Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/2592/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
19.1
Պատասխանող
Գևորգ Նիկողոյան Վալոդիայի
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Արամայիս Ասատրյան
Քրեական վերաքննիչ
Արսեն Նիկողոսյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Արամայիս Ասատրյան
Քրեական վերաքննիչ
Արսեն Նիկողոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-07-09 | 14:00 | 5 | |||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-06-12 | 13:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-05-07 | 14:00 | 5 | Կայացել է | ԵԴ1/2592/01/25 ՈՐՈՇՈՒՄ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԻ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «7» մայիսի 2026թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Դատարան) նախագահող դատավոր Ա.Ասատրյան դատական նիստի քարտուղար Ս.Սիմոնյան մասնակցությամբ` հանրային մեղադրող Դ.Կյուրեղյանի պաշտպաններ Հ.Հարությունյանի, Ա.Ալիխանյանի մեղադրյալ Գ.Նիկողոսյանի դռնբաց դատական նիստում, հիմնական դատալսումների ընթացքում քննարկելով մեղադրյալ Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի (ծնված՝ 1986 թվականի ապրիլի 21-ին) նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու հարցը Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2025 թվականի հուլիսի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 16132625 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գևորգ Նիկողոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Նույն օրը Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/2592/01/25 քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 2025 թվականի հուլիսի 23-ին՝ նախնական դատալսումների ընթացքում, Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը 3 (երեք) ամիս ժամանակով երկարաձգելու մասին: Դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 4-ի որոշմամբ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի հունվարի 28-ը ներառյալ: Դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 22-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը փոխվել է: Մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ՝ որպես խափանման միջոցներ են ընտրվել՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը: 2. Գևորգ Նիկողոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա «խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին 2002թ. դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և ՀՀ Կառավարության 2010թ. մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու և պահելու թույլտվություն, Ելեզար Յակովլևիչ Յուրտաևի դրդմամբ՝ նրա համար 2025 թվականի փետրվարի 28-ին՝ ժամը 19:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Օհանովի փողոցի թիվ 21 շենքում ինքնությունը չպարզված անձից 10.000 ՀՀ դրամի դիմաց ապօրինի ձեռք է բերել մեկ թղթի փաթեթում լցված 0,15 գրամ նախնական քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց և մեկ նրբաթիթեղի մեջ փաթեթավորված, զգալի չափի՝ 0,05 գրամ քաշով «Մեթամֆիտամին» տեսակի թմրամիջոց, որոնք նույն օրը փոխանցել է Ելեազար Յուրտաևին, ինչն էլ նույն օրը՝ 28.02.2025թ. ժամը 20:00-ից 20:20-ի սահմաններում հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱԳՊԴՊ բաժնի ծառայողների կողմից ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնում` Ե.Յուրտաևի անձնական խուզարկության ժամանակ»։ 2.1. Դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 23-ի որոշման համաձայն՝ «(...) Սույն որոշման նախորդ կետում վկայակոչված իրավադրույթների լույսի ներքո գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի շարունակական կիրառման անհրաժեշտության հարցին, Դատարանն արձանագրում է, որ դեռևս առկա է և չի վերացել մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պահպանման անհարժեշտությունը: Մասնավորապես՝ Դատարանը գտնում է, որ վարույթի տվյալ փուլում ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու՝ այդ թվում նաև՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու, և նոր հանցանք կատարելու հավանականությունը բարձր է։ Դատարանի գնահատմամբ՝ վարույթի սույն փուլում մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորումը, դեռևս շարունակվում է լինել այն արդյունավետ իրավական ներգործության միջոցը, որը կարող է կաշկանդել վերջինին դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և հնարավորություն է տալիս հասնել ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին: Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - գործով դատաքննության դեռևս չսկսված լինելը և ապացույցների հետազոտված չլինելը, այդ համատեքստում նաև՝ գործով անցնող անձի (Ելեազար Յուրտաևի) և մեղադրյալի որոշակի փոխհարաբերություններ ունենալը, - մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի անձը, մասնավորապես այն, որ սույն գործով իրեն վերագրվող հանցանքը վերջինն ենթադրաբար կատարել է՝ դիտավորյալ հանցանքի համար դատվածություն ունենալու պայմաններում: Ավելին՝ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանը սույն գործով իրեն վերագրվող հանցանքը ենթադրաբար կատարել է նաև՝ մեղսագրվող հանցանքին նույնական ենթադրյալ հանցանքի համար քրեական հետապնդման տակ գտնվելու ընթացքում և անազատության հետ չկապված խափանման միջոց ընտրված լինելու պայմաններում, - մեղադրյալին վերագրվող հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, ակնկալվող հնարավոր պատժի խստությունը։ Դատարանի գնահատմամբ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անել առ այն, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է կանխել միայն վերջինի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջոցով: Այլ կերպ, Դատարանը գտնում է, որ վարույթի սույն փուլում վերոհիշյալ հանգամանքները վկայում են այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու անբավարարության մասին»: 2.2. Դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 22-ի որոշման համաձայն՝ «(...) Սույն որոշման 4-5-րդ կետերում շարադրված իրավադրույթների, վերլուծության լույսի ներքո գնահատելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները և անդրադառնալով Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի շարունակական կիրառման անհրաժեշտության հարցին, Դատարանն արձանագրում է, որ թեև որոշակի առումով շարունակվում է իրատեսական լինել Դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 23-ի որոշմամբ արձանագրված մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը (տես սույն որոշման 2.1. կետը), այնուամենայնիվ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի վերոհիշյալ ռիսկերն այլևս այն աստիճանի բարձր չեն, որ հնարավոր չլինի չեզոքացնել այլընտրանքային խափանման միջոցների՝ մասնավորապես տնային կալանքի, գրավի և բացակայելու արգելքի կիրառմամբ։ Այլ կերպ՝ Դատարանը գտնում է, որ գործի նյութերում առկա չեն այնպիսի տեղեկությունների և փաստերի որոշակի ամբողջություն, որը հնարավորություն կտար ողջամիտ ենթադրություն կատարել առ այն, որ քրեական գործով դատական վարույթի ընթացքում և գործի քննության արդեն տվյալ փուլում՝ Գևորգ Նիկողոսյանի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելը՝ հնարավոր է միայն նրա ազատության իրավունքն ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառմամբ սահմանափակելու հաշվին, և որ տվյալ դեպքում առկա է նրան շարունակական կալանքի տակ պահելու բացարձակ անհրաժեշտությունը: Այլ խոսքով՝ Դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում առկա չէ այնպիսի հասարակական շահ, որը, անմեղության կանխավարկածի հաշվառմամբ, կարող է արդարացնել նահանջն անձի ազատության իրավունքից (այդ իրավունքը ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառմամբ սահմանափակելով): Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ի թիվս այլնի ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ հանձնվել է դատարանի քննությանը: Այս կապակցությամբ Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ի տարբերության նախաքննության փուլի, դատաքննության փուլում ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ավելի նվազ հավանականություն է առկա, պայմանավորված այն հանգամանքով, որ ապացույցների հավաքման գործընթացն արդեն իսկ ավարտվել է։ Բացի այդ ապացուցողական նյութը, որը դրվել է Գևորգ Նիկողոսյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում՝ կազմում են նաև օբյեկտիվ ապացույցներ, իսկ վարույթին օժանդակող անձանցից (վկաներ) երեքը՝ հանդիսանում են ոստիկանության աշխատակիցներ, - գործի քննության ընթացքում՝ Գևորգ Նիկողոսյանը շուրջ 11 ամիս ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառմամբ գտնվում է անազատության մեջ։ Այս կապակցությամբ Դատարանը հարկ է համարում անդրադառնալ նաև՝ սույն գործի դատաքննությունը ձգձգած և ձգձգող պատճառներին: Մասնավորապես՝ ընդհանուր առմամբ հրավիրված 6 դատական նիստերից 4 դատական նիստ՝ վերջնարդյունքում հետաձգվել է՝ Գևորգ Նիկողոսյանի (պաշտպանական կողմի) կամքից անկախ գոյություն ունեցող հանգամանքներով։ Վերոգրյալի ամբողջի համատեքստում, Դատարանի գնահատմամբ՝ Գևորգ Նիկողոսյանի կողմից ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու հավանականության վերաբերյալ նախորդիվ կայացված որոշումներով բերված եզրահանգումները գործի քննության ներկա փուլում և ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառմամբ շարունակական կալանքի տակ պահելու համատեքստում՝ այլևս չեն կարող ծանրակշիռ համարվել՝ հաշվի առնելով նաև կիրառվող այլընտրանքի տեսակը (նաև՝ տնային կալանք, գրավ)։ Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ թեև Գևորգ Նիկողոսյանը սույն գործով իրեն վերագրվող հանցանքը ենթադրաբար կատարել է՝ դիտավորյալ հանցանքի համար դատվածություն ունենալու պայմաններում, մեղսագրվող հանցանքին նույնական ենթադրյալ հանցանքի համար քրեական հետապնդման տակ գտնվելու ընթացքում, այնուամենայնիվ Դատարանը գտնում է, որ այդ հանգամանքներն ինքնին ևս՝ այլևս չեն վկայում վերջինի կողմից նոր հանցանք կատարելու բարձր հավանականության մասին։ Դատարանը նման եզրահանգման է գալիս հաշվի առնելով ինչպես վերոհիշյալ քրեական գործերով (դեպքով) ենթադրյալ հանցավոր վարքագիծ դրսևորելու միջև ընկած ժամանակահատվածի տևականությունը (շուրջ 2 տարի), այնպես էլ վերջինի դատվածության հիմքում ընկած հանցանքի տարաբնույթ լինելը: Դատարանը չի կարող անտեսել նաև այն փաստը, որ սույն գործով վերջինին մեղսագրվող արարքը կատարվել է ազատության մեջ լինելու պայմաններում և իրականացվել է մեղադրյալի ֆիզիկական մասնակցությամբ: Այսինքն՝ անձին վերագրվող հանցանքն իր բնույթով այնպիսին է, որ այդ հիմքով նոր ենթադրյալ հանցանքի կատարումը կարող է իրատեսական համարվել վերջինի ինչպես անմիջապես ֆիզիկական, այնպես էլ հեռախոսային կապի օգտագործման միջոցով մասնակցության դեպքում։ Այսինքն՝ Դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալի կողմից ենթադրյալ հանցագործության կատարման անբաժանելի մաս կազմում է իր իսկ ֆիզիկական անմիջական մասնակցությունը, որի դեպքում տնային կալանք խափանման միջոցի կիրառումը կարող է որոշակի դժվարություններ առաջացնել: Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ վերոգրյալ վտանգի կանխումը կարող է իրականացվել նաև տնային կալանքի պայմաններում նույնպես, քանի որ վերջինը, ըստ էության, զրկված կլինի ինչպես անմիջապես ֆիզիկական մասնակցություն ցուցաբերելուց, այնպես էլ՝ որևէ հեռախոսային կապից օգտվելու հնարավորությունից։ Դատարանի գնահատմամբ վերոհիշյալ հանգամանքների առկայությունը դատական վարույթի սույն փուլում այլևս չի վկայում կալանավորման նաև վերոհիշյալ հիմքով Գևորգ Նիկողոսյանին ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառմամբ շարունակական կալանքի տակ պահելու բացարձակ անհրաժեշտության առկայության մասին։ Ավելին՝ Դատարանը գտնում է, որ հակառակ մեկնաբանության դեպքում կարող է բացառվել այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու հնարավորությունն այն անձանց նկատմամբ, ովքեր կմեղադրվեն դատվածություն ունենալու պայմաններում կամ քրեական հետապնդման տակ գտնվելու ընթացքում ենթադրաբար կատարված հանցավոր արարքի համար։ Դատարանը մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի շարունակական կիրառման անհրաժեշտության հարցի համատեքստում գնահատման է ենթարկում նաև՝ Գևորգ Նիկողոսյանի ընտանեկան պայմանները՝ այդ թվում նաև այն, որ նրա մայրը բնակվում է միայնակ, ընդ որում՝ ունի առողջական խնդիրներ և խնամքի կարիք: Ավելին՝ Դատարանը գտնում է, որ բոլոր հանգամանքների հաշվառումը կարևորվում է նաև անձի բարոյական կերպարի ընդհանուր նկարագիրը կազմելու հարցում։ Այլ կերպ, թեև անձը բնութագրող հանգամանքները, որպես կանոն, չեն կարող խափանման միջոցի ընտրման կամ փոփոխման հարցում առանցքային դեռ կատարել, այնուամենայնիվ դրանց անտեսման պարագայում Դատարանը կարող է անարդյունավետ և նպատակների չծառայող խափանման միջոցներ կիրառել։ Նշվածի համատեքստում Դատարանը չի կարող անձի նկատմամբ ավելի մեղմ խափանման միջոցի հարցը քննարկելիս, հաշվի չառնել այն հանգամանքը, որ մեղադրյալի խնամքին է գտնվում առողջական խնդիրներ և խնամքի կարիք ունեցող, միայնակ բնակվող մայրը։ Գևորգ Նիկողոսյանին մեղսագրվող արարքի բնույթի, հանրային վտանգավորության աստիճանի, սույն գործի փաստական հանգամանքների համատեքստում՝ Դատարանը գտնում է, որ նախորդիվ նշված հանգամանքները` որպես մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը հակակշռող գործոններ՝ քրեական գործի քննության արդեն տվյալ փուլում այլևս բավարար են գործի պատշաճ քննության ապահովման հանրային շահի և մեղադրյալի անձնական ազատության միջև արդարացի հավասարակշռությունը հաստատելու համար՝ այլընտրանքային խափանման միջոցների, մասնավորապես՝ տնային կալանքի, գրավի և բացակայելու արգելքի կիրառմամբ։ Վերոգրյալից զատ, Դատարանն ընդգծում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը վերջնական չէ, ուստի մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի հետագա ոչ իրավաչափ վարքագծի պայմաններում կիրառված խափանման միջոցները կարող են ենթարկվել վերանայման: Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ կոնկրետ դեպքում այլևս առկա չեն բավարար հիմնավորումներ այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու անբավարարության վերաբերյալ: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը պետք է փոխել: Մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ համակցված՝ որպես խափանման միջոցներ պետք է ընտրել՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը: Տնային կալանքի ժամկետ պետք է սահմանել 3 (երեք) ամիսը, որի ընթացքում Գևորգ Նիկողոսյանին պետք է արգելել՝ իր բնակության վայրում՝ Երևան քաղաքի, Մալաթիա-Սեբաստիա բնակավայրի, Անդրանիկի 61 Շ կից ապօրինի շինություն հասցեում շփում ունենալ կամ հյուրընկալել այլ անձանց՝ բացառությամբ մերձավոր ազգականների, ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց՝ բացառությամբ պետական մարմինների կողմից ուղարկված առաքանուց: Տնային կալանքի սկիզբը պետք է հաշվել Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ էլեկտրոնային հսկողության միջոցի կիրառման պահից: Դատարանը գտնում է նաև, որ գրավի գումարի չափ պետք է սահմանել 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամը, որն ենթակա է մուծման Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դեպոզիտ հաշվեհամարին (900013298014)՝ սույն որոշումը կայացնելուց հետո՝ եռօրյա ժամկետում, իսկ գրավը կիրառված պետք է համարել՝ գրավի գումարը մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթը Դատարան ներկայացնելու պահից: Դատարանը գտնում է նաև, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանին անհապաղ պետք է ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից»: Դատավարության մասնակիցների դիրքորոշումները. 3. Հանրային մեղադրող Դ.Կյուրեղյանը գտավ, որ մեղադրյալ Գ․Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքի փոփոխման անհրաժեշտությունը բացակայում է: Պաշտպան Ա․Ալիխանյանը գտավ, որ Գ․Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքի պահպանման անհրաժեշտությունը բացակայում է: Նշեց, որ վերջինի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել նաև այլընտրանքային առավել մեղմ խափանման միջոցների կիրառմամբ: Պաշտպան Հ.Հարությունյանը և մեղադրյալ Գ․Նիկողոսյանը միացան պաշտպան Ա․Ալիխանյան դիրքորոշմանը : Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. 4. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)»: ՀՀ Սահմանադրության 78-րդ հոդվածի համաձայն` «Հիմնական իրավունքների և ազատությունների սահմանափակման համար ընտրված միջոցները պետք է պիտանի և անհրաժեշտ լինեն Սահմանադրությամբ սահմանված նպատակին հասնելու համար: Սահմանափակման համար ընտրված միջոցները պետք է համարժեք լինեն սահմանափակվող հիմնական իրավունքի և ազատության նշանակությանը»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին¦ եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար, (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: (…) 5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց. 2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ 4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: 6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան»: 5. Սույն որոշման նախորդ կետում վկայակոչված իրավադրույթների լույսի ներքո գնահատելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները և անդրադառնալով մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված տնային կալանք խափանման միջոցի շարունակական կիրառման անհրաժեշտության իրավաչափության հարցին, Դատարանն արձանագրում է, որ դեռևս առկա է և չի վերացել Դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 22-ի որոշմամբ արձանագրված մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի (տնային կալանքի) պահպանման անհարժեշտությունը (տես սույն որոշման 2.2. կետը): Դատարանի գնահատմամբ՝ վարույթի սույն փուլում մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքը, դեռևս շարունակվում է լինել այն արդյունավետ իրավական ներգործության միջոցը, որը կարող է կաշկանդել վերջինին դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և հնարավորություն է տալիս հասնել ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին: Դատարանի վերոհիշյալ եզրահանգումը պայմանավորված է ինչպես մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանին տնային կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հերքող նոր փաստական տվյալների բացակայությամբ, այնպես էլ նրան տնային կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորող Դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 22-ի որոշմամբ արձանագրված հանգամանքներով (տես սույն որոշման 2.2. կետը): Վերոգրյալի համատեքստում, Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ թեև հանրային մեղադրողի կողմից ներկայացված ապացույցների (գրավոր ապացույցներ, հարցաքննվել է մեկ վկա) մի մասը հետազոտվել է, այնուամենայնիվ Դատարանի գնահատմամբ՝ վերոհիշյալ արձանագրումը կոնկրետ տվյալ դեպքում և Դատարանի՝ խնդրո առարկա հարցի կապակցությամբ նախորդիվ կայացված որոշումներով արձանագրված հանգամանքների համատեքստում՝ դեռևս չի վկայում Գևորգ Նիկողոսյանին տնային կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտության բացակայության մասին: Անդրադառնալով Գևորգ Նիկողոսյանի սույն քրեական վարույթի շրջանակներում անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածին, ապա Դատարանը կոնկրետ դեպքում հաշվի առնելով այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են դատավարության տևողությունը ձգձգող պատճառների ընդհանուր առմամբ սուբյեկտիվ պատճառներով ձևավորված չլինելը, գործով ներգրավված անձանց քանակը, մեղսագրվող արարքի փաստական և իրավական բովանդակությունը, ապացուցման ենթակա հանգամանքների շրջանակն ու հետազոտվող ապացույցների ծավալը, որն իր ամբողջության մեջ, ըստ էության, վկայում է սույն գործի բարդության մասին, գտնում է, որ դեռևս հիմքեր չկան Գևորգ Նիկողոսյանի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածի և սույն գործի քննության ընդհանուր ժամկետի միջև ողջամիտ հարաբերակցության չպահպանման և այդ համատեքստում տնային կալանքի կիրառմամբ շարունակական ազատությունից զրկելը չհիմնավորված դիտարկելու համար: Ամփոփելով վերոգրյալը, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը, ներառյալ դրա շրջանակներում կիրառված սահմանափակումները (տես նաև սույն 2.2 կետերը)՝ պետք է երկարաձգել երեք ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի օգոստոսի 12-ը ներառյալ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 115-րդ, 116-րդ, 122-րդ, 123-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/2592/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը, ներառյալ դրա շրջանակներում կիրառված սահմանափակումները՝ երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի օգոստոսի 12-ը ներառյալ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԱՐԱՄԱՅԻՍ ԱՍԱՏՐՅԱՆ | |
| Երևանի քրեական դատարան | 2026-04-07 | 14:00 | 5 | Չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-03-16 | 12:00 | 5 | Նշանակվել է դատական նիստ | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2026-01-22 | 16:00 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-12-12 | 15:00 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-10-24 | 16:00 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-10-13 | 16:00 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-10-03 | 16:00 | 5 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-07-23 | 14:30 | 5 | Նիստը կայացել է |
Բարձրագույն դատական խորհրդի 27․09․2018թ․ թիվ ԲԴԽ-40-Ո-105 որոշման համաձայն ապանձնավորված դատական ակտի տարբերակը։
Իսկականի հետ ճիշտ է։
———————————————————————————————————————————
ԵԴ1/2592/01/25
Երևան քաղաքի
առաջին ատյանի
ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարան՝
Նախագահող դատավոր՝
Վ․Ջիվանյան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան),
Նախագահությամբ դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյանի,
«12» մարտի 2026թ. ք.Երևան
գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2026 թվականի հունվարի 22-ի թիվ ԵԴ1/2592/01/25 որոշման դեմ Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դիանա Կյուրեղյանի հատուկ վերանայման բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Վարութային նախապատմությունը.
