթերք հանդիսացող թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 7.62մմ /7.62X38/ տրամաչափի փամփուշտներ, որոնք բոլորը հայտնաբերվել են վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից 30.03.2025թ. «Ուազ» մակնիշի «M843MA136» հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում կատարված խուզարկության արդյունքում:
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանը դատարանին միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ և հայտարարեց, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացվել է կամավոր՝ պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, ինչպես նաև գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանը մեղադրվում է միջին ծանրության հանցանք կատարելու համար, առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալը համաձայն է իրեն մեղսագրվող արարքին, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը և հետևանքները՝ դատարանը բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը:
Արագացված վարույթով դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կարգով ապացույցների հետազոտում չիրականացնելով և հիմք ընդունելով մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի կողմից իրեն ներկայացված մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու և դրա հետ համաձայն լինելու փաստը՝ հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանին մեղսագրվող արարքին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով տրված իրավական գնահատականը համապատասխանում է մեղադրանքի փաստական հանգամանքներին, որով և պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4-րդ և 10-րդ մասերի համաձայն՝
«4. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
(…)
10. Համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ կիրառելն արգելք չէ լրացուցիչ պատիժ կամ անվտանգության միջոց նշանակելու համար»:
Դատարանը գտնում է, որ վերոգրյալ արարքը կատարելու համար մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի, որը պետք է սահանվի՝ հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածով նախատեսված՝ վերը նշված պայմանները:
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության շարժառիթը և նպատակը, մեղադրյալի անձը բնութագրող, ինչպես նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներն ու նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը:
Դատարանը մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտում այն, որ վերջինս Երկրապահ կամավորական միության հետ համատեղ մեկնել է մարտական դիրքեր և 02.10.2020թ.-29.10.2020թ. մասնակցել է մարտական գործողությունների և «Հոգեկան և վարքի խանգարումներ ափիոնատիպ նյութերի գործածման հետևանքով: Կախվածության համախտանիշ: F11.22» ախտորոշմամբ ստանում է մեթադոնային փոխարինող բուժում:
Դատարանը մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է համարում կատարած արարքի համար զղջալը և մեղնքն ընդունելը:
Դատարանը մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է համարում այն, որ վերջինս, դատվածություն ունենալով նախկինում դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար, որն օրենքով սահմանված կարգով մարված կամ վերացված չի եղել , կրկին կատարել է դիտավորյալ հանցանք :
Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի՝ օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքների պահպանումը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակներն են.
«(…) վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները» (Տե՛ս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասը):
Շարադրված հոդվածների վերլուծությունից հետևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի բովանդակությունից: Մասնավորապես՝ նշված հոդվածի այն պահանջից, ըստ որի՝ հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը (Արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի ու «Պատիժ» հասկացությանը և դրա նպատակների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ՎԲ-192/07, թիվ ՎԲ-201/07 և թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»:
Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա (Տե՛ս, mutatis mutandis, Վճռաբեկ դատարանի՝ Գառնիկ Գալստյանի գործով` 16.12.2014թ., թիվ ԵՄԴ/0027/01/14, Էդվարդ Ադամյանի գործով` 16.12.2014թ., թիվ ԵԷԴ/0048/01/14, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով` 31.10.2014թ., թիվ ԵԿԴ/0252/01/13, Արմեն Շահբազյանի գործով` 15.08.2014թ., թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Նարեկ Սարգսյանի գործով` 22.12.2011թ., թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 և Գարուշ Մադաթյանի գործով՝ 17.02.2009թ., թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումները):
Մեղադրյալին մեղսագրվող հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի՝ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության վտանգավորության վրա՝ հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 17.02.2009թ., թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Ինչ վերաբերում է հանցագործության կատարման հանգամանքներին, ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ դրանք յուրաքանչյուր քրեական գործով պետք է գնահատման ենթարկվեն հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում: Գնահատման արդյունքում դատարանը պետք է պարզի հանցավոր վարքագծի դրսևորմանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և այլն:
Դրանից բացի, դատարանի հետևությունները, ի թիվս այլոց, պետք է հիմնված լինեն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի կողմից արարքի հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին (տե՛ս թիվ ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11, ՍԴ/0109/01/12, ԱՎԴ/0082/01/12, ԵԱՔԴ/0091/01/14 և ՎԲ-50/70 գործերով որոշումները):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից և Վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատժատեսակի և պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը:
Այսպիսով՝ դատարանը, հաշվի առնելով Ա.Մարտիրոսյանի կատարած հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության շարժառիթն ու նպատակը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և հանցագործության ծանրությունը, վերջինիս անձը բնութագրող, ինչպես նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նշանակվող պատժի` վերջինիս վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը, հանցանքի սանկցիայով նախատեսված՝ նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակում, իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, օրենքով և ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով, որը նա պետք է կրի: Դատարանի գնահատմամբ միայն նման պատիժ նշանակելու և այն մեղադրյալի կողմից կրելու դեպքում է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանն ու հանցագործությունների կանխմանը, ինչպես նաև ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Ընդ որում, մեղադրյալ Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակն ու ժամկետը, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը որոշելիս դատարանը հաշվի է առնում կատարած հանցավոր արարքի բնույթի և հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող մի շարք գործոններ.
ա) հանցագործության առարկայի տեսակն ու քանակը՝ կրակոցներ կատարելու համար պիտանի, ակոսափող հրազեն հանդիսացող, 1901 թվականի գործարանային արտադրության «Наган» տեսակի «24413» համարի 7.62մմ /7.62X38/ տրամաչափի ակոսափող թմբուկավոր ատրճանակ և «Наган» տեսակի, այդ թվում՝ նաև թմբուկավոր և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ թմբուկավոր ատրճանակներից կրակվելու համար պիտանի, ռազմամթերք հանդիսացող թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 7.62մմ /7.62X38/ տրամաչափի փամփուշտներ,
բ) մեղադրյալի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի նկատմամբ և վարույթի մյուս հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ մեղադրյալը, գործելով ուղղակի դիտավորությամբ, չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել, իր կողմից շահագործվող «Ուազ» մակնիշի «M843MA136» հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում ապօրինի պահել և նույն ավտոմեքենայով ապօրինի փոխադրել է նշված հրազենն ու ռազմամթերքը:
Ընդհանրացնելով վերը կատարված վերլուծությունը` դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժից մեղմ՝ ազատության սահմանափակման կամ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու հիմքերը բացակայում են, և որ նրա ուղղվելը հնարավոր չէ առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու:
Այսպիսով՝ դատարանի եզրահանգումները պայմանավորված են վերը նշված հանգամանքների` իրենց ամբողջության մեջ մանրամասն վերլուծությամբ, մասնավորապես՝ դատարանը գտնում է, որ մեջբերված և վերլուծված փաստական տվյալների համակցությունը վկայում է Արթուր Մարտիրոսյանին ազատությունից զրկելու նպատակահարմարության և այդ կերպ պատժի նպատակներին հասնելու հնարավորության ու դրա համար բավարար հիմքերի առկայության մասին:
Ինչ վերաբերում է պաշտպանի բարձրացված՝ Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ փաստարկներին՝ դատարանը վերոնշյալ հանգամանքների` իրենց ամբողջության մեջ մանրամասն վերլուծության վրա գտնում է, որ նեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակների իրագործմանը: Այսպես` վերը մեջբերված ու վերլուծված փաստական տվյալների համակցությունն ինքնին կանխորոշում է մեղադրյալի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանը։ Այս համատեքստում դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալի անձի և նրա արարքի բարձր հանրային վտանգավորությունը կանխորոշող հանգամանք է նաև հրազենն ու ռազմամթերքը ավտոմեքենայում ապօրինի պահելը և նույն ավտոմեքենայով ապօրինի փոխադրելը։ Նման պայմաններում, դատարանը գտնում է, որ պաշտպանի՝ որպես մեղադրյալ Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնավորումներ բերված հանգամանքները, բավարար չեն կարող համարվել ողջամիտ հետևության հանգելու առ այն, որ պատժի համակցված նպատակի իրագործման տեսանկյունից բացակայում է Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը փաստացի կրելու անհրաժեշտությունը։ Այլ կերպ՝ պաշտպանի կողմից որպես Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մատնանշված հանգամանքները ողջամտորեն չեն նվազեցնում մեղադրյալի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն այնքան, որ վերջինի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը լինի իրավաչափ։
Արթուր Մարտիրոսյանը սույն գործով հանցանքը թեպետ կատարել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 04.09.2024թ. թիվ ԵԴ1/0400/01/23 դատավճիռը կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը կրելը, սակայն, նկատի ունենալով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 78-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ տուգանքի ձևով պատիժը ազատազրկման հետ գումարելիս ի կատար է ածվելու առանձին, իսկ մեղադրյալ Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/0400/01/23 քրեական վարույթով նշանակվել է տուգանք, դատարանը չի կիրառում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոնը:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությունը՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը, վերացնելու կամ փոխելու հիմքեր չկան, հետևաբար՝ դրանք պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, սակայն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 05.04.2025թ. «Ֆասթ Բանկ» ՓԲ ընկերության «Էրեբունի» մասնաճյուղում վճարման հանձնարարագրի՝ թիվ 67841524 անդորրագրով թիվ 900013298014 դեպոզիտ հաշվին Թամարա Աշոտի Արզումանյանի կողմից Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավի համար վճարված՝ 1.000.000 ՀՀ դրամը պետք է վերադարձնել գրավատուին՝ Թամարա Աշոտի Արզումանյանին:
Քննարկելով վարութային ծախսերի հարցը՝ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին՝ դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի պատասխանատու պահպանությանը հանձնված՝ «ՈւԱԶ» մակնիշի «М843МА136» ռուսական համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է թողնել Արթուր Մարտիրոսյանի տնօրինմանը, «НАГАН» տեսակի «24413» համարի 7,62մմ (7,62x38) տրամաչափի ակոսափող թմբուկավոր ատրճանակը և թվով 7 հատ 7,62մմ (7,62x38) տրամաչափի փամփուշտները՝ վերադարձնել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչություն և թողնել վարչության տնօրինմանը, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և վարույթի նյութերին կցված՝ «Տելեկոմ Արմենիա» ԲԲ ընկերությունից գրությանը կից մեկ թվային ֆայլով ստացված լազերային սկավառակի վրա ներբեռնված տեղեկատվությունը և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայությունից ստացված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի ծառայողներ Արգամ Կիրակոսյանին և Արմեն Բադալյանին ծառայության համար ամրակցված տեսանկարահանող սարքերի դեպքին վերաբերելի տեսաձայնագրությունների լազերային կսավառակը, պետք է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 364-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով՝ դատարանը.
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել ազատազրկման՝ 1(մեկ) տարի ժամկետով:
Պատժի սկիզբը՝ 30.03.2025թ.:
Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությունը՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 05.04.2025թ.
«Ֆասթ Բանկ» ՓԲ ընկերության «Էրեբունի» մասնաճյուղում վճարման հանձնարարագրի՝ թիվ 67841524 անդորրագրով թիվ 900013298014 դեպոզիտ հաշվին Թամարա Աշոտի Արզումանյանի կողմից Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավի համար վճարված՝ 1.000.000(մեկ միլիոն) ՀՀ դրամը վերադարձնել գրավատուին՝ Թամարա Աշոտի Արզումանյանին:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի պատասխանատու պահպանությանը հանձնված՝ «ՈւԱԶ» մակնիշի «М843МА136» ռուսական համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, թողնել Արթուր Մարտիրոսյանի տնօրինմանը, «НАГАН» տեսակի «24413» համարի 7,62մմ (7,62x38) տրամաչափի ակոսափող թմբուկավոր ատրճանակը և թվով 7 հատ 7,62մմ (7,62x38) տրամաչափի փամփուշտները, վերադարձնել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչություն և թողնել վարչության տնօրինմանը, իսկ վարույթի նյութերին կցված արտավարութային փաստաթղթերը պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Մ. ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆ
ԵԴ1/2632/01/25
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան)՝ հետևյալ կազմով՝
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Է.ՄԱՆԱՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
Ա․ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Ա.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՊԱՇՏՊԱՆ՝ Վ․ԴԱՎԹՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ
«12» մարտի 2026 թվական ք․Երևան
դռնբաց դատական նիստում, վերաքննության կարգով քննության առնելով թիվ ԵԴ1/2632/01/25 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Մանվել Շահվերդյանի) 2025 թվականի հոկտեմբերի 22-ի դատավճռի դեմ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հայկ Ժամակոչյանի և մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի պաշտպան Վաչե Դավթյանի վերաքննիչ բողոքները,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1․Գործի դատավարական նախապատմությունը․
1․1․ 2025 թվականի մարտի 30-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Վ․Գրիգորյանի (այսուհետ նաև՝ Քննիչ) կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 17159125 քրեական վարույթը։
2025 թվականի ապրիլի 01-ին Երևանի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն․Թոփուզյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
2025 թվականի ապրիլի 02-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ համակցված կիրառվել են տնային կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով, գրավը՝ 1․000․000 (մեկ) միլիոն ՀՀ դրամի չափով, և բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի մայիսի 27-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանքը երկարաձգվել է 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
2025 թվականի հուլիսի 11-ին Երևանի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն․Թոփուզյանի որոշմամբ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չի հարուցվել։
2025 թվականի հուլիսի 13-ին Քննիչի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 17818225 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հուլիսի 13-ին Քննիչի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 17818325 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հուլիսի 13-ին Քննիչի որոշմամբ թիվ 17818225 և 17818325 քրեական վարույթները միացվել են թիվ 17159125 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակվել է 17159125 նախաքննական համարի ներքո։
2025 թվականի հուլիսի 13-ին Քննիչի որոշմամբ թիվ 17159125 քրեական վարույթից անջատվել է Արթուր Մարտիրոսյանին և Ա․Կ․-ին անհայտ անձի /անձանց/ կողմից թմրամիջոցներ իրացնելու դրվագներով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով /3 դրվագ/ նոր վարույթ, որին շնորհվել է թիվ 17818425 նախաքննական համարը։
2025 թվականի հուլիսի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 17159125 քրեական վարույթը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, որը ԵԴ1/2632/01/25 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Մ․Շահվերդյանին։
2025 թվականի հուլիսի 17-ին կայացվել է «Քրեական վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին» որոշում։
2025 թվականի հուլիսի 25-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված գրավը և բացակայելու արգելքը թողնվել է անփոփոխ, տնային կալանքը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով։
2025 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանքը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 22-ի դատավճռով վճռվել է.
«Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել ազատազրկման՝ 1(մեկ) տարի ժամկետով:
Պատժի սկիզբը՝ 30.03.2025թ.:
Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությունը՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 05.04.2025թ.
«Ֆասթ Բանկ» ՓԲ ընկերության «Էրեբունի» մասնաճյուղում վճարման հանձնարարագրի՝ թիվ 67841524 անդորրագրով թիվ 900013298014 դեպոզիտ հաշվին Թ․Ա․Ա․-ի կողմից Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավի համար վճարված՝ 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամը վերադարձնել գրավատուին՝ Թ․Ա․Ա․-ին:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի պատասխանատու պահպանությանը հանձնված՝ «ՈւԱԶ» մակնիշի «□□□□□» ռուսական համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, թողնել Արթուր Մարտիրոսյանի տնօրինմանը, «НАГАН» տեսակի «□□□□□» համարի 7,62մմ (7,62x38) տրամաչափի ակոսափող թմբուկավոր ատրճանակը և թվով 7 հատ 7,62մմ (7,62x38) տրամաչափի փամփուշտները, վերադարձնել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչություն և թողնել վարչության տնօրինմանը, իսկ վարույթի նյութերին կցված արտավարութային փաստաթղթերը պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
(…)»:
1․2․ 2025 թվականի դեկտեմբերի 05-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ դատախազ Հ․Ժամակոչյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը, իսկ 2025 թվականի դեկտեմբերի 08-ին՝ պաշտպան Վ․Դավթյանի վերաքննիչ բողոքը։
Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2026 թվականի փետրվարի 10-ին:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2026 թվականի փետրվարի 23-ի որոշմամբ դատախազ Հ․Ժամակոչյանի և պաշտպան Վ․Դավթյանի վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ և քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության։
2․ Առաջին ատյանի դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը․
2․1․ Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի հոկտեմբերի 22-ի դատավճռում, ի թիվս այլնի, նշել է հետևյալը․ «(…)Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանը մեղադրվում է միջին ծանրության հանցանք կատարելու համար, առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալը համաձայն է իրեն մեղսագրվող արարքին, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը և հետևանքները՝ դատարանը բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը:
Արագացված վարույթով դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կարգով ապացույցների հետազոտում չիրականացնելով և հիմք ընդունելով մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի կողմից իրեն ներկայացված մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու և դրա հետ համաձայն լինելու փաստը՝ հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանին մեղսագրվող արարքին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով տրված իրավական գնահատականը համապատասխանում է մեղադրանքի փաստական հանգամանքներին, որով և պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության:
(…)
Դատարանը գտնում է, որ վերոգրյալ արարքը կատարելու համար մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի, որը պետք է սահանվի՝ հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածով նախատեսված՝ վերը նշված պայմանները:
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության շարժառիթը և նպատակը, մեղադրյալի անձը բնութագրող, ինչպես նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներն ու նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը:
Դատարանը մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտում այն, որ վերջինս Երկրապահ կամավորական միության հետ համատեղ մեկնել է մարտական դիրքեր և 02.10.2020թ.-29.10.2020թ. մասնակցել է մարտական գործողությունների և «□□□□□» ախտորոշմամբ ստանում է □□□□□ բուժում:
Դատարանը մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է համարում կատարած արարքի համար զղջալը և մեղնքն ընդունելը:
Դատարանը մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է համարում այն, որ վերջինս, դատվածություն ունենալով նախկինում դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար, որն օրենքով սահմանված կարգով մարված կամ վերացված չի եղել , կրկին կատարել է դիտավորյալ հանցանք:
Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի՝ օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքների պահպանումը:
(…)
Այսպիսով՝ դատարանը, հաշվի առնելով Ա.Մարտիրոսյանի կատարած հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության շարժառիթն ու նպատակը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և հանցագործության ծանրությունը, վերջինիս անձը բնութագրող, ինչպես նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նշանակվող պատժի` վերջինիս վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը, հանցանքի սանկցիայով նախատեսված՝ նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակում, իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, օրենքով և ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով, որը նա պետք է կրի: Դատարանի գնահատմամբ միայն նման պատիժ նշանակելու և այն մեղադրյալի կողմից կրելու դեպքում է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանն ու հանցագործությունների կանխմանը, ինչպես նաև ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Ընդ որում, մեղադրյալ Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակն ու ժամկետը, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը որոշելիս դատարանը հաշվի է առնում կատարած հանցավոր արարքի բնույթի և հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող մի շարք գործոններ.
ա) հանցագործության առարկայի տեսակն ու քանակը՝ կրակոցներ կատարելու համար պիտանի, ակոսափող հրազեն հանդիսացող, 1901 թվականի գործարանային արտադրության «Наган» տեսակի «□□□□□» համարի 7.62մմ /7.62X38/ տրամաչափի ակոսափող թմբուկավոր ատրճանակ և «Наган» տեսակի, այդ թվում՝ նաև թմբուկավոր և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ թմբուկավոր ատրճանակներից կրակվելու համար պիտանի, ռազմամթերք հանդիսացող թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 7.62մմ /7.62X38/ տրամաչափի փամփուշտներ,
բ) մեղադրյալի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի նկատմամբ և վարույթի մյուս հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ մեղադրյալը, գործելով ուղղակի դիտավորությամբ, չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել, իր կողմից շահագործվող «Ուազ» մակնիշի «□□□□□» հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում ապօրինի պահել և նույն ավտոմեքենայով ապօրինի փոխադրել է նշված հրազենն ու ռազմամթերքը:
Ընդհանրացնելով վերը կատարված վերլուծությունը` դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժից մեղմ՝ ազատության սահմանափակման կամ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու հիմքերը բացակայում են, և որ նրա ուղղվելը հնարավոր չէ առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու:
Այսպիսով՝ դատարանի եզրահանգումները պայմանավորված են վերը նշված հանգամանքների` իրենց ամբողջության մեջ մանրամասն վերլուծությամբ, մասնավորապես՝ դատարանը գտնում է, որ մեջբերված և վերլուծված փաստական տվյալների համակցությունը վկայում է Արթուր Մարտիրոսյանին ազատությունից զրկելու նպատակահարմարության և այդ կերպ պատժի նպատակներին հասնելու հնարավորության ու դրա համար բավարար հիմքերի առկայության մասին:
Ինչ վերաբերում է պաշտպանի բարձրացված՝ Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ փաստարկներին՝ դատարանը վերոնշյալ հանգամանքների` իրենց ամբողջության մեջ մանրամասն վերլուծության վրա գտնում է, որ [մ]եղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակների իրագործմանը: Այսպես` վերը մեջբերված ու վերլուծված փաստական տվյալների համակցությունն ինքնին կանխորոշում է մեղադրյալի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանը։ Այս համատեքստում դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալի անձի և նրա արարքի բարձր հանրային վտանգավորությունը կանխորոշող հանգամանք է նաև հրազենն ու ռազմամթերքը ավտոմեքենայում ապօրինի պահելը և նույն ավտոմեքենայով ապօրինի փոխադրելը։ Նման պայմաններում, դատարանը գտնում է, որ պաշտպանի՝ որպես մեղադրյալ Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնավորումներ բերված հանգամանքները, բավարար չեն կարող համարվել ողջամիտ հետևության հանգելու առ այն, որ պատժի համակցված նպատակի իրագործման տեսանկյունից բացակայում է Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը փաստացի կրելու անհրաժեշտությունը։ Այլ կերպ՝ պաշտպանի կողմից որպես Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մատնանշված հանգամանքները ողջամտորեն չեն նվազեցնում մեղադրյալի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն այնքան, որ վերջինի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը լինի իրավաչափ։
Արթուր Մարտիրոսյանը սույն գործով հանցանքը թեպետ կատարել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 04.09.2024թ. թիվ ԵԴ1/0400/01/23 դատավճիռը կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը կրելը, սակայն, նկատի ունենալով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 78-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ տուգանքի ձևով պատիժը ազատազրկման հետ գումարելիս ի կատար է ածվելու առանձին, իսկ մեղադրյալ Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/0400/01/23 քրեական վարույթով նշանակվել է տուգանք, դատարանը չի կիրառում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոնը:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությունը՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը, վերացնելու կամ փոխելու հիմքեր չկան, հետևաբար՝ դրանք պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, սակայն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 05.04.2025թ. «Ֆասթ Բանկ» ՓԲ ընկերության «Էրեբունի» մասնաճյուղում վճարման հանձնարարագրի՝ թիվ 67841524 անդորրագրով թիվ 900013298014 դեպոզիտ հաշվին Թ․Ա․Ա․-ի կողմից Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավի համար վճարված՝ 1.000.000 ՀՀ դրամը պետք է վերադարձնել գրավատուին՝ Թ․Ա․Ա․-ին:(…)»։
3. Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
3․1․ 2025 թվականի ապրիլի 01-ին Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների կողմից ձեռքի մարտական հրաձգային զենքի և ռազմական նշանակության ռազմամթերքի շրջանառության մեջ մտցնելու՝ այդպիսի հրազեն և ռազմամթերք ձեռք բերելու, իրացնելու, պահելու, փոխադրելու, առաքելու կամ կրելու բացարձակ արգելքի պայմաններում քրեական վարույթի նախաքննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել, իր կողմից շահագործվող «Ուազ» մակնիշի □□□□□ հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով ապօրինի պահել և նույն ավտոմեքենայով ապօրինի փոխադրել է կրակոցներ կատարելու համար պիտանի, ակոսափող հրազեն հանդիսացող, 1901թ․ գործարանային արտադրության «Наган» տեսակի «□□□□□» համարի 7.62մմ /7.62x38/ տրամաչափի ակոսափող թմբուկավոր ատրճանակ և «Наган» տեսակի, այդ թվում նաև նրա ապօրինի տիրապետության ներքո գտնվող թմբուկավոր և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ թմբուկավոր ատրճանակներից կրակվելու համար պիտանի, ռազմամթերք հանդիսացող թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 7.62մ /7.62x38/ տրամաչափի փամփուշտներ, որոնք բոլորը հայտնաբերվել են վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից 2025թ. մարտի 30-ին «Ուազ» մակնիշի □□□□□ հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում կատարված խուզարկության արդյունքում։
4. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, դրանք հիմնավորող փաստարկները և պահանջները.
4.1․ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հայկ Ժամակոչյանը, ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, ի թիվս այլնի, նշել է․ «(...) Գտնում եմ, որ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ որպես պատիժ նշանակված 1 տարի ժամկետով ազատազրկում կիրառելիս Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական իրավունքի նորմերի այնպիսի էական խախտում, որն ազդել է ճիշտ որոշում կայացնելու վրա:
(…)
Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա:
Նշված հանգամանքների գնահատմամբ, հաշվի առնելով Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ մասնավորապես, որ վերջինիս կողմից կատարված արարքը հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված միջին ծանրության հանցանք է, ապա պետք է փաստել, որ նշվածը վկայում է վերջինիս անձի հանրային բարձր վտանգավորություն ունենալու մասին:
Հատկանշական է նաև Ա.Մարտիրոսյանին վերագրվող արարքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման բնույթը, այն, որ վերջինս ապօրինի ձեռք է բերել և շարունակաբար իր կողմից շահագործվող «Ուազ» մակնիշի «□□□□□» հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում ապօրինի պահել և նույն ավտոմեքենայով ապօրինի փոխադրել է նշված վերոհիշյալ հրազենն ու ռազմամթերքը: Հարկ է համարվում նաև նշել, որ վերջինիս ավտոմքենայի խուզարկությամբ հայտնաբերվել է ոչ միայն զենքը, այլ նաև հայտնաբերված զենքից կրակոց արձակելու համար փամփուշտները, ինչը վկայում է Արթուր Մարտիրոսյանի կողմից կատարած արարքի էլ ավելի բարձր հանրային վտանգավորության մասին, քանի որ փաստացի Արթուր Մարտիրոսյանը իրական հնարավորություն է ունեցել ցանկացած պահի նպատակաուղղված կամ անսպասելի կերպով կիրառելու ապօրինի իր մոտ գտնվող հրազենը։
Վերը նշվածը որպես անձը բնութագրող հանգամանք ակնհայտ վկայում է Ա.Մարտիրոսյանի անձի և վերջինիս կողմից կատարված արարքի հանրային բարձր վտանգավորության մասին, որպիսի պայմաններում դատարանի կողմից որպես պատիժ նշանակված 1 տարի ժամկետով ազատազրկումը չի համապատասխանում հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին, այն չի կարող ծառայել իր նպատակին, որի արդյունքում խախտվել են պատժի արդարացիության և անհատականացման սկզբունքները՝ նշանակված պատիժը չի համապատասխանում հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին, ինչպես նաև այն, որ Ա.Մարտիրոսյանի անձն ունի հանրային բարձր վտանգավորություն, որպիսի հանգամանքը ակնհայտ է վերջինիս վերագրվող արարքի բնույթից:(...)»։
Արդյունքում բողոքաբերը խնդրել է․ «Փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԴ1/2632/01/25 [գործով] դատավճիռը և որպես պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 3 տարի 7 ամիս ժամկետով:»։
4.1․ Մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի պաշտպան Վաչե Դավթյանը, ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, ի թիվս այլնի, նշել է․ «(...) Գտնում եմ, ոի Դատարանն Արթուր Մարտիրոսյանի նկատմամբ [կայացրել] է խիստ պատիժ՝ դատապարտելով վերջինիս ազատազրկման 1/մեկ/ տարի ժամկետով։
Պաշտպանյալիս մեղսագրվող հանցանքը կատարելու պահին վերջինս դատվածություն չի ունեցել, նախկինում արատավորված չի եղել, մասնակցել է 44-օրյա պատերազմին։
Պաշտպանյալիս պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ չկան։
Մեղքն ամբողջությամբ ընդունել է և զղջացել իր կատարած արարքի համար։
Պատվարժան դատարան․
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 4-րդ մասի․
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները․
․ անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը
․ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները
․ հանցանք կատարած անձը․․․
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մի շարք որոշումներում, ինչպես նաև գիտագործնական ժողովածուի մեջ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ արտահայտել է դիրքորոշումներ՝ մասնավորապես․
Լինում են դեպքեր, երբ օբյեկտիվ հանգամանքների ամբողջ զանգվածը վկայում է, որ պատժի նպատակների իրագործմանը հնարավոր է հասնել առանց նշանակված պատիժը ռեալ կիրառելու: Այս դեպքում օրենքը հնարավորություն է տալիս դատարանին նշանակված պատիժը չկիրառել` պայմանով, որ դատապարտյալը սահմանված ժամկետում կդրսևորի օրինակելի վարքագիծ:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր կայուն նախադեպային իրավունքի շրջանակներում բազմիցս անդրադարձել է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտին՝ շեշտելով, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա։
Մեջբերված իրավական դիրքորոշումը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերահաստատվել և կիրառվել է (տե՛ս, օրինակ, Խ. Ղազարյանի գործով 2010 թ. հուլիսի 23–ին կայացված թիվ ԵԷԴ/0138/01/09 որոշումը, Ա. Սահակյանի գործով 2010 թ. օգոստոսի 27–ին կայացված թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշումը, Ա. Ստեփանյանի գործով 2010 թ. նոյեմբերի 5–ին կայացված թիվ ՍԴ/0085/01/10 որոշումը, Գ. Պետրոսյանի գործով 2010 թ. դեկտեմբերի 23–ին կայացված թիվ ԵԿԴ/0126/01/10 որոշումը, Ա. Ավետիսյանի գործով 2011 թ. հուլիսի 13–ին կայացված թիվ ԵԱՆԴ/0091/01/09 որոշումը, Է. Ասատրյանի գործով 2012 թ. օգոստոսի 24–ին կայացված թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշումը, Ս. Ամիրխանյանի գործով 2012 թ. նոյեմբերի 1–ին կայացված թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12 որոշումը, Ա. Մկրտչյանի գործով 2012 թ. դեկտեմբերի 5–ին կայացված թիվ ԼԴ/0093/01/12 որոշումը և այլն):(...)»։
Արդյունքում բողոքաբերը խնդրել է․ «Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԴ1/2632/01/25 դատավճիռը փոփոխել՝ 1 /մեկ/ տարի ազատազրկման տեսքով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան։»։
5. Վերաքննիչ դատարան ներկայացված փաստաթղթերը և կողմերի պարզաբանումները.
