ԵԴ1/2585/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«01» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝

Նախագահությամբ՝ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Հ․ԺԱՄԱԿՈՉՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ա․ՄԱՆՈւԿՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արթուր Գարեգինի Մանուկյանի (անձնական տվյալներ) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Հ.Սահրադյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60764824 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հունվարի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Հ.Սահրադյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60135625 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հունվարի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Հ․Սահրադյանը որոշում է կայացրել թիվ 60135625 քրեական վարույթը թիվ 60764824 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 60764824 քրեական վարույթի հերթական համարով շարունակելու մասին։
2025 թվականի հունիսի 26-ին Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ․Ժամակոչյանը որոշում է կայացրել թիվ 60764824 քրեական վարույթով Արթուր Գարեգինի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի հունիսի 27-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Դ․Շահբազյանը որոշում է կայացրել թիվ 60764824 քրեական վարույթով մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին:
2025 թվականի հուլիսի 10-ին Ա․Մանուկյանի վերաբերյալ թիվ 60764824 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որին շնորհվել է ԵԴ1/2585/01/25 համարը։
2025 թվականի հուլիսի 14-ին թիվ ԵԴ1/2585/01/25 քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին։
2025 թվականի հուլիսի 16-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/2585/01/25 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու վերաբերյալ։

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Արթուր Գարեգինի Մանուկյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն հանրորեն վտանգավոր արարքների կատարման համար, որ նա, ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8400665166 վարչական իրավախախտման գործով 2024 թվականի հոկտեմբերի 1-ին կայացված որոշմամբ 1 (մեկ) տարի ժամանակով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից` սկսած 2024 թվականի հոկտեմբերի 01-ից մինչև 2025 թվականի հոկտեմբերի 01-ը: Ծանուցված լինելով, որ զրկված է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, Արթուր Գարեգինի Մանուկյանը 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին՝ ժամը 21:55-ին, Երևան քաղաքի Քոչինյան փողոցում վարել է «Տեսլա» մակնիշի, 30 II 002 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180417765 արձանագրությունը:
Բացի այդ, Արթուր Գարեգինի Մանուկյանը ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8400665166 վարչական իրավախախտման գործով 2024 թվականի հոկտեմբերի 01-ին կայացված որոշմամբ 1 (մեկ) տարի ժամանակով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից` սկսած 2024 թվականի հոկտեմբերի 01-ից մինչև 2025 թվականի հոկտեմբերի 01-ը: Ծանուցված լինելով, որ զրկված է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, Արթուր Գարեգինի Մանուկյանը 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին՝ ժամը 02:30-ին, Երևան քաղաքի Փափազյան փողոցում ոչ սթափ վիճակում վարել է «Տեսլա» մակնիշի, 30 II 002 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180438036 արձանագրությունը:

Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Զննում կատարելու մասին 2025 թվականի հունիսի 23-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննության են ենթարկվել թիվ 60764824 քրեական վարույթում առկա հետևյալ փաստաթղթերը․