1. 2025 թվականի հուլիսի 14-ին Առաջին ատյանի դատարանը ստանձնել է թիվ ԵԴ1/2592/01/25 քրեական գործով վարույթն՝ ըստ մեղադրանքի՝ Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 22-ի որոշմամբ՝ մեղադրյալ Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոփոխվել է և վերջինիս նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ համակցված կիրառվել են տնային կալանքը՝ 3/երեք/ ամիս ժամկետով, գրավը՝ 500․000/հինգ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքը :
2. Վերոնշյալ որոշման դեմ Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դիանա Կյուրեղյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ թիվ ԵԴ1/2592/01/25 գործով օրինականությունը և հիմնավորվածությունը հաստատող նյութերի հետ միասին, մակագրվել և 2026 թվականի փետրվարի 27-ին հանձնվել է Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին:
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և բողոքի պահանջը.
3. Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դիանա Կյուրեղյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում նշել է հետևյալը.
«(…) Գտնում եմ, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի վիճարկվող դատական ակտը հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ, 118-րդ հոդվածների բնույթից ու բովանդակությունից, ինչպես նաև հակասում է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի, ՄԻԵԴ-ի մի շարք նախադեպային որոշումների պահանջներին, հետևաբար դրանով թույլ է տրվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ, որոնք ազդել են վարույթի ելքի վրա, ուստի, գտնում եմ, որ նշված որոշումը ենթակա է փոփոխման հետևյալ պատճառաբանությամբ. (…)
Վերոշարադրյալ իրավական ակտերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտած իրավական գնահատականների լույսի ներքո ուսումնասիրելով թիվ 16132625 քրեական արույթի նյութերը՝ ակնհայտ է, որ առկա են բավարար հիմքեր ենթադրելու, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք խափանման միջոցը չի ապահովում խափանման միջոցի կիրառման նպատակները: Անդրադառնամ յուրաքանյուր հիմքին.
Նախ հատկանշանական եմ համարում այն, որ թիվ 16132625 քրեական վարույթի շրջանակներում Գևորգ Նիկողոսյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարում: Դատարանը նախկինում կայացրած կալանքի կիրառման, ինչպես նաև դրա ժամկետի երկարաձգման վերաբերյալ որոշումներով հաստատել է, որ առկա են կալանք խափանման միջոցի կիրառման հիմքերը և դրանք, ինչպես վիճարկվող որոշմամբ ևս նշվել է, դեռևս շարունակում են առկա լինել: Նման պայմաններում հարկ եմ համարում նշել, որ ինչպես նախկինում, այնպես էլ ներկայումս օբյեկտիվորեն առկա են կալանք խափանման միջոցի հիմքերը և տեղի չի ունեցել հանգամանքների այնպիսի փոփոխություն, որոնք կփաստեին կալանքի կիրառման բացակայության վերաբերյալ:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի կամքից անկախ հանգամանքներում դատական նիստի հետաձգմանը, ապա հարկ եմ համարում նշել, որ այդ հանգամանքն ինքնին չի կարող չեզոքացնել կալանքի կիրառման հիմքերի առկայությունը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ բացի գործով անցնող վկաների վրա ապօրինի ազդեցություն ունենալու և վերջինների ցուցմունքի փոփոխմանը հանգելու ռիսկ է արձանագրվել, նաև արձանագրվել կալանքի կիրառման այլ հիմքերի առկայություն:
Բացի այդ, ինչպես Դատարանը ևս նշել է հանցանքի կատարման հիմքի վերաբերյալ, նոր հանցանքի կատարման համար մեղադրյալի ֆիզիկական մասնակցությունից բացի կարող է նոր հանցանքի կատարումը հնարավոր դառնա նաև մեղադրյալի հաղորդակցության միջոցների կիրառմամբ: Նշված պայմաններում Դատարանը մի կողմից արձանագրել է այդ ռիսկի չեզոքացման անհրաժեշտությունը և այդ նպատակով որոշակի սահմանափակումներ է արձանագրել, այնուամենայնիվ, Դատարանը չի գնահատել նշված սահմանափակումների չպահպանման հավանականությունը, հաշվի առնելով մեղսագրվող արարքի ծանրույթունը, մեղսագրվող արարքի համար օրենսդրությամբ նախատեսված պատժի խստությունը:
Բացի այդ, հարկ եմ համարում անդրադառնալ նաև Դատարանի կողմից կատարված այն եզրահանգմանը, որ մեղադրյալի հարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի համապատասխան որոշմամբ նշված ռիսկերն այլևս այն աստիճանի բարձր չեն, որ հնարավոր չլինի չեզոքացնել այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ: Նման եզրահանգման գալու համար կարծում եմ, անհրաժեշտ է նախկինում հիմք ընդունված փաստական հանգամանքների փոփոխություն, որը տվյալ դեպքում առկա չէ:
Բողոքում կատարված վերլուծության արդյունքում գտնում եմ, որ վարույթի սույն փուլում մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցներից որևէ մեկի կիրառումը նրա հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը հակակշոող բավարար գործոն չէ, միայն կալանք խափանման միջոցի կիրառմամբ է հնարավոր հակակշռել նման ռիսկը:
Այսպիսով՝ թիվ ԵԴ1/2592/01/25 գործով 2025 թվականի դեկտեմբերի 23-ի որոշման կայացմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ և քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը կարող է խաթարել արդարադատության բուն էությունը: (…)»:
Վերոգրյալի հիման վրա Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դիանա Կյուրեղյանը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել ԵԴ1/2592/01/25 գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2026 թվականի հունվարի 22-ի որոշումը և կայացնել նոր դատական ակտ՝ Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառելով կալանքը՝ երեք ամիս ժամկետով:
Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
4. Մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի պաշտպան Արման Ալիխանյանը ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքի պատասխանով ըստ էության առարկել է ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքի դեմ՝ խնդրելով մերժել այն (առավել մասնրամասն տես հատուկ վերնայման բողոքի պատասխանում)։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
5. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված նյութերը, գտնում է, որ սույն հատուկ վերանայման բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. հիմնավորված են արդյո՞ք Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2026 թվականի հունվարի 22-ի թիվ ԵԴ1/2592/01/25 որոշմամբ արտահայտված հետևությունները:
6. Պատասխանելով սույն որոշման 5-րդ կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝
(…)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով (…)»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով.
(…)
գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը»:
Խափանման միջոց, այդ թվում՝ կալանք, կիրառելու իրավաչափության պայմաններն ամրագրած են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով, որի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: (...)»:
Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը:
2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները:
3. Մինչդատական վարույթում սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող է կիրառել`
1) քննիչը` մինչև մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին դատախազին հանձնելը.
2) հսկող դատախազը` մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին քննիչից ստանալու պահից մինչև դրանք դատարան հանձնելը.
3) դատարանը` խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը լուծելիս: (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Գրավը իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ, իսկ Հայաստանի Հանրապետության դրամի ձևով՝ մինչդատական վարույթի փուլում պահատվության է փոխանցվում դատախազության դեպոզիտային հաշվին, դատական վարույթի փուլում՝ դատարանի դեպոզիտային հաշվին: Որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույք, եթե գրավ կիրառելու մասին որոշմամբ հատուկ նշվել է դրա հնարավորության մասին:
2. Գրավի չափը որոշելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի ծանրության աստիճանը և մեղադրյալի գույքային դրությունը: Գրավի արժեքի ապացուցման պարտականությունը կրում է գրավատուն:
3. Գրավը կարող է մուծել մեղադրյալը կամ ցանկացած այլ ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ: Եթե գրավը մուծում է այլ անձ, ապա նրան բացատրվում է մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի էությունը, ինչպես նաև մեղադրյալի կողմից անօրինական վարքագիծ դրսևորվելու դեպքում՝ վրա հասնող հնարավոր հետևանքները:
4. Գրավատուն վարույթն իրականացնող մարմնի համապատասխան որոշման կայացման պահից եռօրյա ժամկետում ներկայացնում է գրավը մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթ, որը կցվում է վարույթի նյութերին: Գրավը կիրառված է համարվում գրավի մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթը վարույթն իրականացնող մարմին ներկայացնելու պահից:
4.1. Սույն հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված պարտականությունը չկատարելը հիմք է մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը վերստին քննարկելու համար։
5. Եթե մեղադրյալը թաքնվել է վարույթն իրականացնող մարմնից, պարբերաբար չի ներկայացել վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով կամ էապես խոչընդոտել է վարույթին, ապա հսկող դատախազը կայացնում է գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշում և դրա պատճենը եռօրյա ժամկետում ուղարկում է մեղադրյալին և գրավը մուծած անձին` նրանց պարզաբանելով այդ որոշման բողոքարկման` սույն օրենսգրքի 299-301-րդ հոդվածներով սահմանված կարգը: Եթե որպես գրավ ընդունվել է անշարժ կամ շարժական գույք, ապա խափանման միջոցի պայմանները խախտելու հիմքով այդ գույքի վաճառքից մնացած գումարի այն մասը, որը գերազանցում է գրավի չափը, ենթակա է վերադարձման:
6. Սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում դատական վարույթում գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշումը կայացնում է դատարանը։ Այդ որոշումը կարող է բողոքարկվել սույն օրենսգրքով սահմանված հատուկ վերանայման կարգով։
7. Գրավը վերադարձվում է գրավատուին բոլոր դեպքերում, երբ չեն ապացուցվել սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված խախտումները, կամ գրավը որպես խափանման միջոց վերացվել կամ փոխվել է: Գրավը վերադարձնելու մասին որոշումն ընդունվում է համապատասխան խափանման միջոցը վերացնելու կամ փոխելու մասին որոշում կայացնելու հետ միաժամանակ:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին:
2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին»:
7. Կալանքի այլընտրանքների օգտագործման կարևորության մասին են վկայում ՀՀ Սահմանադրության կարգավորումները անձնական ազատության սահմանափակման մասին։ Մասնավորապես, անձնական ազատությունից զրկել կարելի է միայն Սահմանադրությամբ նախատեսված դեպքերում և օրենքով նախատեսված կարգով։ Այսինքն, բարձրագույն իրավական ակտով սահմանվել և որոշակիացվել են այն դեպքերը, երբ հնարավոր է անձի ազատությունից զրկումը և/կամ սահմանափակումը և երբ հնարավոր չէ: Այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը կարևոր է ոչ միայն բանտերի գերբնակեցումից խուսափելու համար, այլև նվազագույնի հասցնելու համար կալանքի բացասական ազդեցությունն այն անձանց վրա, ովքեր մեծ վտանգ չեն ներկայացնում իրենք իրենց կամ ուրիշների համար, փախուստի դիմելու տեսանկյունից վտանգ չեն ներկայացնում կամ այլ պատճառներով նրանց կալանավորելու անհրաժեշտություն չկա։
Եվրոպական դատարանը բազմիցս ընգծել է,, որ եթե ներպետական դատարանը գերազանցել է իր իրավասությունը կամ կալանքը ինչ-որ այլ պատճառով prima facie անվավեր է, օրինակ, երբ ստորին ատյանի դատարանները պատշաճ կերպով չեն դիտարկել այլընտրանքային խափանման միջոցները, ապա ազատությունից զրկվելը կարող է որակվել որպես «կամայական»: Այս առումով, եթե դատարանը չհիմնավորի, որ պետք է շարունակել կիրառել կալանքը՝ որպես խափանման միջոց, ապա հենց այդ փաստը կալանքը կարող է դարձնել կամայական և բերել ՄԻԵԿ-ի 5-րդ հոդվածի խախտման, կամ եթե բերված հիմքերը չափազանց թերի են, և հղումներ չեն տրվում համապատասխան իրավական դրույթներին (տե՛ս Խուդոյորովն ընդդեմ Ռուսաստանի, 2005թ.):
Անդրադառնալով գրավ խափանման միջոցին Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այն իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը ՀՀ դրամի, շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով: Պետք է նշել, որ գրավ կիրառելու միջնորդությամբ սովորաբար հանդես է գալիս մեղադրյալը (նաև վերջինիս պաշտպանը)՝ պայմանավորված նրանով, որ ազատությունից զրկման կամ դրա սահմանափակման խափանման միջոցների համեմատ գույքային բնույթի «զրկանքներն» առավել ընդունելի են լինում։ Խափանման միջոցների կիրառման պրակտիկան ցույց է տալիս, որ գրավը երբեմն առավել ընդունելի է լինում, քան բացակայելու արգելքը՝ պայմանավորված սահմանահատման հնարավորությամբ։ Գրավի չափը որոշելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի ծանրության աստիճանը, մեղադրյալի գույքային դրությունը, մեղադրյալից բացի ով է պատրաստակամ կամ որ իրավաբանական անձն է վճարելու գրավի գումարը։ Տվյալ դեպքում կարևոր են հատկապես երկրորդ և երրորդ հանգամանքները, քանի որ դրանք պարզելն առավել մեծ ջանքեր է պահանջում։ Գրավը որպես խափանման միջոց կիրառող իրավասու մարմինը պետք է տիրապետի այնպիսի տեղեկատվության, որը հնարավորություն կտա վերջինիս անելու այնպիսի հետևություններ՝ խափանման տվյալ միջոցն ընտրել-չընտրելու, ընտրելու դեպքում այնպիսի գումար սահմանելու, որն անձի՝ մեղադրյալի վրա, ունենա ինչպես գույքային, այնպես էլ հոգեբանական ներազդեցություն։ Հարկ է նկատի ունենալ, որ գրավի չափը պետք է գույքային ազդեցություն ունենա նաև գրավատուի վրա, եթե գրավը մեղադրյալը չի վճարում։ Սրանից ենթադրվում է, որ գրավատուն իր անձնական ազդեցության միջոցով, վճարված գումարը (ընդունված գույքը) չկորցնելու հանգամանքով պայմանավորված շահագրգիռ է որպեսզի մեղադրյալը դրսևորի օրինական վարքագիծ։ Ի դեպ, պետք է նշել, որ այն հանգամանքը, որ գրավը կարող է վճարվել ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ այլ անձի կողմից չի նվազեցնում տվյալ խափանման միջոցի դերը և նշանակությունը, սակայն նշվածը վարույթն իրականացնող մարմնին պետք է ստիպի առավել ուշիմ լինել և հասկանալ թե ով (կոնկրետ ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձն) է պատրաստակամ վճարելու գրավ և որքան պետք է վճարվի, որպեսզի ենթադրվող ռիսկերը նվազեն՝ ապահովելով անձի իրավաչափ վարքագիծը վարույթի ընթացքում։
Կարևոր հանգամանք է նաև այն, որ գրավի ընտրության և կիրառման միջև կա ժամանակային խզում, որի առավելագույն ժամկետի խախտումը կարող է առաջացնել անբարենպաստ վարութային հետևանքներ։ Այսինքն, եթե իրավասու մարմնի կողմից գրավ ընտրելու մասին որոշման կայացումից երեք օրվա ընթացքում գրավը մուծված (շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության փոխանցված, անշարժ գույքը գրավ դրված) լինելը հավաստող փաստաթուղթը չներկայացվի վարույթն իրականացնող մարմին, ապա նշվածը հիմք կարող է հանդիսանալ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը վերստին քննարկելու համար ։
Անդրադառնալով խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքին, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ բացակայելու արգելք խափանման միջոցի կիրառման համար օրենսդիրը սահմանել է հիմնական նպատակ, այն է՝ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով մեղադրյալի ներկայանալն ապահովելն ու խուսափելու միջոցով քրեական վարույթին խոչընդոտելը կանխելը: Մեղադրյալը պետք է առնվազն անհրաժեշտության դեպքում հասանելի լինի վարույթն իրականացնող մարմնին՝ վերջինիս գործունեությունն անխոչընդոտ իրականացվելու համար: Այլ կերպ՝ նշված իրավական նորմերը վկայում են, որ բացակայելու արգելքը միջոց է, որով կանխվում է մեղադրյալի հնարավոր փախուստը ՀՀ-ից։ Մասնավորապես՝ վարույթն իրականացնող մարմինը կարևոր է համարում կիրառել այս միջոցն այն պարագայում, երբ կա հնարավոր վտանգ՝ մեղադրյալի կողմից ՀՀ սահմանը հատելու համար։
8. Անդրադառնալով Բողոքաբերի հատուկ վերանայման բողոքում վկայակոչված փաստարկներին այն մասին, որ սխալ են Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները՝ խափանման միջոցի կիրառման նպատակների մասով, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հիմնավորված են Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն այն մասով, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքի կիրառման անհրաժեշտությունն ըստ էության բացակայում է:
Մասնավորապես, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ խափանման միջոցի կիրառման նպատակներն ունեն դինամիկ բնույթ և պայմանավորված վարութային գործողությունների կատարմամբ դրանք նվազում են։ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, մեղադրյալի կողմից՝ մեղադրյալի կողմից վարույթին խոչընդոտելու հավանականությունը վարույթի սույն փուլում բարձր չէ։ Նման հետևության հանգելիս, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վկաներից երեքի՝ ոստիկանության աշխատակից հանդիսանալու, մեղադրյալի՝ մոտ 11 ամիս անազատության մեջ գտնվելու պայմաններում վարույթի սույն փուլում թերևս ամենախիստ այլընտրանքային խափանման միջոց՝ տնային կալանքի կիրառմամբ (հատկապես գրավ և բացակայելու արգելք այլընտանքային խափանման միջոցների համակցված կերպով) հնարավոր կլինի զսպել՝ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագիծը:
Հարկ է ընդգծել նաև, որ խափանման միջոցի կիրառման նպատակներն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական վարույթով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, իսկ որպես այդպիսին կարող են հանդես գալ նաև այդ նյութերով դատարանին հասու դարձած որոշակի փաստական տվյալները կամ այդպիսի տվյալների համակցությունը:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ անընդունելի է խափանման միջոցի նպատակները հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնել արդեն իսկ կատարված արարքի հետ, քանզի սույն պարագայում քրեական վարույթին խոչընդոտելն արդեն իսկ քրեական օրենքով արգելված արարք է, մինչդեռ խափանման միջոցի հիմքերի համատեքստում այդ հնարավոր արարքը կատարելու վերաբերյալ ենթադրությունն ունի միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չի անցնում ողջամիտ կասկածի շեմը: Այլ կերպ ասած՝ դատարանը խափանման միջոցի հիմքերին անդրադառնալիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը և ոչ թե կատարած կամ չկատարած լինելու վերաբերյալ հաստատված փաստերը:
9․Վերոշարադրյալի հիման վրա, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելով տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը՝ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, այն է՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում և գործով ըստ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 393-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը՝
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դիանա Կյուրեղյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2026 թվականի հունվարի 22-ի թիվ ԵԴ1/2592/01/25 որոշումը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու պահից 15-օրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ
Իսկականի հետ ճիշտ է։
———————————————————————————————————————————
ԵԴ1/2592/01/25
Երևան քաղաքի
առաջին ատյանի
ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարան՝
Նախագահող դատավոր՝
Վ․Ջիվանյան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան),
Նախագահությամբ դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյանի,
«12» մարտի 2026թ. ք.Երևան
գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2026 թվականի հունվարի 22-ի թիվ ԵԴ1/2592/01/25 որոշման դեմ Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դիանա Կյուրեղյանի հատուկ վերանայման բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Վարութային նախապատմությունը.
1. 2025 թվականի հուլիսի 14-ին Առաջին ատյանի դատարանը ստանձնել է թիվ ԵԴ1/2592/01/25 քրեական գործով վարույթն՝ ըստ մեղադրանքի՝ Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 22-ի որոշմամբ՝ մեղադրյալ Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոփոխվել է և վերջինիս նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ համակցված կիրառվել են տնային կալանքը՝ 3/երեք/ ամիս ժամկետով, գրավը՝ 500․000/հինգ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքը :
2. Վերոնշյալ որոշման դեմ Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դիանա Կյուրեղյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ թիվ ԵԴ1/2592/01/25 գործով օրինականությունը և հիմնավորվածությունը հաստատող նյութերի հետ միասին, մակագրվել և 2026 թվականի փետրվարի 27-ին հանձնվել է Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին:
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և բողոքի պահանջը.
3. Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դիանա Կյուրեղյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում նշել է հետևյալը.
«(…) Գտնում եմ, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի վիճարկվող դատական ակտը հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ, 118-րդ հոդվածների բնույթից ու բովանդակությունից, ինչպես նաև հակասում է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի, ՄԻԵԴ-ի մի շարք նախադեպային որոշումների պահանջներին, հետևաբար դրանով թույլ է տրվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ, որոնք ազդել են վարույթի ելքի վրա, ուստի, գտնում եմ, որ նշված որոշումը ենթակա է փոփոխման հետևյալ պատճառաբանությամբ. (…)
Վերոշարադրյալ իրավական ակտերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտած իրավական գնահատականների լույսի ներքո ուսումնասիրելով թիվ 16132625 քրեական արույթի նյութերը՝ ակնհայտ է, որ առկա են բավարար հիմքեր ենթադրելու, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք խափանման միջոցը չի ապահովում խափանման միջոցի կիրառման նպատակները: Անդրադառնամ յուրաքանյուր հիմքին.
Նախ հատկանշանական եմ համարում այն, որ թիվ 16132625 քրեական վարույթի շրջանակներում Գևորգ Նիկողոսյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարում: Դատարանը նախկինում կայացրած կալանքի կիրառման, ինչպես նաև դրա ժամկետի երկարաձգման վերաբերյալ որոշումներով հաստատել է, որ առկա են կալանք խափանման միջոցի կիրառման հիմքերը և դրանք, ինչպես վիճարկվող որոշմամբ ևս նշվել է, դեռևս շարունակում են առկա լինել: Նման պայմաններում հարկ եմ համարում նշել, որ ինչպես նախկինում, այնպես էլ ներկայումս օբյեկտիվորեն առկա են կալանք խափանման միջոցի հիմքերը և տեղի չի ունեցել հանգամանքների այնպիսի փոփոխություն, որոնք կփաստեին կալանքի կիրառման բացակայության վերաբերյալ:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի կամքից անկախ հանգամանքներում դատական նիստի հետաձգմանը, ապա հարկ եմ համարում նշել, որ այդ հանգամանքն ինքնին չի կարող չեզոքացնել կալանքի կիրառման հիմքերի առկայությունը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ բացի գործով անցնող վկաների վրա ապօրինի ազդեցություն ունենալու և վերջինների ցուցմունքի փոփոխմանը հանգելու ռիսկ է արձանագրվել, նաև արձանագրվել կալանքի կիրառման այլ հիմքերի առկայություն:
Բացի այդ, ինչպես Դատարանը ևս նշել է հանցանքի կատարման հիմքի վերաբերյալ, նոր հանցանքի կատարման համար մեղադրյալի ֆիզիկական մասնակցությունից բացի կարող է նոր հանցանքի կատարումը հնարավոր դառնա նաև մեղադրյալի հաղորդակցության միջոցների կիրառմամբ: Նշված պայմաններում Դատարանը մի կողմից արձանագրել է այդ ռիսկի չեզոքացման անհրաժեշտությունը և այդ նպատակով որոշակի սահմանափակումներ է արձանագրել, այնուամենայնիվ, Դատարանը չի գնահատել նշված սահմանափակումների չպահպանման հավանականությունը, հաշվի առնելով մեղսագրվող արարքի ծանրույթունը, մեղսագրվող արարքի համար օրենսդրությամբ նախատեսված պատժի խստությունը:
Բացի այդ, հարկ եմ համարում անդրադառնալ նաև Դատարանի կողմից կատարված այն եզրահանգմանը, որ մեղադրյալի հարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի համապատասխան որոշմամբ նշված ռիսկերն այլևս այն աստիճանի բարձր չեն, որ հնարավոր չլինի չեզոքացնել այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ: Նման եզրահանգման գալու համար կարծում եմ, անհրաժեշտ է նախկինում հիմք ընդունված փաստական հանգամանքների փոփոխություն, որը տվյալ դեպքում առկա չէ:
Բողոքում կատարված վերլուծության արդյունքում գտնում եմ, որ վարույթի սույն փուլում մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցներից որևէ մեկի կիրառումը նրա հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը հակակշոող բավարար գործոն չէ, միայն կալանք խափանման միջոցի կիրառմամբ է հնարավոր հակակշռել նման ռիսկը:
Այսպիսով՝ թիվ ԵԴ1/2592/01/25 գործով 2025 թվականի դեկտեմբերի 23-ի որոշման կայացմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ և քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը կարող է խաթարել արդարադատության բուն էությունը: (…)»:
Վերոգրյալի հիման վրա Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դիանա Կյուրեղյանը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել ԵԴ1/2592/01/25 գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2026 թվականի հունվարի 22-ի որոշումը և կայացնել նոր դատական ակտ՝ Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառելով կալանքը՝ երեք ամիս ժամկետով:
Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
4. Մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի պաշտպան Արման Ալիխանյանը ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքի պատասխանով ըստ էության առարկել է ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքի դեմ՝ խնդրելով մերժել այն (առավել մասնրամասն տես հատուկ վերնայման բողոքի պատասխանում)։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
5. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված նյութերը, գտնում է, որ սույն հատուկ վերանայման բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. հիմնավորված են արդյո՞ք Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2026 թվականի հունվարի 22-ի թիվ ԵԴ1/2592/01/25 որոշմամբ արտահայտված հետևությունները:
6. Պատասխանելով սույն որոշման 5-րդ կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝
(…)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով (…)»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով.
(…)
գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը»:
Խափանման միջոց, այդ թվում՝ կալանք, կիրառելու իրավաչափության պայմաններն ամրագրած են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով, որի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: (...)»:
Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը:
2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները:
3. Մինչդատական վարույթում սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող է կիրառել`
1) քննիչը` մինչև մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին դատախազին հանձնելը.
2) հսկող դատախազը` մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին քննիչից ստանալու պահից մինչև դրանք դատարան հանձնելը.
3) դատարանը` խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը լուծելիս: (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Գրավը իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ, իսկ Հայաստանի Հանրապետության դրամի ձևով՝ մինչդատական վարույթի փուլում պահատվության է փոխանցվում դատախազության դեպոզիտային հաշվին, դատական վարույթի փուլում՝ դատարանի դեպոզիտային հաշվին: Որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույք, եթե գրավ կիրառելու մասին որոշմամբ հատուկ նշվել է դրա հնարավորության մասին:
2. Գրավի չափը որոշելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի ծանրության աստիճանը և մեղադրյալի գույքային դրությունը: Գրավի արժեքի ապացուցման պարտականությունը կրում է գրավատուն:
3. Գրավը կարող է մուծել մեղադրյալը կամ ցանկացած այլ ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ: Եթե գրավը մուծում է այլ անձ, ապա նրան բացատրվում է մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի էությունը, ինչպես նաև մեղադրյալի կողմից անօրինական վարքագիծ դրսևորվելու դեպքում՝ վրա հասնող հնարավոր հետևանքները:
4. Գրավատուն վարույթն իրականացնող մարմնի համապատասխան որոշման կայացման պահից եռօրյա ժամկետում ներկայացնում է գրավը մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթ, որը կցվում է վարույթի նյութերին: Գրավը կիրառված է համարվում գրավի մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթը վարույթն իրականացնող մարմին ներկայացնելու պահից:
4.1. Սույն հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված պարտականությունը չկատարելը հիմք է մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը վերստին քննարկելու համար։
5. Եթե մեղադրյալը թաքնվել է վարույթն իրականացնող մարմնից, պարբերաբար չի ներկայացել վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով կամ էապես խոչընդոտել է վարույթին, ապա հսկող դատախազը կայացնում է գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշում և դրա պատճենը եռօրյա ժամկետում ուղարկում է մեղադրյալին և գրավը մուծած անձին` նրանց պարզաբանելով այդ որոշման բողոքարկման` սույն օրենսգրքի 299-301-րդ հոդվածներով սահմանված կարգը: Եթե որպես գրավ ընդունվել է անշարժ կամ շարժական գույք, ապա խափանման միջոցի պայմանները խախտելու հիմքով այդ գույքի վաճառքից մնացած գումարի այն մասը, որը գերազանցում է գրավի չափը, ենթակա է վերադարձման:
6. Սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում դատական վարույթում գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշումը կայացնում է դատարանը։ Այդ որոշումը կարող է բողոքարկվել սույն օրենսգրքով սահմանված հատուկ վերանայման կարգով։
7. Գրավը վերադարձվում է գրավատուին բոլոր դեպքերում, երբ չեն ապացուցվել սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված խախտումները, կամ գրավը որպես խափանման միջոց վերացվել կամ փոխվել է: Գրավը վերադարձնելու մասին որոշումն ընդունվում է համապատասխան խափանման միջոցը վերացնելու կամ փոխելու մասին որոշում կայացնելու հետ միաժամանակ:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին:
2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին»:
7. Կալանքի այլընտրանքների օգտագործման կարևորության մասին են վկայում ՀՀ Սահմանադրության կարգավորումները անձնական ազատության սահմանափակման մասին։ Մասնավորապես, անձնական ազատությունից զրկել կարելի է միայն Սահմանադրությամբ նախատեսված դեպքերում և օրենքով նախատեսված կարգով։ Այսինքն, բարձրագույն իրավական ակտով սահմանվել և որոշակիացվել են այն դեպքերը, երբ հնարավոր է անձի ազատությունից զրկումը և/կամ սահմանափակումը և երբ հնարավոր չէ: Այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը կարևոր է ոչ միայն բանտերի գերբնակեցումից խուսափելու համար, այլև նվազագույնի հասցնելու համար կալանքի բացասական ազդեցությունն այն անձանց վրա, ովքեր մեծ վտանգ չեն ներկայացնում իրենք իրենց կամ ուրիշների համար, փախուստի դիմելու տեսանկյունից վտանգ չեն ներկայացնում կամ այլ պատճառներով նրանց կալանավորելու անհրաժեշտություն չկա։
Եվրոպական դատարանը բազմիցս ընգծել է,, որ եթե ներպետական դատարանը գերազանցել է իր իրավասությունը կամ կալանքը ինչ-որ այլ պատճառով prima facie անվավեր է, օրինակ, երբ ստորին ատյանի դատարանները պատշաճ կերպով չեն դիտարկել այլընտրանքային խափանման միջոցները, ապա ազատությունից զրկվելը կարող է որակվել որպես «կամայական»: Այս առումով, եթե դատարանը չհիմնավորի, որ պետք է շարունակել կիրառել կալանքը՝ որպես խափանման միջոց, ապա հենց այդ փաստը կալանքը կարող է դարձնել կամայական և բերել ՄԻԵԿ-ի 5-րդ հոդվածի խախտման, կամ եթե բերված հիմքերը չափազանց թերի են, և հղումներ չեն տրվում համապատասխան իրավական դրույթներին (տե՛ս Խուդոյորովն ընդդեմ Ռուսաստանի, 2005թ.):
Անդրադառնալով գրավ խափանման միջոցին Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այն իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը ՀՀ դրամի, շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով: Պետք է նշել, որ գրավ կիրառելու միջնորդությամբ սովորաբար հանդես է գալիս մեղադրյալը (նաև վերջինիս պաշտպանը)՝ պայմանավորված նրանով, որ ազատությունից զրկման կամ դրա սահմանափակման խափանման միջոցների համեմատ գույքային բնույթի «զրկանքներն» առավել ընդունելի են լինում։ Խափանման միջոցների կիրառման պրակտիկան ցույց է տալիս, որ գրավը երբեմն առավել ընդունելի է լինում, քան բացակայելու արգելքը՝ պայմանավորված սահմանահատման հնարավորությամբ։ Գրավի չափը որոշելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի ծանրության աստիճանը, մեղադրյալի գույքային դրությունը, մեղադրյալից բացի ով է պատրաստակամ կամ որ իրավաբանական անձն է վճարելու գրավի գումարը։ Տվյալ դեպքում կարևոր են հատկապես երկրորդ և երրորդ հանգամանքները, քանի որ դրանք պարզելն առավել մեծ ջանքեր է պահանջում։ Գրավը որպես խափանման միջոց կիրառող իրավասու մարմինը պետք է տիրապետի այնպիսի տեղեկատվության, որը հնարավորություն կտա վերջինիս անելու այնպիսի հետևություններ՝ խափանման տվյալ միջոցն ընտրել-չընտրելու, ընտրելու դեպքում այնպիսի գումար սահմանելու, որն անձի՝ մեղադրյալի վրա, ունենա ինչպես գույքային, այնպես էլ հոգեբանական ներազդեցություն։ Հարկ է նկատի ունենալ, որ գրավի չափը պետք է գույքային ազդեցություն ունենա նաև գրավատուի վրա, եթե գրավը մեղադրյալը չի վճարում։ Սրանից ենթադրվում է, որ գրավատուն իր անձնական ազդեցության միջոցով, վճարված գումարը (ընդունված գույքը) չկորցնելու հանգամանքով պայմանավորված շահագրգիռ է որպեսզի մեղադրյալը դրսևորի օրինական վարքագիծ։ Ի դեպ, պետք է նշել, որ այն հանգամանքը, որ գրավը կարող է վճարվել ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ այլ անձի կողմից չի նվազեցնում տվյալ խափանման միջոցի դերը և նշանակությունը, սակայն նշվածը վարույթն իրականացնող մարմնին պետք է ստիպի առավել ուշիմ լինել և հասկանալ թե ով (կոնկրետ ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձն) է պատրաստակամ վճարելու գրավ և որքան պետք է վճարվի, որպեսզի ենթադրվող ռիսկերը նվազեն՝ ապահովելով անձի իրավաչափ վարքագիծը վարույթի ընթացքում։
Կարևոր հանգամանք է նաև այն, որ գրավի ընտրության և կիրառման միջև կա ժամանակային խզում, որի առավելագույն ժամկետի խախտումը կարող է առաջացնել անբարենպաստ վարութային հետևանքներ։ Այսինքն, եթե իրավասու մարմնի կողմից գրավ ընտրելու մասին որոշման կայացումից երեք օրվա ընթացքում գրավը մուծված (շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության փոխանցված, անշարժ գույքը գրավ դրված) լինելը հավաստող փաստաթուղթը չներկայացվի վարույթն իրականացնող մարմին, ապա նշվածը հիմք կարող է հանդիսանալ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը վերստին քննարկելու համար ։
Անդրադառնալով խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքին, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ բացակայելու արգելք խափանման միջոցի կիրառման համար օրենսդիրը սահմանել է հիմնական նպատակ, այն է՝ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով մեղադրյալի ներկայանալն ապահովելն ու խուսափելու միջոցով քրեական վարույթին խոչընդոտելը կանխելը: Մեղադրյալը պետք է առնվազն անհրաժեշտության դեպքում հասանելի լինի վարույթն իրականացնող մարմնին՝ վերջինիս գործունեությունն անխոչընդոտ իրականացվելու համար: Այլ կերպ՝ նշված իրավական նորմերը վկայում են, որ բացակայելու արգելքը միջոց է, որով կանխվում է մեղադրյալի հնարավոր փախուստը ՀՀ-ից։ Մասնավորապես՝ վարույթն իրականացնող մարմինը կարևոր է համարում կիրառել այս միջոցն այն պարագայում, երբ կա հնարավոր վտանգ՝ մեղադրյալի կողմից ՀՀ սահմանը հատելու համար։
8. Անդրադառնալով Բողոքաբերի հատուկ վերանայման բողոքում վկայակոչված փաստարկներին այն մասին, որ սխալ են Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները՝ խափանման միջոցի կիրառման նպատակների մասով, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հիմնավորված են Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն այն մասով, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքի կիրառման անհրաժեշտությունն ըստ էության բացակայում է:
Մասնավորապես, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ խափանման միջոցի կիրառման նպատակներն ունեն դինամիկ բնույթ և պայմանավորված վարութային գործողությունների կատարմամբ դրանք նվազում են։ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, մեղադրյալի կողմից՝ մեղադրյալի կողմից վարույթին խոչընդոտելու հավանականությունը վարույթի սույն փուլում բարձր չէ։ Նման հետևության հանգելիս, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վկաներից երեքի՝ ոստիկանության աշխատակից հանդիսանալու, մեղադրյալի՝ մոտ 11 ամիս անազատության մեջ գտնվելու պայմաններում վարույթի սույն փուլում թերևս ամենախիստ այլընտրանքային խափանման միջոց՝ տնային կալանքի կիրառմամբ (հատկապես գրավ և բացակայելու արգելք այլընտանքային խափանման միջոցների համակցված կերպով) հնարավոր կլինի զսպել՝ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագիծը:
Հարկ է ընդգծել նաև, որ խափանման միջոցի կիրառման նպատակներն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական վարույթով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, իսկ որպես այդպիսին կարող են հանդես գալ նաև այդ նյութերով դատարանին հասու դարձած որոշակի փաստական տվյալները կամ այդպիսի տվյալների համակցությունը:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ անընդունելի է խափանման միջոցի նպատակները հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնել արդեն իսկ կատարված արարքի հետ, քանզի սույն պարագայում քրեական վարույթին խոչընդոտելն արդեն իսկ քրեական օրենքով արգելված արարք է, մինչդեռ խափանման միջոցի հիմքերի համատեքստում այդ հնարավոր արարքը կատարելու վերաբերյալ ենթադրությունն ունի միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չի անցնում ողջամիտ կասկածի շեմը: Այլ կերպ ասած՝ դատարանը խափանման միջոցի հիմքերին անդրադառնալիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը և ոչ թե կատարած կամ չկատարած լինելու վերաբերյալ հաստատված փաստերը:
9․Վերոշարադրյալի հիման վրա, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելով տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը՝ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, այն է՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում և գործով ըստ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 393-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը՝
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դիանա Կյուրեղյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2026 թվականի հունվարի 22-ի թիվ ԵԴ1/2592/01/25 որոշումը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու պահից 15-օրյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/2592/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 11-07-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 16132625 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Գևորգ Վալոդիայի Նիկողոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին 2002թ. դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և ՀՀ Կառավարության 2010թ. մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու' թմրամիջոց ձեռք բերելու և պահելու թույլտվություն, Ելեզար Յակովլևիչ Յուրտաևի դրդմամբ՝ նրա համար 2025 թվականի փետրվարի 28-ին՝ ժամը 19:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Օհանովի փողոցի թիվ 21 շենքում ինքնությունը չպարզված անձից 10.000 ՀՀ դրամի դիմաց ապօրինի ձեռք է բերել մեկ թղթի փաթեթում լցված 0,15 գրամ նախնական քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց և մեկ նրբաթիթեղի մեջ փաթեթավորված, զգալի չափի՝ 0,05 դրամ քաշով «Մեթամֆիտամին» տեսակի թմրամիջոց, որոնք նույն օրը փոխանցել է Ելեազար Յուրտաևին, ինչն էլ նույն օրը' 28.02.2025թ. ժամը 20:00-ից 20:20-ի սահմաններում հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱԳՊԴՊ բաժնի ծառայողների կողմից ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնում՝ Ե.Յուրտաևի անձնական խուզարկության ժամանակ: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Գևորգ |
| Ազգանուն | Նիկողոյան |
| Հայրանուն | Վալոդիայի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.1 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.4 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 11-07-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արամայիս |
| Ազգանուն | Ասատրյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 11-07-2025 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 14-07-2025 |
|---|---|
| Որոշում | Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ ՎԱՐՈՒՅԹՆ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 14.07.2025 թվական ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ա.Ասատրյանս, ստանալով թիվ ԵԴ1/2592/01/25 քրեական գործը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի 2025 թվականի հուլիսի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ ԵԴ1/2592/01/25 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Նույն օրը թիվ ԵԴ1/2592/01/25 քրեական գործը հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով մակագրվել, իսկ 2025 թվականի հուլիսի 14-ին հանձնվել է ինձ: Քրեական գործով առկա չէ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված՝ քրեական գործը հսկող դատախազին վերադարձնելու հիմք: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Ստանձնել թիվ ԵԴ1/2592/01/25 քրեական գործով վարույթը և նախնական դատալսումներ նշանակել 2025 թվականի հուլիսի 23-ին՝ ժամը 14:30-ին, դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Աջափնյակ 1 նստավայրի շենքում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԱՐԱՄԱՅԻՍ ԱՍԱՏՐՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Կազմակերպության անուն | ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ՄԱԼԱԹԻԱ-ՍԵԲԱՍՏԻԱ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆԻ ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅՈՒՆ |
| Կազմակերպության հասցե | . |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Գոռ |
| Ազգանուն | Սաղոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Գևորգ |
