ԵԴ1/2582/01/25






ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ու Մ

«27» մայիսի 2026թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Լ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ

Մեղադրյալ Հայկ Ֆրունզեի Մարգարյանի պաշտպան Անահիտ Ասատրյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ` Առաջին ատյանի դատարան)՝ 2026 թվականի ապրիլի 18-ի որոշումը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Վարույթի դատավարական ընթացքը.
ԵԴ1/2582/01/25 (17816825) քրեական վարույթով Հայկ Ֆրունզեի Մարգարյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով այն արարքի համար, որ «նա, թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ զբաղվելու դիտավորությամբ, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, ինքնությունը դեռևս չպարզված անձից շահադիտական դրդումներով հետագայում իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել «Մարիխուանա», «Մեթամֆետամին», «Բուպրենորֆին» տեսակի թմրամիջոցներ, որոնք պահել է իր՝ Երևան քաղաքի Ավան Առինջ թաղամաս 1-ին միկրոշրջան 2/14 շենք, 14-րդ հասցեի բնակարանում։
Այսպես.
Հայկ Ֆրունզեի Մարգարյանը, խախտելով 2002թ. դեկտեմբերի 26-ին ընդունված «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ մասի, այն է` թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառությունը թույլատրվում է միայն բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ (...), և «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության՝ 2010թ. մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, և չունենալով բժշկական նպատակներով՝ բժշկի նշանակմամբ կամ օրենքով նախատեսված որևէ նպատակով թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու թույլտվություն, իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել «Մարիխուանա», «Մեթամֆետամին», «Բուպրենորֆին» տեսակի թմրամիջոցներ, ապա իր հանցավոր մտադրությունն իրականացնելու նպատակով խոշոր չափերով՝ 0.61 գրամ հաստատուն քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը, Նորայր Բալասանյանին իրացնելու նպատակով 2024թ. նոյեմբերի 20-ին՝ ժամը 21:00-ից մինչև 22:00-ն ընկած ժամանակահատվածում, Երևան քաղաքի Ավան վարչական շրջանի Առինջ թաղամասի տարածքում փոխանցել է Տիգրան Ալավերդյանին, ինչից հետո Տիգրան Ալավերդյանը նշված թմրամիջոցը պահել է իր կողմից փաստացի շահագործվող «OPEL ASTRA» մակնիշի 37 LT 409 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում և փորձել է փոխանցել Նորայր Բալասանյանին, սակայն իր կամքից անկախ հանգամանքներով չի կարողացել կատարել նշված արարքը, քանի որ թմրամիջոց իրացնելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով վերջինիս ձերբակալելուց հետո նախաձեռնված քրեական վարույթի նախաքննության ընթացքում՝ 2024թ. նոյեմբերի 22-ին, վերը նշված տեսակի և չափի թմրամիջոցը հայտնաբերվել և վերցվել է «OPEL ASTRA» մակնիշի 37 LT 409 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում կատարված խուզարկությամբ։ Այնուհետև, Հայկ Ֆրունզեի Մարգարյանը, 2024թ. նոյեմբերի 26-ին նկատելով ոստիկանության աշխատակիցներին և գիտակցելով բացահայտվելու իրական սպառնալիքի վտանգը՝ հեռախոսազանգի միջոցով ժամը՝ 14:03:48-ին, որդուն՝ Նարեկ Հայկի Մարգարյանին, հրահանգել է նախապես ապօրինի ձեռք բերված և բնակարանում իրացնելու նպատակով պահած թվով 3 փաթեթներում լցված ընդհանուր առանձնապես խոշոր չափերի՝ 11,47 գրամ հաստատուն քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը, 0,0082 գրամ հաստատուն քաշով «Բուպրենորֆին» տեսակի (թվով 15 ամբողջական հաբերը և թվով 1 կիսատ հաբը, որոնց ընդհանուր քաշը կազմել է 1,645 գրամ), թվով 4 փաթեթներում լցված ընդհանուր 3,51 գրամ (1,03 գրամ + 0,21 գրամ + 1,8 գրամ + 0,47 գրամ) հաստատուն չոր քաշով «Տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի թմրամիջոցը, թվով 3 փաթեթներում լցված կանեփի բույսի ընդհանուր 57 սերմերը, «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութի հետքերով թվով 1 էլեկտրական կշեռքը բնակարանից դուրս հանել, ինչից հետո Նարեկ Մարգարյանը հոր Մարգարյանի պահանջը կատարելու նպատակով բնակարանում պահվող թմրամիջոցները հոր հայտնած վայրերից վերցրել և նետել է Երևան քաղաքի Մարշալ Բաբաջանյան փողոցի 56/2 հասցեում գտնվող ձորակի մոտակայքում, ինչը 2024թ. նոյեմբերի 26-ին կատարված՝ դեպքի վայրի զննությամբ հայտնաբերվել և վերցվել է»։