5.1. 2026 թվականի մարտի 06-ին կազմված արձանագրության համաձայն՝ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հայկ Ժամակոչյանը դատարանի աշխատակազմի հետ հեռախոսազրույցի ընթացքում հայտնել է, որ չի կարող ներկայանալ դատական նիստին՝ նշելով, որ պնդում է իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը։ Միաժամանակ, նշել է նաև, որ պաշտպանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման՝ անհիմն լինելու հիմքով։
5.2. Պաշտպան Վ․Դավթյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը։
5.3. Մեղադրյալ Ա․Մարտիրոսյանը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը։
(առավել մանրամասն տե՛ս դատական նիստի ձայնագրառման կրիչում)։
6․Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6.1. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և փաստարկների սահմաններում քննելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին։»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները։»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ։»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից որոշակի ժամկետով մեկուսացնելն է, որը կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում:
2. Ազատազրկումը նշանակվում է 3 ամսից 20 տարի ժամկետով:
3.Ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 3 ամսից:
4. Անզգույշ հանցագործության համար ազատազրկումը չի կարող գերազանցել 10 տարին:
5. Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձը չի կարող դատապարտվել ազատազրկման:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(…)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
(...)»:
6.2. ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից: Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (մեղքի ձև և տեսակ, շարժառիթ, նպատակ, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակություն, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարք և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճան և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման:
Այսպիսով, պատիժ նշանակելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը: Հանցագործության այս հատկանիշներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 17.02.2009թ., թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև. «(...)[Պ]ատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…):
(…)[Պ]ատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) [որը պետք է կիրառվի] պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում» (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը):
Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12 որոշումներով կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ, եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը, հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը և այլն․ մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը) և այլն:
6.3. Վերոգրյալի համատեքստում՝ անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի արդարացիությանը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայի վերլուծությունից երևում է, որ այն այլընտրանքային է և հնարավորություն է տալիս դատարանին, ելնելով կոնկրետ հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթից և աստիճանից, հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակել արդարացի պատիժ՝ ընտրելով հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժատեսակներից որևէ մեկը՝ ազատության սահմանափակումը՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկումը՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով (արագացված վարույթի պայմաններում՝ 3 տարի 6 ամիս ժամկետով):
6.3.1. Մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժի՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկման մեղմ լինելու մասին դատախազի պնդման կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը նախ արձանագրում է, որ պատժի արդարացիությունը և համաչափությունը գնահատելիս պետք է հաշվի առնել նաև քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ծանրացնող և մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները։
Հաշվի առնելով այն, որ մեղադրյալին մեղսագրվում է միջին ծանրության հանցանքի կատարում, վերջինս զղջացել է կատարած արարքի համար և ընդունել է մեղքը, Երկրապահ կամավորական միության հետ համատեղ մեկնել է մարտական դիրքեր և 02․10․2020թ․-29․10․2020թ․ մասնակցել է մարտական գործողությունների, «□□□□□» ախտորոշմամբ ստանում է □□□□□ բուժում, հանցանքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, իսկ առավել խիստ պատիժ նշանակելու հիմքերը բացակայում են, ուստի մեղադրյալ Ա․Մարտիրոսյանի նկատմամբ 1 տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի՝ վերջինիս համար մեղմ լինելու մասին դատախազի փաստարկը Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի չէ։
Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանն այլ հանգամանքների հետ միասին հաշվի է առել նաև արարքի հանրային վտանգավորությունը, ինչն էլ հիմք է հանդիսացել մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված ամենախիստ պատժատեսակը՝ ազատազրկումն ընտրելու համար։
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի այն դիրքորոշմանը, որ մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի նկատմամբ 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկում նշանակելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկում նշանակելը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
6.3.2․ Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության վերաբերյալ պաշտպանի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ սույն որոշման 6.3-6.3.1 կետերում արված դիտարկումներն ինքնին բավարար են գալու համոզմանն առ այն, որ սույն դեպքում առանց մեղադրյալին ազատությունից փաստացի զրկելու հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակների իրացմանը, ուստի այս կապակցությամբ Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումները ևս ընդունելի են Վերաքննիչ դատարանի համար:
6․4․ Վերոգրյալից զատ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում անդրադարձ կատարել մեղադրյալի նկատմամբ տնային կալանքի ձևով կիրառված խափանման միջոցին։
Մասնավորապես, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասով հստակ սահմանված է նախքան դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին 1 օրը 1 մեկ օրվա դիմաց հաշվակցելու կանոնը։
6․4․1․ Սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է դառնում, որ մեղադրյալ Ա․Մարտիրոսյանը անազատության մեջ է գտնվում 2025 թվականի մարտի 30-ից, իսկ Առաջին ատյանի դատարանը նրա նկատմամբ նշանակել է 1 տարի ժամկետով ազատազրկում, որը Վերաքննիչ դատարանի սույն որոշմամբ թողնվել է անփոփոխ։ Փաստացի մեղադրյալին նրա նկատմամբ նշանակված պատժից մնացել է կրելու 18 (տասնութ) օր, սակայն մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը անփոփոխ թողնվելու պայմաններում մեղադրյալը գտնվելու է արգելանքի տակ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, ինչը սույն պարագայում չի կարող դիտարկվել իրավաչափ։
Վերոգրյալի համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքը 2026 թվականի մարտի 30-ին ենթակա է վերացման։
6.5. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը նշված հանգամանքների հիման վրա կառուցված Առաջին ատյանի դատարանի՝ մեղադրյալի նկատմամբ 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի և այն փաստացի կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ եզրահանգումները իրավաչափ են և բխում են գործով ձեռք բերված փաստերից, միաժամանակ, գտնում է, որ դատախազի և պաշտպանի կողմից վերաքննիչ բողոքներում չեն ներկայացվել այնպիսի ծանրակշիռ փաստարկներ, որոնք կարող են վկայել հակառակի մասին:
Վերոգրյալի համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտում բացակայում է դատական ակտի բեկանման հիմք հանդիսացող որևէ դատական սխալ, վիճարկվող դատական ակտը հիմնավորված և պատճառաբանված է, ուստի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հայկ Ժամակոչյանի և մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի պաշտպան Վաչե Դավթյանի վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ թողնել անփոփոխ:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 367-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հայկ Ժամակոչյանի և մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի պաշտպան Վաչե Դավթյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԴ1/2632/01/25 դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
2. Մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքը վերացնել 2026 թվականի մարտի 30-ին:
3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ԴԱՏԱՎՈՐ ԴԱՏԱՎՈՐ
Է․ՄԱՆԱՍՅԱՆ Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ Ա․ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան)՝ հետևյալ կազմով՝
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Է.ՄԱՆԱՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ
Ա․ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Ա.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝
ՊԱՇՏՊԱՆ՝ Վ․ԴԱՎԹՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ
«12» մարտի 2026 թվական ք․Երևան
դռնբաց դատական նիստում, վերաքննության կարգով քննության առնելով թիվ ԵԴ1/2632/01/25 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Մանվել Շահվերդյանի) 2025 թվականի հոկտեմբերի 22-ի դատավճռի դեմ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հայկ Ժամակոչյանի և մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի պաշտպան Վաչե Դավթյանի վերաքննիչ բողոքները,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1․Գործի դատավարական նախապատմությունը․
1․1․ 2025 թվականի մարտի 30-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Վ․Գրիգորյանի (այսուհետ նաև՝ Քննիչ) կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 17159125 քրեական վարույթը։
2025 թվականի ապրիլի 01-ին Երևանի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն․Թոփուզյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
2025 թվականի ապրիլի 02-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ համակցված կիրառվել են տնային կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով, գրավը՝ 1․000․000 (մեկ) միլիոն ՀՀ դրամի չափով, և բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի մայիսի 27-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանքը երկարաձգվել է 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
2025 թվականի հուլիսի 11-ին Երևանի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն․Թոփուզյանի որոշմամբ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չի հարուցվել։
2025 թվականի հուլիսի 13-ին Քննիչի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 17818225 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հուլիսի 13-ին Քննիչի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 17818325 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հուլիսի 13-ին Քննիչի որոշմամբ թիվ 17818225 և 17818325 քրեական վարույթները միացվել են թիվ 17159125 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակվել է 17159125 նախաքննական համարի ներքո։
2025 թվականի հուլիսի 13-ին Քննիչի որոշմամբ թիվ 17159125 քրեական վարույթից անջատվել է Արթուր Մարտիրոսյանին և Ա․Կ․-ին անհայտ անձի /անձանց/ կողմից թմրամիջոցներ իրացնելու դրվագներով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով /3 դրվագ/ նոր վարույթ, որին շնորհվել է թիվ 17818425 նախաքննական համարը։
2025 թվականի հուլիսի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 17159125 քրեական վարույթը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, որը ԵԴ1/2632/01/25 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Մ․Շահվերդյանին։
2025 թվականի հուլիսի 17-ին կայացվել է «Քրեական վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին» որոշում։
2025 թվականի հուլիսի 25-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված գրավը և բացակայելու արգելքը թողնվել է անփոփոխ, տնային կալանքը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով։
2025 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանքը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 22-ի դատավճռով վճռվել է.
«Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել ազատազրկման՝ 1(մեկ) տարի ժամկետով:
Պատժի սկիզբը՝ 30.03.2025թ.:
Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությունը՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 05.04.2025թ.
«Ֆասթ Բանկ» ՓԲ ընկերության «Էրեբունի» մասնաճյուղում վճարման հանձնարարագրի՝ թիվ 67841524 անդորրագրով թիվ 900013298014 դեպոզիտ հաշվին Թ․Ա․Ա․-ի կողմից Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավի համար վճարված՝ 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամը վերադարձնել գրավատուին՝ Թ․Ա․Ա․-ին:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի պատասխանատու պահպանությանը հանձնված՝ «ՈւԱԶ» մակնիշի «□□□□□» ռուսական համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, թողնել Արթուր Մարտիրոսյանի տնօրինմանը, «НАГАН» տեսակի «□□□□□» համարի 7,62մմ (7,62x38) տրամաչափի ակոսափող թմբուկավոր ատրճանակը և թվով 7 հատ 7,62մմ (7,62x38) տրամաչափի փամփուշտները, վերադարձնել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչություն և թողնել վարչության տնօրինմանը, իսկ վարույթի նյութերին կցված արտավարութային փաստաթղթերը պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում:
(…)»:
1․2․ 2025 թվականի դեկտեմբերի 05-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ դատախազ Հ․Ժամակոչյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը, իսկ 2025 թվականի դեկտեմբերի 08-ին՝ պաշտպան Վ․Դավթյանի վերաքննիչ բողոքը։
Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2026 թվականի փետրվարի 10-ին:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2026 թվականի փետրվարի 23-ի որոշմամբ դատախազ Հ․Ժամակոչյանի և պաշտպան Վ․Դավթյանի վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ և քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության։
2․ Առաջին ատյանի դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը․
2․1․ Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի հոկտեմբերի 22-ի դատավճռում, ի թիվս այլնի, նշել է հետևյալը․ «(…)Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանը մեղադրվում է միջին ծանրության հանցանք կատարելու համար, առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալը համաձայն է իրեն մեղսագրվող արարքին, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը և հետևանքները՝ դատարանը բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը:
Արագացված վարույթով դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կարգով ապացույցների հետազոտում չիրականացնելով և հիմք ընդունելով մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի կողմից իրեն ներկայացված մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու և դրա հետ համաձայն լինելու փաստը՝ հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանին մեղսագրվող արարքին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով տրված իրավական գնահատականը համապատասխանում է մեղադրանքի փաստական հանգամանքներին, որով և պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության:
(…)
Դատարանը գտնում է, որ վերոգրյալ արարքը կատարելու համար մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի, որը պետք է սահանվի՝ հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածով նախատեսված՝ վերը նշված պայմանները:
Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության շարժառիթը և նպատակը, մեղադրյալի անձը բնութագրող, ինչպես նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներն ու նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը:
Դատարանը մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտում այն, որ վերջինս Երկրապահ կամավորական միության հետ համատեղ մեկնել է մարտական դիրքեր և 02.10.2020թ.-29.10.2020թ. մասնակցել է մարտական գործողությունների և «□□□□□» ախտորոշմամբ ստանում է □□□□□ բուժում:
Դատարանը մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է համարում կատարած արարքի համար զղջալը և մեղնքն ընդունելը:
Դատարանը մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է համարում այն, որ վերջինս, դատվածություն ունենալով նախկինում դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար, որն օրենքով սահմանված կարգով մարված կամ վերացված չի եղել , կրկին կատարել է դիտավորյալ հանցանք:
Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի՝ օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքների պահպանումը:
(…)
Այսպիսով՝ դատարանը, հաշվի առնելով Ա.Մարտիրոսյանի կատարած հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության շարժառիթն ու նպատակը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և հանցագործության ծանրությունը, վերջինիս անձը բնութագրող, ինչպես նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նշանակվող պատժի` վերջինիս վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը, հանցանքի սանկցիայով նախատեսված՝ նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակում, իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, օրենքով և ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով, որը նա պետք է կրի: Դատարանի գնահատմամբ միայն նման պատիժ նշանակելու և այն մեղադրյալի կողմից կրելու դեպքում է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանն ու հանցագործությունների կանխմանը, ինչպես նաև ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Ընդ որում, մեղադրյալ Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակն ու ժամկետը, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը որոշելիս դատարանը հաշվի է առնում կատարած հանցավոր արարքի բնույթի և հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող մի շարք գործոններ.