| Ազգանուն | Նիկողոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 23-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 23-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/2592/01/25 ՈՐՈՇՈՒՄ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆԱՐԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «23» հուլիսի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Դատարան) նախագահող դատավոր Ա.Ասատրյան դատական նիստի քարտուղար Ս.Սիմոնյան մասնակցությամբ` հանրային մեղադրող Ս.Պետրոսյանի պաշտպան Գ.Սաղոյանի մեղադրյալ Գ.Նիկողոսյանի դռնբաց դատական նիստում, նախնական դատալսումների ընթացքում քննարկելով մեղադրյալ Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի (ծնված՝ 1986 թվականի ապրիլի 21-ին) նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու հարցը Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2025 թվականի հուլիսի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 16132625 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գևորգ Նիկողոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Նույն օրը քրեական գործը հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով մակագրվել, իսկ 2025 թվականի հուլիսի 14-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Ասատրյանին: Նույն օրը Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/2592/01/25 քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: Խափանման միջոց կիրառելու հարցի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները. 2. Գևորգ Նիկողոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա «խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին 2002թ. դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և ՀՀ Կառավարության 2010թ. մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու և պահելու թույլտվություն, Ելեզար Յակովլևիչ Յուրտաևի դրդմամբ՝ նրա համար 2025 թվականի փետրվարի 28-ին՝ ժամը 19:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Օհանովի փողոցի թիվ 21 շենքում ինքնությունը չպարզված անձից 10.000 ՀՀ դրամի դիմաց ապօրինի ձեռք է բերել մեկ թղթի փաթեթում լցված 0,15 գրամ նախնական քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց և մեկ նրբաթիթեղի մեջ փաթեթավորված, զգալի չափի՝ 0,05 գրամ քաշով «Մեթամֆիտամին» տեսակի թմրամիջոց, որոնք նույն օրը փոխանցել է Ելեազար Յուրտաևին, ինչն էլ նույն օրը՝ 28.02.2025թ. ժամը 20:00-ից 20:20-ի սահմաններում հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱԳՊԴՊ բաժնի ծառայողների կողմից ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնում` Ե.Յուրտաևի անձնական խուզարկության ժամանակ»։ 2.1. Մինչդատական վարույթում մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանավորումը: Դատավարության մասնակիցների դիրքորոշումները. 3. Հանրային մեղադրող Ս.Պետրոսյանը գտավ, որ խափանման միջոց կալանքի փոփոխման անհրաժեշտությունը բացակայում է, քանի որ դրա պահպանման անհրաժեշտությունը չի վերացել: Պաշտպան Գ.Սաղոյանը գտավ, որ խափանման միջոց կալանքի պահպանման անհրաժեշտությունը բացակայում է: Նշեց, որ Գ.Նիկողոսյանի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել նաև՝ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ: Հայտնեց, որ մեղադրյալի խնամքին է միայնակ, առողջական խնդիրներ ունեցող մայրը: Մեղադրյալ Գ.Նիկողոսյանը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը : Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. 4. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (…) 3. Եթե մեղադրյալը խախտում է իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն անհրաժեշտության դեպքում իր իրավասության սահմաններում միջոցներ է ձեռնարկում այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու համար: (…) 5. Եթե խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ բողոքի քննարկման արդյունքով կիրառված խափանման միջոցը վերացվել է, ապա այդ կամ այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կարող է կիրառվել նույն վարույթով միայն նոր հանգամանքի առկայության դեպքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: 5. Սույն որոշման նախորդ կետում վկայակոչված իրավադրույթների լույսի ներքո գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի շարունակական կիրառման անհրաժեշտության հարցին, Դատարանն արձանագրում է, որ դեռևս առկա է և չի վերացել մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պահպանման անհարժեշտությունը: Մասնավորապես՝ Դատարանը գտնում է, որ վարույթի տվյալ փուլում ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու՝ այդ թվում նաև՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու, և նոր հանցանք կատարելու հավանականությունը բարձր է։ Դատարանի գնահատմամբ՝ վարույթի սույն փուլում մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորումը, դեռևս շարունակվում է լինել այն արդյունավետ իրավական ներգործության միջոցը, որը կարող է կաշկանդել վերջինին դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և հնարավորություն է տալիս հասնել ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին: Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - գործով դատաքննության դեռևս չսկսված լինելը և ապացույցների հետազոտված չլինելը, այդ համատեքստում նաև՝ գործով անցնող անձի (Ելեազար Յուրտաևի) և մեղադրյալի որոշակի փոխհարաբերություններ ունենալը, - մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի անձը, մասնավորապես այն, որ սույն գործով իրեն վերագրվող հանցանքը վերջինն ենթադրաբար կատարել է՝ դիտավորյալ հանցանքի համար դատվածություն ունենալու պայմաններում: Ավելին՝ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանը սույն գործով իրեն վերագրվող հանցանքը ենթադրաբար կատարել է նաև՝ մեղսագրվող հանցանքին նույնական ենթադրյալ հանցանքի համար քրեական հետապնդման տակ գտնվելու ընթացքում և անազատության հետ չկապված խափանման միջոց ընտրված լինելու պայմաններում, - մեղադրյալին վերագրվող հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, ակնկալվող հնարավոր պատժի խստությունը։ Դատարանի գնահատմամբ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անել առ այն, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է կանխել միայն վերջինի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջոցով: Այլ կերպ, Դատարանը գտնում է, որ վարույթի սույն փուլում վերոհիշյալ հանգամանքները վկայում են այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու անբավարարության մասին: Անդրադառնալով Գևորգ Նիկողոսյանի անձը բնութագրող հանգամանքին (տես սույն որոշման 2-րդ կետը), ապա Դատարանը գտնում է, որ վարույթի սույն փուլում այդ հանգամանքը մեղադրյալի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը հակակշռող բավարար գործոն չէ, հետևաբար այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման համատեքստում և վարույթի սույն փուլում ի զորու չէ երաշխավորելու նրա պատշաճ վարքագիծը։ Ամփոփելով վերոգրյալը, Դատարանը գտնում է, որ դեռևս բացակայում են Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոխելու կամ վերացնելու հիմքերը, հետևաբար Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել: Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել երեք ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ը ներառյալ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 115-119-րդ, 270-րդ, 311-րդ և 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/2592/01/25 քրեական վարույթով մեղադրյալ Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ը ներառյալ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԱՐԱՄԱՅԻՍ ԱՍԱՏՐՅԱՆ Դատական նիստը հետաձգվել է և նշանակվել մեկ այլ հերթի: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 03-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 03-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 13-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 13-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | Դատական նիստը հետաձգվել է պաշտպան Գ.Ասատրյանի դիմումի հիման վրա: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 24-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 24-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/2592/01/25 ՈՐՈՇՈՒՄ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԻ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «24» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Դատարան) նախագահող դատավոր Ա.Ասատրյան դատական նիստի քարտուղար Ս.Սիմոնյան մասնակցությամբ` հանրային մեղադրող Դ.Կյուրեղյանի պաշտպան Գ.Ասատրյանի մեղադրյալ Գ.Նիկողոսյանի դռնբաց դատական նիստում, նախնական դատալսումների ընթացքում քննարկելով մեղադրյալ Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի (ծնված՝ 1986 թվականի ապրիլի 21-ին) նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու հարցը Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2025 թվականի հուլիսի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 16132625 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գևորգ Նիկողոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Նույն օրը քրեական գործը հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով մակագրվել, իսկ 2025 թվականի հուլիսի 14-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Ասատրյանին: Նույն օրը Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/2592/01/25 քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 2025 թվականի հուլիսի 23-ին՝ նախնական դատալսումների ընթացքում, Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը 3 (երեք) ամիս ժամանակով երկարաձգելու մասին: 2. Գևորգ Նիկողոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա «խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին 2002թ. դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և ՀՀ Կառավարության 2010թ. մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու և պահելու թույլտվություն, Ելեզար Յակովլևիչ Յուրտաևի դրդմամբ՝ նրա համար 2025 թվականի փետրվարի 28-ին՝ ժամը 19:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Օհանովի փողոցի թիվ 21 շենքում ինքնությունը չպարզված անձից 10.000 ՀՀ դրամի դիմաց ապօրինի ձեռք է բերել մեկ թղթի փաթեթում լցված 0,15 գրամ նախնական քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց և մեկ նրբաթիթեղի մեջ փաթեթավորված, զգալի չափի՝ 0,05 գրամ քաշով «Մեթամֆիտամին» տեսակի թմրամիջոց, որոնք նույն օրը փոխանցել է Ելեազար Յուրտաևին, ինչն էլ նույն օրը՝ 28.02.2025թ. ժամը 20:00-ից 20:20-ի սահմաններում հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱԳՊԴՊ բաժնի ծառայողների կողմից ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնում` Ե.Յուրտաևի անձնական խուզարկության ժամանակ»։ 2.1. Դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 23-ի որոշման համաձայն՝ «(...) Սույն որոշման նախորդ կետում վկայակոչված իրավադրույթների լույսի ներքո գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի շարունակական կիրառման անհրաժեշտության հարցին, Դատարանն արձանագրում է, որ դեռևս առկա է և չի վերացել մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պահպանման անհարժեշտությունը: Մասնավորապես՝ Դատարանը գտնում է, որ վարույթի տվյալ փուլում ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու՝ այդ թվում նաև՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու, և նոր հանցանք կատարելու հավանականությունը բարձր է։ Դատարանի գնահատմամբ՝ վարույթի սույն փուլում մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորումը, դեռևս շարունակվում է լինել այն արդյունավետ իրավական ներգործության միջոցը, որը կարող է կաշկանդել վերջինին դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և հնարավորություն է տալիս հասնել ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին: Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - գործով դատաքննության դեռևս չսկսված լինելը և ապացույցների հետազոտված չլինելը, այդ համատեքստում նաև՝ գործով անցնող անձի (Ելեազար Յուրտաևի) և մեղադրյալի որոշակի փոխհարաբերություններ ունենալը, - մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի անձը, մասնավորապես այն, որ սույն գործով իրեն վերագրվող հանցանքը վերջինն ենթադրաբար կատարել է՝ դիտավորյալ հանցանքի համար դատվածություն ունենալու պայմաններում: Ավելին՝ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանը սույն գործով իրեն վերագրվող հանցանքը ենթադրաբար կատարել է նաև՝ մեղսագրվող հանցանքին նույնական ենթադրյալ հանցանքի համար քրեական հետապնդման տակ գտնվելու ընթացքում և անազատության հետ չկապված խափանման միջոց ընտրված լինելու պայմաններում, - մեղադրյալին վերագրվող հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, ակնկալվող հնարավոր պատժի խստությունը։ Դատարանի գնահատմամբ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անել առ այն, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է կանխել միայն վերջինի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջոցով: Այլ կերպ, Դատարանը գտնում է, որ վարույթի սույն փուլում վերոհիշյալ հանգամանքները վկայում են այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու անբավարարության մասին: Անդրադառնալով Գևորգ Նիկողոսյանի անձը բնութագրող հանգամանքին (տես սույն որոշման 2-րդ կետը), ապա Դատարանը գտնում է, որ վարույթի սույն փուլում այդ հանգամանքը մեղադրյալի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը հակակշռող բավարար գործոն չէ, հետևաբար այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման համատեքստում և վարույթի սույն փուլում ի զորու չէ երաշխավորելու նրա պատշաճ վարքագիծը։ Ամփոփելով վերոգրյալը, Դատարանը գտնում է, որ դեռևս բացակայում են Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոխելու կամ վերացնելու հիմքերը, հետևաբար Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել: Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել երեք ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ը ներառյալ»: Դատավարության մասնակիցների դիրքորոշումները. 3. Հանրային մեղադրող Դ.Կյուրեղյանը գտավ, որ խափանման միջոց կալանքի փոփոխման անհրաժեշտությունը բացակայում է, քանի որ դրա պահպանման անհրաժեշտությունը չի վերացել: Պաշտպան Գ.Ասատրյանը գտավ, որ խափանման միջոց կալանքի պահպանման անհրաժեշտությունը բացակայում է: Նշեց, որ Գ.Նիկողոսյանի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել նաև՝ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ: Մեղադրյալ Գ.Նիկողոսյանը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը : Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. 4. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «1․ Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (...) 3) օրենքով սահմանված որոշակի պարտականության կատարումն ապահովելու նպատակով. 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով: (...)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) բ․ անձի օրինական ձերբակալումը կամ կալանավորումը դատարանի օրինական կարգադրությանը չենթարկվելու համար կամ օրենքով նախատեսված ցանկացած պարտավորության կատարումն ապահովելու նպատակով, գ․ անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ 3. Դատարանը, դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը իրենց իրավասության սահմաններում պարտավոր են անհապաղ ազատ արձակել ազատությունից ապօրինի կամ անհիմն զրկված յուրաքանչյուր անձի: 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները: (…) 4. Դատական վարույթում կալանքը կարող է կիրառվել կամ դրա ժամկետը կարող է երկարաձգվել յուրաքանչյուր դեպքում երեք ամսից ոչ ավելի ժամկետով: 5. Կալանքի տակ պահելու ընդհանուր տևողությունը չի կարող գերազանցել մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նախատեսված՝ ազատազրկման ձևով պատժի առավելագույն ժամկետը: (…)»: 5. Սույն որոշման նախորդ կետում վկայակոչված իրավադրույթների լույսի ներքո գնահատելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները և անդրադառնալով մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի շարունակական կիրառման անհրաժեշտության հարցին, Դատարանն արձանագրում է, որ դեռևս առկա է և չի վերացել մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պահպանման անհարժեշտությունը: Մասնավորապես՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանին կալանքի տակ պահելն անհրաժեշտ է՝ վերջինի վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու՝ այդ թվում նաև՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու, և հանցանք կատարելու հավանականությունը կանխելու համար։ Դատարանի գնահատմամբ՝ վարույթի սույն փուլում մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը, դեռևս շարունակվում է լինել այն արդյունավետ իրավական ներգործության միջոցը, որը կարող է կաշկանդել վերջինին դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և հնարավորություն է տալիս հասնել ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին: Դատարանի վերոհիշյալ եզրահանգումը պայմանավորված է ինչպես մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հերքող նոր փաստական տվյալների բացակայությամբ, այնպես էլ նրան կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորող Դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 23-ի որոշմամբ արձանագրված հանգամանքներով (տես սույն որոշման 2.1 կետը): Դատարանի գնահատմամբ՝ այդ հանգամանքները էականորեն բարձրացնում են ինչպես մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, այնպես էլ՝ համակցության մեջ թույլ չեն տալիս վարույթի տվյալ փուլում կիրառված խափանման միջոցի փոփոխման կամ վերացման անհրաժեշտությունը հիմնավորված համարելու համար։ Միևնույն ժամանակ Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ սույն քրեական գործով նախորդիվ՝ մասնավորապես՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 3-ին և նույն թվականի հոկտեմբերի 13-ին հրավիրված դատական նիստերը հետաձգվել են՝ պաշտպանների բացակայության հիմքով: Ամփոփելով վերոգրյալը, Դատարանը գտնում է, որ դեռևս բացակայում են Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոխելու կամ վերացնելու հիմքերը, հետևաբար Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել: Միաժամանակ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել երեք ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի հունվարի 28-ը ներառյալ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 115-րդ, 116-119-րդ և 270-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/2592/01/25 քրեական վարույթով մեղադրյալ Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի հունվարի 28-ը ներառյալ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԱՐԱՄԱՅԻՍ ԱՍԱՏՐՅԱՆ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 12-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 12-12-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Դատական նիստի տևողությունը | 15:28-16:08 |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 12-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 12-12-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Դատական նիստի տևողությունը | 16:00-16:08 |
Անավարտ գործեր
| Հաշվետու ժամանակահատված | 2025 թվական |
|---|---|
| Տեսակը | Անավարտ գործեր, որոնք գտնվում են քննության փուլում |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 22-01-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 22-01-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | Դատական նիստը հետաձգվել է վկայի բացակայությամբ պայմանավորված: ԵԴ1/2592/01/25 ՈՐՈՇՈՒՄ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԻ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «22» հունվարի 2026թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Դատարան) նախագահող դատավոր Ա.Ասատրյան դատական նիստի քարտուղար Ս.Սիմոնյան մասնակցությամբ` հանրային մեղադրող Դ.Կյուրեղյանի պաշտպաններ Հ.Հարությունյանի, Ա.Ալիխանյանի մեղադրյալ Գ.Նիկողոսյանի դռնբաց դատական նիստում, հիմնական դատալսումների ընթացքում քննարկելով մեղադրյալ Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի (ծնված՝ 1986 թվականի ապրիլի 21-ին) նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու հարցը Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2025 թվականի հուլիսի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 16132625 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գևորգ Նիկողոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Նույն օրը քրեական գործը հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով մակագրվել, իսկ 2025 թվականի հուլիսի 14-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Ասատրյանին: Նույն օրը Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/2592/01/25 քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 2025 թվականի հուլիսի 23-ին՝ նախնական դատալսումների ընթացքում, Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը 3 (երեք) ամիս ժամանակով երկարաձգելու մասին: Դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 4-ի որոշմամբ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի հունվարի 28-ը ներառյալ: 2. Գևորգ Նիկողոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա «խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին 2002թ. դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և ՀՀ Կառավարության 2010թ. մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու և պահելու թույլտվություն, Ելեզար Յակովլևիչ Յուրտաևի դրդմամբ՝ նրա համար 2025 թվականի փետրվարի 28-ին՝ ժամը 19:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Օհանովի փողոցի թիվ 21 շենքում ինքնությունը չպարզված անձից 10.000 ՀՀ դրամի դիմաց ապօրինի ձեռք է բերել մեկ թղթի փաթեթում լցված 0,15 գրամ նախնական քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց և մեկ նրբաթիթեղի մեջ փաթեթավորված, զգալի չափի՝ 0,05 գրամ քաշով «Մեթամֆիտամին» տեսակի թմրամիջոց, որոնք նույն օրը փոխանցել է Ելեազար Յուրտաևին, ինչն էլ նույն օրը՝ 28.02.2025թ. ժամը 20:00-ից 20:20-ի սահմաններում հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱԳՊԴՊ բաժնի ծառայողների կողմից ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնում` Ե.