ԵԴ1/2627/01/25







Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«28» նոյեմբերի 2025 թվական քաղաք Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ` ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` ԳՈՀԱՐ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂՆԵՐ ԴԻԱՆԱ ԿՅՈՒՐՂՅԱՆԻ
ՍԱՄԻՆԵ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ ԿԱՐԻՆԵ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ՍԵՐԳԵՅ ԲՈՒԴԱՂՅԱՆԻ

«Աջափնյակ 1» նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում արագացված վարույթով քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սերգեյ Գևորգի Բուդաղյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (4 դրվագով) (ծնված` 1993 թվականի մարտի 29-ին՝ Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, բարձրագույն կրթությամբ, չի աշխատում, դատված՝ դատվածությունը չմարված, հաշվառման և բնակության հասցե՝ քաղաք Երևան, Մարգարյան փողոց, 14-րդ շենք, 15-րդ բնակարան)։

1․ Նկարագրական մաս.
2024 թվականի դեկտեմբերի 17-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60752124 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հունվարի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60107825 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հունվարի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60135325 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հունվարի 31-ին թիվ 60107825 և 60135325 քրեական վարույթները միացվել են թիվ 60752124 քրեական վարույթին։
2025 թվականի մայիսի 07-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60292125 քրեական վարույթը, որը 2025 թվականի հունիսի 25-ի որոշմամբ միացվել է թիվ 60752124 քրեական վարույթին։
2025 թվականի հունիսի 26-ին Սերգեյ Գևորգի Բուդաղյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (4 դրվագով)։
2025 թվականի հունիսի 27-ին Սերգեյ Գևորգի Բուդաղյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի հուլիսի 14-ին թիվ քրեական գործը մուտքագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որով 2025 թվականի հուլիսի 18-ին ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
2025 թվականի նոյեմբերի 18-ին կիրառվել է արագացված վարույթ և իրականացվել են լրացուցիչ դատալսումներ։

1.1. Մեղադրանքի փաստական նկարագրություն.
Մեղադրյալ Սերգեյ Գևորգի Բուդաղյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ նա, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով՝ 2024 թվականի մայիսի 8-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 8-ը, զրկված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու պայմաններում, 2024 թվականի նոյեմբերի 10-ին՝ ժամը 18:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի «Զվարթնոց» օդանավակայանում, վարել է «Հյունդայի» մակնիշի 37 EM 824 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից, և ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180418843 արձանագրությունը։
Բացի այդ, Սերգեյ Գևորգի Բուդաղյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով՝ 2024 թվականի մայիսի 8-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 8-ը, զրկված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու, պայմաններում, 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին՝ ժամը 09:50-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կիևյան փողոցում, վարել է «Ֆորդ» մակնիշի 37 BX 896 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից, և ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180428309 արձանագրությունը:
Բացի այդ՝ Սերգեյ Գևորգի Բուդաղյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով՝ 2024 թվականի մայիսի 8-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 8-ը, զրկված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու պայմաններում, 2024 թվականի դեկտեմբերի 30-ին՝ ժամը 10:40-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայում, վարել է «Ֆորդ» մակնիշի 37 BX 896 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից, և ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180416960 արձանագրությունը։
Բացի այդ՝ Սերգեյ Գևորգի Բուդաղյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից մեկ տարի ժամկետով՝ 2024 թվականի մայիսի 8-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 8-ը, զրկված լինելու և այդ մասին նախապես տեղյակ լինելու պայմաններում, 2025 թվականի ապրիլի 19-ին` ժամը 10:35-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Մազմանյան փողոցում, վարել է «Հյունդայի» մակնիշի 65 SS 988 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչը հայտնաբերվել է տվյալ տարածքում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից, և ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259039227 արձանագրությունը:

1.2. Արագացված վարույթի կարգ.
Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Սերգեյ Գևորգի Բուդաղյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ և հայտնել, որ ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպան Կարինե Խաչատրյանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները։
Դատարանը, քննարկելով միջնորդությունը և գտնելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը և բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։

1.3. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված փաստաթղթերը, դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Լրացուցիչ դատալսումներում Դատարանը հետազոտել է հետևյալ փաստաթղթերը.