ա) հանցագործության առարկայի տեսակն ու քանակը՝ կրակոցներ կատարելու համար պիտանի, ակոսափող հրազեն հանդիսացող, 1901 թվականի գործարանային արտադրության «Наган» տեսակի «□□□□□» համարի 7.62մմ /7.62X38/ տրամաչափի ակոսափող թմբուկավոր ատրճանակ և «Наган» տեսակի, այդ թվում՝ նաև թմբուկավոր և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ թմբուկավոր ատրճանակներից կրակվելու համար պիտանի, ռազմամթերք հանդիսացող թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 7.62մմ /7.62X38/ տրամաչափի փամփուշտներ,
բ) մեղադրյալի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի նկատմամբ և վարույթի մյուս հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ մեղադրյալը, գործելով ուղղակի դիտավորությամբ, չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել, իր կողմից շահագործվող «Ուազ» մակնիշի «□□□□□» հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում ապօրինի պահել և նույն ավտոմեքենայով ապօրինի փոխադրել է նշված հրազենն ու ռազմամթերքը:
Ընդհանրացնելով վերը կատարված վերլուծությունը` դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժից մեղմ՝ ազատության սահմանափակման կամ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու հիմքերը բացակայում են, և որ նրա ուղղվելը հնարավոր չէ առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու:
Այսպիսով՝ դատարանի եզրահանգումները պայմանավորված են վերը նշված հանգամանքների` իրենց ամբողջության մեջ մանրամասն վերլուծությամբ, մասնավորապես՝ դատարանը գտնում է, որ մեջբերված և վերլուծված փաստական տվյալների համակցությունը վկայում է Արթուր Մարտիրոսյանին ազատությունից զրկելու նպատակահարմարության և այդ կերպ պատժի նպատակներին հասնելու հնարավորության ու դրա համար բավարար հիմքերի առկայության մասին:
Ինչ վերաբերում է պաշտպանի բարձրացված՝ Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ փաստարկներին՝ դատարանը վերոնշյալ հանգամանքների` իրենց ամբողջության մեջ մանրամասն վերլուծության վրա գտնում է, որ [մ]եղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակների իրագործմանը: Այսպես` վերը մեջբերված ու վերլուծված փաստական տվյալների համակցությունն ինքնին կանխորոշում է մեղադրյալի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանը։ Այս համատեքստում դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալի անձի և նրա արարքի բարձր հանրային վտանգավորությունը կանխորոշող հանգամանք է նաև հրազենն ու ռազմամթերքը ավտոմեքենայում ապօրինի պահելը և նույն ավտոմեքենայով ապօրինի փոխադրելը։ Նման պայմաններում, դատարանը գտնում է, որ պաշտպանի՝ որպես մեղադրյալ Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնավորումներ բերված հանգամանքները, բավարար չեն կարող համարվել ողջամիտ հետևության հանգելու առ այն, որ պատժի համակցված նպատակի իրագործման տեսանկյունից բացակայում է Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը փաստացի կրելու անհրաժեշտությունը։ Այլ կերպ՝ պաշտպանի կողմից որպես Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մատնանշված հանգամանքները ողջամտորեն չեն նվազեցնում մեղադրյալի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն այնքան, որ վերջինի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը լինի իրավաչափ։
Արթուր Մարտիրոսյանը սույն գործով հանցանքը թեպետ կատարել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 04.09.2024թ. թիվ ԵԴ1/0400/01/23 դատավճիռը կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը կրելը, սակայն, նկատի ունենալով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 78-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ տուգանքի ձևով պատիժը ազատազրկման հետ գումարելիս ի կատար է ածվելու առանձին, իսկ մեղադրյալ Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/0400/01/23 քրեական վարույթով նշանակվել է տուգանք, դատարանը չի կիրառում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոնը:
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությունը՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը, վերացնելու կամ փոխելու հիմքեր չկան, հետևաբար՝ դրանք պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, սակայն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 05.04.2025թ. «Ֆասթ Բանկ» ՓԲ ընկերության «Էրեբունի» մասնաճյուղում վճարման հանձնարարագրի՝ թիվ 67841524 անդորրագրով թիվ 900013298014 դեպոզիտ հաշվին Թ․Ա․Ա․-ի կողմից Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավի համար վճարված՝ 1.000.000 ՀՀ դրամը պետք է վերադարձնել գրավատուին՝ Թ․Ա․Ա․-ին:(…)»։
3. Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
3․1․ 2025 թվականի ապրիլի 01-ին Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների կողմից ձեռքի մարտական հրաձգային զենքի և ռազմական նշանակության ռազմամթերքի շրջանառության մեջ մտցնելու՝ այդպիսի հրազեն և ռազմամթերք ձեռք բերելու, իրացնելու, պահելու, փոխադրելու, առաքելու կամ կրելու բացարձակ արգելքի պայմաններում քրեական վարույթի նախաքննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել, իր կողմից շահագործվող «Ուազ» մակնիշի □□□□□ հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով ապօրինի պահել և նույն ավտոմեքենայով ապօրինի փոխադրել է կրակոցներ կատարելու համար պիտանի, ակոսափող հրազեն հանդիսացող, 1901թ․ գործարանային արտադրության «Наган» տեսակի «□□□□□» համարի 7.62մմ /7.62x38/ տրամաչափի ակոսափող թմբուկավոր ատրճանակ և «Наган» տեսակի, այդ թվում նաև նրա ապօրինի տիրապետության ներքո գտնվող թմբուկավոր և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ թմբուկավոր ատրճանակներից կրակվելու համար պիտանի, ռազմամթերք հանդիսացող թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 7.62մ /7.62x38/ տրամաչափի փամփուշտներ, որոնք բոլորը հայտնաբերվել են վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից 2025թ. մարտի 30-ին «Ուազ» մակնիշի □□□□□ հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում կատարված խուզարկության արդյունքում։
4. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, դրանք հիմնավորող փաստարկները և պահանջները.
4.1․ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հայկ Ժամակոչյանը, ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, ի թիվս այլնի, նշել է․ «(...) Գտնում եմ, որ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ որպես պատիժ նշանակված 1 տարի ժամկետով ազատազրկում կիրառելիս Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական իրավունքի նորմերի այնպիսի էական խախտում, որն ազդել է ճիշտ որոշում կայացնելու վրա:
(…)
Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա:
Նշված հանգամանքների գնահատմամբ, հաշվի առնելով Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ մասնավորապես, որ վերջինիս կողմից կատարված արարքը հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված միջին ծանրության հանցանք է, ապա պետք է փաստել, որ նշվածը վկայում է վերջինիս անձի հանրային բարձր վտանգավորություն ունենալու մասին:
Հատկանշական է նաև Ա.Մարտիրոսյանին վերագրվող արարքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման բնույթը, այն, որ վերջինս ապօրինի ձեռք է բերել և շարունակաբար իր կողմից շահագործվող «Ուազ» մակնիշի «□□□□□» հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում ապօրինի պահել և նույն ավտոմեքենայով ապօրինի փոխադրել է նշված վերոհիշյալ հրազենն ու ռազմամթերքը: Հարկ է համարվում նաև նշել, որ վերջինիս ավտոմքենայի խուզարկությամբ հայտնաբերվել է ոչ միայն զենքը, այլ նաև հայտնաբերված զենքից կրակոց արձակելու համար փամփուշտները, ինչը վկայում է Արթուր Մարտիրոսյանի կողմից կատարած արարքի էլ ավելի բարձր հանրային վտանգավորության մասին, քանի որ փաստացի Արթուր Մարտիրոսյանը իրական հնարավորություն է ունեցել ցանկացած պահի նպատակաուղղված կամ անսպասելի կերպով կիրառելու ապօրինի իր մոտ գտնվող հրազենը։
Վերը նշվածը որպես անձը բնութագրող հանգամանք ակնհայտ վկայում է Ա.Մարտիրոսյանի անձի և վերջինիս կողմից կատարված արարքի հանրային բարձր վտանգավորության մասին, որպիսի պայմաններում դատարանի կողմից որպես պատիժ նշանակված 1 տարի ժամկետով ազատազրկումը չի համապատասխանում հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին, այն չի կարող ծառայել իր նպատակին, որի արդյունքում խախտվել են պատժի արդարացիության և անհատականացման սկզբունքները՝ նշանակված պատիժը չի համապատասխանում հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին, ինչպես նաև այն, որ Ա.Մարտիրոսյանի անձն ունի հանրային բարձր վտանգավորություն, որպիսի հանգամանքը ակնհայտ է վերջինիս վերագրվող արարքի բնույթից:(...)»։
Արդյունքում բողոքաբերը խնդրել է․ «Փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԴ1/2632/01/25 [գործով] դատավճիռը և որպես պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 3 տարի 7 ամիս ժամկետով:»։
4.1․ Մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի պաշտպան Վաչե Դավթյանը, ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, ի թիվս այլնի, նշել է․ «(...) Գտնում եմ, ոի Դատարանն Արթուր Մարտիրոսյանի նկատմամբ [կայացրել] է խիստ պատիժ՝ դատապարտելով վերջինիս ազատազրկման 1/մեկ/ տարի ժամկետով։
Պաշտպանյալիս մեղսագրվող հանցանքը կատարելու պահին վերջինս դատվածություն չի ունեցել, նախկինում արատավորված չի եղել, մասնակցել է 44-օրյա պատերազմին։
Պաշտպանյալիս պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ չկան։
Մեղքն ամբողջությամբ ընդունել է և զղջացել իր կատարած արարքի համար։
Պատվարժան դատարան․
Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 4-րդ մասի․
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները․
․ անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը
․ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները
․ հանցանք կատարած անձը․․․
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մի շարք որոշումներում, ինչպես նաև գիտագործնական ժողովածուի մեջ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ արտահայտել է դիրքորոշումներ՝ մասնավորապես․
Լինում են դեպքեր, երբ օբյեկտիվ հանգամանքների ամբողջ զանգվածը վկայում է, որ պատժի նպատակների իրագործմանը հնարավոր է հասնել առանց նշանակված պատիժը ռեալ կիրառելու: Այս դեպքում օրենքը հնարավորություն է տալիս դատարանին նշանակված պատիժը չկիրառել` պայմանով, որ դատապարտյալը սահմանված ժամկետում կդրսևորի օրինակելի վարքագիծ:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր կայուն նախադեպային իրավունքի շրջանակներում բազմիցս անդրադարձել է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտին՝ շեշտելով, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին:
Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա։
Մեջբերված իրավական դիրքորոշումը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերահաստատվել և կիրառվել է (տե՛ս, օրինակ, Խ. Ղազարյանի գործով 2010 թ. հուլիսի 23–ին կայացված թիվ ԵԷԴ/0138/01/09 որոշումը, Ա. Սահակյանի գործով 2010 թ. օգոստոսի 27–ին կայացված թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշումը, Ա. Ստեփանյանի գործով 2010 թ. նոյեմբերի 5–ին կայացված թիվ ՍԴ/0085/01/10 որոշումը, Գ. Պետրոսյանի գործով 2010 թ. դեկտեմբերի 23–ին կայացված թիվ ԵԿԴ/0126/01/10 որոշումը, Ա. Ավետիսյանի գործով 2011 թ. հուլիսի 13–ին կայացված թիվ ԵԱՆԴ/0091/01/09 որոշումը, Է. Ասատրյանի գործով 2012 թ. օգոստոսի 24–ին կայացված թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշումը, Ս. Ամիրխանյանի գործով 2012 թ. նոյեմբերի 1–ին կայացված թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12 որոշումը, Ա. Մկրտչյանի գործով 2012 թ. դեկտեմբերի 5–ին կայացված թիվ ԼԴ/0093/01/12 որոշումը և այլն):(...)»։
Արդյունքում բողոքաբերը խնդրել է․ «Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԴ1/2632/01/25 դատավճիռը փոփոխել՝ 1 /մեկ/ տարի ազատազրկման տեսքով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան։»։
5. Վերաքննիչ դատարան ներկայացված փաստաթղթերը և կողմերի պարզաբանումները.