2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին՝ ժամը 22:10-ին, Երևան քաղաքի Բուզանդի 15 հասցեում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 4-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի կրտսեր պարեկ Դավիթ Առաքելյանի /կրծքանշան թիվ 05044/ կողմից կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180417765 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արթուր Գարեգինի Մանուկյանը (ծնված՝ 06.11.1993թ., բնակվող՝ ք.Երևան, Դավթաշեն 1 թաղամաս, 44 շենք, 23 բնակարան հասցեում) 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին՝ ժամը 21:55-ին, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված, Երևան քաղաքի Քոչինյան փողոցում վարել է «Տեսլա» մակնիշի, 30 II 002 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Արձանագրության՝ վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 2011 թիվը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին՝ ժամը 02:48-ին, Երևան քաղաքի Սևքարեցի Սաքոյի փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Հրաչյա Սարդարյանի /կրծքանշան թիվ 06943/ կողմից կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180438036 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արթուր Գարեգինի Մանուկյանը (ծնված՝ 06.11.1993թ., բնակվող՝ ք.Երևան, Դավթաշեն 1 թաղամաս, 41 շենք, 23 բնակարան հասցեում) 2025 թվականի դեկտեմբերի 25-ին՝ ժամը 02:30-ին, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված և ոչ սթափ վիճակում, Երևան քաղաքի Փափազյան փողոցում վարել է «Տեսլա» մակնիշի, 30 II 002 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Արձանագրության՝ վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 203.1 թիվը:
Ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնը, համաձայն որի՝ ստուգաչափման սարքի համարն է՝ 91101189, զննման համարը՝ 02662, զննման ամսաթիվը՝ 25.12.2024թ., զննման ժամը՝ 02:41:24, վերջին ստուգաչափման ամսաթիվը՝ 25.06.2024թ., դատարկ թեստ՝ 0.000 մգ/լ, ստուգաչափման ձևաչափը՝ ավտոմատ, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0,327 մգ/լ, վարորդի անունն է՝ Արթուր, ազգանունը՝ Մանուկյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը՝ 30 II 002, պարեկային ծառայողի ազգանունը՝ Սարդարյան, կրծքանշանի համարը՝ 96945, ստորաբաժանումը՝ 3/2.։
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ից կողմից տրված թիվ 125479 ստուգաչափման վկայականը, համաձայն որի՝ վկայականն ուժի մեջ է 2024 թվականի հունիսի 25-ից մինչև 2025 թվականի հունիսի 25-ը, ստուգաչափման սարքի գործարանային համարն է՝ 91101189, տեսակը՝ Jupiter X/RP, չափման տիրույթը՝ 0.000+2,000մգ/լ, ճշտության դասը, կարգը /սխալանքը/ 5-+10%, արտադրողը Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ-ին, ստուգաչափումը կատարվել է հետևյալ ստուգաչափման մեթոդիկայի անվանման նշագրի՝ MU2835-2008, ստուգաչափող անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Վ.Բաբաջանյան, իսկ բաժնի /լաբորատորիայի/ վարիչ անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Գ.Մարտիրոսյան:
2024 թվականի հոկտեմբերի 01-ին՝ ժամը 00:16-ին, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության կրտսեր պարեկ Մուշեղ Խաչատրյանի /կրծքանշան թիվ 05190/ կողմից կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8400665166 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արթուր Գարեգինի Մանուկյանը (ծնված՝ 06.11.1993թ., բնակվող՝ ք.Երևան, Դավթաշեն 1 թաղամաս, 41 շենք, 23 բնակարան հասցեում) 2024 թվականի հոկտեմբերի 01-ին՝ ժամը 22:50-ին, Իսակովի պողոտայում ոչ սթափ վիճակում վարել է «Տեսլա» մակնիշի, 30 II 002 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Արձանագրության՝ վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Սույն վարչական իրավախախտման արձանագրության շրջանակներում 01.10.2024 թվականին որոշում է կայացվել Արթուր Գարեգինի Մանուկյանին վարորդական իրավունքի վկայականից զրկել 1/մեկ/ տարի ժամկետով: Վերջինս ստորագրությամբ ստացել է որոշման պատճենը և կատարման կարգի մասին քաղվածքը։
30.09.2024թ.՝ ժամը 23:39-ին կազմված վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 003347 ուղեգիրը, համաձայն որի՝ քաղաքացի Արթուր Գարեգինի Մանուկյանը (ծնված 06.11.1993թ., բնակվող՝ ք.Երևան, Դավթաշեն 1 թաղամաս 41 շենք, 23 բնակարան հասցեում) սթափության վիճակի զննության նպատակով ներկայացվել է «ԿԲԱԿ» ՓԲԸ։ Ներքևի աջ անկյունում առկա է զննություն ներկայացնողի ստորագրությունը և հերթապահ բժիշկ` Գուրգեն Դավթյան, ստորագրությունը:
«Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» ՓԲԸ-ի սթափության վիճակի զննության թիվ 216 արձանագրությունը՝ կազմված 30.09.2024 թվականին՝ ժամը 23:47, համաձայն որի՝ որպես զննություն կատարողի ԱԱՀ և պաշտոն նշված է՝ հերթապահ բժիշկ Գուրգեն Մարատի Դավթյան, զննվողի ԱԱՀ՝ Արթուր Գարեգինի Մանուկյան, ծննդյան թիվ՝ 06.11.1993թ., զննության որոշումը կայացվել է պարեկ Խաչատրյանի կողմից, հետազոտման մեթոդը՝ Ալկոտեստեր, արդյունքը՝ 0.30մգ/լ, եզրակացությունը՝ 0.30 մգ/լ ոչ սթափ, հետազոտվող՝ Արթուր Մանուկյան, հետազոտող՝ Գուրգեն Դավթյան /ստորագրություն/, բժշկական հաստատության ղեկավար` Սուրեն Նազինյան/ ստորագրություն/:
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրում Արթուր Գարեգինի Մանուկյանի (ՀԾ համարանիշ 1611930111) մուտքագրման արդյունքում ստացված տվյալները, համաձայն որոնց՝ վերջինիս տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը (RF360284 սերիա համարի վարորդական վկայական) ունեցել է զրկված կարգավիճակ: Զրկման սկիզբը՝ 01.10.2024 թվականից, ավարտը` 01.10.2025 թվականը:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին 2025 թվականի հունիսի 23-ի որոշումը, համաձայն որի՝ որպես արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել և քրեական վարույթին են կցվել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180417765, 8400665166 և 8180438036 արձանագրությունները, սթափության վիճակի զննության թիվ 003347 ուղեգիրը, սթափության վիճակի զննության թիվ 440 արձանագրությունը, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 02662 կտրոնը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ստուգաչափման թիվ 125479 վկայականը, «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության պատճենները:
- Մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մանուկյանը, հայտարարելով, որ իրեն մեղավոր է ճանաչում, զղջում է կատարվածի համար և օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, դատարանում ցուցմունք տալու ցանկություն չհայտնեց:

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, համաձայն որոնց՝ Արթուր Գարեգինի Մանուկյանի վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն,
- ամուսնության պետական գրանցման մասին թիվ 365 ակտը, համաձայն որի՝ Արթուր Գարեգինի Մանուկյանը և Անի Վալերի Մարկոսյանը 2018 թվականի սեպտեմբերի 26-ին ամուսնացել են,
- ծննդի պետական գրանցման մասին թիվ 1468 ակտը, համաձայն որի՝ Գարիկ Արթուրի Մանուկյանը ծնվել է 2019 թվականի հոկտեմբերի 23-ին, հայրը հանդիսանում է Արթուր Գարեգինի Մանուկյանը,
- ծննդի պետական գրանցման մասին թիվ 10735 ակտը, համաձայն որի՝ Նարեկ Արթուրի Մանուկյանը ծնվել է 2022 թվականի մայիսի 1-ին, հայրը հանդիսանում է Արթուր Գարեգինի Մանուկյանը,
- «Վարդանանց» բժշկական կենտրոնից Արթուր Գարեգինի Մանուկյանին 2025 թվականի սեպտեմբերի 2-ին տրված բժշկի խորհրդատվության ամփոփագիրը, համաձայն որի՝ Արթուր Գարեգինի Մանուկյանի մոտ ախտորոշված է միզուղիների վարակներ՝ առանց տեղակայման հաստատման,
- «Բլադ սելս» լաբորատորիայից, «Դավթաշեն» առողջության կենտրոն ՓԲԸ-ից տրված՝ Արթուր Գարեգինի Մանուկյանի հետազոտությունների արդյունքները,
- «Բժշկական միավորում № 2» կենտրոնից տրված՝ Արթուր Գարեգինի Մանուկյանի կրծքավանդակի ՄՍԿՏ հետազոտության արդյունքները,
- Արթուր Գարեգինի Մանուկյանի զինվորական գրքույկի պատճենը, համաձայն որի՝ Ա․Մանուկյանը 2020 թվականի նոյեմբերի 6-ին մասնակցել է Շուշի քաղաքի պաշտպանության համար մղվող մարտական գործողություններին, որի ժամանակ ստացել է վիրավորում,
- ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության՝ պատժից ազատվելու վերաբերյալ տեղեկանքի պատճենը, համաձայն որի՝ Արթուր Գարեգինի Մանուկյանը Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 7-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել 375․000 ՀՀ դրամի չափով տուգանք: Տուգանքն ամբողջությամբ վճարելու հիմքով 2025 թվականի սեպտեմբերի 18-ին ազատվել է պատժից,
- մեղսագրվող հանցանքներն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Արթուր Գարեգինի Մանուկյանի ստացած եկամուտների վերաբերյալ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված գրությունը:

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների բավարար համակցություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարելու Արթուր Գարեգինի Մանուկյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական հանգամանքները՝ բացառելով դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
Հիմնական և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Արթուր Գարեգինի Մանուկյանի՝ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից թիվ 8400665166 վարչական իրավախախտման գործով 2024 թվականի հոկտեմբերի 1-ին կայացված որոշմամբ 1 (մեկ) տարի ժամանակով` սկսած 2024 թվականի հոկտեմբերի 01-ից մինչև 2025 թվականի հոկտեմբերի 01-ը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված լինելը և այդ մասին պատշաճ ծանուցված լինելը,
