ԵԴ1/2634/01/25

Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՆՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ

18 հուլիսի 2025թ․ ք.Երևանում

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)

նախագահությամբ
դատավոր՝ Մ․Արամյանի
քարտուղարությամբ՝ Մ.Գևորգյանի
մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող՝ Ա․Գրիգորյանի
մեղադրյալ՝ Ա․Թադևոսյանի
պաշտպան՝ Ա․Մկրտչյանի

դռնբաց դատական նիստում դատաքննության հատուկ կարգով՝ արագացված վարույթի շրջանակներում, քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Ալիկ Բաբկենի Թադևոսյանի (ծնված՝ 05․01․1971թ, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնալուծված, կրթություն չունեցող, չի աշխատում, հաշվառված է և բնակվում է՝ Կոտայքի մարզ, գ․Պտղնի, 5 նրբանցք, 8 տուն հասցեում հասցեում)։
Ալիկ Բաբկենի Թադևոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։

Դատավճռի նկարագրական մաս.
2025 թվականի ապրիլի 07-ին ՀՀ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60258225 քրեական վարույթը։
2025 թվականի մայիսի 14-ին նախաքննությամբ ձեռք բերված բավարար ապացույցների համակցության հիման վրա որոշում է կայացվել Ալիկ Բաբկենի Թադևոսյանի նկատմամբ հարուցել քրեական հետապնդում` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
Ալիկ Բաբկենի Թադևոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
Ստեփան Կարենի Արզումանյանին մեղադրանք է առաջադրվել հանրորեն վտանգավոր այն արարքների կատարման համար որ նա «չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, 2025 թվականի մարտի 17-ին՝ ժամը 19:15-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մյասնիկյան փողոցում վարել է «Վազ» մակնիշի 66 NV 636 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան և հրաժարվել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է թիվ 8259010657 արձանագրությունը։
Այսինքն՝ Ալիկ Բաբկենի Թադևոսյանին մեղսագրվում է մեղավորությամբ կատարված արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով»։

Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը.
Նախնական դատալսումների ժամանակ արագացված վարույթով դատաքննության հատուկ կարգ կիրառելու հարցի քննարկման ժամանակ մեղադրյալ Ա․Թադևոսյանը և վերջինիս պաշտպան Ա․Մկրտչյանը ներկայացրեցին արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդություն։
Հանրային մեղադրողի կողմից ներկայացվեց մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը, որից հետո մեղադրյալ Ա․Թադևոսյանը հայտնեց, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և պնդում է ներկայացված միջնորդությունը:
Հանրային մեղադրող Ա․Գրիգորյանը դատական նիստում հայտնեց, որ արագացված վարույթ կիրառելու դեմ չի առարկում։
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, արձանագրային որոշմամբ բավարարել արագացված վարույթ կիրառելու մասին մեղադրյալի միջնորդությունն և նշանակել լրացուցիչ դատալսումներ։

Արագացված վարույթով լրացուցիչ դատալսումները․
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ փաստաթղթերը․
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոն օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանից ստացված տեղեկանքի ձև 8-ը, համաձայն որի՝ Ալիկ Թադևոսյանը չունի դատվածություն։

Դատավճռի պատճառաբանական մաս․
Դատարանի իրավական վերլուծությունը, դատարանի հետևությունները և իրավական հիմնավորումները.
Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Ալիկ Թադևոսյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, արձանագրում է, որ Ալիկ Թադևոսյանը կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, վերջինս ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասին /…/ 2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը` պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:/.../:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ՝ Ալիկ Թադևոսյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
1) դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին
2) պատժի, մասնավորապես՝ արդյոք մեղադրյալը ենթակա է պատժի և ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի նրա նկատմամբ, մեղադրյալը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը, թե ոչ։
Անդրադառնալով մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող, ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝(…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ: (…)»։
Դատարանը, որպես մեղադրյալ Ա․Թադևոսյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում այն, որ՝
-առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել:
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ա․Թադևոսյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Դատարանը մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանք է գնահատում այն, որ վերջինս՝
-երիտասարդ է (հիմք՝ Ա․Թադևոսյանի անձնագիրը, անձնական տվյալների մասին տեղեկանքը),
-նախկինում դատված չի եղել (հիմք՝ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի տեղեկանքը)։
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Ա․Թադևոսյանի քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․)4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։/.../:»
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են
ա)օրինականությունը,
բ)արդարությունը,
գ)պատժի անհատականացումը,
դ)մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածը սահմանում է, որ
1. Հանրային աշխատանքները դատարանի նշանակած և իրավասու մարմնի որոշած վայրում չվարձատրվող, դատապարտյալի ուսումնառությունից կամ աշխատանքից ազատ ժամանակահատվածում նրա կողմից հանրության համար օգտակար այնպիսի աշխատանքների կատարումն է, որոնք չեն վտանգում նրա ֆիզիկական կամ հոգեկան առողջությունը։
2. Հանրային աշխատանքները դատապարտյալի համաձայնությամբ ոչ ավելի, քան օրական 4 ժամ տևողությամբ սահմանվում են ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ 60-270 ժամ տևողությամբ/.../:
Մեղադրյալին վերագրվող արարքը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն հանդիսանում է ոչ մեծ ծանրության հանցանք։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի 5-րդ կետի համաձայն /․․․/ 5. Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձը չի կարող դատապարտվել ազատազրկման/․․․/
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Ալիկ Թադևոսյանի նկատմամբ պատժի տեսակն և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, այն, որ մեղադրյալը նախկինում դատապարտված չի եղել, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող մյուս հանգամանքները։
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է նշանակվի այնպիսի պատիժ, որը կապահովի պատժի նպատակների իրականացումը և չի առաջացնի բացասական հետևանքներ վերջինիս ընտանիքի համար։Նման պայմաններում Դատարանն գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին հասնելու համար նրա նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարած հանցանքի համար պետք է նշանակել պատիժ՝ 80 ժամ հանրային աշխատանքների ձևով։Դատարանը նշված եզրահանգման է գալիս հաշվի առնելով մեղադրյալի հայտարարությունը ֆինանսական մեծ եկամուտ և ստաբիլ աշխատանք չունենալու վերաբերյալ, ինչպես նաև տուգանքից ավելի խիստ պատիժ՝ հանրային աշխատանքներ, նշանակելու վերաբերյալ միջնորդությունը։
Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին, Դատարանը գտնում է, որ Ալիկ Թադևոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո այն վերացնել։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը պարտավոր է անդրադառնալ ի թիվս այլնի նաև իրեղեն ապացույցների, վարույթային ծախսերի, գույքի նկատմամբ կիրառված (կիրառվելիք) արգելադրման, գույքային հայցի հարցերին, սակայն Դատարանը, պարզելով, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալի գույքի վրա արգելանք չի կիրառվել, գույքային հայց չի ներկայացվել, սահմանափակվում է այդ փաստերի արձանագրմամբ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 346-350-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը՝

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ալիկ Թադևոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանք կատարելու մեջ և պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ 80 ժամ տևողությամբ։
Ալիկ Թադևոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո այն վերացնել։
Իրեղեն ապացույցների, գույքային հայցի, վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Քրեական գործին կցված արտավարութային փաստաթղթերը պահել քրեական գործի հետ միասին՝ դրանց պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում (բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով և 377-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքերով):


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՄՈՒՇԵՂ ԱՐԱՄՅԱՆ