5.1. 2026 թվականի մարտի 06-ին կազմված արձանագրության համաձայն՝ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հայկ Ժամակոչյանը դատարանի աշխատակազմի հետ հեռախոսազրույցի ընթացքում հայտնել է, որ չի կարող ներկայանալ դատական նիստին՝ նշելով, որ պնդում է իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը։ Միաժամանակ, նշել է նաև, որ պաշտպանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման՝ անհիմն լինելու հիմքով։
5.2. Պաշտպան Վ․Դավթյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը։
5.3. Մեղադրյալ Ա․Մարտիրոսյանը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը։
(առավել մանրամասն տե՛ս դատական նիստի ձայնագրառման կրիչում)։
6․Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6.1. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և փաստարկների սահմաններում քննելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին։»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները։»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ։»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից որոշակի ժամկետով մեկուսացնելն է, որը կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում:
2. Ազատազրկումը նշանակվում է 3 ամսից 20 տարի ժամկետով:
3.Ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 3 ամսից:
4. Անզգույշ հանցագործության համար ազատազրկումը չի կարող գերազանցել 10 տարին:
5. Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձը չի կարող դատապարտվել ազատազրկման:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(…)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
(...)»:
6.2. ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից: Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (մեղքի ձև և տեսակ, շարժառիթ, նպատակ, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակություն, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարք և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճան և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման:
Այսպիսով, պատիժ նշանակելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը: Հանցագործության այս հատկանիշներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 17.02.2009թ., թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև. «(...)[Պ]ատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…):
(…)[Պ]ատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) [որը պետք է կիրառվի] պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում» (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը):
Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12 որոշումներով կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ, եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը, հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը և այլն․ մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը) և այլն:
6.3. Վերոգրյալի համատեքստում՝ անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի արդարացիությանը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայի վերլուծությունից երևում է, որ այն այլընտրանքային է և հնարավորություն է տալիս դատարանին, ելնելով կոնկրետ հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթից և աստիճանից, հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակել արդարացի պատիժ՝ ընտրելով հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժատեսակներից որևէ մեկը՝ ազատության սահմանափակումը՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկումը՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով (արագացված վարույթի պայմաններում՝ 3 տարի 6 ամիս ժամկետով):
6.3.1. Մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժի՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկման մեղմ լինելու մասին դատախազի պնդման կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը նախ արձանագրում է, որ պատժի արդարացիությունը և համաչափությունը գնահատելիս պետք է հաշվի առնել նաև քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ծանրացնող և մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները։
Հաշվի առնելով այն, որ մեղադրյալին մեղսագրվում է միջին ծանրության հանցանքի կատարում, վերջինս զղջացել է կատարած արարքի համար և ընդունել է մեղքը, Երկրապահ կամավորական միության հետ համատեղ մեկնել է մարտական դիրքեր և 02․10․2020թ․-29․10․2020թ․ մասնակցել է մարտական գործողությունների, «□□□□□» ախտորոշմամբ ստանում է □□□□□ բուժում, հանցանքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, իսկ առավել խիստ պատիժ նշանակելու հիմքերը բացակայում են, ուստի մեղադրյալ Ա․Մարտիրոսյանի նկատմամբ 1 տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի՝ վերջինիս համար մեղմ լինելու մասին դատախազի փաստարկը Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի չէ։
Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանն այլ հանգամանքների հետ միասին հաշվի է առել նաև արարքի հանրային վտանգավորությունը, ինչն էլ հիմք է հանդիսացել մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված ամենախիստ պատժատեսակը՝ ազատազրկումն ընտրելու համար։
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի այն դիրքորոշմանը, որ մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի նկատմամբ 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկում նշանակելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկում նշանակելը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
6.3.2․ Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության վերաբերյալ պաշտպանի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ սույն որոշման 6.3-6.3.1 կետերում արված դիտարկումներն ինքնին բավարար են գալու համոզմանն առ այն, որ սույն դեպքում առանց մեղադրյալին ազատությունից փաստացի զրկելու հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակների իրացմանը, ուստի այս կապակցությամբ Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումները ևս ընդունելի են Վերաքննիչ դատարանի համար:
6․4․ Վերոգրյալից զատ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում անդրադարձ կատարել մեղադրյալի նկատմամբ տնային կալանքի ձևով կիրառված խափանման միջոցին։
Մասնավորապես, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասով հստակ սահմանված է նախքան դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին 1 օրը 1 մեկ օրվա դիմաց հաշվակցելու կանոնը։
6․4․1․ Սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է դառնում, որ մեղադրյալ Ա․Մարտիրոսյանը անազատության մեջ է գտնվում 2025 թվականի մարտի 30-ից, իսկ Առաջին ատյանի դատարանը նրա նկատմամբ նշանակել է 1 տարի ժամկետով ազատազրկում, որը Վերաքննիչ դատարանի սույն որոշմամբ թողնվել է անփոփոխ։ Փաստացի մեղադրյալին նրա նկատմամբ նշանակված պատժից մնացել է կրելու 18 (տասնութ) օր, սակայն մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը անփոփոխ թողնվելու պայմաններում մեղադրյալը գտնվելու է արգելանքի տակ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, ինչը սույն պարագայում չի կարող դիտարկվել իրավաչափ։
Վերոգրյալի համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքը 2026 թվականի մարտի 30-ին ենթակա է վերացման։
6.5. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը նշված հանգամանքների հիման վրա կառուցված Առաջին ատյանի դատարանի՝ մեղադրյալի նկատմամբ 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի և այն փաստացի կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ եզրահանգումները իրավաչափ են և բխում են գործով ձեռք բերված փաստերից, միաժամանակ, գտնում է, որ դատախազի և պաշտպանի կողմից վերաքննիչ բողոքներում չեն ներկայացվել այնպիսի ծանրակշիռ փաստարկներ, որոնք կարող են վկայել հակառակի մասին:
Վերոգրյալի համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտում բացակայում է դատական ակտի բեկանման հիմք հանդիսացող որևէ դատական սխալ, վիճարկվող դատական ակտը հիմնավորված և պատճառաբանված է, ուստի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հայկ Ժամակոչյանի և մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի պաշտպան Վաչե Դավթյանի վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ թողնել անփոփոխ:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 367-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հայկ Ժամակոչյանի և մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի պաշտպան Վաչե Դավթյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԴ1/2632/01/25 դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
2. Մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքը վերացնել 2026 թվականի մարտի 30-ին:
3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ԴԱՏԱՎՈՐ ԴԱՏԱՎՈՐ
Է․ՄԱՆԱՍՅԱՆ Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ Ա․ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/2632/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 14-07-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 17159125 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների կողմից ձեռքի մարտական հրաձգային զենքի և ռազմական նշանակության ռազմամթերքի շրջանառության մեջ մտցնելու՝ այդպիսի հրազեն և ռազմամթերք ձեռք բերելու, իրացնելու, պահելու, փոխադրելու, առաքելու կամ կրելու բացարձակ արգելքի պայմաններում քրեական վարույթի նախաքննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել, իր կողմից շահագործվող «Ուազ» մակնիշի M843MA136 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով ապօրինի պահել և նույն ավտոմեքենայով ապօրինի փոխադրել է կրակոցներ կատարելու համար պիտանի, ակոսափող հրազեն հանդիսացող, 1901թ. գործարանային արտադրության «Нaгaн» տեսակի «24413» համարի 7.62մմ /7.62X38/ տրամաչափի ակոսափող թմբուկավոր ատրճանակ և «Haraн» տեսակի, այդ թվում նաև նրա ապօրինի տիրապետության ներքո գտնվող թմբուկավոր և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ թմբուկավոր ատրճանակներից կրակվելու համար պիտանի, ռազմամթերք հանդիսացող թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 7.62մ /7.62X38/ տրամաչափի փամփուշտներ, որոնք բոլորը հայտնաբերվել են վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից 2025թ. մարտի 30-ին «Ուազ» մակնիշի M843MA136 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում կատարված խուզարկության արդյունքում: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
| Հայրանուն | Հրայրի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 335 Մաս 1 Կետ /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Վիճակագրական տողի համարը | 14.5 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.2 |
| Չափահաս | Այո |
| Այլ նշումներ | գրավը 1.000.000 ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքը: |
Մակագրել
| Երբ | 14-07-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մանվել |
| Ազգանուն | Շահվերդյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 01-07-2022 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 17-07-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/2632/01/25 Ո Ր Ո Շ Ու Մ ՔՐԵԱԿԱՆ ՎԱՐՈւՅԹՆ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈւ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈւՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈւ ՄԱՍԻՆ 17.07.2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը՝ նախագահությամբ դատավոր Մ.Շահվերդյանի, ստանալով մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի վերաբերյալ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թիվ ԵԴ1/2632/01/25 քրեական վարույթը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 14.07.2025թ. մակագրվել և 15.07.2025թ. դատավոր Մ.Շահվերդյանին է հանձնվել մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի վերաբերյալ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թիվ ԵԴ1/2632/01/25 (մինչդատական վարույթի համարը՝ 17159125) քրեական վարույթը: Քրեական գործի ուսումնասիրության արդյունքում դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված՝ քրեական գործը հսկող դատախազին վերադարձնելու հիմքն առկա չէ: Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-34-րդ և 310-րդ հոդվածներով՝ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց • Մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի վերաբերյալ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, թիվ ԵԴ1/2632/01/25 քրեական վարույթն ստանձնել և 2025թ. հուլիսի 25-ին, ժամը 1400-ին, դատարանի Ավան նստավայրում նշանակել նախնական դատալսումներ: • Սույն որոշման պատճենն ուղարկել հանրային մեղադրողին և վարույթի մասնավոր մասնակիցներին` մեղադրյալին և նրա պաշտպանին: • Մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանին նաև ուղարկել վերջինիս իրավունքների և պարտականությունների, այդ թվում նաև՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի կապակցությամբ միջնորդություններ ներկայացնելու իրավունքի մասին՝ սահմանված ձևի հուշաթերթ: ԴԱՏԱՎՈՐ Մ. ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ն |
| Ազգանուն | Թոփուզյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Վաչե |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 25-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 25-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 15-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 15-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 22-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 22-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 22-10-2025 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 22-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 11:45 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 22-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 22-10-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 22-10-2025 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդվածով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/2632/01/25 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ Հ Ա Յ Ա Ս Տ Ա Ն Ի Հ Ա Ն Ր Ա Պ Ե Տ Ու Թ Յ Ա Ն Ա Ն Ու Ն Ի Ց 22.10.2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը՝ ՆԱԽԱԳԱՀՈւԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ. ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆԻ ՔԱՐՏՈւՂԱՐՈւԹՅԱՄԲ՝ Հ. ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻ Մասնակցությամբ՝ ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ՝ Հ. ԺԱՄԱԿՈՉՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ՝ Վ. ԴԱՎԹՅԱՆԻ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Ա. ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի, ծնված՝ 31.10.1977թ., ՀՀ, ք.Երևան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում դատված՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 04.09.2024թ. թիվ ԵԴ1/0400/01/23 դատավճռով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով դատապարտվել է տուգանքի՝ 1.360.000 ՀՀ դրամի չափով, ըստ իր հայտարարության՝ միջնակարգ կրթությամբ և ամուսնացած, հաշվառված և բնակվում է՝ Երևան քաղաքի Նոր Նորքի 9-րդ զանգվածի Այգեգործների փողոցի 41-րդ տանը: Մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Փաստացի անազատության մեջ է 30.03.2025թ.: Դատաքննությամբ և գործի տվյալներով պարզվեց հետևյալը. ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Վ.Գրիգորյանի կողմից 30.03.2025թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 17159125 քրեական վարույթը: Երևանի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն.Թոփուզյանի 01.04.2025թ. որոշմամբ՝ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում: ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Վ.Գրիգորյանի կողմից 01.04.2025թ. Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանին հանձնվել է հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին 01.04.2025թ. որոշման պատճենը, պարզաբանվել մեղադրանքի փաստական հիմքը և իրավական գնահատականն ու ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածով նախատեսված՝ նրա իրավունքները և պարտականությունները, ինչպես նաև նրան է հանձնվել դրանց ցանկը, որի մասին կազմվել է արձանագրություն: Երևանի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն.Թոփուզյանի 11.07.2025թ. որոշմամբ՝ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չի հարուցվել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված հիմքով: ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Վ.Գրիգորյանի կողմից 13.07.2025թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 17818225 քրեական վարույթը: ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Վ.Գրիգորյանի կողմից 13.07.2025թ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 17818325 քրեական վարույթը: ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Վ.Գրիգորյանի 13.07.2025թ. որոշմամբ՝ թիվ 17818225 և թիվ 17818325 քրեական վարույթները միացվել են թիվ 17159125 քրեական վարույթին: ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Վ.