- Արթուր Գարեգինի Մանուկյանի կողմից 2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ին՝ ժամը 21:55-ին, Երևան քաղաքի Քոչինյան փողոցում «Տեսլա» մակնիշի, 30 II 002 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարելը,
- Արթուր Գարեգինի Մանուկյան կողմից 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին՝ ժամը 02:30-ին, Երևան քաղաքի Փափազյան փողոցում ոչ սթափ վիճակում «Տեսլա» մակնիշի, 30 II 002 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարելը,
- ներկայացված մեղադրանքում Արթուր Գարեգինի Մանուկյանի կողմից իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը,
- հանցանքները կատարելու պահին դատվածություն չունենալը,
- ամուսնացած լինելը և խնամքին երկու անչափահաս երեխաների առկայությունը,
- առողջական խնդիրներ ունենալը,
- մարտական գործողությունների մասնակից լինելը և վիրավորում ստացած լինելը,
- մեղսագրվող հանցանքներն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Արթուր Գարեգինի Մանուկյանի ստացած եկամուտների վերաբերյալ տվյալները։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի սեպտեմբերի 30-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մանուկյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքները կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մանուկյանի արարքների նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը։
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մանուկյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքների կատարման մեջ՝ Դատարանը որպես մեղադրյալ Արթուր Մանուկյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտարկում հանցանքները կատարելու պահին դատվածություն չունենալը և ամուսնացած լինելը։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ Արթուր Մանուկյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտարկել ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը համահունչ է Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը), առողջական խնդիրներ ունենալը, խնամքին երկու անչափահաս երեխաների գտնվելը, մարտական գործողությունների մասնակից լինելը և վիրավորում ստացած լինելը։
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Արթուր Գարեգինի Մանուկյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքների համար մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մանուկյանը ենթակա է պատժի։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Արարքների կատարման պահին գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(…)»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
(…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
(…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մանուկյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից կատարված հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություններ, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքները կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքի բացակայությունը։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքներից յուրաքանչյուրի համար տուգանք պատժատեսակի նվազագույն չափի, այն է՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 5-րդ մասը և մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալ Արթուր Գարեգինի Մանուկյանի եկամտի վերաբերյալ տվյալները (հիմք՝ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված գրությունը)՝ Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի չափը պետք է հաշվարկվի հանցանքները կատարելու պահին (2024 թվականի դեկտեմբերի 11-ի և 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ի դրվագներով), սահմանված նվազագույն աշխատավարձի, այն է՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով (տե՛ս «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածը)։
Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել տուգանք յուրաքանչյուր դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:
(…)
