ԵԴ1/2561/01/25
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

27 օգոստոսի 2025 թվական ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան),

Նախագահությամբ՝ դատավոր Մ.Մելքոնյանի,
քարտուղարությամբ` Ս.Սուքիասյանի,

մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող՝ Դ.Մարգարյանի,
մեղադրյալ՝ Գ.Մանուչարյանի,

դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով թիվ ԵԴ1/2561/01/25 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Գևորգ Գրիգորի Մանուչարյանի (ծնված՝ 1976 թվականի օգոստոսի 14-ին' Չարենցավան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում դատված, չի աշխատում, հաշվառված՝ ք. Երևան, Նազարբեկյան թաղամաս, 7-րդ շենք, բնակարան 6 հասցեում, փաստացի բնակվում է Կոտայքի մարզ, գ.Արզական, Կյանքի խոսք եկեղեցու «Հորդանան» վերականգնողական կենտրոնում)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Վարույթի փաստական հանգամանքները.
1.1. 2024 թվականի մարտի 15-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60-0974-24 քրեական վարույթը:
1.2. 2024 թվականի օգոստոսի 09-ին թիվ 60097424 քրեական վարույթը ուղարկվել է ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին՝ նախաքննությունը շարունակելու նպատակով:
1.3. 2025 թվականի մայիսի 26-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում որոշում է կայացվել թիվ 60097424 քրեական վարույթով Գևորգ Գրիգորի Մանուչարյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության, 26.06.2023թ. կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրության, 21.03.2023թ. կազմված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2316096997 որոշման և Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԱՐԴ/0073/01/24 դատավճռի պատճենները որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին:
1.4. 2025 թվականի մայիսի 30-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Դ.Մարգարյանը որոշում է կայացրել թիվ 60097424 քրեական վարույթով Գևորգ Գրիգորի Մանուչարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
1.5. 2025 թվականի մայիսի 30-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում որոշում է կայացվել թիվ 60097424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Գևորգ Գրիգորի Մանուչարյանին վարույթն իրականացնող մարմին հարկադրաբար ներկայացնելու մասին:
1.6. 2025 թվականի մայիսի 31-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժնում որոշում է կայացվել թիվ 60097424 քրեական վարույթով մեղադրյալ Գևորգ Գրիգորի Մանուչարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին:
1.7. 2025 թվականի հունիսի 06-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Դ.Մարգարյանը որոշում է կայացրել թիվ 60097424 քրեական վարույթով Գևորգ Գրիգորի Մանուչարյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը կասեցնելու մասին:
1.8. 2025 թվականի հունիսի 25-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Դ.Մարգարյանը որոշում է կայացրել թիվ 60097424 քրեական վարույթով Գևորգ Գրիգորի Մանուչարյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը վերսկսելու մասին:
1.9. Թիվ 60097424 քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի Գևորգ Գրիգորի Մանուչարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 2025 թվականի հուլիսի 10-ի գրությամբ Երևանի քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունից ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, մուտքագրվել է 10.07․2025 թվականին, համակարգչային ծրագրի միջոցով իրականացվող գործերի բաշխմամբ վարույթը մակագրվել և 11.07.2025 թվականին հանձնվել է դատավոր Մասիս Մելքոնյանի աշխատակազմին: Քրեական վարույթին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/2561/01/25 համարը:
1.10. 2025 թվականի հուլիսի 11-ին դատավոր Մ.Մելքոնյանի կողմից որոշում է կայացվել ըստ մեղադրանքի Գևորգ Գրիգորի Մանուչարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ ԵԴ1/2561/01/25 քրեական վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1.11. 2025 թվականի օգոստոսի 27-ին մեղադրյալ Գևորգ Գրիգորի Մանուչարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով Դատարանը կայացրել է մեղադրական վերդիկտ և նշանակել լրացուցիչ դատալսումներ։ Վերդիկտ կայացնելիս Դատարանը քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ մեղադրյալ Գևորգ Մանուչարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողել է անփոփոխ։