Դատվածության և հետախուզման առկայության վերաբերյալ ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 11․11․2024թ․ թիվ ԱՐԴ/1079/01/24 դատավճիռը, ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնից ստացված տեղեկանքը, որոնց համաձայն՝ Սերգեյ Գևորգի Բուդաղյանը Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 11․11․2024թ․ թիվ ԱՐԴ/1079/01/24 դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի, որի վճարման համար սահմանվել է 12 ամիս ժամկետ, սակայն առ 26․11․2025թ․ Սերգեյ Բուդաղյանի կողմից վճարում չի կատարվել։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 52/

Պետական եկամուտների կոմիտեի շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի հարցվող ժամանակահատվածներում Սերգեյ Գևորգի Բուդաղյանի եկամտի վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, ծննդյան վկայականի և անձի ֆունկցիոնալության գնահատման թիվ 2024․ԿԳԺ-21161․15764․2098 որոշման պատճենները, համաձայն որոնց Սերգեյ Գևորգի Բուդաղյանն ունի 2014 թվականին ծնված հաշմանդամություն ունեցող մեկ երեխա։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

2․ Պատճառաբանական մաս.
2.1. Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Սերգեյ Գևորգի Բուդաղյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սերգեյ Գևորգի Բուդաղյանին վերագրված արարքներն ապացուցված են, դրանք ճիշտ են որակված և համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին:
2.2. Անդրադառնալով մեղադրյալ Սերգեյ Գևորգի Բուդաղյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործությունների համար պատիժ նշանակելու հարցին` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
Հանցանքները կատարելու պահին գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով պատիժ է նախատեսվում տուգանք` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներ` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալ Սերգեյ Գևորգի Բուդաղյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյո՞ք Սերգեյ Գևորգի Բուդաղյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) Սերգեյ Գևորգի Բուդաղյանը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքների համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Սերգեյ Գևորգի Բուդաղյանի նկատմամբ.
դ) Սերգեյ Գևորգի Բուդաղյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը,
2) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի հղիությունը,
3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը,
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
5) հանցանքը կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդմամբ կատարելը,
6) հանցանքը կարեկցանքի շարժառիթով կատարելը,
7) հանցանքը քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները խախտելով կատարելը,
8) հանցանքը հանցագործությունից տուժած անձի հակաիրավական վարքագծի ազդեցության տակ կատարելը,
9) հանցանքը սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ այն անձի ազդեցությամբ կատարելը, որից հանցավորը գտնվում է նյութական, ծառայողական կամ այլ կախվածության տակ,
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
11) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը,
12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը:
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»:
Տվյալ դեպքում Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետը՝ Սերգեյ Բուդաղյանի քրեական պատասխատատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում խնամքին հաշմանդամություն ունեցող մեկ անչափահասի առկայությունը, իսկ նույն հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետի հիմքով՝ խոստովական ցուցմունքներ տալը։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև առաջադրված մեղադրանքում իրեն ամբողջությամբ մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (տե՛ս Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշում):
Դատարանը մեղադրյալ Սերգեյ Բուդաղյանի քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտարկում հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետ)։
2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանն արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս պետք է նշանակի պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։
2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…):»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ․
«(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ քրեական գործով արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…): Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»: (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետը)
Անդրադառնալով արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ քրեական գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-15-րդ կետերը):
Վկայակոչված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Սերգեյ Գևորգի Բուդաղյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալ Սերգեյ Գևորգի Բուդաղյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություններ,
- ենթադրյալ հանցանքները կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը,
- նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող սույն դատավճռի 2.2.1 կետում նշված հանգամանքները,
- մեղադրյալը հայտնել է, որ չի աշխատում և տուգանքի ձևով պատիժ նշանակվելու դեպքում հնարավորություն չի ունենա այն վճարելու, բացի այդ, միջնորդել է պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքների ձևով։
Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Սերգեյ Բուդաղյանի նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված հանրային աշխատանքներ պատժատեսակը՝ առաջին երեք դրվագով՝ 60 (վաթսուն) ժամ տևողությամբ, չորրորդ դրվագով՝ 100 (հարյուր) ժամ տևողությամբ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: (․․․)»։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, Դատարանը գտնում է, որ հանցագործությունների համակցությամբ Սերգեյ Գևորգի Բուդաղյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով՝ պատիժ սահմանելով հանրային աշխատանքներ 270 (երկու հարյուր յոթանասուն) ժամ տևողությամբ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(․․․)
11. Պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը: Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը և պատժի կրման սկիզբ է համարվում առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրման սկիզբը:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն․
«Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:»։
Ելնելով վերոգրյալից և հաշվի առնելով, որ Սերգեյ Բուդաղյանի կողմից առաջին երեք դրվագով հանցանքները կատարվել են մինչև թիվ ԱՐԴ/1079/01/24 քրեական գործով դատավճիռ կայացնելը, իսկ չորրորդ դրվագով հանցանքը՝ թիվ ԱՐԴ/1079/01/24 քրեական գործով դատավճիռ կայացնելուց և օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով՝ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ի թիվ ԱՐԴ/1079/01/24 դատավճռով նշանակված 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը և Սերգեյ Բուդաղյանի նկատմամբ վեջնական պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ 270 ժամ տևողությամբ և տուգանք 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Սերգեյ Գևորգի Բուդաղյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը:
2․3․ Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը՝ մեղադրյալի հետագա պատշաճ վարքագիծը և պատժի կատարումն ապահովելու համար։
2.4. Գործով իրեղեն ապացույցներ, գույքային հայց, վարութային ծախսեր չկան, հետևաբար այդ հարցերը Դատարանը չի քննարկում։
2.5. Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալի գույքի արգելադրում չի կիրառվել, և դատավճիռ կայացնելիս հիմքեր չկան դրա կիրառման համար։
2.6. Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ապացույց ճանաչված փաստաթղթերը պետք է թողնել քրեական գործի նյութերում։
2.7. Սույն դատական ակտը կայացնելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-րդ, 33-րդ, 99-րդ, 347-350-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով։

3. Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերոգրյալից` Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Սերգեյ Գևորգի Բուդաղյանին մեղավոր ճանաչել 4 դրվագով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (1-ին դրվագով) նշանակել պատիժ հանրային աշխատանքներ 60 ժամ տևողությամբ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (2-րդ դրվագով) նշանակել պատիժ հանրային աշխատանքներ 60 ժամ տևողությամբ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (3-րդ դրվագով) նշանակել պատիժ հանրային աշխատանքներ 60 ժամ տևողությամբ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (4-րդ դրվագով) նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ հանրային աշխատանքներ 100 ժամ տևողությամբ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կանոններով հանցանքների համակցությամբ պատիժները մասնակիորեն գումարելու միջոցով Սերգեյ Գևորգի Բուդաղյանի նկատմամբ նշանակել պատիժ հանրային աշխատանքներ 270 (երկու հարյուր յոթանասուն) ժամ տևողությամբ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի և 75-րդ հոդվածի կանոններով նշանակված պատժին լրիվ գումարել Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ի թիվ ԱՐԴ/1079/01/24 դատավճռով նշանակված 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը և Սերգեյ Բուդաղյանի նկատմամբ վեջնական պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ 270 ժամ տևողությամբ և տուգանք 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կանոններով Սերգեյ Բուդաղյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի վճարման համար սահմանել 1 (մեկ) տարի ժամկետ և թույլատրել տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ յուրաքանչյուր ամիս հավասարաչափ վճարելու կարգով:
Սերգեյ Բուդաղյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով):


ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