9. Հանցագործությունների համակցության դեպքում մյուս պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու դեպքում նշանակվող վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակի համար սահմանված առավելագույն ժամկետը կամ չափը»։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ Արթուր Մանուկյանը մեկից ավելի արարքներով ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված երկու հանցանք է կատարել և նա դրանցից ոչ մեկի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել, գտնում է, որ նրա նկատմամբ պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 750․000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործությունների բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դրանք կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝ եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում (…)։
Միաժամանակ Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Ա․Մանուկյանը հայտարարեց, որ ինքն անհապաղ ի վիճակի չէ ամբողջությամբ վճարել տուգանքը, այլ կարող է այն վճարել մաս առ մաս՝ կարճ ժամկետում, և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի իրավակարգավորումները, գտնում է, որ մեղադրյալին պետք է հնարավորություն տալ նշանակված 750․000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 6 (վեց) ամսվա ընթացքում՝ ըստ նրա և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Ա․Մանուկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է վերացնել։ Դատարանը նշված եզրահանգմանը գալիս հաշվի է առնում այն հանգամանքը, որ կիրառված խափանման միջոցի գործողության ընթացքում վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները։ Մասնավորապես Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործի քննությունն ավարտվել է, որպիսի հանգամանքով պայմանավորված այլևս բացակայում է գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը, մյուս կողմից էլ իրատեսական չէ մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հավանականությունը, որպիսի հանգամանքը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ Ա․Մանուկյանը ՀՀ-ում ունի կայուն սոցիալական կապեր, մասնավորապես՝ նա ՀՀ-ում ունի մշտական բնակության վայր, ընտանիք, խնամքին են երկու անչափահաս երեխաները, 2020 թվականին մասնակցել է արցախյան 44-օրյա պատերազմին և ստացել վիրավորում: Ավելին, մեղադրյալի միջնորդությունն իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու վերաբերյալ պայմանավորված էր արտերկրում բուժում ստանալու հանգամանքով, քանի որ ՀՀ-ում հնարավոր չէ ախտորոշել իր ունեցած առողջական խնդրի, մասնավորապես մշտապես ջերմելու պատճառները: Նշված հանգամանքները դրական գործոններ են համարվում խափանման միջոցի կիրառման հիմքերի բացակայության գնահատման տեսանկյունից և բավարար են վարույթի սույն փուլում փաստելու, որ կիրառված խափանման միջոցի գործողության ընթացքում վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները։
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ թիվ 60764824 քրեական վարույթով վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180417765, 8400665166 և 8180438036 արձանագրությունները, սթափության վիճակի զննության թիվ 003347 ուղեգիրը, սթափության վիճակի զննության թիվ 440 արձանագրությունը, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 02662 կտրոնը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ստուգաչափման թիվ 125479 վկայականը, «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության պատճենները պետք է պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, վարույթային ծախսեր, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Արթուր Գարեգինի Մանուկյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով Արթուր Գարեգինի Մանուկյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Արթուր Գարեգինի Մանուկյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով` նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով, Արթուր Գարեգինի Մանուկյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 750․000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Թույլատրել Արթուր Գարեգինի Մանուկյանին դատավճռով նշանակված 750․000 (յոթ հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 6 (վեց) ամսվա ընթացքում՝ ըստ նրա և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
Արթուր Գարեգինի Մանուկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել։
Ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերը պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում։

ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