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի ապրիլի 18-ի ԵԴ1/2582/01/25 թվակիր որոշմամբ՝ մեղադրյալ Հայկ Ֆրունզեի Մարգարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 (երեք) ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի հուլիսի 26-ից։
2026 թվականի մայիսի 7-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի ապրիլի 18-ի ԵԴ1/2582/01/25 թվակիր որոշման դեմ մեղադրյալ Հայկ Ֆրունզեի Մարգարյանի պաշտպան Անահիտ Ասատրյանի հատուկ վերանայման բողոքը։
Հատուկ վերանայման բողոքի վերաբերյալ գործը (նյութը) ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան է ստացվել 2026 թվականի մայիսի 13-ին, իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին է հանձնվել 2026 թվականի մայիսի 14-ին:
2026 թվականի մայիսի 18-ին Վերաքննիչ դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Հայկ Ֆրունզեի Մարգարյանի պաշտպան Անահիտ Ասատրյանի հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ: Հատուկ վերանայման վարույթի մասնակիցների կողմից բողոքի պատասխան ներկայացնելու համար սահմանվել է յոթնօրյա ժամկետ, իսկ բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները՝ հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու մասին որոշումը ստանալու պահից եռօրյա ժամկետ:
Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման բողոքի պատասխան, համապատասխան բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր և միջնորդություններ չեն ստացվել:
Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Մեղադրյալ Հայկ Ֆրունզեի Մարգարյանի պաշտպան Անահիտ Ասատրյանը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել և փոփոխել Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի ապրիլի 18-ի որոշումը` մեղադրյալ Հ. Մարգարյանի նկատմամբ կիրառված կալանք խափանման միջոցը վերացնել կամ դատական ակտը փոփոխել և մեղադրյալի նկատմամբ ընտրել այլընտրանքային խափանման միջոցներ, համակցված կիրառել տնային կալանք:
Ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում, մասնավորապես, նշված է հետևյալը․
«(...) Գտնում եմ, որ Հայկ Մարգարյանի քրեադատավարական պատշաճ վարքագիծն ակնհայտորեն հնարավոր է եղել ապահովել ոչ թե վերջին միջոց հանդիսացող կալանքի, այլ՝ այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառմամբ:
(...)
Մեղադրյալ Հայկ Մարգարյանի կողմից քրեական գործով ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելը, իր վրա դրված պարտականությունները չկարատրելն ու նոր հանցանք կատարելն ակնհայտորեն հնարավոր է ապահովել ոչ թե վերջին միջոց հանդիսացող կալանքի, այլ՝ այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառմամբ, հետևում է, որ «տնային կալանք» խափանման միջոցը կարող է հանդես գալ որպես պիտանի միջոց կանխելու մեղադրյալ Հայկ Մարգարյանի ոչ պատշաճ քրեադատավարական վարք ցուցաբերելու մասին բոլոր մտահոգությունները կամ ռիսկերը: Սույն դեպքում Դատարանը չի հիմնավորվել, չի պատճառաբանել, թե ինչու ավելի նվազ ծանրության, ավելի մեղմ խափանման միջոցը չի կարող ապահովել այն երաշխիքները, որոնք կարող է ապահովել կալանավորումը: Գտնում եմ, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը կարող է ապահովել նաև ավելի մեղմ խափանման միջոցի կիրառումը:
Ի վերջո պետք է ընդունենք, որ տնային կալանքը պետք է կիրառվի բացառապես այն դեպքում, երբ առկա է դրա աներկբա անհրաժեշտությունը: Տնային կալանքը պետք է ոչ միայն կիրառվի օրենքով նախատեսված հիմքերով, այլև լինի պատշաճ կերպով պատճառաբանված և հիմնավորված:
(...)
Խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության և պաշտպանյալիս նկատմամբ դրա տեսակն ընտրելու հարցը լուծելիս Դատարանը հաշվի չի առել մասնավորապես այն, որ նա ունի մշտական բնակության վայր, նրա գտնվելու վայրը մշտապես հայտնի է եղել, վերջինս բնութագրվում է դրական, նախկինում արատավորված չէ, չի կատարել որևէ հակաօրինական արարք:
Վերոգրյալի համատեքստում, վերլուծելով ու գնահատելով գործի հանգամանքները, ողջամտորեն ենթադրություններ կատարել այն մասին, որ պաշտպանյալս մտադիր չէ խոչընդոտել գործի քննությանը, ուստի վերջինիս պատշաճ վարքագիծը քննության ներկայիս փուլում հնարավոր կլինի ապահովել նրա նկատմամբ օրենքով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոց, այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառել տնային կալանք:
Արձանագրելի է նաև, որ նույն քրեական վարույթում ներգրավված մյուս անձանցից՝
Տիգրան Ալավերդյանի նկատմամբ,
Նորայր Բալասանյանի նկատմամբ, կիրառվել են այլընտրանքային խափանման միջոցներ՝ ազատությունից զրկմամբ չպարունակող։
Մինչդեռ Հայկ Մարգարյանի նկատմամբ, չնայած նրա մասնակցության բնույթին և խոչընդոտելու որևէ ռիսկի բացակայությանը, ընտրվել է ամենախիստ խափանման միջոցը՝ կալանավորումը։ Սա ակնհայտորեն հակասում է ինչպես հավասարության սկզբունքին, այնպես էլ խափանման միջոցների ընտրության համաչափության պահանջին, որը հստակ ամրագրված է՝
Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածում,
ինչպես նաև ՄԻԵԴ նախադեպային մի շարք վճիռներում։
Ուստի, բացի նախորդ բաժիններում ներկայացված հիմնավորումներից, նաև այս համատեքստում ակնհայտ է դառնում, որ մեղադրյալ Հայկ Մարգարյանի նկատմամբ կիրառված կալանքը ոչ միայն իրավաչափ չէ, այլև խտրական մոտեցում է ցուցաբերում՝ նույն վարույթում ներգրավված մյուս անձանց նկատմամբ կիրառված մեղմ խափանման միջոցների համեմատ։
(...)»։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«(...) 3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Վերաքննիչ դատարանը նախ և առաջ արձանագրում է, որ դատական վարույթում գտնվող գործերով հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու հարցի կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Հարություն Արսենի Ավետիսյանի վերաբերյալ գործով 2025 թվականի փետրվարի 28-ի ԱՐԴ/018/01/23 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ «(...) Դատաքննության փուլում` խափանման միջոց կիրառելու հարցը լուծելիս մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: (...)»:
Այնուհանդերձ, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն դեպքում հատուկ վերանայման բողոքով մեղադրյալ Հայկ Ֆրունզեի Մարգարյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով ենթադրյալ հանցանք կատարելու հիմնավոր կասկածի առկայությունը չի վիճարկվել։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…) 2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…)
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(…)
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները:
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։
Վճռաբեկ դատարանը Տիգրան Պետրոսյանի գործով զարգացնելով կալանավորման հիմքերի վերաբերյալ իր նախադեպային իրավունքը, իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող որոշ փաստական տվյալներով։ Սակայն, միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա: (...)»:
Վերոգրյալ իրավանորմերից հետևում է, որ խափանման միջոցի կիրառման հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Ընդ որում, այդ կանխատեսող գործողություններն անհրաժեշտ է հիմնավորել քրեական գործով ձեռք բերված որոշակի նյութերով, որով էլ վերջին հաշվով որոշվում է խափանման միջոցի կիրառման հիմնավորվածությունը:
Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ դատաքննության սույն փուլում ի հայտ չեն եկել այնպիսի էական փաստական հանգամանքներ, որոնք ի զորու կլինեին նվազեցնել մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու հիմքերը։ Քրեական գործի քննությունը գտնվում է հիմնական դատալսումների՝ ապացույցների հետազոտման ակտիվ փուլում, դեռևս հետազոտվել են բացառապես գրավոր ապացույցները, չեն հարցաքննվել մեղադրյալները և սույն քրեական գործով բոլոր վկաները, որպիսի պայմաններում շարունակում է առկա լինել մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու և իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների չկատարման հավանականությունը, որոնք հիմնավորվում են քրեական գործի նյութերով և վերը մեջբերված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 23-ին կայացված որոշմամբ։
Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու հավանականությանը՝ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ մեղադրյալին մեղսագրվում է առանձնապես ծանր ենթադրյալ հանցանքի կատարում՝ ուղղված բնակչության առողջության դեմ։ Մեկ այլ՝ թիվ ԵԴ1/2123/01/23 քրեական գործով ևս Հայկ Մարգարյանը հանդիսանում է մեղադրյալ և մեղադրվում է նույնասեռ ենթադրյալ հանցանքի կատարման մեջ՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետերով, իսկ թիվ ԵԴ/0005/01/18 քրեական գործով մեղադրվում է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 266-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված ենթադրյալ նույնասեռ հանցանքի կատարման մեջ։
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու անհրաժեշտությանը, ապա Առաջին ատյանի դատարանն գտել է, որ քրեական գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, դեռևս հարցաքննվել է բացառապես վկա Վարդան Ալավերդյանը։ Չեն հարցաքննվել վկաներ Սուրեն Պողոսյանը, Գևորգ Զաքարյանը և անչափահաս վկա՝ մեղադրյալ Հայկ Մարգարյանի որդին՝ Նարեկ Հայկի Մարգարյանը, որպիսի պարագայում առկա է հավանականություն, որ մեղադրյալը չի կատարի իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունները։
Առաջին ատյանի դատարանը նաև հիմնավորել է իր կողմից դրսևորած պատշաճ ջանասիրությունը։
Հաշվի առնելով վերը նշված հանգամանքները՝ Առաջին ատյանի դատարանն արձանագրել է, որ ձեռնարկվել են բոլոր անհրաժեշտ միջոցները՝ քրեական գործի քննությունը չձգձգելու և ապացույցների հետազոտումը անխոչընդոտ իրականացնելու համար, փորձելով ապահովել մեղադրյալի հնարավոր ոչ պատշաճ դատավարական վարքագծի՝ իբրև սուբյեկտիվ մտավախության (վկաների վրա ներգործելու մասին կանխատեսական դատողության) հիմքում ընկած օբյեկտիվ հիմքերի նախադրյալների չեզոքացման (վկաների հարցաքննությունը կազմակերպելու) ուղղությամբ ձեռնարկած քայլերը՝ քրեական գործի վարույթը ստանձնելուց հետո նշանակելով մի շարք՝ թվով 16 դատական նիստեր, որոնցից հետաձգվել են թվով 8 դատական նիստերը։
Անդրադառնալով պաշտպանի միջնորդությանը՝ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց տնային կալանքը և գրավը՝ 1․000․000 ՀՀ դրամի չափով կիրառելու մասին, Առաջին ատյանի դատարանը գտել է, որ հաշվի առնելով մեղադրյալին մեղսագրվող ենթադրյալ հանցանքի բնույթը և ծանրության աստիճանը (մեղսագրվում է ենթադրյալ առանձնապես ծանր հանցանքի կատարում՝ ուղղված բնակչության առողջության դեմ), մեղադրյալի անձի հանրային վտանգավորությունը, քրեական գործի քննության սույն փուլում դեռևս այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն ի զորու չէ ապահովել մեղադրյալի իրավաչափ վարքագիծը:
Վերաքննիչ դատարանը, հատուկ վերանայման բողոքում նշված հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում, վերը շարադրված իրավանորմերի, իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով դատական վարույթում առկա նյութերն, Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ կատարված եզրահանգումները, գտնում է, որ դրանք իրավաչափ են, բխում են ներկայացված նյութերի համակողմանի ուսումնասիրությունից և վերաբերելի իրավակարգավորումների էությունից։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու, այդ թվում՝ քրեական վարույթին խոչընդոտելու և հանցանք կատարելու հավանականությունը շարունակում է առկա լինել:
Վերաքննիչ դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ընկած են հետևյալ հանգամանքները.