Յուրտաևի անձնական խուզարկության ժամանակ»։ 2.1. Դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 23-ի որոշման համաձայն՝ «(...) Սույն որոշման նախորդ կետում վկայակոչված իրավադրույթների լույսի ներքո գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի շարունակական կիրառման անհրաժեշտության հարցին, Դատարանն արձանագրում է, որ դեռևս առկա է և չի վերացել մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պահպանման անհարժեշտությունը: Մասնավորապես՝ Դատարանը գտնում է, որ վարույթի տվյալ փուլում ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու՝ այդ թվում նաև՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու, և նոր հանցանք կատարելու հավանականությունը բարձր է։ Դատարանի գնահատմամբ՝ վարույթի սույն փուլում մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորումը, դեռևս շարունակվում է լինել այն արդյունավետ իրավական ներգործության միջոցը, որը կարող է կաշկանդել վերջինին դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և հնարավորություն է տալիս հասնել ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին: Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - գործով դատաքննության դեռևս չսկսված լինելը և ապացույցների հետազոտված չլինելը, այդ համատեքստում նաև՝ գործով անցնող անձի (Ելեազար Յուրտաևի) և մեղադրյալի որոշակի փոխհարաբերություններ ունենալը, - մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի անձը, մասնավորապես այն, որ սույն գործով իրեն վերագրվող հանցանքը վերջինն ենթադրաբար կատարել է՝ դիտավորյալ հանցանքի համար դատվածություն ունենալու պայմաններում: Ավելին՝ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանը սույն գործով իրեն վերագրվող հանցանքը ենթադրաբար կատարել է նաև՝ մեղսագրվող հանցանքին նույնական ենթադրյալ հանցանքի համար քրեական հետապնդման տակ գտնվելու ընթացքում և անազատության հետ չկապված խափանման միջոց ընտրված լինելու պայմաններում, - մեղադրյալին վերագրվող հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, ակնկալվող հնարավոր պատժի խստությունը։ Դատարանի գնահատմամբ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անել առ այն, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է կանխել միայն վերջինի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջոցով: Այլ կերպ, Դատարանը գտնում է, որ վարույթի սույն փուլում վերոհիշյալ հանգամանքները վկայում են այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու անբավարարության մասին»: 2.2. Դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ի որոշման համաձայն՝ «(...) Սույն որոշման նախորդ կետում վկայակոչված իրավադրույթների լույսի ներքո գնահատելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները և անդրադառնալով մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի շարունակական կիրառման անհրաժեշտության հարցին, Դատարանն արձանագրում է, որ դեռևս առկա է և չի վերացել մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պահպանման անհարժեշտությունը: Մասնավորապես՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանին կալանքի տակ պահելն անհրաժեշտ է՝ վերջինի վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու՝ այդ թվում նաև՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու, և հանցանք կատարելու հավանականությունը կանխելու համար։ Դատարանի գնահատմամբ՝ վարույթի սույն փուլում մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը, դեռևս շարունակվում է լինել այն արդյունավետ իրավական ներգործության միջոցը, որը կարող է կաշկանդել վերջինին դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և հնարավորություն է տալիս հասնել ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին: Դատարանի վերոհիշյալ եզրահանգումը պայմանավորված է ինչպես մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հերքող նոր փաստական տվյալների բացակայությամբ, այնպես էլ նրան կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորող Դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 23-ի որոշմամբ արձանագրված հանգամանքներով (տես սույն որոշման 2.1 կետը)»: Դատավարության մասնակիցների դիրքորոշումները. 3. Հանրային մեղադրող Դ.Կյուրեղյանը նշեց, որ Գ.Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի փոփոխման անհրաժեշտությունը բացակայում է: Պաշտպաններ Հ.Հարությունյանը և Ա.Ալիխանյանը գտան, որ խափանման միջոց կալանավորման պահպանման անհրաժեշտությունը բացակայում է: Նշեցին, որ Գ.Նիկողոսյանի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել նաև՝ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ: Մեղադրյալ Գ.Նիկողոսյանը միացավ պաշտպանների դիրքորոշմանը : Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. 4. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)»: ՀՀ Սահմանադրության 78-րդ հոդվածի համաձայն` «Հիմնական իրավունքների և ազատությունների սահմանափակման համար ընտրված միջոցները պետք է պիտանի և անհրաժեշտ լինեն Սահմանադրությամբ սահմանված նպատակին հասնելու համար: Սահմանափակման համար ընտրված միջոցները պետք է համարժեք լինեն սահմանափակվող հիմնական իրավունքի և ազատության նշանակությանը»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին¦ եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար, (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: (…) 5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց. 2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ 4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: 6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Գրավը իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ, իսկ Հայաստանի Հանրապետության դրամի ձևով՝ մինչդատական վարույթի փուլում պահատվության է փոխանցվում դատախազության դեպոզիտային հաշվին, դատական վարույթի փուլում՝ դատարանի դեպոզիտային հաշվին: Որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույք, եթե գրավ կիրառելու մասին որոշմամբ հատուկ նշվել է դրա հնարավորության մասին: 2. Գրավի չափը որոշելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի ծանրության աստիճանը և մեղադրյալի գույքային դրությունը: Գրավի արժեքի ապացուցման պարտականությունը կրում է գրավատուն: 3. Գրավը կարող է մուծել մեղադրյալը կամ ցանկացած այլ ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ: Եթե գրավը մուծում է այլ անձ, ապա նրան բացատրվում է մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի էությունը, ինչպես նաև մեղադրյալի կողմից անօրինական վարքագիծ դրսևորվելու դեպքում՝ վրա հասնող հնարավոր հետևանքները: 4. Գրավատուն վարույթն իրականացնող մարմնի համապատասխան որոշման կայացման պահից եռօրյա ժամկետում ներկայացնում է գրավը մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթ, որը կցվում է վարույթի նյութերին: Գրավը կիրառված է համարվում գրավի մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթը վարույթն իրականացնող մարմին ներկայացնելու պահից: 4.1. Սույն հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված պարտականությունը չկատարելը հիմք է մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը վերստին քննարկելու համար։ 5. Եթե մեղադրյալը թաքնվել է վարույթն իրականացնող մարմնից, պարբերաբար չի ներկայացել վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով կամ էապես խոչընդոտել է վարույթին, ապա հսկող դատախազը կայացնում է գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշում և դրա պատճենը եռօրյա ժամկետում ուղարկում է մեղադրյալին և գրավը մուծած անձին` նրանց պարզաբանելով այդ որոշման բողոքարկման` սույն օրենսգրքի 299-301-րդ հոդվածներով սահմանված կարգը: Եթե որպես գրավ ընդունվել է անշարժ կամ շարժական գույք, ապա խափանման միջոցի պայմանները խախտելու հիմքով այդ գույքի վաճառքից մնացած գումարի այն մասը, որը գերազանցում է գրավի չափը, ենթակա է վերադարձման: Գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին դատախազի որոշումը հարկադիր կատարման ուղարկելու վերաբերյալ դիմումը Հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայություն ներկայացվում է բողոքարկման ժամկետը լրանալու, իսկ բողոքարկվելու դեպքում՝ այն վերջնականապես հաստատվելու պահից «Կատարողական վարույթի մասին» օրենքով սահմանված ժամկետի ընթացքում: 6. Սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում դատական վարույթում գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշումը կայացնում է դատարանը և ուղարկում հարկադիր կատարման «Կատարողական վարույթի մասին» օրենքով սահմանված կարգով։ Այդ որոշումը կարող է բողոքարկվել սույն օրենսգրքով սահմանված հատուկ վերանայման կարգով։ 7. Գրավը վերադարձվում է գրավատուին բոլոր դեպքերում, երբ չեն ապացուցվել սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված խախտումները, կամ գրավը որպես խափանման միջոց վերացվել կամ փոխվել է: Գրավը վերադարձնելու մասին որոշումն ընդունվում է համապատասխան խափանման միջոցը վերացնելու կամ փոխելու մասին որոշում կայացնելու հետ միաժամանակ»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին: 2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին»: 5. Ինչպես երևում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համալիր վերլուծությունից՝ դրանում սահմանված՝ «մեղադրյալի ոչ իրավաչափ գործողությունները» վերաբերելի հիմքեր են բոլոր խափանման միջոցների համար՝ առանց որևէ բացառության, այսինքն՝ օրենսդիրը հատուկ չի սահմանել և առանձնացրել կալանավորման հիմքերը, այլ խափանման միջոցների հիմքերից, այլ պարզապես սահմանել է, որ կոնկրետ դեպքում տարբերակված մոտեցում ցուցաբերելու և այս կամ այն խափանման միջոցը անձի նկատմամբ կիրառելու համար՝ պետք է հաշվի առնվեն նույն հոդվածի 3-րդ մասում ամրագրված հանգամանքները: Վերոգրյալը նշանակում է, որ ինքնին ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված խափանման միջոցների հիմքերից որևէ մեկի (մի քանիսի) առկայությունը հաստատելը դեռևս բավարար չէ, որպեսզի մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվի հենց կալանավորումը որպես խափանման միջոց, այլ բավարար է փաստելու, որ անձի նկատմամբ պետք է կիրառել որևէ խափանման միջոց: Դատարանը փաստում է, որ կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու համար օրենսդիրը սահմանել է լրացուցիչ պայման, այն է՝ անհրաժեշտ է հիմնավորել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարման ապահովումը հնարավոր չէ այլ կերպ, քան անձի նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելով: Հետևաբար, կալանավորումը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշում կայացնելիս, պետք է հիմնավորվի ոչ միայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված խափանման միջոցների կիրառման որևէ հիմքի (հիմքերի) առկայությունը, այլև այն, որ բացառապես խափանման միջոց կալանավորում կիրառելով է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարման ապահովմանը: Դատարանի նման հետևությունները պայմանավորված են այն հանգամանքով, որ 1) կալանավորումը քրեական գործերի քննության ընթացքում կիրառվող խափանման միջոցներից ամենախիստն է, քանի որ դրա էությունն անձին հասարակությունից մեկուսացնելն է, որի արդյունքում առավելագույն չափով է սահմանափակվում մարդու սահմանադրական իրավունքներն ու ազատությունները, այդ թվում և հիմնականում՝ այնպիսի կարևոր իրավունք, ինչպիսին ազատության իրավունքն է, 2) կալանավորումը նաև խափանման բացառիկ միջոց է, քանի որ դրա կիրառման հետևանքով ազատությունից զրկվում է դատարանի դատավճռով դեռևս մեղավոր չճանաչված անձը: Հենց այդ պատճառով էլ խափանման միջոց կալանավորում կիրառելուց պետք է պատշաճ քննարկման առարկա դարձնել դրան դեմ և կողմ բոլոր փաստարկները, որոշելու համար, թե առկա է արդյոք անձի ազատության իրավունքի սահմանափակման աներկբա անհրաժեշտությունը՝ ավելի բարձր նշանակության բարիքի, այն է՝ հանրային շահի պաշտպանության տեսանկյունից՝ ապահովելով հանրային և մասնավոր շահերի ողջամիտ հավասարակշռությունը, անձի ազատության սահմանափակման հիմնավորվածությունը, որը, անկախ անմեղության կանխավարկածից, գերակայում է ազատության իրավունքի նկատմամբ և միայն դրանից հետո վերջնական եզրահանգում անել կալանավորման կիրառման անհրաժեշտության մասին: Դատարանի հետևությունների համար հիմք է հանդիսանում նաև ՀՀ Սահմանադրության 78-րդ հոդվածով սահմանված՝ համաչափության սկզբունքի ապահովման անհրաժեշտությունը, որի տեսանկյունից՝ անձնական ազատության, որպես անձի հիմնական իրավունքի սահմանափակման համար ընտրված միջոցները պետք է լինեն (1) պիտանի և անհրաժեշտ սահմանված նպատակին հասնելու համար և (2) համարժեք սահմանափակվող հիմնական իրավունքի և ազատության նշանակությանը: 6․ Սույն որոշման 4-5-րդ կետերում շարադրված իրավադրույթների, վերլուծության լույսի ներքո գնահատելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները և անդրադառնալով Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի շարունակական կիրառման անհրաժեշտության հարցին, Դատարանն արձանագրում է, որ թեև որոշակի առումով շարունակվում է իրատեսական լինել Դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 23-ի որոշմամբ արձանագրված մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը (տես սույն որոշման 2.1. կետը), այնուամենայնիվ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի վերոհիշյալ ռիսկերն այլևս այն աստիճանի բարձր չեն, որ հնարավոր չլինի չեզոքացնել այլընտրանքային խափանման միջոցների՝ մասնավորապես տնային կալանքի, գրավի և բացակայելու արգելքի կիրառմամբ։ Այլ կերպ՝ Դատարանը գտնում է, որ գործի նյութերում առկա չեն այնպիսի տեղեկությունների և փաստերի որոշակի ամբողջություն, որը հնարավորություն կտար ողջամիտ ենթադրություն կատարել առ այն, որ քրեական գործով դատական վարույթի ընթացքում և գործի քննության արդեն տվյալ փուլում՝ Գևորգ Նիկողոսյանի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելը՝ հնարավոր է միայն նրա ազատության իրավունքն ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառմամբ սահմանափակելու հաշվին, և որ տվյալ դեպքում առկա է նրան շարունակական կալանքի տակ պահելու բացարձակ անհրաժեշտությունը: Այլ խոսքով՝ Դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում առկա չէ այնպիսի հասարակական շահ, որը, անմեղության կանխավարկածի հաշվառմամբ, կարող է արդարացնել նահանջն անձի ազատության իրավունքից (այդ իրավունքը ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառմամբ սահմանափակելով): Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ի թիվս այլնի ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ հանձնվել է դատարանի քննությանը: Այս կապակցությամբ Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ի տարբերության նախաքննության փուլի, դատաքննության փուլում ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ավելի նվազ հավանականություն է առկա, պայմանավորված այն հանգամանքով, որ ապացույցների հավաքման գործընթացն արդեն իսկ ավարտվել է։ Բացի այդ ապացուցողական նյութը, որը դրվել է Գևորգ Նիկողոսյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում՝ կազմում են նաև օբյեկտիվ ապացույցներ, իսկ վարույթին օժանդակող անձանցից (վկաներ) երեքը՝ հանդիսանում են ոստիկանության աշխատակիցներ, - գործի քննության ընթացքում՝ Գևորգ Նիկողոսյանը շուրջ 11 ամիս ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառմամբ գտնվում է անազատության մեջ։ Այս կապակցությամբ Դատարանը հարկ է համարում անդրադառնալ նաև՝ սույն գործի դատաքննությունը ձգձգած և ձգձգող պատճառներին: Մասնավորապես՝ ընդհանուր առմամբ հրավիրված 6 դատական նիստերից 4 դատական նիստ՝ վերջնարդյունքում հետաձգվել է՝ Գևորգ Նիկողոսյանի (պաշտպանական կողմի) կամքից անկախ գոյություն ունեցող հանգամանքներով։ Վերոգրյալի ամբողջի համատեքստում, Դատարանի գնահատմամբ՝ Գևորգ Նիկողոսյանի կողմից ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու հավանականության վերաբերյալ նախորդիվ կայացված որոշումներով բերված եզրահանգումները գործի քննության ներկա փուլում և ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառմամբ շարունակական կալանքի տակ պահելու համատեքստում՝ այլևս չեն կարող ծանրակշիռ համարվել՝ հաշվի առնելով նաև կիրառվող այլընտրանքի տեսակը (նաև՝ տնային կալանք, գրավ)։ Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ թեև Գևորգ Նիկողոսյանը սույն գործով իրեն վերագրվող հանցանքը ենթադրաբար կատարել է՝ դիտավորյալ հանցանքի համար դատվածություն ունենալու պայմաններում, մեղսագրվող հանցանքին նույնական ենթադրյալ հանցանքի համար քրեական հետապնդման տակ գտնվելու ընթացքում, այնուամենայնիվ Դատարանը գտնում է, որ այդ հանգամանքներն ինքնին ևս՝ այլևս չեն վկայում վերջինի կողմից նոր հանցանք կատարելու բարձր հավանականության մասին։ Դատարանը նման եզրահանգման է գալիս հաշվի առնելով ինչպես վերոհիշյալ քրեական գործերով (դեպքով) ենթադրյալ հանցավոր վարքագիծ դրսևորելու միջև ընկած ժամանակահատվածի տևականությունը (շուրջ 2 տարի), այնպես էլ վերջինի դատվածության հիմքում ընկած հանցանքի տարաբնույթ լինելը: Դատարանը չի կարող անտեսել նաև այն փաստը, որ սույն գործով վերջինին մեղսագրվող արարքը կատարվել է ազատության մեջ լինելու պայմաններում և իրականացվել է մեղադրյալի ֆիզիկական մասնակցությամբ: Այսինքն՝ անձին վերագրվող հանցանքն իր բնույթով այնպիսին է, որ այդ հիմքով նոր ենթադրյալ հանցանքի կատարումը կարող է իրատեսական համարվել վերջինի ինչպես անմիջապես ֆիզիկական, այնպես էլ հեռախոսային կապի օգտագործման միջոցով մասնակցության դեպքում։ Այսինքն՝ Դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալի կողմից ենթադրյալ հանցագործության կատարման անբաժանելի մաս կազմում է իր իսկ ֆիզիկական անմիջական մասնակցությունը, որի դեպքում տնային կալանք խափանման միջոցի կիրառումը կարող է որոշակի դժվարություններ առաջացնել: Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ վերոգրյալ վտանգի կանխումը կարող է իրականացվել նաև տնային կալանքի պայմաններում նույնպես, քանի որ վերջինը, ըստ էության, զրկված կլինի ինչպես անմիջապես ֆիզիկական մասնակցություն ցուցաբերելուց, այնպես էլ՝ որևէ հեռախոսային կապից օգտվելու հնարավորությունից։ Դատարանի գնահատմամբ վերոհիշյալ հանգամանքների առկայությունը դատական վարույթի սույն փուլում այլևս չի վկայում կալանավորման նաև վերոհիշյալ հիմքով Գևորգ Նիկողոսյանին ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառմամբ շարունակական կալանքի տակ պահելու բացարձակ անհրաժեշտության առկայության մասին։ Ավելին՝ Դատարանը գտնում է, որ հակառակ մեկնաբանության դեպքում կարող է բացառվել այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու հնարավորությունն այն անձանց նկատմամբ, ովքեր կմեղադրվեն դատվածություն ունենալու պայմաններում կամ քրեական հետապնդման տակ գտնվելու ընթացքում ենթադրաբար կատարված հանցավոր արարքի համար։ Դատարանը մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի շարունակական կիրառման անհրաժեշտության հարցի համատեքստում գնահատման է ենթարկում նաև՝ Գևորգ Նիկողոսյանի ընտանեկան պայմանները՝ այդ թվում նաև այն, որ նրա մայրը բնակվում է միայնակ, ընդ որում՝ ունի առողջական խնդիրներ և խնամքի կարիք: Ավելին՝ Դատարանը գտնում է, որ բոլոր հանգամանքների հաշվառումը կարևորվում է նաև անձի բարոյական կերպարի ընդհանուր նկարագիրը կազմելու հարցում։ Այլ կերպ, թեև անձը բնութագրող հանգամանքները, որպես կանոն, չեն կարող խափանման միջոցի ընտրման կամ փոփոխման հարցում առանցքային դեռ կատարել, այնուամենայնիվ դրանց անտեսման պարագայում Դատարանը կարող է անարդյունավետ և նպատակների չծառայող խափանման միջոցներ կիրառել։ Նշվածի համատեքստում Դատարանը չի կարող անձի նկատմամբ ավելի մեղմ խափանման միջոցի հարցը քննարկելիս, հաշվի չառնել այն հանգամանքը, որ մեղադրյալի խնամքին է գտնվում առողջական խնդիրներ և խնամքի կարիք ունեցող, միայնակ բնակվող մայրը։ Գևորգ Նիկողոսյանին մեղսագրվող արարքի բնույթի, հանրային վտանգավորության աստիճանի, սույն գործի փաստական հանգամանքների համատեքստում՝ Դատարանը գտնում է, որ նախորդիվ նշված հանգամանքները` որպես մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը հակակշռող գործոններ՝ քրեական գործի քննության արդեն տվյալ փուլում այլևս բավարար են գործի պատշաճ քննության ապահովման հանրային շահի և մեղադրյալի անձնական ազատության միջև արդարացի հավասարակշռությունը հաստատելու համար՝ այլընտրանքային խափանման միջոցների, մասնավորապես՝ տնային կալանքի, գրավի և բացակայելու արգելքի կիրառմամբ։ Վերոգրյալից զատ, Դատարանն ընդգծում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը վերջնական չէ, ուստի մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի հետագա ոչ իրավաչափ վարքագծի պայմաններում կիրառված խափանման միջոցները կարող են ենթարկվել վերանայման: Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ կոնկրետ դեպքում այլևս առկա չեն բավարար հիմնավորումներ այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու անբավարարության վերաբերյալ: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը պետք է փոխել: Մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ համակցված՝ որպես խափանման միջոցներ պետք է ընտրել՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը: Տնային կալանքի ժամկետ պետք է սահմանել 3 (երեք) ամիսը, որի ընթացքում Գևորգ Նիկողոսյանին պետք է արգելել՝ իր բնակության վայրում՝ Երևան քաղաքի, Մալաթիա-Սեբաստիա բնակավայրի, Անդրանիկի 61 Շ կից ապօրինի շինություն հասցեում շփում ունենալ կամ հյուրընկալել այլ անձանց՝ բացառությամբ մերձավոր ազգականների, ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց՝ բացառությամբ պետական մարմինների կողմից ուղարկված առաքանուց: Տնային կալանքի սկիզբը պետք է հաշվել Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ էլեկտրոնային հսկողության միջոցի կիրառման պահից: Դատարանը գտնում է նաև, որ գրավի գումարի չափ պետք է սահմանել 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամը, որն ենթակա է մուծման Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դեպոզիտ հաշվեհամարին (900013298014)՝ սույն որոշումը կայացնելուց հետո՝ եռօրյա ժամկետում, իսկ գրավը կիրառված պետք է համարել՝ գրավի գումարը մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթը Դատարան ներկայացնելու պահից: Դատարանը գտնում է նաև, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանին անհապաղ պետք է ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-117-րդ, 122-րդ, 123-րդ, 125-րդ, 127-րդ և 270-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/2592/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը փոխել: Մեղադրյալ Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի նկատմամբ՝ որպես խափանման միջոցներ ընտրել՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը: Տնային կալանքի ժամկետ սահմանել 3 (երեք) ամիսը, որի ընթացքում Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանին արգելել՝ իր բնակության վայրում՝ Երևան քաղաքի, Մալաթիա-Սեբաստիա բնակավայրի, Անդրանիկի 61 Շ կից ապօրինի շինություն հասցեում շփում ունենալ կամ հյուրընկալել այլ անձանց՝ բացառությամբ մերձավոր ազգականների, ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց՝ բացառությամբ պետական մարմինների կողմից ուղարկված առաքանուց: Տնային կալանքի սկիզբը հաշվել Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի նկատմամբ էլեկտրոնային հսկողության միջոցի կիրառման պահից։ Գրավի գումարի չափ սահմանել 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամը։ Գրավի գումարը ենթակա է մուծման Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դեպոզիտ հաշվեհամարին (900013298014)՝ սույն որոշումը կայացնելուց հետո՝ եռօրյա ժամկետում։ Գրավը կիրառված համարել՝ գրավի գումարը մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթը Դատարան ներկայացնելու պահից: Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանին անհապաղ ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից: Որոշումը կարող է բողոքարկվել վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԱՐԱՄԱՅԻՍ ԱՍԱՏՐՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 16-03-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը հետաձգվել է
