ԵԴ1/2630/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

2025 թվականի հուլիսի 29-ին Երևան քաղաքում

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական
դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)` հետևյալ կազմով

Նախագահությամբ դատավոր՝ Տիգրան Ոսկանյանի
Քարտուղարությամբ՝ Սյուզաննա Բադալյանի

Մասնակցությամբ
Մեղադրող՝ Հրանուշ Միքաելյանի
Մեղադրյալ` Մանվել Սիմոնյանի

Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մանվել Վազգենի Սիմոնյանի (ծնված՝ 18.09.1985 թվականին Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չի աշխատում, ամուսնացած, խնամքին երկու անչափահաս երեխա, դատվածություն չունեցող, հաշվառված է՝ Լոռու մարզ, քաղաք Ալավերդի, Սանահին թաղամաս, 4-րդ փողոց, 22-րդ տուն հասցեում, փաստացի բնակվում է՝ քաղաք Երևան, Շերամի փողոց, 17-րդ շենք, 36-րդ բնակարան հասցեում)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի փետրվարի 27-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի ՃՏՀ քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60079324 քրեական վարույթը:
2025 թվականի հունվարի 27-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի ՃՏՀ քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60142225 քրեական վարույթը:
2025 թվականի հունվարի 27-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Հ․Սահրադյանի որոշմամբ՝ թիվ 60079324 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 60142225 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 60079324 քրեական վարույթի համարի ներքո։
2025 թվականի հունիսի 26-ին Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Հ.Միքաելյանի որոշմամբ՝ թիվ 60079324 քրեական վարույթով Մանվել Վազգենի Սիմոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2025 թվականի հունիսի 27-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Դ․Շահբազյանի որոշմամբ՝ թիվ 60079324 քրեական վարույթով մեղադրյալ Մանվել Վազգենի Սիմոնյանի նկատմամբ կիրառվել է այլընտրանքային խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը:
Թիվ 60079324 քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի Մանվել Վազգենի Սիմոնյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 2025 թվականի հուլիսի 14-ի գրությամբ Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազությունից ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, մուտքագրվել է 14.07.2025 թվականին և նույն օրն էլ համակարգչային ծրագրի միջոցով իրականացվող գործերի բաշխմամբ, գործը մակագրվել է դատավոր Տիգրան Ոսկանյանին։
Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/2630/01/25 համարը:
Քրեական գործը դատավորին հանձնվել է 2025 թվականի հուլիսի 15-ին։
2025 թվականի հուլիսի 16-ին որոշում է կայացվել Մանվել Վազգենի Սիմոնյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով թիվ ԵԴ1/2630/01/25 քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումների նշանակելու մասին:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ:
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Մանվել Վազգենի Սիմոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա տեղյակ լինելով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայությունում 2022 թվականի հունիսի 05-ին իր վերաբերյալ կայացված վարչական իրավախախտման գործով թիվ 8180203321 որոշման, այն է՝ մեկ տարի ժամկետով՝ 2022 թվականի հունիսի 05-ից մինչև 2023 թվականի հունիսի 05-ն ընկած ժամանակահատվածում, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկման մասին, զրկման ժամկետը չլրացած՝ 2023 թվականի ապրիլի 25-ին` ժամը 18:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մարգարյան փողոցում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 37 ON 029 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է թիվ 8180254046 արձանագրությունը:
Մանվել Վազգենի Սիմոնյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվելով հարբած (ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի 0.745 միլիգրամ պարունակությամբ), 2025 թվականի հունվարի 04-ին՝ ժամը 02:03-ի սահմաններում, վարել է «Նիսսան» մակնիշի 40 YY 444 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը Երևան քաղաքի Անդրանիկի փողոցում, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է թիվ 8259012017 արձանագրությունը։
3.Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Մեղադրյալ Մանվել Վազգենի Սիմոնյանը, հիմնական դատալսումների ժամանակ օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից՝ ցուցմունք չտվեց, միաժամանակ հայտնեց, որ ընդունում է մեղքը և զղջում:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
Հետազոտվել են.
Զննում կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2023 թվականի ապրիլի 25-ին՝ ժամը 18։10-ին, Երևան քաղաքի Մարգարյան փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Գոհար Արզումանյանի (կրծքանշան՝ թիվ 10960) կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180254064 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Մանվել Վազգենի Սիմոնյանը (ծնված 18.09.1985թ., բնակվող՝ ք. Երևան, Շերամի 1 շենք, 14 բնակարան հասցեում) 2023 թվականի ապրիլի 25-ին՝ ժամը 18:00-ին` տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված, Երևան քաղաքի Մարգարյան փողոցում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 37 ON 029 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