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Գևորգ Գրիգորի Մանուչարյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել քրեական օրենսգրքով նախատեսված այն արարքի կատարման համար, որ նա, տեղյակ լինելով, որ զրկված է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 2023 թվականի հունիսի 26-ին՝ ժամը 16:00-ի սահմաններում, վարել է «Նիսսան» մակնիշի 36 XC 232 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան: Այսպես. ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության կողմից 2023 թվականի մարտի 21-ին կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2316096997 որոշմամբ Գևորգ Գրիգորի Մանուչարյանը 1 (մեկ) տարի ժամանակով զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ սկսած 2023 թվականի ապրիլի 17-ից մինչև 2024 թվականի ապրիլի 17-ը, որի մասին պատշաճ ծանուցվել է, այդ թվում' 2023 թվականի հունիսի 6-ին իր նկատմամբ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ ԱՆ 083500 արձանագրության միջոցով: Տեղյակ լինելով, որ զրկված է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ Գևորգ Գրիգորի Մանուչարյանը, զրկման ժամկետը դեռ չրացած, 2023 թվականի հունիսի 26-ին՝ ժամը 16:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Ագաթանգեղոսի փողոցում վարել է «Նիսսան» մակնիշի 36 XC 232 հաշվառման համարանիշի տրանպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կրտսեր պարեկ Գոռ Պետրոսյանի կողմից նույն օրը՝ ժամը 17:00-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180258057 արձանագրությունը: Այսինքն՝ Գևորգ Գրիգորի Մանուչարյանին մեղսագրվում է պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
3. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3.1. Մեղադրյալ Գևորգ Մանուչարյանը հիմնական դատալսումների ժամանակ պատասխանելով Դատարանի հարցերին՝ հայտնել է, որ իրեն մեղավոր է ճանաչում և ընդունում է իրեն մեղսագրվող արարքը, չի ցանկանում ցուցմունք տալ՝ օգտվելով իր լռելու իրավունքից, ուստի հրապարակվել է մեղադրյալի նախաքննական ցուցմունքը հետևյալ բովանդակությամբ՝ «2023 թվականի հունիս ամսին, կոնկրետ օրը չեմ հիշում, ցերեկային ժամերին, Երևան քաղաքում վարել եմ «Նիսսան» մակնիշի մեքենան, որի համարանիշները չեմ հիշում և Կրկեսի մոտակայքում ինձ կանգնեցրել են ոստիկանության պարեկային ծառայողները: Այնուհետև վերջիններս մոտեցել են ինձ և պահանջել են համապատասխան փաստաթղթեր, որի ժամանակ նրանց հայտնել եմ, որ չունեմ վարորդական վկայական: Այնուհետև պարեկներն իրենց տեխնիկական սարքի միջոցով ստուգել և պարզել են, որ զրկված եմ տրասնպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից: Դրանից հետո պարեկները կազմել են համապատասխան արձանագրություն, որից հետո վարորդական իրավունքով մարդ ենք կանչել, ով եկել և մեքենան վարել է: Դրանից մոտ մեկ ամիս առաջ, այս պահին այնքան էլ լավ չեմ հիշում, Երևան-Արմավիր ավտոճանապարհին, էջմիածին քաղաքի մոտ կրկին ինձ կանգնեցրել են ճանապարհային ոստիկանության ծառայողները, որի ժամանակ նույնպես պարզվել է, որ զրկված եմ եղել, որի վերաբերյալ քրեական վարույթ էր հարուցվել, որն ուղարկվել է դատարան: Դատարանն էլ վճիռ է կայացրել, որով իմ նկատմամբ կիրառվել է տուգանք՝ իմ հիշելով 340-350.000 ՀՀ դրամի չափով և սահմանել են 10 ամիս ժամանակ՝ տուգանքը վճարելու համար: Տուգանքի մի մասը վճարել եմ, քանի որ այդ ժամանակ աշխատում էի, սակայն մոտ 200.000 ՀՀ դրամ չեմ կարողացել վճարել, քանի որ աշխատանք չունեի: Ներկա դրությամբ նույնպես այդ գումարը չեմ վճարել: Ձեր կողմից ներկայացված՝ 26.06.2023թ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ կազմված արձանագրության մեջ առկա՝ «Տեղյակ չեմ եղել, որ զրկված եմ եղել» բովանդակությամբ ձեռագիր գրառումը և ստորագրությունն իմ կողմից են դրվել: Տվյալ պահին անկեղծ չեմ կարողանում հիշել, թե ինչու եմ նման գրառում կատարել: Այդ օրն իմ հիշելով բժշկի պետք է գնայի, այդ իսկ պատճառով էլ վարել եմ մեքենան: Ցուցմունքիս ոչինչ չունեմ ավելացնելու» (Վ.Թ. 82-85 տե´ս դատական նիստի արձանագրությունը:
3.2. Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել են արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված հետևյալ փաստաթղթերը՝
1. ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության զննությամբ պարզվել է, որ Գևորգ Գրիգորի Մանուչարյանի/ՀԾՀ 2408760526, ծնված՝ 14.08.1977թ./ վարորդական վկայականի տվյալներ բաժնի կարգավիճակի դիմաց առկա է «Զրկված» գրառումը: Զրկումներ բաժնում՝ որպես զրկման ժամկետի սկիզբ նշված է 17.04.2023թ., իսկ ավարտ՝ 17.04.2024թ. (Վ.Թ. 5, տե´ս դատական նիստի արձանագրությունը:
2. Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրության զննությամբ պարզվել է, որ արձանագրությունը կազմվել է 26.06.2023թ.-ին՝ ժամը 17:00-ին՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Պարեկային ծառայության ԵՔԳ 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի կրտսեր պարեկ Գոռ Հրաչի Պետրոսյանի կողմից: Արձանագրության համաձայն՝ Գոռ Գրիգորի Մանուչարյանը /ծնված՝ 14.08.1976թ., հասցե՝ ք. Երևան, Նազարբեկյան 7 շ., բն. 6, հեռ. 033 91-97-00 / «Նիսսան» մակնիշի 36XC232 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը 26.03.2023թ.-ին' ժամը 16:00-ին վարել է Երևան քաղաքի Ագաթանգեղոսի փողոցում՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված վիճակում: Իրավախախտումը հայտնաբերվել է վթարի հետևանքով: Արձանագրության ներքևի հատվածում առկա է ձեռագիր գրառում «Տեղյակ չեմ եղել, որ զրկված եմ եղել» բովանդակությամբ, որի դիմաց առկա է իրավախախտում կատարած անձի ստորագրություն: Արձանագրության ներքնի հատվածում առկա է արձանագրություն կազմող անձի կողմից դրված ստորագրություն, իսկ խախտման ծածկագիրն է՝ 201.1 (Վ.Թ. 3, տե´ս դատական նիստի արձանագրությունը:
3. Վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 2316096997 որոշման զննությամբ պարզվել է, որ ՀՀ ՎԻՎ օրենսգրքի 129.3-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն, Գևորգ Գրիգորի Մանուչարյանը զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ մեկ տարի ժամկետով: Որոշումը կայացվել է 2023 թվականի մարտի 21-ին (Վ.Թ. 4, տե´ս դատական նիստի արձանագրությունը:
4. Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԱՐԴ/0073/01/24 դատավճռի զննությամբ պարզվել է, որ դատական ակտը կայացվել է 2024 թվականի փետրվարի 15-ին՝ Էջմիածին քաղաքում: Դատական ակտի բովանդակությունից դիտվում է, որ Գևորգ Գրիգորի Մանուչարյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ: Վերջինիս վերագրվող արարքի իրավական գնահատականն ունի հետևյալ բովանդակությունը. «Գևորգ Գրիգորի Մանուչարյանը, օրենքով սահմաված կարգով 2023 թվականի ապրիլի 17-ից մինչև 2024 թվականի ապրիլի 17-ը զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 2023 թվականի հունիսի 6-ին՝ ժամը 16:55-ի սահմաններում, Երևան-Արմավիր ավտոճանապարհի 32-րդ կմ-ի հատվածում վարել է «Նիսսան» մակնիշի 36XC232 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան»: Մեղադրյալ Գևորգ Մանաւչարյանը հայտարարել է, որ համաձայն է իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ, առաջադրված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչում, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է դրա հետևանքները: Դատական ակտի եզրափակիչ մասում նշված է, որ դատարանը վճռեց՝ Գևորգ Գրիգորի Մանուչարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նաևատեսված հանցանքում և դատապարտել տուգանքի՝ 375.000 ՀՀ դրամի չափով: Դատավճիռն ի կատար է ածվել՝ 14.06.2024թ.-ին (Վ.Թ. 23-31, տե´ս դատական նիստի արձանագրությունը:
4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները․
4.1. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը սահմանում է քրեական պատասխանատվություն տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելու համար և պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
4.2. Հաստատված համարելով մեղադրյալ Գևորգ Մանուչարյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
 Դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
 Դատարանը, որպես մեղադրյալ Գևորգ Մանուչարյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքի կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը), ինչպես նաև խոստովանական ցուցմունք տալը:
 Դատարանն արձանագրում է, որ գործում բացակայում են պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքները:
4.3. Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական վարույթով մեղադրյալ Գևորգ Մանուչարյանին պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար:
4.4. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը (…):
4.5. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
4.6. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս՝ դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
4.7. Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝ ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը,դ)մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ՝ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…)»:
4.8. Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա (…)։
4.9. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը: 2. Դատավճիռների համակցությամբ վերջնական պատիժը, բացառությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատժի, չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակների համար սահմանված առավելագույն չափը: 3. Դատավճիռների համակցությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել 30 տարին, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ անձը կատարում է այնպիսի հանցագործություն, որի համար նախատեսված է նաև ցմահ ազատազրկում: 4. Դատավճիռների համակցությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը պետք է ավելի մեծ լինի ինչպես նոր հանցագործության համար նշանակված պատժից, այնպես էլ նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասից: 5. Դատավճիռների համակցությամբ պատիժ նշանակելիս լրացուցիչ պատիժների միացումը կատարվում է սույն օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 10-րդ մասով սահմանված կանոններով: 6. Ցմահ ազատազրկում կրող դատապարտյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու դեպքում նոր նշանակված պատիժը կլանվում է ցմահ ազատազրկմամբ:
4.10. Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում, անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
4.11. Արարքի բնույթի ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է արտահայտել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
4.12. Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Գևորգ Մանուչարյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս՝ Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը:
4.13. Դատարանն արձանագրում է նաև, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց չի ներկայացվել, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման, գույքի բռնագրավման և արգելադրման հետ կապված հարցեր առկա չեն:
4.14. Վերոգրյալի հաշվառմամբ, ինչպես նաև նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ հետազոտված ապացույցներով մեղադրյալի վերաբերյալ տվյալներ չեն ստացվել վերաբերելի ժամանակահատվածում մեղադրյալի եկամտի առկայության վերաբերյալ, Դատարանը գտնում է, որ Գևորգ Մանուչարյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված տուգանքի ձևով՝ արարքի կատարման պահին գործող նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 ՀՀ դրամի չափով, ինչն անհրաժեշտ և բավարար է պատժի նպատակների իրագործումն ապահովելու համար:
4.15. Անդրադառնալով մեղադրյալ Գևորգ Մանուչարյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելքի մասին խափանման միջոցին՝ Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը:
4.16. Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված փաստաթղթերի պատճենները պետք է պահվեն քրեական գործի նյութերում:
4.17. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման (քրեական գործով այդպիսիք առկա չեն), իսկ քրեական վարույթի ընթացքում հատուցման ենթակա՝ մեղադրյալին վերագրվող արարքի հետևանքով պատճառված այլ վնաս/ներ/ առկա չէ/են/:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 346-350-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը․

Վ Ճ Ռ Ե Ց

1. Մեղադրյալ Գևորգ Գրիգորի Մանուչարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ:
2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման համար Գևորգ Գրիգորի Մանուչարյանի նկատմամբ որպես պատիժ նշանակել տուգանքը՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
3. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով նախատեսված դատավճիռների համակցությամբ ՀՀ Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 15.02.2024թ. թիվ ԱՐԴ/0073/01/24 դատավճռով Գևորգ Գրիգորի Մանուչարյանի նկատմամբ նշանակված 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանքի չվճարված մասին գումարել սույն դատավճռով նշանակված պատիժը:
4. Գևորգ Գրիգորի Մանուչարյանին թույլատրել դատավճռով նշանակված տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 12 (տասներկու) ամիս ժամկետում:
5. Գևորգ Գրիգորի Մանուչարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
6. Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված ապացույցները թողնել կցված քրեական գործի նյութերին:
7. Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալուց հետո մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՄԱՍԻՍ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