- գործը գտնվում է հիմնական դատալսումների փուլում, դեռևս հետազոտված չեն բոլոր ապացույցներն, այդ թվում՝ հարցաքննված չեն դատակոչված բոլոր անձինք,
- ենթադրյալ հանցանքը կատարվել է շահադիտական դրդումներով, մեղադրյալը հետագայում իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել «Մարիխուանա», «Մեթամֆետամին», «Բուպրենորֆին» տեսակի թմրամիջոցներ, որոնցում առկա են նաև սինթետիկ ծագում ունեցող թմրամիջոցներ, որոնք առավել վտանգավոր են մարդու առողջության համար, ընդ որում՝ մեղադրյալը բնակարանում իրացնելու նպատակով պահել է թվով 3 փաթեթներում լցված ընդհանուր՝ առանձնապես խոշոր չափերի՝ 11,47 գրամ հաստատուն քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը, 0,0082 գրամ հաստատուն քաշով «Բուպրենորֆին» տեսակի (թվով 15 ամբողջական հաբերը և թվով 1 կիսատ հաբը, որոնց ընդհանուր քաշը կազմել է 1,645 գրամ), թվով 4 փաթեթներում լցված ընդհանուր 3,51 գրամ (1,03 գրամ + 0,21 գրամ + 1,8 գրամ + 0,47 գրամ) հաստատուն չոր քաշով «Տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի թմրամիջոցը, թվով 3 փաթեթներում լցված կանեփի բույսի ընդհանուր 57 սերմերը, «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրանյութի հետքերով թվով 1 էլեկտրական կշեռքը,
- մեղադրյալը կապեր ունի գործի համար նշանակություն ունեցող տեղեկությունների տիրապետող անձանց հետ,
- Հայկ Մարգարյանն արդեն իսկ փորձել է թաքցնել իր բնակարանում պահած թմրամիջոցները՝ հանձարարելով իր անչափահաս որդուն դրանք դուրս հանել տանից,
- ըստ «Datalex» դատական տեղեկատվական համակարգի՝ Հայկ Մարգարյանը մեղադրյալի դատավարական կարգավիճակ ունի նաև այլ քրեական վարույթներով համասեռ հանցանքների կատարման համար,
- Հայկ Մարգարյանին մեղսագրվող հանցագործության բնույթը, վտանգավորության աստիճանն, այդ թվում նաև` հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, ենթադրյալ հանցանքի կատարման եղանակը, սպառնացող հնարավոր պատժի խստությունը, մասնավորապես վերջինին մեղսագրվում է բնակչության առողջության դեմ ուղղված առանձնապես ծանր հանցագործության կատարում, որի համար նախատեսված է բացառապես ազատազրկման ձևով պատիժ՝ վեցից տասներկու տարի ժամկետով:
Հարկ է փաստել, որ Վահագն Պողոսյանի գործով որոշմամբ Վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել առ այն, որ «(…) Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ նույնանման իրավական դիրքորոշում բազմիցս իր նախադեպային նշանակության վճիռներում հայտնել է նաև Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (…)»:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանա¬գրում է, որ թեև միայն հանցագործության ծանրության աստիճանը չի կարող ինքնին հիմնավորել ազատությունից զրկելու անհրա¬ժեշտությունը, սակայն մեղադրյալին վերագրվող հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանն ունեն էական նշանակություն նրա հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անելու այն մասին, որ վարույթի տվյալ փուլում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխել հնարավոր է միայն վերջինի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց շարունակաբար կիրառելու միջոցով:
Այլ կերպ՝ Վերաքննիչ դատարանը հաշվի առնելով մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները և առաջնորդվելով նվազագույնի սկզբունքով, եզրահանգում է, որ գործում առկա են փաստական տվյալներ, որոնք բավարար են հիմնավորելու մեղադրյալին տվյալ փուլում անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը և առկա չէ այնպիսի հանգամանք, որի դեպքում կհիմնավորվի առավել մեղմ խափանման միջոց կիրառելու կամ կալանքի շարունակական կիրառումն անթույլատրելի ճանաչելու անհրաժեշտությունը։
Միաժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ կոնկրետ դեպքում, այլընտրանքային խափանման միջոցները բավարար չեն հետապնդվող նպատակին հասնելու համար և ի զորու չեն հակակշռելու մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի անձին վերաբերող հանգամանքներին, այդ թվում նրան, որ նա ունի մշտական բնակության վայր, նրա գտնվելու վայրը մշտապես հայտնի է եղել, վերջինս բնութագրվում է դրական, նախկինում արատավորված չէ, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք, սույն որոշմամբ արձանագրված փաստական տվյալների պայմաններում, ողջամտորեն չեն կարող դիտարկվել որպես բավարար հակակշռող գործոններ` մեղադրյալի կողմից ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու ռիսկերը չեզոքացնելու համար։
Իսկ ինչ վերաբերում է պաշտպանի կողմից նշված այն հանգամանքին, որ նույն քրեական վարույթում ներգրավված մյուս անձանցից Տիգրան Ալավերդյանի և Նորայր Բալասանյանի նկատմամբ, կիրառվել են այլընտրանքային խափանման միջոցներ՝ ազատությունից զրկմամբ չպարունակող, ապա Վերաքննիչ դատարանը նախ արձանագրում է, որ վերջիններին մեղսագրված արարքի փաստական հանգամանքները տարբերվում են Հայկ Մարգարյանի արարքի փաստական հանգամանքներից, բացի դա խափանման միջոցի հարցը՝ համապատասխան հիմքերի առկայության կամ բացակայության պայմաններում, լուծվում է անհատապես՝ կոնկրետ մեղադրյալի նկատմամբ, և այլ անձանց նկատմամբ կայացված որոշումները նախադատելիությամբ օժտված չեն։
Միաժամանակ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ մեղադրյալին սպառնացող հնարավոր պատժի համատեքստում վերջինի նկատմամբ կալանք խափանման միջոցի կիրառումն այս փուլում անհամաչափ չի կարող համարվել, և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն է տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անելու անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության մասին։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Վահագն Պողոսյանի գործով կայացված նախադեպային որոշմամբ գտել է, որ մինչև մեկ տարի ժամկետով ազատազրկում նախատեսող և ավելի բարձր հանրային վտանգավորությամբ օժտված, այդ թվում՝ առանձնապես ծանր հանցագործությունների համար մեղադրվող անձանց ազատությունից զրկելու իրավական հիմքերի առկայությունը փաստելու համար չեն կարող սահմանվել նույնանման չափորոշիչներ:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, ուստի մեղադրյալ Հայկ Ֆրունզեի Մարգարյանի պաշտպան Անահիտ Ասատրյանի հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը՝ թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 115-116-րդ, 299-րդ, 355-356-րդ, 359-րդ, 392-393-րդ, 395-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2026 թվականի ապրիլի 18-ի ԵԴ1/2582/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո տասնհինգօրյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ԼՈւՍԻՆԵ ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