Գրիգորյանի 13.07.2025թ. որոշմամբ՝ թիվ 17159125 քրեական վարույթից անջատվել է նոր՝ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանին և Անդրանիկ Բաբկենի Կարապետյանին անհայտ անձի/անձանց/ կողմից թմրամիջոցներ իրացնելու 3 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 17818425 վարույթը: Թիվ 17159125 քրեական վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ 14.07.2025թ. մուտքագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում: Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների կողմից ձեռքի մարտական հրաձգային զենքի և ռազմական նշանակության ռազմամթերքի շրջանառության մեջ մտցնելու, այդպիսի հրազեն և ռազմամթերք ձեռք բերելու, իրացնելու, պահելու, փոխադրելու, առաքելու կամ կրելու բացարձակ արգելքի պայմաններում քրեական վարույթի նախաքննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել, իր կողմից շահագործվող «Ուազ» մակնիշի «M843MA136» հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում ապօրինի պահել և նույն ավտոմեքենայով ապօրինի փոխադրել է կրակոցներ կատարելու համար պիտանի, ակոսափող հրազեն հանդիսացող, 1901 թվականի գործարանային արտադրության «Наган» տեսակի «24413» համարի 7.62մմ /7.62X38/ տրամաչափի ակոսափող թմբուկավոր ատրճանակ և «Наган» տեսակի, այդ թվում՝ նաև նրա ապօրինի տիրապետության ներքո գտնվող թմբուկավոր և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ թմբուկավոր ատրճանակներից կրակվելու համար պիտանի, ռազմամթերք հանդիսացող թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 7.62մմ /7.62X38/ տրամաչափի փամփուշտներ, որոնք բոլորը հայտնաբերվել են վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից 30.03.2025թ. «Ուազ» մակնիշի «M843MA136» հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում կատարված խուզարկության արդյունքում: Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանը դատարանին միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ և հայտարարեց, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացվել է կամավոր՝ պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո, ինչպես նաև գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները: Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանը մեղադրվում է միջին ծանրության հանցանք կատարելու համար, առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալը համաձայն է իրեն մեղսագրվող արարքին, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը և հետևանքները՝ դատարանը բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը: Արագացված վարույթով դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կարգով ապացույցների հետազոտում չիրականացնելով և հիմք ընդունելով մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի կողմից իրեն ներկայացված մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու և դրա հետ համաձայն լինելու փաստը՝ հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանին մեղսագրվող արարքին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով տրված իրավական գնահատականը համապատասխանում է մեղադրանքի փաստական հանգամանքներին, որով և պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4-րդ և 10-րդ մասերի համաձայն՝ «4. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։ (…) 10. Համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ կիրառելն արգելք չէ լրացուցիչ պատիժ կամ անվտանգության միջոց նշանակելու համար»: Դատարանը գտնում է, որ վերոգրյալ արարքը կատարելու համար մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի, որը պետք է սահանվի՝ հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածով նախատեսված՝ վերը նշված պայմանները: Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության շարժառիթը և նպատակը, մեղադրյալի անձը բնութագրող, ինչպես նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներն ու նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը: Դատարանը մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտում այն, որ վերջինս Երկրապահ կամավորական միության հետ համատեղ մեկնել է մարտական դիրքեր և 02.10.2020թ.-29.10.2020թ. մասնակցել է մարտական գործողությունների և «Հոգեկան և վարքի խանգարումներ ափիոնատիպ նյութերի գործածման հետևանքով: Կախվածության համախտանիշ: F11.22» ախտորոշմամբ ստանում է մեթադոնային փոխարինող բուժում: Դատարանը մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է համարում կատարած արարքի համար զղջալը և մեղնքն ընդունելը: Դատարանը մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է համարում այն, որ վերջինս, դատվածություն ունենալով նախկինում դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար, որն օրենքով սահմանված կարգով մարված կամ վերացված չի եղել , կրկին կատարել է դիտավորյալ հանցանք : Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի՝ օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքների պահպանումը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»: Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի նպատակներն են. «(…) վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները» (Տե՛ս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասը): Շարադրված հոդվածների վերլուծությունից հետևում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու նպատակը բխում է արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքն ամրագրած՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի բովանդակությունից: Մասնավորապես՝ նշված հոդվածի այն պահանջից, ըստ որի՝ հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը (Արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի ու «Պատիժ» հասկացությանը և դրա նպատակների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, թիվ ՎԲ-192/07, թիվ ՎԲ-201/07 և թիվ ԱՎԴ2/0059/01/08 որոշումներում): ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»: Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է, որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա (Տե՛ս, mutatis mutandis, Վճռաբեկ դատարանի՝ Գառնիկ Գալստյանի գործով` 16.12.2014թ., թիվ ԵՄԴ/0027/01/14, Էդվարդ Ադամյանի գործով` 16.12.2014թ., թիվ ԵԷԴ/0048/01/14, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի գործով` 31.10.2014թ., թիվ ԵԿԴ/0252/01/13, Արմեն Շահբազյանի գործով` 15.08.2014թ., թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Նարեկ Սարգսյանի գործով` 22.12.2011թ., թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 և Գարուշ Մադաթյանի գործով՝ 17.02.2009թ., թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումները): Մեղադրյալին մեղսագրվող հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանը իրավական դիրքորոշում է արտահայտել Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշմամբ, համաձայն որի՝ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված կոնկրետ հանցանքի առանձնահատուկ հատկանիշները, որոնք կարող են ազդել հանրության վտանգավորության վրա՝ հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 17.02.2009թ., թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը): Ինչ վերաբերում է հանցագործության կատարման հանգամանքներին, ապա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ դրանք յուրաքանչյուր քրեական գործով պետք է գնահատման ենթարկվեն հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի համատեքստում: Գնահատման արդյունքում դատարանը պետք է պարզի հանցավոր վարքագծի դրսևորմանը նախորդող և ուղեկցող հանգամանքները, հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը և այլն: Դրանից բացի, դատարանի հետևությունները, ի թիվս այլոց, պետք է հիմնված լինեն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի կողմից արարքի հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին (տե՛ս թիվ ԵԷԴ/0132/01/13, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11, ՍԴ/0109/01/12, ԱՎԴ/0082/01/12, ԵԱՔԴ/0091/01/14 և ՎԲ-50/70 գործերով որոշումները): ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից և Վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատժատեսակի և պատժաչափի վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը: Այսպիսով՝ դատարանը, հաշվի առնելով Ա.Մարտիրոսյանի կատարած հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության շարժառիթն ու նպատակը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և հանցագործության ծանրությունը, վերջինիս անձը բնութագրող, ինչպես նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նշանակվող պատժի` վերջինիս վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը, հանցանքի սանկցիայով նախատեսված՝ նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակում, իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, օրենքով և ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով, որը նա պետք է կրի: Դատարանի գնահատմամբ միայն նման պատիժ նշանակելու և այն մեղադրյալի կողմից կրելու դեպքում է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանն ու հանցագործությունների կանխմանը, ինչպես նաև ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները: Ընդ որում, մեղադրյալ Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակն ու ժամկետը, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը որոշելիս դատարանը հաշվի է առնում կատարած հանցավոր արարքի բնույթի և հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող մի շարք գործոններ. ա) հանցագործության առարկայի տեսակն ու քանակը՝ կրակոցներ կատարելու համար պիտանի, ակոսափող հրազեն հանդիսացող, 1901 թվականի գործարանային արտադրության «Наган» տեսակի «24413» համարի 7.62մմ /7.62X38/ տրամաչափի ակոսափող թմբուկավոր ատրճանակ և «Наган» տեսակի, այդ թվում՝ նաև թմբուկավոր և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ թմբուկավոր ատրճանակներից կրակվելու համար պիտանի, ռազմամթերք հանդիսացող թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 7.62մմ /7.62X38/ տրամաչափի փամփուշտներ, բ) մեղադրյալի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի նկատմամբ և վարույթի մյուս հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ մեղադրյալը, գործելով ուղղակի դիտավորությամբ, չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել, իր կողմից շահագործվող «Ուազ» մակնիշի «M843MA136» հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում ապօրինի պահել և նույն ավտոմեքենայով ապօրինի փոխադրել է նշված հրազենն ու ռազմամթերքը: Ընդհանրացնելով վերը կատարված վերլուծությունը` դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժից մեղմ՝ ազատության սահմանափակման կամ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու հիմքերը բացակայում են, և որ նրա ուղղվելը հնարավոր չէ առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու: Այսպիսով՝ դատարանի եզրահանգումները պայմանավորված են վերը նշված հանգամանքների` իրենց ամբողջության մեջ մանրամասն վերլուծությամբ, մասնավորապես՝ դատարանը գտնում է, որ մեջբերված և վերլուծված փաստական տվյալների համակցությունը վկայում է Արթուր Մարտիրոսյանին ազատությունից զրկելու նպատակահարմարության և այդ կերպ պատժի նպատակներին հասնելու հնարավորության ու դրա համար բավարար հիմքերի առկայության մասին: Ինչ վերաբերում է պաշտպանի բարձրացված՝ Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ փաստարկներին՝ դատարանը վերոնշյալ հանգամանքների` իրենց ամբողջության մեջ մանրամասն վերլուծության վրա գտնում է, որ նեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակների իրագործմանը: Այսպես` վերը մեջբերված ու վերլուծված փաստական տվյալների համակցությունն ինքնին կանխորոշում է մեղադրյալի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանը։ Այս համատեքստում դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալի անձի և նրա արարքի բարձր հանրային վտանգավորությունը կանխորոշող հանգամանք է նաև հրազենն ու ռազմամթերքը ավտոմեքենայում ապօրինի պահելը և նույն ավտոմեքենայով ապօրինի փոխադրելը։ Նման պայմաններում, դատարանը գտնում է, որ պաշտպանի՝ որպես մեղադրյալ Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնավորումներ բերված հանգամանքները, բավարար չեն կարող համարվել ողջամիտ հետևության հանգելու առ այն, որ պատժի համակցված նպատակի իրագործման տեսանկյունից բացակայում է Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը փաստացի կրելու անհրաժեշտությունը։ Այլ կերպ՝ պաշտպանի կողմից որպես Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մատնանշված հանգամանքները ողջամտորեն չեն նվազեցնում մեղադրյալի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն այնքան, որ վերջինի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը լինի իրավաչափ։ Արթուր Մարտիրոսյանը սույն գործով հանցանքը թեպետ կատարել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 04.09.2024թ. թիվ ԵԴ1/0400/01/23 դատավճիռը կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը կրելը, սակայն, նկատի ունենալով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 78-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ տուգանքի ձևով պատիժը ազատազրկման հետ գումարելիս ի կատար է ածվելու առանձին, իսկ մեղադրյալ Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/0400/01/23 քրեական վարույթով նշանակվել է տուգանք, դատարանը չի կիրառում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոնը: Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությունը՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը, վերացնելու կամ փոխելու հիմքեր չկան, հետևաբար՝ դրանք պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, սակայն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 05.04.2025թ. «Ֆասթ Բանկ» ՓԲ ընկերության «Էրեբունի» մասնաճյուղում վճարման հանձնարարագրի՝ թիվ 67841524 անդորրագրով թիվ 900013298014 դեպոզիտ հաշվին Թամարա Աշոտի Արզումանյանի կողմից Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավի համար վճարված՝ 1.000.000 ՀՀ դրամը պետք է վերադարձնել գրավատուին՝ Թամարա Աշոտի Արզումանյանին: Քննարկելով վարութային ծախսերի հարցը՝ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման: Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին՝ դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված և Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի պատասխանատու պահպանությանը հանձնված՝ «ՈւԱԶ» մակնիշի «М843МА136» ռուսական համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է թողնել Արթուր Մարտիրոսյանի տնօրինմանը, «НАГАН» տեսակի «24413» համարի 7,62մմ (7,62x38) տրամաչափի ակոսափող թմբուկավոր ատրճանակը և թվով 7 հատ 7,62մմ (7,62x38) տրամաչափի փամփուշտները՝ վերադարձնել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչություն և թողնել վարչության տնօրինմանը, իսկ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և վարույթի նյութերին կցված՝ «Տելեկոմ Արմենիա» ԲԲ ընկերությունից գրությանը կից մեկ թվային ֆայլով ստացված լազերային սկավառակի վրա ներբեռնված տեղեկատվությունը և ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայությունից ստացված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի ծառայողներ Արգամ Կիրակոսյանին և Արմեն Բադալյանին ծառայության համար ամրակցված տեսանկարահանող սարքերի դեպքին վերաբերելի տեսաձայնագրությունների լազերային կսավառակը, պետք է պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 364-րդ, 464.4-րդ և 464.5-րդ հոդվածներով՝ դատարանը. Վ Ճ Ռ Ե Ց Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել ազատազրկման՝ 1(մեկ) տարի ժամկետով: Պատժի սկիզբը՝ 30.03.2025թ.: Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությունը՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 05.04.2025թ. «Ֆասթ Բանկ» ՓԲ ընկերության «Էրեբունի» մասնաճյուղում վճարման հանձնարարագրի՝ թիվ 67841524 անդորրագրով թիվ 900013298014 դեպոզիտ հաշվին Թամարա Աշոտի Արզումանյանի կողմից Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավի համար վճարված՝ 1.000.000(մեկ միլիոն) ՀՀ դրամը վերադարձնել գրավատուին՝ Թամարա Աշոտի Արզումանյանին: Իրեղեն ապացույց ճանաչված և Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի պատասխանատու պահպանությանը հանձնված՝ «ՈւԱԶ» մակնիշի «М843МА136» ռուսական համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, թողնել Արթուր Մարտիրոսյանի տնօրինմանը, «НАГАН» տեսակի «24413» համարի 7,62մմ (7,62x38) տրամաչափի ակոսափող թմբուկավոր ատրճանակը և թվով 7 հատ 7,62մմ (7,62x38) տրամաչափի փամփուշտները, վերադարձնել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչություն և թողնել վարչության տնօրինմանը, իսկ վարույթի նյութերին կցված արտավարութային փաստաթղթերը պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում: Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Մ. ՇԱՀՎԵՐԴՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 22-10-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 05-02-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատորը՝ 263 թերթից, 2-րդ հատորը՝ 245 թերթից, 3-րդ հատորը՝ 76 թերթից, 4-րդ հատորը՝ 104 թերթից |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 05-12-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 06-02-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը՝ 263 թերթից, 2-րդ հատորը՝ 245 թերթից, 3-րդ հատորը՝ 76 թերթից, 4-րդ հատորը՝ 104 թերթից |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| ՈՒր | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան |
| Ելքի գրության համարը | ԴԴԱ-8.1-Ե-14687/26 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 14-05-2026 |
|---|
Դատական գործ N: ԵԴ1/2632/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 05-12-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 03-12-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Հայկ |
| Ազգանուն | Ժամակոչյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արթուր Մարտիրոսյան Փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/՝ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ 22.10.2025թ. կայացված դատավճիռը և որպես պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 3 տարի 7 ամիս ժամկետով : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 08-12-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 05-12-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Վաչե |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Արթուր Մարտիրոսյան Փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/՝ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ 22.10.2025թ. կայացված դատավճիռը և ազատազրկման տեսքով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 10-02-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 14.5 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 10-02-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Էդգար |
| Ազգանուն | Մանասյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Նարինե |
| Ազգանուն | Հովակիմյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Բեկթաշյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 23-02-2026 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 03-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Կազմի դատավոր Ն․Հովակիմյանի՝ վատառողջ լինելու պատճառով |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 06-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
| Հետաձգման պատճառը | Պաշտպանի կողմից հետաձգման դիմում ստանալու և դատախազի մասնակցությունը ապահովելու պատճառով |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 12-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 15:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 12-03-2026 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Մարտիրոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/2632/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան)՝ հետևյալ կազմով՝ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Է.ՄԱՆԱՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ Ա․ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Ա.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ Հ.ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝ ՊԱՇՏՊԱՆ՝ Վ․ԴԱՎԹՅԱՆԻ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Ա.ՄԱՐՏԻՐՈՍՅԱՆԻ «12» մարտի 2026 թվական ք․Երևան դռնբաց դատական նիստում, վերաքննության կարգով քննության առնելով թիվ ԵԴ1/2632/01/25 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (նախագահող դատավոր՝ Մանվել Շահվերդյանի) 2025 թվականի հոկտեմբերի 22-ի դատավճռի դեմ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հայկ Ժամակոչյանի և մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի պաշտպան Վաչե Դավթյանի վերաքննիչ բողոքները, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1․Գործի դատավարական նախապատմությունը․ 1․1․ 2025 թվականի մարտի 30-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Վ․Գրիգորյանի (այսուհետ նաև՝ Քննիչ) կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 17159125 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի ապրիլի 01-ին Երևանի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն․Թոփուզյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։ 2025 թվականի ապրիլի 02-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ համակցված կիրառվել են տնային կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով, գրավը՝ 1․000․000 (մեկ) միլիոն ՀՀ դրամի չափով, և բացակայելու արգելքը։ 2025 թվականի մայիսի 27-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանքը երկարաձգվել է 2 (երկու) ամիս ժամկետով։ 2025 թվականի հուլիսի 11-ին Երևանի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն․Թոփուզյանի որոշմամբ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում չի հարուցվել։ 2025 թվականի հուլիսի 13-ին Քննիչի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 17818225 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի հուլիսի 13-ին Քննիչի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 17818325 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի հուլիսի 13-ին Քննիչի որոշմամբ թիվ 17818225 և 17818325 քրեական վարույթները միացվել են թիվ 17159125 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակվել է 17159125 նախաքննական համարի ներքո։ 2025 թվականի հուլիսի 13-ին Քննիչի որոշմամբ թիվ 17159125 քրեական վարույթից անջատվել է Արթուր Մարտիրոսյանին և Ա․Կ․-ին անհայտ անձի /անձանց/ կողմից թմրամիջոցներ իրացնելու դրվագներով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով /3 դրվագ/ նոր վարույթ, որին շնորհվել է թիվ 17818425 նախաքննական համարը։ 2025 թվականի հուլիսի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 17159125 քրեական վարույթը՝ հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, որը ԵԴ1/2632/01/25 համարի ներքո մակագրվել է դատավոր Մ․Շահվերդյանին։ 2025 թվականի հուլիսի 17-ին կայացվել է «Քրեական վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին» որոշում։ 2025 թվականի հուլիսի 25-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված գրավը և բացակայելու արգելքը թողնվել է անփոփոխ, տնային կալանքը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ 2025 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանքը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 22-ի դատավճռով վճռվել է. «Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և դատապարտել ազատազրկման՝ 1(մեկ) տարի ժամկետով: Պատժի սկիզբը՝ 30.03.2025թ.: Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությունը՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 05.04.2025թ. «Ֆասթ Բանկ» ՓԲ ընկերության «Էրեբունի» մասնաճյուղում վճարման հանձնարարագրի՝ թիվ 67841524 անդորրագրով թիվ 900013298014 դեպոզիտ հաշվին Թ․Ա․Ա․-ի կողմից Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավի համար վճարված՝ 1.000.000 (մեկ միլիոն) ՀՀ դրամը վերադարձնել գրավատուին՝ Թ․Ա․Ա․-ին: Իրեղեն ապացույց ճանաչված և Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի պատասխանատու պահպանությանը հանձնված՝ «ՈւԱԶ» մակնիշի «□□□□□» ռուսական համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, թողնել Արթուր Մարտիրոսյանի տնօրինմանը, «НАГАН» տեսակի «□□□□□» համարի 7,62մմ (7,62x38) տրամաչափի ակոսափող թմբուկավոր ատրճանակը և թվով 7 հատ 7,62մմ (7,62x38) տրամաչափի փամփուշտները, վերադարձնել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության փորձաքրեագիտական վարչություն և թողնել վարչության տնօրինմանը, իսկ վարույթի նյութերին կցված արտավարութային փաստաթղթերը պահել վարույթի նյութերի հետ՝ դրանք պահելու ամբողջ ընթացքում: (…)»: 1․2․ 2025 թվականի դեկտեմբերի 05-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ դատախազ Հ․Ժամակոչյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը, իսկ 2025 թվականի դեկտեմբերի 08-ին՝ պաշտպան Վ․Դավթյանի վերաքննիչ բողոքը։ Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2026 թվականի փետրվարի 10-ին: Վերաքննիչ դատարանի՝ 2026 թվականի փետրվարի 23-ի որոշմամբ դատախազ Հ․Ժամակոչյանի և պաշտպան Վ․Դավթյանի վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ և քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության։ 2․ Առաջին ատյանի դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը․ 2․1․ Առաջին ատյանի դատարանը 2025 թվականի հոկտեմբերի 22-ի դատավճռում, ի թիվս այլնի, նշել է հետևյալը․ «(…)Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանը մեղադրվում է միջին ծանրության հանցանք կատարելու համար, առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալը համաձայն է իրեն մեղսագրվող արարքին, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը և հետևանքները՝ դատարանը բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը: Արագացված վարույթով դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կարգով ապացույցների հետազոտում չիրականացնելով և հիմք ընդունելով մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի կողմից իրեն ներկայացված մեղադրանքն ամբողջ ծավալով ընդունելու և դրա հետ համաձայն լինելու փաստը՝ հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանին մեղսագրվող արարքին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով տրված իրավական գնահատականը համապատասխանում է մեղադրանքի փաստական հանգամանքներին, որով և պետք է ենթարկվի քրեական պատասխանատվության: (…) Դատարանը գտնում է, որ վերոգրյալ արարքը կատարելու համար մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության ու պատժի, որը պետք է սահանվի՝ հաշվի առնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածով նախատեսված՝ վերը նշված պայմանները: Պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում կատարված հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության շարժառիթը և նպատակը, մեղադրյալի անձը բնութագրող, ինչպես նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներն ու նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը: Դատարանը մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտում այն, որ վերջինս Երկրապահ կամավորական միության հետ համատեղ մեկնել է մարտական դիրքեր և 02.10.2020թ.-29.10.2020թ. մասնակցել է մարտական գործողությունների և «□□□□□» ախտորոշմամբ ստանում է □□□□□ բուժում: Դատարանը մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է համարում կատարած արարքի համար զղջալը և մեղնքն ընդունելը: Դատարանը մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է համարում այն, որ վերջինս, դատվածություն ունենալով նախկինում դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար, որն օրենքով սահմանված կարգով մարված կամ վերացված չի եղել , կրկին կատարել է դիտավորյալ հանցանք: Պատիժ նշանակելը քրեական գործերով արդարադատության իրականացման կարևոր և պատասխանատու բաղադրամասերից է, ուստի՝ օրենսդրի կողմից մեծապես կարևորվում է յուրաքանչյուր դեպքում անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս քրեաիրավական նորմերով ամրագրված օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքների պահպանումը: (…) Այսպիսով՝ դատարանը, հաշվի առնելով Ա.Մարտիրոսյանի կատարած հանցանքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, հանցագործության շարժառիթն ու նպատակը, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը և հանցագործության ծանրությունը, վերջինիս անձը բնութագրող, ինչպես նաև նրա պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նշանակվող պատժի` վերջինիս վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությունը, հանցանքի սանկցիայով նախատեսված՝ նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանների շրջանակում, իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, օրենքով և ներքին համոզմամբ, գտնում է, որ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկման ձևով, որը նա պետք է կրի: Դատարանի գնահատմամբ միայն նման պատիժ նշանակելու և այն մեղադրյալի կողմից կրելու դեպքում է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանն ու հանցագործությունների կանխմանը, ինչպես նաև ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները: Ընդ որում, մեղադրյալ Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակն ու ժամկետը, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը որոշելիս դատարանը հաշվի է առնում կատարած հանցավոր արարքի բնույթի և հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող մի շարք գործոններ. ա) հանցագործության առարկայի տեսակն ու քանակը՝ կրակոցներ կատարելու համար պիտանի, ակոսափող հրազեն հանդիսացող, 1901 թվականի գործարանային արտադրության «Наган» տեսակի «□□□□□» համարի 7.62մմ /7.62X38/ տրամաչափի ակոսափող թմբուկավոր ատրճանակ և «Наган» տեսակի, այդ թվում՝ նաև թմբուկավոր և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ թմբուկավոր ատրճանակներից կրակվելու համար պիտանի, ռազմամթերք հանդիսացող թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 7.62մմ /7.62X38/ տրամաչափի փամփուշտներ, բ) մեղադրյալի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի նկատմամբ և վարույթի մյուս հանգամանքները, մասնավորապես այն, որ մեղադրյալը, գործելով ուղղակի դիտավորությամբ, չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել, իր կողմից շահագործվող «Ուազ» մակնիշի «□□□□□» հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում ապօրինի պահել և նույն ավտոմեքենայով ապօրինի փոխադրել է նշված հրազենն ու ռազմամթերքը: Ընդհանրացնելով վերը կատարված վերլուծությունը` դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժից մեղմ՝ ազատության սահմանափակման կամ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու հիմքերը բացակայում են, և որ նրա ուղղվելը հնարավոր չէ առանց նշանակված պատիժը ռեալ կրելու: Այսպիսով՝ դատարանի եզրահանգումները պայմանավորված են վերը նշված հանգամանքների` իրենց ամբողջության մեջ մանրամասն վերլուծությամբ, մասնավորապես՝ դատարանը գտնում է, որ մեջբերված և վերլուծված փաստական տվյալների համակցությունը վկայում է Արթուր Մարտիրոսյանին ազատությունից զրկելու նպատակահարմարության և այդ կերպ պատժի նպատակներին հասնելու հնարավորության ու դրա համար բավարար հիմքերի առկայության մասին: Ինչ վերաբերում է պաշտպանի բարձրացված՝ Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ փաստարկներին՝ դատարանը վերոնշյալ հանգամանքների` իրենց ամբողջության մեջ մանրամասն վերլուծության վրա գտնում է, որ [մ]եղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակների իրագործմանը: Այսպես` վերը մեջբերված ու վերլուծված փաստական տվյալների համակցությունն ինքնին կանխորոշում է մեղադրյալի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանը։ Այս համատեքստում դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալի անձի և նրա արարքի բարձր հանրային վտանգավորությունը կանխորոշող հանգամանք է նաև հրազենն ու ռազմամթերքը ավտոմեքենայում ապօրինի պահելը և նույն ավտոմեքենայով ապօրինի փոխադրելը։ Նման պայմաններում, դատարանը գտնում է, որ պաշտպանի՝ որպես մեղադրյալ Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմնավորումներ բերված հանգամանքները, բավարար չեն կարող համարվել ողջամիտ հետևության հանգելու առ այն, որ պատժի համակցված նպատակի իրագործման տեսանկյունից բացակայում է Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը փաստացի կրելու անհրաժեշտությունը։ Այլ կերպ՝ պաշտպանի կողմից որպես Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մատնանշված հանգամանքները ողջամտորեն չեն նվազեցնում մեղադրյալի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն այնքան, որ վերջինի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը լինի իրավաչափ։ Արթուր Մարտիրոսյանը սույն գործով հանցանքը թեպետ կատարել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 04.09.2024թ. թիվ ԵԴ1/0400/01/23 դատավճիռը կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը կրելը, սակայն, նկատի ունենալով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 78-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ տուգանքի ձևով պատիժը ազատազրկման հետ գումարելիս ի կատար է ածվելու առանձին, իսկ մեղադրյալ Ա.Մարտիրոսյանի նկատմամբ թիվ ԵԴ1/0400/01/23 քրեական վարույթով նշանակվել է տուգանք, դատարանը չի կիրառում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոնը: Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությունը՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը, վերացնելու կամ փոխելու հիմքեր չկան, հետևաբար՝ դրանք պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, սակայն դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, 05.04.2025թ. «Ֆասթ Բանկ» ՓԲ ընկերության «Էրեբունի» մասնաճյուղում վճարման հանձնարարագրի՝ թիվ 67841524 անդորրագրով թիվ 900013298014 դեպոզիտ հաշվին Թ․Ա․Ա․-ի կողմից Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց գրավի համար վճարված՝ 1.000.000 ՀՀ դրամը պետք է վերադարձնել գրավատուին՝ Թ․Ա․Ա․-ին:(…)»։ 3. Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. 