| Ամսաթիվ | 16-03-2026 |
|---|---|
| Հետաձգման պատճառը | Դատական նիստը հետաձգվել է վկաների բացակայության հիմքով: |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 07-04-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 07-04-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Դատական նիստը հետաձգվել է քանի որ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Մալաթիայի բաժինը, աշխատանքային ծանրաբեռնվածությամբ պայմանավորված, չի կարողացել ապահովել մեղադրյալի ներկաությունը՝ դատական նիստին: |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 07-05-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 07-05-2026 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | ԵԴ1/2592/01/25 ՈՐՈՇՈՒՄ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԿԻՐԱՌՎԱԾ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑԻ ԺԱՄԿԵՏԸ ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «7» մայիսի 2026թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Դատարան) նախագահող դատավոր Ա.Ասատրյան դատական նիստի քարտուղար Ս.Սիմոնյան մասնակցությամբ` հանրային մեղադրող Դ.Կյուրեղյանի պաշտպաններ Հ.Հարությունյանի, Ա.Ալիխանյանի մեղադրյալ Գ.Նիկողոսյանի դռնբաց դատական նիստում, հիմնական դատալսումների ընթացքում քննարկելով մեղադրյալ Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի (ծնված՝ 1986 թվականի ապրիլի 21-ին) նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու հարցը Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1. 2025 թվականի հուլիսի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 16132625 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գևորգ Նիկողոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Նույն օրը Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/2592/01/25 քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 2025 թվականի հուլիսի 23-ին՝ նախնական դատալսումների ընթացքում, Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը 3 (երեք) ամիս ժամանակով երկարաձգելու մասին: Դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 4-ի որոշմամբ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի հունվարի 28-ը ներառյալ: Դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 22-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը փոխվել է: Մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ՝ որպես խափանման միջոցներ են ընտրվել՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը: 2. Գևորգ Նիկողոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա «խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին 2002թ. դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և ՀՀ Կառավարության 2010թ. մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է` չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու և պահելու թույլտվություն, Ելեզար Յակովլևիչ Յուրտաևի դրդմամբ՝ նրա համար 2025 թվականի փետրվարի 28-ին՝ ժամը 19:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Օհանովի փողոցի թիվ 21 շենքում ինքնությունը չպարզված անձից 10.000 ՀՀ դրամի դիմաց ապօրինի ձեռք է բերել մեկ թղթի փաթեթում լցված 0,15 գրամ նախնական քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց և մեկ նրբաթիթեղի մեջ փաթեթավորված, զգալի չափի՝ 0,05 գրամ քաշով «Մեթամֆիտամին» տեսակի թմրամիջոց, որոնք նույն օրը փոխանցել է Ելեազար Յուրտաևին, ինչն էլ նույն օրը՝ 28.02.2025թ. ժամը 20:00-ից 20:20-ի սահմաններում հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱԳՊԴՊ բաժնի ծառայողների կողմից ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնում` Ե.Յուրտաևի անձնական խուզարկության ժամանակ»։ 2.1. Դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 23-ի որոշման համաձայն՝ «(...) Սույն որոշման նախորդ կետում վկայակոչված իրավադրույթների լույսի ներքո գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի շարունակական կիրառման անհրաժեշտության հարցին, Դատարանն արձանագրում է, որ դեռևս առկա է և չի վերացել մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պահպանման անհարժեշտությունը: Մասնավորապես՝ Դատարանը գտնում է, որ վարույթի տվյալ փուլում ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու՝ այդ թվում նաև՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու, և նոր հանցանք կատարելու հավանականությունը բարձր է։ Դատարանի գնահատմամբ՝ վարույթի սույն փուլում մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորումը, դեռևս շարունակվում է լինել այն արդյունավետ իրավական ներգործության միջոցը, որը կարող է կաշկանդել վերջինին դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և հնարավորություն է տալիս հասնել ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին: Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - գործով դատաքննության դեռևս չսկսված լինելը և ապացույցների հետազոտված չլինելը, այդ համատեքստում նաև՝ գործով անցնող անձի (Ելեազար Յուրտաևի) և մեղադրյալի որոշակի փոխհարաբերություններ ունենալը, - մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի անձը, մասնավորապես այն, որ սույն գործով իրեն վերագրվող հանցանքը վերջինն ենթադրաբար կատարել է՝ դիտավորյալ հանցանքի համար դատվածություն ունենալու պայմաններում: Ավելին՝ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանը սույն գործով իրեն վերագրվող հանցանքը ենթադրաբար կատարել է նաև՝ մեղսագրվող հանցանքին նույնական ենթադրյալ հանցանքի համար քրեական հետապնդման տակ գտնվելու ընթացքում և անազատության հետ չկապված խափանման միջոց ընտրված լինելու պայմաններում, - մեղադրյալին վերագրվող հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, ակնկալվող հնարավոր պատժի խստությունը։ Դատարանի գնահատմամբ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անել առ այն, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է կանխել միայն վերջինի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջոցով: Այլ կերպ, Դատարանը գտնում է, որ վարույթի սույն փուլում վերոհիշյալ հանգամանքները վկայում են այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու անբավարարության մասին»: 2.2. Դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 22-ի որոշման համաձայն՝ «(...) Սույն որոշման 4-5-րդ կետերում շարադրված իրավադրույթների, վերլուծության լույսի ներքո գնահատելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները և անդրադառնալով Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի շարունակական կիրառման անհրաժեշտության հարցին, Դատարանն արձանագրում է, որ թեև որոշակի առումով շարունակվում է իրատեսական լինել Դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 23-ի որոշմամբ արձանագրված մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը (տես սույն որոշման 2.1. կետը), այնուամենայնիվ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի վերոհիշյալ ռիսկերն այլևս այն աստիճանի բարձր չեն, որ հնարավոր չլինի չեզոքացնել այլընտրանքային խափանման միջոցների՝ մասնավորապես տնային կալանքի, գրավի և բացակայելու արգելքի կիրառմամբ։ Այլ կերպ՝ Դատարանը գտնում է, որ գործի նյութերում առկա չեն այնպիսի տեղեկությունների և փաստերի որոշակի ամբողջություն, որը հնարավորություն կտար ողջամիտ ենթադրություն կատարել առ այն, որ քրեական գործով դատական վարույթի ընթացքում և գործի քննության արդեն տվյալ փուլում՝ Գևորգ Նիկողոսյանի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելը՝ հնարավոր է միայն նրա ազատության իրավունքն ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառմամբ սահմանափակելու հաշվին, և որ տվյալ դեպքում առկա է նրան շարունակական կալանքի տակ պահելու բացարձակ անհրաժեշտությունը: Այլ խոսքով՝ Դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում առկա չէ այնպիսի հասարակական շահ, որը, անմեղության կանխավարկածի հաշվառմամբ, կարող է արդարացնել նահանջն անձի ազատության իրավունքից (այդ իրավունքը ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառմամբ սահմանափակելով): Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ի թիվս այլնի ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ հանձնվել է դատարանի քննությանը: Այս կապակցությամբ Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ի տարբերության նախաքննության փուլի, դատաքննության փուլում ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ավելի նվազ հավանականություն է առկա, պայմանավորված այն հանգամանքով, որ ապացույցների հավաքման գործընթացն արդեն իսկ ավարտվել է։ Բացի այդ ապացուցողական նյութը, որը դրվել է Գևորգ Նիկողոսյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում՝ կազմում են նաև օբյեկտիվ ապացույցներ, իսկ վարույթին օժանդակող անձանցից (վկաներ) երեքը՝ հանդիսանում են ոստիկանության աշխատակիցներ, - գործի քննության ընթացքում՝ Գևորգ Նիկողոսյանը շուրջ 11 ամիս ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառմամբ գտնվում է անազատության մեջ։ Այս կապակցությամբ Դատարանը հարկ է համարում անդրադառնալ նաև՝ սույն գործի դատաքննությունը ձգձգած և ձգձգող պատճառներին: Մասնավորապես՝ ընդհանուր առմամբ հրավիրված 6 դատական նիստերից 4 դատական նիստ՝ վերջնարդյունքում հետաձգվել է՝ Գևորգ Նիկողոսյանի (պաշտպանական կողմի) կամքից անկախ գոյություն ունեցող հանգամանքներով։ Վերոգրյալի ամբողջի համատեքստում, Դատարանի գնահատմամբ՝ Գևորգ Նիկողոսյանի կողմից ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու հավանականության վերաբերյալ նախորդիվ կայացված որոշումներով բերված եզրահանգումները գործի քննության ներկա փուլում և ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառմամբ շարունակական կալանքի տակ պահելու համատեքստում՝ այլևս չեն կարող ծանրակշիռ համարվել՝ հաշվի առնելով նաև կիրառվող այլընտրանքի տեսակը (նաև՝ տնային կալանք, գրավ)։ Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ թեև Գևորգ Նիկողոսյանը սույն գործով իրեն վերագրվող հանցանքը ենթադրաբար կատարել է՝ դիտավորյալ հանցանքի համար դատվածություն ունենալու պայմաններում, մեղսագրվող հանցանքին նույնական ենթադրյալ հանցանքի համար քրեական հետապնդման տակ գտնվելու ընթացքում, այնուամենայնիվ Դատարանը գտնում է, որ այդ հանգամանքներն ինքնին ևս՝ այլևս չեն վկայում վերջինի կողմից նոր հանցանք կատարելու բարձր հավանականության մասին։ Դատարանը նման եզրահանգման է գալիս հաշվի առնելով ինչպես վերոհիշյալ քրեական գործերով (դեպքով) ենթադրյալ հանցավոր վարքագիծ դրսևորելու միջև ընկած ժամանակահատվածի տևականությունը (շուրջ 2 տարի), այնպես էլ վերջինի դատվածության հիմքում ընկած հանցանքի տարաբնույթ լինելը: Դատարանը չի կարող անտեսել նաև այն փաստը, որ սույն գործով վերջինին մեղսագրվող արարքը կատարվել է ազատության մեջ լինելու պայմաններում և իրականացվել է մեղադրյալի ֆիզիկական մասնակցությամբ: Այսինքն՝ անձին վերագրվող հանցանքն իր բնույթով այնպիսին է, որ այդ հիմքով նոր ենթադրյալ հանցանքի կատարումը կարող է իրատեսական համարվել վերջինի ինչպես անմիջապես ֆիզիկական, այնպես էլ հեռախոսային կապի օգտագործման միջոցով մասնակցության դեպքում։ Այսինքն՝ Դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալի կողմից ենթադրյալ հանցագործության կատարման անբաժանելի մաս կազմում է իր իսկ ֆիզիկական անմիջական մասնակցությունը, որի դեպքում տնային կալանք խափանման միջոցի կիրառումը կարող է որոշակի դժվարություններ առաջացնել: Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ վերոգրյալ վտանգի կանխումը կարող է իրականացվել նաև տնային կալանքի պայմաններում նույնպես, քանի որ վերջինը, ըստ էության, զրկված կլինի ինչպես անմիջապես ֆիզիկական մասնակցություն ցուցաբերելուց, այնպես էլ՝ որևէ հեռախոսային կապից օգտվելու հնարավորությունից։ Դատարանի գնահատմամբ վերոհիշյալ հանգամանքների առկայությունը դատական վարույթի սույն փուլում այլևս չի վկայում կալանավորման նաև վերոհիշյալ հիմքով Գևորգ Նիկողոսյանին ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառմամբ շարունակական կալանքի տակ պահելու բացարձակ անհրաժեշտության առկայության մասին։ Ավելին՝ Դատարանը գտնում է, որ հակառակ մեկնաբանության դեպքում կարող է բացառվել այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու հնարավորությունն այն անձանց նկատմամբ, ովքեր կմեղադրվեն դատվածություն ունենալու պայմաններում կամ քրեական հետապնդման տակ գտնվելու ընթացքում ենթադրաբար կատարված հանցավոր արարքի համար։ Դատարանը մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի շարունակական կիրառման անհրաժեշտության հարցի համատեքստում գնահատման է ենթարկում նաև՝ Գևորգ Նիկողոսյանի ընտանեկան պայմանները՝ այդ թվում նաև այն, որ նրա մայրը բնակվում է միայնակ, ընդ որում՝ ունի առողջական խնդիրներ և խնամքի կարիք: Ավելին՝ Դատարանը գտնում է, որ բոլոր հանգամանքների հաշվառումը կարևորվում է նաև անձի բարոյական կերպարի ընդհանուր նկարագիրը կազմելու հարցում։ Այլ կերպ, թեև անձը բնութագրող հանգամանքները, որպես կանոն, չեն կարող խափանման միջոցի ընտրման կամ փոփոխման հարցում առանցքային դեռ կատարել, այնուամենայնիվ դրանց անտեսման պարագայում Դատարանը կարող է անարդյունավետ և նպատակների չծառայող խափանման միջոցներ կիրառել։ Նշվածի համատեքստում Դատարանը չի կարող անձի նկատմամբ ավելի մեղմ խափանման միջոցի հարցը քննարկելիս, հաշվի չառնել այն հանգամանքը, որ մեղադրյալի խնամքին է գտնվում առողջական խնդիրներ և խնամքի կարիք ունեցող, միայնակ բնակվող մայրը։ Գևորգ Նիկողոսյանին մեղսագրվող արարքի բնույթի, հանրային վտանգավորության աստիճանի, սույն գործի փաստական հանգամանքների համատեքստում՝ Դատարանը գտնում է, որ նախորդիվ նշված հանգամանքները` որպես մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը հակակշռող գործոններ՝ քրեական գործի քննության արդեն տվյալ փուլում այլևս բավարար են գործի պատշաճ քննության ապահովման հանրային շահի և մեղադրյալի անձնական ազատության միջև արդարացի հավասարակշռությունը հաստատելու համար՝ այլընտրանքային խափանման միջոցների, մասնավորապես՝ տնային կալանքի, գրավի և բացակայելու արգելքի կիրառմամբ։ Վերոգրյալից զատ, Դատարանն ընդգծում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը վերջնական չէ, ուստի մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի հետագա ոչ իրավաչափ վարքագծի պայմաններում կիրառված խափանման միջոցները կարող են ենթարկվել վերանայման: Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ կոնկրետ դեպքում այլևս առկա չեն բավարար հիմնավորումներ այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու անբավարարության վերաբերյալ: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը պետք է փոխել: Մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ համակցված՝ որպես խափանման միջոցներ պետք է ընտրել՝ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը: Տնային կալանքի ժամկետ պետք է սահմանել 3 (երեք) ամիսը, որի ընթացքում Գևորգ Նիկողոսյանին պետք է արգելել՝ իր բնակության վայրում՝ Երևան քաղաքի, Մալաթիա-Սեբաստիա բնակավայրի, Անդրանիկի 61 Շ կից ապօրինի շինություն հասցեում շփում ունենալ կամ հյուրընկալել այլ անձանց՝ բացառությամբ մերձավոր ազգականների, ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց՝ բացառությամբ պետական մարմինների կողմից ուղարկված առաքանուց: Տնային կալանքի սկիզբը պետք է հաշվել Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ էլեկտրոնային հսկողության միջոցի կիրառման պահից: Դատարանը գտնում է նաև, որ գրավի գումարի չափ պետք է սահմանել 500.000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամը, որն ենթակա է մուծման Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դեպոզիտ հաշվեհամարին (900013298014)՝ սույն որոշումը կայացնելուց հետո՝ եռօրյա ժամկետում, իսկ գրավը կիրառված պետք է համարել՝ գրավի գումարը մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթը Դատարան ներկայացնելու պահից: Դատարանը գտնում է նաև, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանին անհապաղ պետք է ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից»: Դատավարության մասնակիցների դիրքորոշումները. 3. Հանրային մեղադրող Դ.Կյուրեղյանը գտավ, որ մեղադրյալ Գ․Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքի փոփոխման անհրաժեշտությունը բացակայում է: Պաշտպան Ա․Ալիխանյանը գտավ, որ Գ․Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքի պահպանման անհրաժեշտությունը բացակայում է: Նշեց, որ վերջինի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել նաև այլընտրանքային առավել մեղմ խափանման միջոցների կիրառմամբ: Պաշտպան Հ.Հարությունյանը և մեղադրյալ Գ․Նիկողոսյանը միացան պաշտպան Ա․Ալիխանյան դիրքորոշմանը : Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը. 4. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով` (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)»: ՀՀ Սահմանադրության 78-րդ հոդվածի համաձայն` «Հիմնական իրավունքների և ազատությունների սահմանափակման համար ընտրված միջոցները պետք է պիտանի և անհրաժեշտ լինեն Սահմանադրությամբ սահմանված նպատակին հասնելու համար: Սահմանափակման համար ընտրված միջոցները պետք է համարժեք լինեն սահմանափակվող հիմնական իրավունքի և ազատության նշանակությանը»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին¦ եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար, (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` «Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…) 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: 3. Եթե մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ նախատեսված չէ, ապա կալանքը կարող է կիրառվել միայն մեղադրյալի կողմից իր նկատմամբ կիրառված այլընտրանքային խափանման միջոցի պայմանները խախտելու դեպքում: 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: (…) 5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց. 2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ 4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: 6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան»: 5. Սույն որոշման նախորդ կետում վկայակոչված իրավադրույթների լույսի ներքո գնահատելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները և անդրադառնալով մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված տնային կալանք խափանման միջոցի շարունակական կիրառման անհրաժեշտության իրավաչափության հարցին, Դատարանն արձանագրում է, որ դեռևս առկա է և չի վերացել Դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 22-ի որոշմամբ արձանագրված մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի (տնային կալանքի) պահպանման անհարժեշտությունը (տես սույն որոշման 2.2. կետը): Դատարանի գնահատմամբ՝ վարույթի սույն փուլում մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքը, դեռևս շարունակվում է լինել այն արդյունավետ իրավական ներգործության միջոցը, որը կարող է կաշկանդել վերջինին դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և հնարավորություն է տալիս հասնել ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին: Դատարանի վերոհիշյալ եզրահանգումը պայմանավորված է ինչպես մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանին տնային կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հերքող նոր փաստական տվյալների բացակայությամբ, այնպես էլ նրան տնային կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորող Դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 22-ի որոշմամբ արձանագրված հանգամանքներով (տես սույն որոշման 2.2. կետը): Վերոգրյալի համատեքստում, Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ թեև հանրային մեղադրողի կողմից ներկայացված ապացույցների (գրավոր ապացույցներ, հարցաքննվել է մեկ վկա) մի մասը հետազոտվել է, այնուամենայնիվ Դատարանի գնահատմամբ՝ վերոհիշյալ արձանագրումը կոնկրետ տվյալ դեպքում և Դատարանի՝ խնդրո առարկա հարցի կապակցությամբ նախորդիվ կայացված որոշումներով արձանագրված հանգամանքների համատեքստում՝ դեռևս չի վկայում Գևորգ Նիկողոսյանին տնային կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտության բացակայության մասին: Անդրադառնալով Գևորգ Նիկողոսյանի սույն քրեական վարույթի շրջանակներում անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածին, ապա Դատարանը կոնկրետ դեպքում հաշվի առնելով այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են դատավարության տևողությունը ձգձգող պատճառների ընդհանուր առմամբ սուբյեկտիվ պատճառներով ձևավորված չլինելը, գործով ներգրավված անձանց քանակը, մեղսագրվող արարքի փաստական և իրավական բովանդակությունը, ապացուցման ենթակա հանգամանքների շրջանակն ու հետազոտվող ապացույցների ծավալը, որն իր ամբողջության մեջ, ըստ էության, վկայում է սույն գործի բարդության մասին, գտնում է, որ դեռևս հիմքեր չկան Գևորգ Նիկողոսյանի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածի և սույն գործի քննության ընդհանուր ժամկետի միջև ողջամիտ հարաբերակցության չպահպանման և այդ համատեքստում տնային կալանքի կիրառմամբ շարունակական ազատությունից զրկելը չհիմնավորված դիտարկելու համար: Ամփոփելով վերոգրյալը, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը, ներառյալ դրա շրջանակներում կիրառված սահմանափակումները (տես նաև սույն 2.2 կետերը)՝ պետք է երկարաձգել երեք ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի օգոստոսի 12-ը ներառյալ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ, 115-րդ, 116-րդ, 122-րդ, 123-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Թիվ ԵԴ1/2592/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը, ներառյալ դրա շրջանակներում կիրառված սահմանափակումները՝ երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի օգոստոսի 12-ը ներառյալ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ԱՐԱՄԱՅԻՍ ԱՍԱՏՐՅԱՆ |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 12-06-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Նիստը հետաձգվել է
| Ամսաթիվ | 12-06-2026 |
|---|---|
| Հետաձգման պատճառը | Դատական նիստը չի կայացել Դատարանի՝ մինչդատական վարույթի դատական երաշխիքների շրջանակներում հերթապահ դատարան լինելու հանգամանքով պայմանավորված : |
Հիմնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 09-07-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/2592/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 13-11-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 11-11-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Գագիկ |