2025 թվականի հունվարի 04-ին՝ ժամը 02:14-ին, Երևան քաղաքի Անդրանիկի փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Ռոբերտ Եղիազարյանի (կրծքանշան թիվ 03286) կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259012017 արձանագրությունը, համաձայն որի` Մանվել Վազգենի Սիմոնյանը (ծնված 18.09.1985թ., բնակվող՝ ք. Երևան, Շերամի 1 շենք, 14 բնակարան հասցեում) 2025 թվականի հունվարի 04-ին՝ ժամը 02:03-ին` չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և գտնվելով ոչ սթափ վիճակում Երևան քաղաքի Անդրանիկի փողոցում վարել «Նիսսան» մակնիշի 30 II 002 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի զննության համաձայն՝ ստուգաչափման սարքի համարն է՝ 91101092, զննման համարը՝ 02067, զննման ամսաթիվը՝ 04.01.2025թ., զննման ժամը՝ 02։08:31, վերջին ստուգաչափման ամսաթիվը՝ 23.09.2024թ., դատարկ թեստ՝ 0.000 մգ/լ, ստուգաչափման ձևաչափը՝ ավտոմատ, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0,745 մգ/լ, վարորդի անունն է՝ Մանվել, ազգանունը՝ Սիմոնյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը՝ 40 YY 444, պարեկային ծառայողի ազգանունը՝ Եղիազարյան, կրծքանշանի համարը՝ 03286, ստորաբաժանումը՝ 1-ին գումարտակ, 2-րդ վաշտ։
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ից կողմից տրված թիվ 135704 ստուգաչափման վկայականի զննության համաձայն՝ վկայականն ուժի մեջ է 2024 թվականի մայիսի 23-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 23-ը, ստուգաչափման սարքի գործարանային համարն է 91101092, տեսակը՝ Jupiter X/RP, չափման տիրույթը՝ 0.000-2000մգ/լ ճշտության դասը, կարգը/սխալանքը 5±10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ-ին, ստուգաչափումը կատարվել է հետևյալ ստուգաչափման մեթոդիկայի անվանման նշագրի՝ MU2835-2008, ստուգաչափողի անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Ա․Մանուկյան, իսկ բաժնի/լաբորատորիայի վարիչ անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Գ.Մարտիրոսյան։
2022 թվականի հունիսի 05-ին՝ ժամը 20:30-ին, Ալավերդի քաղաքի Թումանյան 3 հասցեում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Լոռու մարզի 2-րդ վաշտի 4-րդ դասակի պարեկ Սահակ Կիրակոսյանի (կրծքանշան թիվ 12229) կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180203321 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Մանվել Վազգենի Սիմոնյանը (ծնված 18.09.1985թ., բնակվող՝ ք. Երևան, Շերամի 1 շենք, 14 բնակարան հասցեում) 2022 թվականի հունիսի 05-ին` ժամը 20:20-ին՝ Սանահին Սարահարթում ոչ սթափ վիճակում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 17 SM 700 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։ Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն։
Վարչական իրավախախտման արձանագրության շրջանակներում 05.06.2022 թվականին որոշում է կայացվել Մանվել Վազգենի Սիմոնյանին վարորդական իրավունքի վկայականից զրկել 1 (մեկ) տարի ժամկետով։ Վերջինս ստորագրությամբ ստացել է որոշման պատճենը և կատարման կարգի մասին քաղվածքը։
Ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի զննության համաձայն՝ ստուգաչափման սարքի համարն է՝ 91100836, զննման համարը՝ 01152, զննման ամսաթիվը՝ 05.06.2022թ., զննման ժամը՝ 20:22։24, վերջին ստուգաչափման ամսաթիվը` 23.03.2022թ., դատարկ թեստ 0,000 մգ/լ, ստուգաչափման ձևաչափը՝ ավտոմատ, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.766 մգ/լ, վարորդի անունն է Մանվել, ազգանունը՝ Սիմոնյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը՝ 17 SM 700, պարեկային ծառայողի ազգանունը՝ Կիրակոսյան, կրծքանշանի համարը` 12229, ստորաբաժանումը՝ 2-րդ վաշտ, 4-րդ դասակ։
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ից կողմից տրված թիվ 054516 ստուգաչափման վկայականի զննության համաձայն՝ վկայականն ուժի մեջ է 2021 թվականի օգոստոսի 30-ից մինչև 2022 թվականի օգոստոսի 30-ը, ստուգաչափման սարքի գործարանային համարն է 91100836, տեսակը՝ Jupiter XRP, չափման տիրույթը 0.000-1200մգ/լ, ճշտության դասը, կարգը/սխալանքը 5±10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ-ին, ստուգաչափումը կատարվել է հետևյալ ստուգաչափման մեթոդիկայի անվանման նշագրի` MU2835-2008, ստուգաչափող անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Ա․Գուլքանյան, իսկ բաժնի/լաբորատորիայի վարիչ անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Գ.Մարտիրոսյան:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրում Մանվել Վազգենի Սիմոնյանի (ՀԾ համարանիշ 2809850437) մուտքագրման արդյունքում պարզվել է, որ վերջինիս տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը (RB133229 սերիա համարի վարորդական վկայական) ունեցել է զրկված կարգավիճակ: Զրկման սկիզբը 15.06.2022 թվականից, ավարտը՝ 05.06.2023 թվականը:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 3-8, 18-25, 37-39)
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված` վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված թիվ 8180254064, 8180203321 և 8259012017 արձանագրությունները, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 01152 և 02067 կտրոնները, ստուգաչափման թիվ 054516 և 135704 վկայականը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության պատճենները:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 3-8, 18-25, 40-41)
4.Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները:
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա դատարանի կողմից հաստատված են համարվում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
-Մանվել Վազգենի Սիմոնյանը 2022 թվականի հունիսի 05-ին վարչական իրավախախտման գործով կայացված թիվ 8180203321 որոշմամբ մեկ տարի ժամկետով՝ 2022 թվականի հունիսի 05-ից մինչև 2023 թվականի հունիսի 05-ը զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից,
-Մանվել Վազգենի Սիմոնյանը, տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված լինելով, զրկման ժամկետը չլրացած՝ 2023 թվականի ապրիլի 25-ին` ժամը 18:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մարգարյան փողոցում վարել է «Ինֆինիտի» մակնիշի 37 ON 029 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է թիվ 8180254046 արձանագրությունը:
-Մանվել Վազգենի Սիմոնյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվելով հարբած (ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի 0.745 միլիգրամ պարունակությամբ), 2025 թվականի հունվարի 04-ին՝ ժամը 02:03-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Անդրանիկի փողոցում, վարել է «Նիսսան» մակնիշի 40 YY 444 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկի կողմից կազմվել է թիվ 8259012017 արձանագրությունը։
5.Դատարանի իրավական վերլուծությունը.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Մանվել Վազգենի Սիմոնյանին վերագրվող արարքները, այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքները մեղադրյալի կողմից կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքների կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Մանվել Վազգենի Սիմոնյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքները, որոնց նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը։
Մանվել Վազգենի Սիմոնյանի մեղքը հիմնավորվում է ինչպես կայացված վարչական իրավախախտման մասին արձանագրություններով, այնպես էլ սույն դատավճռի 3-րդ բաժնում թվարկված թույլատրելի ապացույցներով: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը ընդունել է իր մեղքը, Դատարանը գտնում է, որ վերոնշյալ հանգամանքների ապացուցված լինելու վերաբերյալ մանրամասն վերլուծություններ անելու անհրաժեշտություն չկա:
Դատարանը հաստատված համարելով հանցագործության և դրա կատարման մեջ Մանվել Վազգենի Սիմոնյանի մեղքի ապացուցված լինելը, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքների համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
-ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
-դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրք) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում:
Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Այսպիսով, պատիժ նշանակելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը: Հանցագործության այս հատկանիշներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Արմեն Սուրիկի Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) դատարանի կողմից արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի բացահայտումը սերտորեն կապված է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների հետ՝ թե՛ արդարացի պատիժ նշանակելու և թե՛ պատժի անհատականացման համատեքստում: Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (տե՛ս mutatis mutandis Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-17-րդ կետերը): Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա: (…)»:
Օրենսդրի կողմից կոնկրետ հոդվածով սահմանված պատիժների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…)այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
2.Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով: (…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը, որպես մեղադրյալ Մանվել Վազգենի Սիմոնյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է արձանագրում՝ մեղքն ամբողջությամբ ընդունելը, անկեղծորեն զղջալը, դատվածություն չունենալը, խնամքին երկու անչափահաս երեխաների առկայությունը։
Միաժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մանվել Վազգենի Սիմոնյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Վերոգրյալ իրավական նորմերի լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Մանվել Վազգենի Սիմոնյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մանվել Վազգենի Սիմոնյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունների համար ենթակա է պատժի տուգանքի ձևով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։ Սահմանված պատիժը տվյալ դեպքում համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Միաժամանակ Դատարանը գտնում է, որ Մանվել Վազգենի Սիմոնյանի նկատմամբ սույն դրվագներով վերջնական պատիժ պետք է նշանակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով։
Միաժամանակ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Մանվել Վազգենի Սիմոնյանը հայտարարեց, որ ինքն անհապաղ ի վիճակի չէ ամբողջությամբ վճարել տուգանքը, այլ կարող է այն վճարել մաս-մաս, ապա Դատարանը հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի գտնում է, որ մեղադրյալին պետք է հնարավորություն տալ նշանակվելիք տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ըստ դատապարտյալի և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան մարմնի կողմից համատեղ սահմանած վճարման ժամանակացույցի:
ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածի համաձայն դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
-որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
-վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
-ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
-դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
-ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք, վարութային ծախսեր, ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցեր առկա չեն, դատարանը այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Մանվել Վազգենի Սիմոնյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ։
Մանվել Վազգենի Սիմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Մանվել Վազգենի Սիմոնյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Մանվել Վազգենի Սիմոնյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգով՝ թույլատրել Մանվել Վազգենի Սիմոնյանին դատավճռով նշանակված 750.000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ըստ դատապարտյալի և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան մարմնի կողմից համատեղ սահմանած վճարման ժամանակացույցի:
Մանվել Վազգենի Սիմոնյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ՏԻԳՐԱՆ ՈՍԿԱՆՅԱՆ