3․1․ 2025 թվականի ապրիլի 01-ին Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների կողմից ձեռքի մարտական հրաձգային զենքի և ռազմական նշանակության ռազմամթերքի շրջանառության մեջ մտցնելու՝ այդպիսի հրազեն և ռազմամթերք ձեռք բերելու, իրացնելու, պահելու, փոխադրելու, առաքելու կամ կրելու բացարձակ արգելքի պայմաններում քրեական վարույթի նախաքննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ապօրինի ձեռք է բերել, իր կողմից շահագործվող «Ուազ» մակնիշի □□□□□ հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով ապօրինի պահել և նույն ավտոմեքենայով ապօրինի փոխադրել է կրակոցներ կատարելու համար պիտանի, ակոսափող հրազեն հանդիսացող, 1901թ․ գործարանային արտադրության «Наган» տեսակի «□□□□□» համարի 7.62մմ /7.62x38/ տրամաչափի ակոսափող թմբուկավոր ատրճանակ և «Наган» տեսակի, այդ թվում նաև նրա ապօրինի տիրապետության ներքո գտնվող թմբուկավոր և համապատասխան տրամաչափի ակոսափող այլ թմբուկավոր ատրճանակներից կրակվելու համար պիտանի, ռազմամթերք հանդիսացող թվով 7 հատ գործարանային արտադրության 7.62մ /7.62x38/ տրամաչափի փամփուշտներ, որոնք բոլորը հայտնաբերվել են վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից 2025թ. մարտի 30-ին «Ուազ» մակնիշի □□□□□ հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում կատարված խուզարկության արդյունքում։ 4. Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, դրանք հիմնավորող փաստարկները և պահանջները. 4.1․ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հայկ Ժամակոչյանը, ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, ի թիվս այլնի, նշել է․ «(...) Գտնում եմ, որ Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի նկատմամբ որպես պատիժ նշանակված 1 տարի ժամկետով ազատազրկում կիրառելիս Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական իրավունքի նորմերի այնպիսի էական խախտում, որն ազդել է ճիշտ որոշում կայացնելու վրա: (…) Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատմամբ, հաշվի առնելով Արթուր Հրայրի Մարտիրոսյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ մասնավորապես, որ վերջինիս կողմից կատարված արարքը հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված միջին ծանրության հանցանք է, ապա պետք է փաստել, որ նշվածը վկայում է վերջինիս անձի հանրային բարձր վտանգավորություն ունենալու մասին: Հատկանշական է նաև Ա.Մարտիրոսյանին վերագրվող արարքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման բնույթը, այն, որ վերջինս ապօրինի ձեռք է բերել և շարունակաբար իր կողմից շահագործվող «Ուազ» մակնիշի «□□□□□» հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում ապօրինի պահել և նույն ավտոմեքենայով ապօրինի փոխադրել է նշված վերոհիշյալ հրազենն ու ռազմամթերքը: Հարկ է համարվում նաև նշել, որ վերջինիս ավտոմքենայի խուզարկությամբ հայտնաբերվել է ոչ միայն զենքը, այլ նաև հայտնաբերված զենքից կրակոց արձակելու համար փամփուշտները, ինչը վկայում է Արթուր Մարտիրոսյանի կողմից կատարած արարքի էլ ավելի բարձր հանրային վտանգավորության մասին, քանի որ փաստացի Արթուր Մարտիրոսյանը իրական հնարավորություն է ունեցել ցանկացած պահի նպատակաուղղված կամ անսպասելի կերպով կիրառելու ապօրինի իր մոտ գտնվող հրազենը։ Վերը նշվածը որպես անձը բնութագրող հանգամանք ակնհայտ վկայում է Ա.Մարտիրոսյանի անձի և վերջինիս կողմից կատարված արարքի հանրային բարձր վտանգավորության մասին, որպիսի պայմաններում դատարանի կողմից որպես պատիժ նշանակված 1 տարի ժամկետով ազատազրկումը չի համապատասխանում հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին, այն չի կարող ծառայել իր նպատակին, որի արդյունքում խախտվել են պատժի արդարացիության և անհատականացման սկզբունքները՝ նշանակված պատիժը չի համապատասխանում հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին, ինչպես նաև այն, որ Ա.Մարտիրոսյանի անձն ունի հանրային բարձր վտանգավորություն, որպիսի հանգամանքը ակնհայտ է վերջինիս վերագրվող արարքի բնույթից:(...)»։ Արդյունքում բողոքաբերը խնդրել է․ «Փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԴ1/2632/01/25 [գործով] դատավճիռը և որպես պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 3 տարի 7 ամիս ժամկետով:»։ 4.1․ Մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի պաշտպան Վաչե Դավթյանը, ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, ի թիվս այլնի, նշել է․ «(...) Գտնում եմ, ոի Դատարանն Արթուր Մարտիրոսյանի նկատմամբ [կայացրել] է խիստ պատիժ՝ դատապարտելով վերջինիս ազատազրկման 1/մեկ/ տարի ժամկետով։ Պաշտպանյալիս մեղսագրվող հանցանքը կատարելու պահին վերջինս դատվածություն չի ունեցել, նախկինում արատավորված չի եղել, մասնակցել է 44-օրյա պատերազմին։ Պաշտպանյալիս պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ չկան։ Մեղքն ամբողջությամբ ընդունել է և զղջացել իր կատարած արարքի համար։ Պատվարժան դատարան․ Համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 4-րդ մասի․ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները․ ․ անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը ․ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները ․ հանցանք կատարած անձը․․․ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մի շարք որոշումներում, ինչպես նաև գիտագործնական ժողովածուի մեջ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ արտահայտել է դիրքորոշումներ՝ մասնավորապես․ Լինում են դեպքեր, երբ օբյեկտիվ հանգամանքների ամբողջ զանգվածը վկայում է, որ պատժի նպատակների իրագործմանը հնարավոր է հասնել առանց նշանակված պատիժը ռեալ կիրառելու: Այս դեպքում օրենքը հնարավորություն է տալիս դատարանին նշանակված պատիժը չկիրառել` պայմանով, որ դատապարտյալը սահմանված ժամկետում կդրսևորի օրինակելի վարքագիծ: ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր կայուն նախադեպային իրավունքի շրջանակներում բազմիցս անդրադարձել է պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտին՝ շեշտելով, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը առանց իրական պատիժ նշանակելու ամբաստանյալի ուղղվելու հնարավորության մասին: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա։ Մեջբերված իրավական դիրքորոշումը ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերահաստատվել և կիրառվել է (տե՛ս, օրինակ, Խ. Ղազարյանի գործով 2010 թ. հուլիսի 23–ին կայացված թիվ ԵԷԴ/0138/01/09 որոշումը, Ա. Սահակյանի գործով 2010 թ. օգոստոսի 27–ին կայացված թիվ ԳԴ1/0003/01/10 որոշումը, Ա. Ստեփանյանի գործով 2010 թ. նոյեմբերի 5–ին կայացված թիվ ՍԴ/0085/01/10 որոշումը, Գ. Պետրոսյանի գործով 2010 թ. դեկտեմբերի 23–ին կայացված թիվ ԵԿԴ/0126/01/10 որոշումը, Ա. Ավետիսյանի գործով 2011 թ. հուլիսի 13–ին կայացված թիվ ԵԱՆԴ/0091/01/09 որոշումը, Է. Ասատրյանի գործով 2012 թ. օգոստոսի 24–ին կայացված թիվ ԵԷԴ/0201/01/11 որոշումը, Ս. Ամիրխանյանի գործով 2012 թ. նոյեմբերի 1–ին կայացված թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12 որոշումը, Ա. Մկրտչյանի գործով 2012 թ. դեկտեմբերի 5–ին կայացված թիվ ԼԴ/0093/01/12 որոշումը և այլն):(...)»։ Արդյունքում բողոքաբերը խնդրել է․ «Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԴ1/2632/01/25 դատավճիռը փոփոխել՝ 1 /մեկ/ տարի ազատազրկման տեսքով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել և սահմանել փորձաշրջան։»։ 5. Վերաքննիչ դատարան ներկայացված փաստաթղթերը և կողմերի պարզաբանումները. 5.1. 2026 թվականի մարտի 06-ին կազմված արձանագրության համաձայն՝ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հայկ Ժամակոչյանը դատարանի աշխատակազմի հետ հեռախոսազրույցի ընթացքում հայտնել է, որ չի կարող ներկայանալ դատական նիստին՝ նշելով, որ պնդում է իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը։ Միաժամանակ, նշել է նաև, որ պաշտպանի կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման՝ անհիմն լինելու հիմքով։ 5.2. Պաշտպան Վ․Դավթյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը։ 5.3. Մեղադրյալ Ա․Մարտիրոսյանը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը։ (առավել մանրամասն տե՛ս դատական նիստի ձայնագրառման կրիչում)։ 6․Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. 6.1. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և փաստարկների սահմաններում քննելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է: 2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին։»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները։»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: 4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ։»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից որոշակի ժամկետով մեկուսացնելն է, որը կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում: 2. Ազատազրկումը նշանակվում է 3 ամսից 20 տարի ժամկետով: 3.Ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 3 ամսից: 4. Անզգույշ հանցագործության համար ազատազրկումը չի կարող գերազանցել 10 տարին: 5. Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձը չի կարող դատապարտվել ազատազրկման:»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: (…) 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները. 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: (...)»: 6.2. ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից: Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (մեղքի ձև և տեսակ, շարժառիթ, նպատակ, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակություն, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարք և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճան և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Այսպիսով, պատիժ նշանակելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը: Հանցագործության այս հատկանիշներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 17.02.2009թ., թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը): Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև. «(...)[Պ]ատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…): (…)[Պ]ատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) [որը պետք է կիրառվի] պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում» (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը): Բացի այդ, Վճռաբեկ դատարանը թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԼԴ2/0019/01/09, ՍԴ/0226/01/09, ԳԴ1/0003/01/10, ՍԴ/0085/01/10, ԵԿԴ/0126/01/10, ԵԷԴ/0201/01/11, ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12 որոշումներով կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ, եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: Պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված` ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցագործության կատարման հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, հանցանք կատարած անձի մեղքի ձևը, հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործության հանրորեն վտանգավոր հետևանքները նախատեսելու բնույթն ու աստիճանը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը և այլն․ մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը) և այլն: 6.3. Վերոգրյալի համատեքստում՝ անդրադառնալով մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի արդարացիությանը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայի վերլուծությունից երևում է, որ այն այլընտրանքային է և հնարավորություն է տալիս դատարանին, ելնելով կոնկրետ հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթից և աստիճանից, հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակել արդարացի պատիժ՝ ընտրելով հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժատեսակներից որևէ մեկը՝ ազատության սահմանափակումը՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկումը՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով (արագացված վարույթի պայմաններում՝ 3 տարի 6 ամիս ժամկետով): 6.3.1. Մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժի՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկման մեղմ լինելու մասին դատախազի պնդման կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը նախ արձանագրում է, որ պատժի արդարացիությունը և համաչափությունը գնահատելիս պետք է հաշվի առնել նաև քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ծանրացնող և մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները։ Հաշվի առնելով այն, որ մեղադրյալին մեղսագրվում է միջին ծանրության հանցանքի կատարում, վերջինս զղջացել է կատարած արարքի համար և ընդունել է մեղքը, Երկրապահ կամավորական միության հետ համատեղ մեկնել է մարտական դիրքեր և 02․10․2020թ․-29․10․2020թ․ մասնակցել է մարտական գործողությունների, «□□□□□» ախտորոշմամբ ստանում է □□□□□ բուժում, հանցանքը կատարել է դատվածություն ունենալու պայմաններում՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված՝ արդարության և պատասխանատվության անհատականացման, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից, իսկ առավել խիստ պատիժ նշանակելու հիմքերը բացակայում են, ուստի մեղադրյալ Ա․Մարտիրոսյանի նկատմամբ 1 տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի՝ վերջինիս համար մեղմ լինելու մասին դատախազի փաստարկը Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի չէ։ Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանն այլ հանգամանքների հետ միասին հաշվի է առել նաև արարքի հանրային վտանգավորությունը, ինչն էլ հիմք է հանդիսացել մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված ամենախիստ պատժատեսակը՝ ազատազրկումն ընտրելու համար։ Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի այն դիրքորոշմանը, որ մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի նկատմամբ 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկում նշանակելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը: Տվյալ դեպքում 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկում նշանակելը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից: 6.3.2․ Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության վերաբերյալ պաշտպանի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ սույն որոշման 6.3-6.3.1 կետերում արված դիտարկումներն ինքնին բավարար են գալու համոզմանն առ այն, որ սույն դեպքում առանց մեղադրյալին ազատությունից փաստացի զրկելու հնարավոր չէ հասնել պատժի նպատակների իրացմանը, ուստի այս կապակցությամբ Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումները ևս ընդունելի են Վերաքննիչ դատարանի համար: 6․4․ Վերոգրյալից զատ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում անդրադարձ կատարել մեղադրյալի նկատմամբ տնային կալանքի ձևով կիրառված խափանման միջոցին։ Մասնավորապես, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասով հստակ սահմանված է նախքան դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին 1 օրը 1 մեկ օրվա դիմաց հաշվակցելու կանոնը։ 6․4․1․ Սույն քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությունից ակնհայտ է դառնում, որ մեղադրյալ Ա․Մարտիրոսյանը անազատության մեջ է գտնվում 2025 թվականի մարտի 30-ից, իսկ Առաջին ատյանի դատարանը նրա նկատմամբ նշանակել է 1 տարի ժամկետով ազատազրկում, որը Վերաքննիչ դատարանի սույն որոշմամբ թողնվել է անփոփոխ։ Փաստացի մեղադրյալին նրա նկատմամբ նշանակված պատժից մնացել է կրելու 18 (տասնութ) օր, սակայն մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքը անփոփոխ թողնվելու պայմաններում մեղադրյալը գտնվելու է արգելանքի տակ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, ինչը սույն պարագայում չի կարող դիտարկվել իրավաչափ։ Վերոգրյալի համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքը 2026 թվականի մարտի 30-ին ենթակա է վերացման։ 6.5. Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վերը նշված հանգամանքների հիման վրա կառուցված Առաջին ատյանի դատարանի՝ մեղադրյալի նկատմամբ 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի և այն փաստացի կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ եզրահանգումները իրավաչափ են և բխում են գործով ձեռք բերված փաստերից, միաժամանակ, գտնում է, որ դատախազի և պաշտպանի կողմից վերաքննիչ բողոքներում չեն ներկայացվել այնպիսի ծանրակշիռ փաստարկներ, որոնք կարող են վկայել հակառակի մասին: Վերոգրյալի համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտում բացակայում է դատական ակտի բեկանման հիմք հանդիսացող որևէ դատական սխալ, վիճարկվող դատական ակտը հիմնավորված և պատճառաբանված է, ուստի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հայկ Ժամակոչյանի և մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի պաշտպան Վաչե Դավթյանի վերաքննիչ բողոքները պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը՝ թողնել անփոփոխ: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 367-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հայկ Ժամակոչյանի և մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի պաշտպան Վաչե Դավթյանի վերաքննիչ բողոքները մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԴ1/2632/01/25 դատավճիռը թողնելով անփոփոխ: 2. Մեղադրյալ Արթուր Մարտիրոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքը վերացնել 2026 թվականի մարտի 30-ին: 3. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ ԴԱՏԱՎՈՐ ԴԱՏԱՎՈՐ Է․ՄԱՆԱՍՅԱՆ Ն․ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ Ա․ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 12-03-2026 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 12-05-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 5 հատոր, համապատասխանաբար՝ 263, 245, 78, 104, 110 թերթ: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 12-05-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 5 հատոր, համապատասխանաբար՝ 263, 245, 78, 104, 110 թերթ: |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 40454/26 |