| Ազգանուն | Ասատրյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Գևորգ Նիկողոյան Բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 24.10.2025թ. որոշումը , մեղադրյալ Գևորգ Վալոդիայի Նիկողոյանի նկատմամբ ընտրված կալանքը վերացնել և ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցություն՝ տնային կալանք համակցված բացակայելու արգելքի հետ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 17-11-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.1 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 17-11-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Մաթևոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 20-11-2025 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 01-12-2025 |
|---|
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/2592/01/25 Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան Նախագահող դատավոր Ա․Ասատրյան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ «01» դեկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Ա.Մաթևոսյանի, գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ի ԵԴ1/2592/01/25 որոշման դեմ մեղադրյալ Գևորգ Վոլոդյայի Նիկողոսյանի պաշտպան Գագիկ Ասատրյանի հատուկ վերանայման բողոքը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց՝ Վարութային նախապատմությունը. 2025 թվականի հուլիսի 11-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է 16132625 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով: 2025 թվականի հուլիսի 14-ին դատավոր Ա.Ասատրյանը որոշում է կայացրել քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և 2025 թվականի հուլիսի 23-ին նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 23-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի՝ կալանավորման ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ը ներառյալ: Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի՝ կալանավորման ժամկետը երկարաձգվել է 3 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հունվարի 28-ը ներառյալ: Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ 2025 թվականի նոյեմբերի 11-ին հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել մեղադրյալ Գևորգ Վոլոդյայի Նիկողոսյանի պաշտպան Գագիկ Ասատրյանը։ Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 20-ի որոշմամբ մեղադրյալ Գևորգ Վոլոդյայի Նիկողոսյանի պաշտպան Գագիկ Ասատրյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ի ԵԴ1/2592/01/25 որոշման դեմ, ընդունվել է վարույթ և սահմանվել հատուկ վերանայման բողոքի քննությունն անցկացնելու գրավոր ընթացակարգ: Գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքներ. Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին 2002թ. դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ մասի և ՀՀ Կառավարության 2010թ. մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու և պահելու թույլտվություն, Ելեզար Յակովլևիչ Յուրտաևի դրդմամբ՝ նրա համար 2025 թվականի փետրվարի 28-ին՝ ժամը 19:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Օհանովի փողոցի թիվ 21 շենքում ինքնությունը չպարզված անձից 10.000 ՀՀ դրամի դիմաց ապօրինի ձեռք է բերել մեկ թղթի փաթեթում լցված 0,15 գրամ նախնական քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց և մեկ նրբաթիթեղի մեջ փաթեթավորված, զգալի չափի՝ 0,05 գրամ քաշով «Մեթամֆիտամին» տեսակի թմրամիջոց, որոնք նույն օրը փոխանցել է Ելեզար Յուրտաևին, ինչն էլ նույն օրը՝ 28.02.2025թ. ժամը 20:00-ից 20:20-ի սահմաններում հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՔՈԳՎ ԹԱԳՊԴՊ բաժնի ծառայողների կողմից ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնում՝ Ե.Յուրտաևի անձնական խուզարկության ժամանակ: Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 23-ի որոշման համաձայն՝ «(...) Սույն որոշման նախորդ կետում վկայակոչված իրավադրույթների լույսի ներքո գնահատելով սույն գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի վերաբերյալ քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի շարունակական կիրառման անհրաժեշտության հարցին, Դատարանն արձանագրում է, որ դեռևս առկա է և չի վերացել մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պահպանման անհարժեշտությունը: Մասնավորապես՝ Դատարանը գտնում է, որ վարույթի տվյալ փուլում ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու՝ այդ թվում նաև՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու, և նոր հանցանք կատարելու հավանականությունը բարձր է։ Դատարանի գնահատմամբ՝ վարույթի սույն փուլում մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորումը, դեռևս շարունակվում է լինել այն արդյունավետ իրավական ներգործության միջոցը, որը կարող է կաշկանդել վերջինին դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և հնարավորություն է տալիս հասնել ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին: Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները. - գործով դատաքննության դեռևս չսկսված լինելը և ապացույցների հետազոտված չլինելը, այդ համատեքստում նաև՝ գործով անցնող անձի (Ելեազար Յուրտաևի) և մեղադրյալի որոշակի փոխհարաբերություններ ունենալը, - մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի անձը, մասնավորապես այն, որ սույն գործով իրեն վերագրվող հանցանքը վերջինն ենթադրաբար կատարել է՝ դիտավորյալ հանցանքի համար դատվածություն ունենալու պայմաններում: Ավելին՝ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանը սույն գործով իրեն վերագրվող հանցանքը ենթադրաբար կատարել է նաև՝ մեղսագրվող հանցանքին նույնական ենթադրյալ հանցանքի համար քրեական հետապնդման տակ գտնվելու ընթացքում և անազատության հետ չկապված խափանման միջոց ընտրված լինելու պայմաններում, - մեղադրյալին վերագրվող հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, ակնկալվող հնարավոր պատժի խստությունը։ Դատարանի գնահատմամբ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անել առ այն, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է կանխել միայն վերջինի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու միջոցով: Այլ կերպ, Դատարանը գտնում է, որ վարույթի սույն փուլում վերոհիշյալ հանգամանքները վկայում են այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու անբավարարության մասին: Անդրադառնալով Գևորգ Նիկողոսյանի անձը բնութագրող հանգամանքին (տես սույն որոշման 2-րդ կետը), ապա Դատարանը գտնում է, որ վարույթի սույն փուլում այդ հանգամանքը մեղադրյալի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկերը հակակշռող բավարար գործոն չէ, հետևաբար այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառման համատեքստում և վարույթի սույն փուլում ի զորու չէ երաշխավորելու նրա պատշաճ վարքագիծը։ Ամփոփելով վերոգրյալը, Դատարանը գտնում է, որ դեռևս բացակայում են Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոխելու կամ վերացնելու հիմքերը, հետևաբար Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել: Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը պետք է երկարաձգել երեք ամիս ժամկետով՝ մինչև 2025 թվականի հոկտեմբերի 28-ը ներառյալ»: Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ի որոշման պատճառաբանությունների համաձայն՝ «(…) Սույն որոշման նախորդ կետում վկայակոչված իրավադրույթների լույսի ներքո գնահատելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները և անդրադառնալով մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի շարունակական կիրառման անհրաժեշտության հարցին, Դատարանն արձանագրում է, որ դեռևս առկա է և չի վերացել մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պահպանման անհարժեշտությունը: Մասնավորապես՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանին կալանքի տակ պահելն անհրաժեշտ է՝ վերջինի վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու՝ այդ թվում նաև՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու, և հանցանք կատարելու հավանականությունը կանխելու համար։ Դատարանի գնահատմամբ՝ վարույթի սույն փուլում մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը, դեռևս շարունակվում է լինել այն արդյունավետ իրավական ներգործության միջոցը, որը կարող է կաշկանդել վերջինին դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և հնարավորություն է տալիս հասնել ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին: Դատարանի վերոհիշյալ եզրահանգումը պայմանավորված է ինչպես մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հերքող նոր փաստական տվյալների բացակայությամբ, այնպես էլ նրան կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորող Դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 23-ի որոշմամբ արձանագրված հանգամանքներով (տես սույն որոշման 2.1 կետը): Դատարանի գնահատմամբ՝ այդ հանգամանքները էականորեն բարձրացնում են ինչպես մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, այնպես էլ՝ համակցության մեջ թույլ չեն տալիս վարույթի տվյալ փուլում կիրառված խափանման միջոցի փոփոխման կամ վերացման անհրաժեշտությունը հիմնավորված համարելու համար։ Միևնույն ժամանակ Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ սույն քրեական գործով նախորդիվ՝ մասնավորապես՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 3-ին և նույն թվականի հոկտեմբերի 13-ին հրավիրված դատական նիստերը հետաձգվել են՝ պաշտպանների բացակայության հիմքով: Ամփոփելով վերոգրյալը, Դատարանը գտնում է, որ դեռևս բացակայում են Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոխելու կամ վերացնելու հիմքերը, հետևաբար Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել: Միաժամանակ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել երեք ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի հունվարի 28-ը ներառյալ: (…)»: Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և բողոքի պահանջը. Մեղադրյալ Գևորգ Վոլոդյայի Նիկողոսյանի պաշտպան Գագիկ Ասատրյանը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ի ԵԴ1/2592/01/25 որոշումը, մեղադրյալ Գևորգ Վոլոդյայի Նիկողոսյանի նկատմամբ ընտրված կալանքը որպես խափանման միջոց վերացնել և նրա նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոցների՝ տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի համակցություն: Բողոքաբերն ընդգծել է, որ ի տարբերություն այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության պայմանների հիմնավորվածության շեմին (բավարար է ողջամիտ ենթադրության առկայությունը), կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու համապատասխան իրավաչափության պայմանների հիմնավորվածության շեմին առաջադրվում են խիստ չափանիշներ (պետք է հիմնավորվեն և հաստատվեն փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ)։ Բողոքաբերը փաստել է, որ մեղադրյալի նկատմամբ ազատությունից զրկելու հետ կապված խափանման միջոցի կիրառումն ակնհայտորեն համաչափ չէ դրանով հետապնդվող նպատակին, իսկ մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու համար կիրառելի են այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությունը և գտել է, որ սույն փուլում, առավել մեղմ խափանման միջոցի կամ խափանման միջոցների համակցության կիրառման անհրաժեշտության և հնարավորության հարցը ենթակա է լուծման Վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից, քանի որ խափանման միջոցները չունեն և չեն կարող ունենալ պատժիչ գործառույթ։ Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ստացվել: Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «4.Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում: » ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի համաձայն` «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: 4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքում վերաքննիչ դատարանը` 1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ. 2) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ. 3) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը՝ բեկանված մասով կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ:»: Վերաքննիչ դատարանը, հատուկ վերանայման բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ի ԵԴ1/2592/01/25 որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված նյութերը, գտնում է, որ սույն հատուկ վերանայման բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. հիմնավորված են արդյո՞ք Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ի ԵԴ1/2592/01/25 որոշմամբ արտահայտված հետևությունները, թե՝ ոչ: Վերոգրյալի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում արձանագրել հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝ (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով (…)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…) 4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ 1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով. 2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ. 3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. 4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին. 5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին:»: Խափանման միջոցի, այդ թվում՝ կալանավորման, կիրառման հիմքերն ամրագրած են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով: 2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար: (…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները: Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։ 5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: 6. Կալանք կիրառելու կամ կալանքի ժամկետը երկարաձգելու մասին դատարանի որոշմամբ կարող է սահմանափակվել մեղադրյալի՝ այլ անձանց հետ հաղորդակցվելու իրավունքը, եթե փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել է այդպիսի սահմանափակման անհրաժեշտությունը, ներառյալ ժամկետին և անձանց շրջանակին վերաբերող պայմանները:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: 3. Մինչդատական վարույթում սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող է կիրառել` 1) քննիչը` մինչև մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին դատախազին հանձնելը. 2) հսկող դատախազը` մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին քննիչից ստանալու պահից մինչև դրանք դատարան հանձնելը. 3) դատարանը` խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը լուծելիս: 4. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները քննիչը կարող է կիրառել բացառապես հսկող դատախազի համաձայնությամբ: 5. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված հանգամանքների վերաբերյալ ողջամիտ ենթադրության առկայության դեպքում:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը: 2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև` 1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց. 2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց: 3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։ 4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին: 5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները: 6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին: 2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին:»։ Մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի կողմից իրեն մեղսագրված հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրանքի կողմը, մեղադրյալին վերագրվող հանցանքների համար նրա դատապարտումը մեծապես հավանական համարելով, կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ քրեական վարույթի նյութերն ուղարկել էր Առաջին ատյանի դատարան, ինչը թույլ է տալիս Վերաքննիչ դատարանին խափանման միջոցի իրավաչափության այս պայմանը հաղթահարված համարելու համար: Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մինչդատական վարույթն ավարտված է ու քրեական գործն այլևս Առաջին ատյանի դատարանի վարույթում է գտնվում, այլ կերպ՝ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի անձնական ազատության իրավունքը երաշխավորելու, իսկ այն սահմանափակված լինելու կամ սահմանափակելու պարագայում՝ դրա պիտանիությունն ու համաչափությունն ինքնուրույնաբար ստուգելու և պարզելու, անձի անձնական ազատության սահմանափակման ցանկացած դեպքով հանրային և մասնավոր շահերը համադրելու, հակակշռելու, ի հաշիվ մեկի՝ մյուսն առավել կարևորելիս իր հետևությունը պատշաճ խորությամբ հիմնավորելու հարցում Առաջին ատյանի դատարանն օժտված է առավել ընդգրկուն և լայն հնարավորություններով, քանի որ ողջ ծավալով և համակողմանիորեն ծանոթ է ինչպես մինչդատական վարույթի նյութերին, այնպես էլ իր վարույթում քննվող քրեական գործի դատական քննության արդյունքներին, տիրապետում է վարույթի ընթացքում ծագող կոնկրետ իրավիճակին, քաջատեղյակ է կոնկրետ խնդիրներից, մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանի այդ հնարավորությունները սահմանափակ են: Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է գալիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին, ուստի որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լինի առավել ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենա պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ, հակառակ մոտեցումը կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա՝ դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Բողոքաբերի կողմից չեն ներկայացվել այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հիմնավորումներ, որոնք թույլ կտան բավարարելու նրա կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքը: Մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցի իրավաչափության կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումների հետ և գտնում է, որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը քրեադատավարական ներգործության այլ միջոցների կիրառմամբ հնարավոր չէ ապահովել։ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու՝ այդ թվում նաև՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու, և նոր հանցանք կատարելու հավանականությունը բարձր գնահատելիս և նրա նկատմամբ որպես պիտանի խափանման միջոց միայն կալանք կիրառելիս պետք է հաշվի առնել վերջինիս վերագրող արարքների բնույթը, բարձր հանրային վտանգավորության աստիճանը, կատարման եղանակը, հանցանքի կատարման դրդապատճառը: Մասնավորապես՝ տվյալ դեպքում Գ․Նիկողոսյանը մեղադրվում է բնակչության առողջության դեմ ուղված հանցանքի կատարելու մեջ, որի համար որպես պատիժ նախատեսված է ազատազրկում՝ երեքից վեց տարի ժամկետով։ Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային դիրքորոշումներում բազմիցս նշել է, որ մեղսագրվող հանցավոր արարքների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը և ակնկալվող պատժի խստությունը, թեև ինքնին բավարար չեն անձի ազատության կանխավարկածը հաղթահարելու համար, սակայն գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների համատեքստում, հանդիսանում են քրեական գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր: Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ Գ․Նիկողոսյանի խափանման միջոցի հարցը լուծելիս Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատել է նրան մեղսագրվող արարքների բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, կատարման եղանակը, որոնք համակցության մեջ թույլ են տվել պատկերացում կազմել մեղադրյալ Գ․Նիկողոսյանը հետագա ոչ իրավաչափ վարքագծի հնարավոր դրսևորումների վերաբերյալ ու բարձր գնահատել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու՝ այդ թվում նաև՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու եղանակով ոչ պատշաճ վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունը: Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով հանցավոր արարք կատարելու հավանականությանը, ևս փաստում է, որ առկա է մեղադրյալ Գ.Նիկողոսյանի կողմից հանցավոր արարք կատարելու բարձր հավանականություն և առկա է դրա կանխման անհրաժեշտությունը, ինչը Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ բխում է այն հանգամանքից, որ մեղադրյալը սույն գործով իրեն վերագրվող հանցանքը ենթադրաբար կատարել է՝ դիտավորյալ հանցանքի համար դատվածություն ունենալու պայմաններում: Ավելին՝ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանը սույն գործով իրեն վերագրվող հանցանքը ենթադրաբար կատարել է նաև՝ մեղսագրվող հանցանքին նույնական ենթադրյալ հանցանքի համար քրեական հետապնդման տակ գտնվելու ընթացքում և անազատության հետ չկապված խափանման միջոց ընտրված լինելու պայմաններում: Նման հետևությունը համահունչ է և բխում է Վճռաբեկ դատարանի՝ Վարդան Մամիկոնյանի վերաբերյալ գործով արտահայտված իրավական դիրքորոշումից, որի համաձայն՝ անձի նկատմամբ նույն հիմքերի առկայության պայմաններում պիտանի խափանման միջոցն ընտրելու մասին ճիշտ եզրահանգում կատարելու և հիմնավորելու համար, ի թիվս այլնի անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև թե մեղադրյալը նախկինում ենթարկվել է քրեական պատասխանատվության և պատժի, թե՝ ոչ: Վերոգրյալին զուգահեռ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել նաև, որ խափանման միջոցների օրենքով սահմանված հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Հետևաբար՝ մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշում կայացնելիս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում թվարկված «մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորումները» ոչ թե պետք է արդեն տեղի ունեցած լինեն, այլ պետք է լինի ռիսկի առկայություն կամ հավանականություն, որ եթե խափանման միջոց չկիրառվի, ապա դրանք տեղի կունենան: Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանք և բացակայելու արգելք կիրառելու հնարավորությանը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի անազատության մեջ պահելու տեսանկյունից հիմնավորված խափանման միջոցի կիրառման նպատակները և վարույթն իրականացնող մարմնի՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից իր լիազորություններն անարգել իրականացնելն ապահովելու համար օրենքով նախատեսված երաշխիք տնային կալանքը և բացակայելու արգելքը չեն կարող հանդիսանալ, հաշվի առնելով, որ դրանք բավարար և ողջամիտ միջոցներ չեն մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար։ Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը եզրահանգում է, որ բողոքարկված դատական ակտը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, ուստի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ի ԵԴ1/2592/01/25 որոշումը բեկանելու և հատուկ վերանայման բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ մեղադրյալ Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի պաշտպան Գագիկ Ասատրյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ և 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը․ Ո Ր Ո Շ Ե Ց՝ Մեղադրյալ Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի պաշտպան Գագիկ Ասատրյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 24-ի ԵԴ1/2592/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 01-12-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 26-01-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 52, 32 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 26-01-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 52, 32 |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 6297/26 |
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 16-02-2026 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 13-02-2026 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Դ |
| Ազգանուն | Կյուրեղյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Գևորգ Նիկողոյան Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 22.01.2026թ. որոշումը , Գևորգ Վալոդիայի Նիկողոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը 3 ամիս ժամկետով : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 26-02-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.1 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Միջանկյալ դատական ակտի դեմ
| Միջանկյալ դատական ակտեր | Կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 26-02-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Նիկողոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 02-03-2026 |
|---|
Գրավոր ընթացակարգ
| Ամսաթիվ | 12-03-2026 |
|---|
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Բարձրագույն դատական խորհրդի 27․09․2018թ․ թիվ ԲԴԽ-40-Ո-105 որոշման համաձայն ապանձնավորված դատական ակտի տարբերակը։ Իսկականի հետ ճիշտ է։ ——————————————————————————————————————————— ԵԴ1/2592/01/25 Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ Նախագահող դատավոր՝ Վ․Ջիվանյան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան), Նախագահությամբ դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյանի, «12» մարտի 2026թ. ք.Երևան գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2026 թվականի հունվարի 22-ի թիվ ԵԴ1/2592/01/25 որոշման դեմ Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դիանա Կյուրեղյանի հատուկ վերանայման բողոքը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարութային նախապատմությունը. 1. 2025 թվականի հուլիսի 14-ին Առաջին ատյանի դատարանը ստանձնել է թիվ ԵԴ1/2592/01/25 քրեական գործով վարույթն՝ ըստ մեղադրանքի՝ Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 22-ի որոշմամբ՝ մեղադրյալ Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոփոխվել է և վերջինիս նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ համակցված կիրառվել են տնային կալանքը՝ 3/երեք/ ամիս ժամկետով, գրավը՝ 500․000/հինգ հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով և բացակայելու արգելքը : 2. Վերոնշյալ որոշման դեմ Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դիանա Կյուրեղյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ թիվ ԵԴ1/2592/01/25 գործով օրինականությունը և հիմնավորվածությունը հաստատող նյութերի հետ միասին, մակագրվել և 2026 թվականի փետրվարի 27-ին հանձնվել է Վերաքննիչ դատարանի դատավոր Ա.Նիկողոսյանին: Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և բողոքի պահանջը. 3. Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դիանա Կյուրեղյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում նշել է հետևյալը. «(…) Գտնում եմ, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի վիճարկվող դատական ակտը հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ, 118-րդ հոդվածների բնույթից ու բովանդակությունից, ինչպես նաև հակասում է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի, ՄԻԵԴ-ի մի շարք նախադեպային որոշումների պահանջներին, հետևաբար դրանով թույլ է տրվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտումներ, որոնք ազդել են վարույթի ելքի վրա, ուստի, գտնում եմ, որ նշված որոշումը ենթակա է փոփոխման հետևյալ պատճառաբանությամբ. (…) Վերոշարադրյալ իրավական ակտերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտած իրավական գնահատականների լույսի ներքո ուսումնասիրելով թիվ 16132625 քրեական արույթի նյութերը՝ ակնհայտ է, որ առկա են բավարար հիմքեր ենթադրելու, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք խափանման միջոցը չի ապահովում խափանման միջոցի կիրառման նպատակները: Անդրադառնամ յուրաքանյուր հիմքին. Նախ հատկանշանական եմ համարում այն, որ թիվ 16132625 քրեական վարույթի շրջանակներում Գևորգ Նիկողոսյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարում: Դատարանը նախկինում կայացրած կալանքի կիրառման, ինչպես նաև դրա ժամկետի երկարաձգման վերաբերյալ որոշումներով հաստատել է, որ առկա են կալանք խափանման միջոցի կիրառման հիմքերը և դրանք, ինչպես վիճարկվող որոշմամբ ևս նշվել է, դեռևս շարունակում են առկա լինել: Նման պայմաններում հարկ եմ համարում նշել, որ ինչպես նախկինում, այնպես էլ ներկայումս օբյեկտիվորեն առկա են կալանք խափանման միջոցի հիմքերը և տեղի չի ունեցել հանգամանքների այնպիսի փոփոխություն, որոնք կփաստեին կալանքի կիրառման բացակայության վերաբերյալ: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի կամքից անկախ հանգամանքներում դատական նիստի հետաձգմանը, ապա հարկ եմ համարում նշել, որ այդ հանգամանքն ինքնին չի կարող չեզոքացնել կալանքի կիրառման հիմքերի առկայությունը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ բացի գործով անցնող վկաների վրա ապօրինի ազդեցություն ունենալու և վերջինների ցուցմունքի փոփոխմանը հանգելու ռիսկ է արձանագրվել, նաև արձանագրվել կալանքի կիրառման այլ հիմքերի առկայություն: Բացի այդ, ինչպես Դատարանը ևս նշել է հանցանքի կատարման հիմքի վերաբերյալ, նոր հանցանքի կատարման համար մեղադրյալի ֆիզիկական մասնակցությունից բացի կարող է նոր հանցանքի կատարումը հնարավոր դառնա նաև մեղադրյալի հաղորդակցության միջոցների կիրառմամբ: Նշված պայմաններում Դատարանը մի կողմից արձանագրել է այդ ռիսկի չեզոքացման անհրաժեշտությունը և այդ նպատակով որոշակի սահմանափակումներ է արձանագրել, այնուամենայնիվ, Դատարանը չի գնահատել նշված սահմանափակումների չպահպանման հավանականությունը, հաշվի առնելով մեղսագրվող արարքի ծանրույթունը, մեղսագրվող արարքի համար օրենսդրությամբ նախատեսված պատժի խստությունը: Բացի այդ, հարկ եմ համարում անդրադառնալ նաև Դատարանի կողմից կատարված այն եզրահանգմանը, որ մեղադրյալի հարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի համապատասխան որոշմամբ նշված ռիսկերն այլևս այն աստիճանի բարձր չեն, որ հնարավոր չլինի չեզոքացնել այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ: Նման եզրահանգման գալու համար կարծում եմ, անհրաժեշտ է նախկինում հիմք ընդունված փաստական հանգամանքների փոփոխություն, որը տվյալ դեպքում առկա չէ: Բողոքում կատարված վերլուծության արդյունքում գտնում եմ, որ վարույթի սույն փուլում մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցներից որևէ մեկի կիրառումը նրա հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը հակակշոող բավարար գործոն չէ, միայն կալանք խափանման միջոցի կիրառմամբ է հնարավոր հակակշռել նման ռիսկը: Այսպիսով՝ թիվ ԵԴ1/2592/01/25 գործով 2025 թվականի դեկտեմբերի 23-ի որոշման կայացմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ և քրեադատավարական օրենքի էական խախտում թույլ տալու հետևանքով կայացված դատական ակտը կարող է խաթարել արդարադատության բուն էությունը: (…)»: Վերոգրյալի հիման վրա Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դիանա Կյուրեղյանը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել ԵԴ1/2592/01/25 գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2026 թվականի հունվարի 22-ի որոշումը և կայացնել նոր դատական ակտ՝ Գևորգ Վալոդյայի Նիկողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառելով կալանքը՝ երեք ամիս ժամկետով: Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները. 4. Մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի պաշտպան Արման Ալիխանյանը ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքի պատասխանով ըստ էության առարկել է ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքի դեմ՝ խնդրելով մերժել այն (առավել մասնրամասն տես հատուկ վերնայման բողոքի պատասխանում)։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 5. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված նյութերը, գտնում է, որ սույն հատուկ վերանայման բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. հիմնավորված են արդյո՞ք Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2026 թվականի հունվարի 22-ի թիվ ԵԴ1/2592/01/25 որոշմամբ արտահայտված հետևությունները: 6. Պատասխանելով սույն որոշման 5-րդ կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝ (…) 4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով (…)»: «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով. (…) գ) անձի օրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը՝ իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում նրան իրավասու օրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուստը կանխելու համար (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։ 2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են` 1) տնային կալանքը. 2) վարչական հսկողությունը. 3) գրավը. 4) պաշտոնավարման կասեցումը. 5) բացակայելու արգելքը. 6) երաշխավորությունը. 7) դաստիարակչական հսկողությունը. 8) զինվորական հսկողությունը»: Խափանման միջոց, այդ թվում՝ կալանք, կիրառելու իրավաչափության պայմաններն ամրագրած են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով, որի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: (...)»: Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը: 2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները: 3. Մինչդատական վարույթում սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող է կիրառել` 1) քննիչը` մինչև մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին դատախազին հանձնելը. 2) հսկող դատախազը` մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին քննիչից ստանալու պահից մինչև դրանք դատարան հանձնելը. 3) դատարանը` խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը լուծելիս: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Գրավը իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ, իսկ Հայաստանի Հանրապետության դրամի ձևով՝ մինչդատական վարույթի փուլում պահատվության է փոխանցվում դատախազության դեպոզիտային հաշվին, դատական վարույթի փուլում՝ դատարանի դեպոզիտային հաշվին: Որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույք, եթե գրավ կիրառելու մասին որոշմամբ հատուկ նշվել է դրա հնարավորության մասին: 2. Գրավի չափը որոշելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի ծանրության աստիճանը և մեղադրյալի գույքային դրությունը: Գրավի արժեքի ապացուցման պարտականությունը կրում է գրավատուն: 3. Գրավը կարող է մուծել մեղադրյալը կամ ցանկացած այլ ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձ: Եթե գրավը մուծում է այլ անձ, ապա նրան բացատրվում է մեղադրյալին ներկայացված մեղադրանքի էությունը, ինչպես նաև մեղադրյալի կողմից անօրինական վարքագիծ դրսևորվելու դեպքում՝ վրա հասնող հնարավոր հետևանքները: 4. Գրավատուն վարույթն իրականացնող մարմնի համապատասխան որոշման կայացման պահից եռօրյա ժամկետում ներկայացնում է գրավը մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթ, որը կցվում է վարույթի նյութերին: Գրավը կիրառված է համարվում գրավի մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթը վարույթն իրականացնող մարմին ներկայացնելու պահից: 4.1. Սույն հոդվածի 4-րդ մասով նախատեսված պարտականությունը չկատարելը հիմք է մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը վերստին քննարկելու համար։ 5. Եթե մեղադրյալը թաքնվել է վարույթն իրականացնող մարմնից, պարբերաբար չի ներկայացել վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով կամ էապես խոչընդոտել է վարույթին, ապա հսկող դատախազը կայացնում է գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշում և դրա պատճենը եռօրյա ժամկետում ուղարկում է մեղադրյալին և գրավը մուծած անձին` նրանց պարզաբանելով այդ որոշման բողոքարկման` սույն օրենսգրքի 299-301-րդ հոդվածներով սահմանված կարգը: Եթե որպես գրավ ընդունվել է անշարժ կամ շարժական գույք, ապա խափանման միջոցի պայմանները խախտելու հիմքով այդ գույքի վաճառքից մնացած գումարի այն մասը, որը գերազանցում է գրավի չափը, ենթակա է վերադարձման: 6. Սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված հիմքերից որևէ մեկի առկայության դեպքում դատական վարույթում գրավը պետության եկամուտ դարձնելու մասին որոշումը կայացնում է դատարանը։ Այդ որոշումը կարող է բողոքարկվել սույն օրենսգրքով սահմանված հատուկ վերանայման կարգով։ 7. Գրավը վերադարձվում է գրավատուին բոլոր դեպքերում, երբ չեն ապացուցվել սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված խախտումները, կամ գրավը որպես խափանման միջոց վերացվել կամ փոխվել է: Գրավը վերադարձնելու մասին որոշումն ընդունվում է համապատասխան խափանման միջոցը վերացնելու կամ փոխելու մասին որոշում կայացնելու հետ միաժամանակ:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին: 2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին»: 7. Կալանքի այլընտրանքների օգտագործման կարևորության մասին են վկայում ՀՀ Սահմանադրության կարգավորումները անձնական ազատության սահմանափակման մասին։ Մասնավորապես, անձնական ազատությունից զրկել կարելի է միայն Սահմանադրությամբ նախատեսված դեպքերում և օրենքով նախատեսված կարգով։ Այսինքն, բարձրագույն իրավական ակտով սահմանվել և որոշակիացվել են այն դեպքերը, երբ հնարավոր է անձի ազատությունից զրկումը և/կամ սահմանափակումը և երբ հնարավոր չէ: Այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը կարևոր է ոչ միայն բանտերի գերբնակեցումից խուսափելու համար, այլև նվազագույնի հասցնելու համար կալանքի բացասական ազդեցությունն այն անձանց վրա, ովքեր մեծ վտանգ չեն ներկայացնում իրենք իրենց կամ ուրիշների համար, փախուստի դիմելու տեսանկյունից վտանգ չեն ներկայացնում կամ այլ պատճառներով նրանց կալանավորելու անհրաժեշտություն չկա։ Եվրոպական դատարանը բազմիցս ընգծել է,, որ եթե ներպետական դատարանը գերազանցել է իր իրավասությունը կամ կալանքը ինչ-որ այլ պատճառով prima facie անվավեր է, օրինակ, երբ ստորին ատյանի դատարանները պատշաճ կերպով չեն դիտարկել այլընտրանքային խափանման միջոցները, ապա ազատությունից զրկվելը կարող է որակվել որպես «կամայական»: Այս առումով, եթե դատարանը չհիմնավորի, որ պետք է շարունակել կիրառել կալանքը՝ որպես խափանման միջոց, ապա հենց այդ փաստը կալանքը կարող է դարձնել կամայական և բերել ՄԻԵԿ-ի 5-րդ հոդվածի խախտման, կամ եթե բերված հիմքերը չափազանց թերի են, և հղումներ չեն տրվում համապատասխան իրավական դրույթներին (տե՛ս Խուդոյորովն ընդդեմ Ռուսաստանի, 2005թ.): Անդրադառնալով գրավ խափանման միջոցին Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ այն իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը ՀՀ դրամի, շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով: Պետք է նշել, որ գրավ կիրառելու միջնորդությամբ սովորաբար հանդես է գալիս մեղադրյալը (նաև վերջինիս պաշտպանը)՝ պայմանավորված նրանով, որ ազատությունից զրկման կամ դրա սահմանափակման խափանման միջոցների համեմատ գույքային բնույթի «զրկանքներն» առավել ընդունելի են լինում։ Խափանման միջոցների կիրառման պրակտիկան ցույց է տալիս, որ գրավը երբեմն առավել ընդունելի է լինում, քան բացակայելու արգելքը՝ պայմանավորված սահմանահատման հնարավորությամբ։ Գրավի չափը որոշելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի ծանրության աստիճանը, մեղադրյալի գույքային դրությունը, մեղադրյալից բացի ով է պատրաստակամ կամ որ իրավաբանական անձն է վճարելու գրավի գումարը։ Տվյալ դեպքում կարևոր են հատկապես երկրորդ և երրորդ հանգամանքները, քանի որ դրանք պարզելն առավել մեծ ջանքեր է պահանջում։ Գրավը որպես խափանման միջոց կիրառող իրավասու մարմինը պետք է տիրապետի այնպիսի տեղեկատվության, որը հնարավորություն կտա վերջինիս անելու այնպիսի հետևություններ՝ խափանման տվյալ միջոցն ընտրել-չընտրելու, ընտրելու դեպքում այնպիսի գումար սահմանելու, որն անձի՝ մեղադրյալի վրա, ունենա ինչպես գույքային, այնպես էլ հոգեբանական ներազդեցություն։ Հարկ է նկատի ունենալ, որ գրավի չափը պետք է գույքային ազդեցություն ունենա նաև գրավատուի վրա, եթե գրավը մեղադրյալը չի վճարում։ Սրանից ենթադրվում է, որ գրավատուն իր անձնական ազդեցության միջոցով, վճարված գումարը (ընդունված գույքը) չկորցնելու հանգամանքով պայմանավորված շահագրգիռ է որպեսզի մեղադրյալը դրսևորի օրինական վարքագիծ։ Ի դեպ, պետք է նշել, որ այն հանգամանքը, որ գրավը կարող է վճարվել ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ այլ անձի կողմից չի նվազեցնում տվյալ խափանման միջոցի դերը և նշանակությունը, սակայն նշվածը վարույթն իրականացնող մարմնին պետք է ստիպի առավել ուշիմ լինել և հասկանալ թե ով (կոնկրետ ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձն) է պատրաստակամ վճարելու գրավ և որքան պետք է վճարվի, որպեսզի ենթադրվող ռիսկերը նվազեն՝ ապահովելով անձի իրավաչափ վարքագիծը վարույթի ընթացքում։ Կարևոր հանգամանք է նաև այն, որ գրավի ընտրության և կիրառման միջև կա ժամանակային խզում, որի առավելագույն ժամկետի խախտումը կարող է առաջացնել անբարենպաստ վարութային հետևանքներ։ Այսինքն, եթե իրավասու մարմնի կողմից գրավ ընտրելու մասին որոշման կայացումից երեք օրվա ընթացքում գրավը մուծված (շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության փոխանցված, անշարժ գույքը գրավ դրված) լինելը հավաստող փաստաթուղթը չներկայացվի վարույթն իրականացնող մարմին, ապա նշվածը հիմք կարող է հանդիսանալ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը վերստին քննարկելու համար ։ Անդրադառնալով խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքին, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ բացակայելու արգելք խափանման միջոցի կիրառման համար օրենսդիրը սահմանել է հիմնական նպատակ, այն է՝ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով մեղադրյալի ներկայանալն ապահովելն ու խուսափելու միջոցով քրեական վարույթին խոչընդոտելը կանխելը: Մեղադրյալը պետք է առնվազն անհրաժեշտության դեպքում հասանելի լինի վարույթն իրականացնող մարմնին՝ վերջինիս գործունեությունն անխոչընդոտ իրականացվելու համար: Այլ կերպ՝ նշված իրավական նորմերը վկայում են, որ բացակայելու արգելքը միջոց է, որով կանխվում է մեղադրյալի հնարավոր փախուստը ՀՀ-ից։ Մասնավորապես՝ վարույթն իրականացնող մարմինը կարևոր է համարում կիրառել այս միջոցն այն պարագայում, երբ կա հնարավոր վտանգ՝ մեղադրյալի կողմից ՀՀ սահմանը հատելու համար։ 8. Անդրադառնալով Բողոքաբերի հատուկ վերանայման բողոքում վկայակոչված փաստարկներին այն մասին, որ սխալ են Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները՝ խափանման միջոցի կիրառման նպատակների մասով, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ հիմնավորված են Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն այն մասով, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքի կիրառման անհրաժեշտությունն ըստ էության բացակայում է: Մասնավորապես, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ խափանման միջոցի կիրառման նպատակներն ունեն դինամիկ բնույթ և պայմանավորված վարութային գործողությունների կատարմամբ դրանք նվազում են։ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, մեղադրյալի կողմից՝ մեղադրյալի կողմից վարույթին խոչընդոտելու հավանականությունը վարույթի սույն փուլում բարձր չէ։ Նման հետևության հանգելիս, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ վկաներից երեքի՝ ոստիկանության աշխատակից հանդիսանալու, մեղադրյալի՝ մոտ 11 ամիս անազատության մեջ գտնվելու պայմաններում վարույթի սույն փուլում թերևս ամենախիստ այլընտրանքային խափանման միջոց՝ տնային կալանքի կիրառմամբ (հատկապես գրավ և բացակայելու արգելք այլընտանքային խափանման միջոցների համակցված կերպով) հնարավոր կլինի զսպել՝ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի հնարավոր ոչ իրավաչափ վարքագիծը: Հարկ է ընդգծել նաև, որ խափանման միջոցի կիրառման նպատակներն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական վարույթով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, իսկ որպես այդպիսին կարող են հանդես գալ նաև այդ նյութերով դատարանին հասու դարձած որոշակի փաստական տվյալները կամ այդպիսի տվյալների համակցությունը: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ անընդունելի է խափանման միջոցի նպատակները հաստատող կանխատեսական դատողությունները նույնացնել արդեն իսկ կատարված արարքի հետ, քանզի սույն պարագայում քրեական վարույթին խոչընդոտելն արդեն իսկ քրեական օրենքով արգելված արարք է, մինչդեռ խափանման միջոցի հիմքերի համատեքստում այդ հնարավոր արարքը կատարելու վերաբերյալ ենթադրությունն ունի միայն ապագային վերաբերող կանխատեսական բնույթ և չի անցնում ողջամիտ կասկածի շեմը: Այլ կերպ ասած՝ դատարանը խափանման միջոցի հիմքերին անդրադառնալիս գնահատման է ենթարկում միայն այդ արարքների կատարման հնարավորության ռիսկը և ոչ թե կատարած կամ չկատարած լինելու վերաբերյալ հաստատված փաստերը: 9․Վերոշարադրյալի հիման վրա, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Գևորգ Նիկողոսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելով տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը՝ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, այն է՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում և գործով ըստ էության կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ և 393-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դիանա Կյուրեղյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2026 թվականի հունվարի 22-ի թիվ ԵԴ1/2592/01/25 որոշումը թողնելով անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու պահից 15-օրյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 12-03-2026 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 22-06-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատոր, 1-ին հատորը 71 թերթ, 2-րդ հատորը 128 թերթ |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 22-06-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատոր, 1-ին հատորը 71 թերթ, 2-րդ հատորը 128 թերթ |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 54973/26 |