ԵԴ1/2521/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

2025 թվականի հուլիսի 21-ին Երևան քաղաքում

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական
դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)` հետևյալ կազմով

Նախագահությամբ դատավոր՝ Տիգրան Ոսկանյանի
Քարտուղարությամբ՝ Սյուզաննա Բադալյանի

Մասնակցությամբ
Մեղադրող՝ Բագրատ Ղազինյանի
Մեղադրյալ` Մելսիկ Պողոսյանի

Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանի (ծնված՝ 10.02.1984 թվականին՝ Արագածոտնի մարզի Շենավան համայնքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, չի աշխատում, նախկինում դատապարտված, դատվածությունը չմարված, հաշվառված՝ Արագածոտնի մարզ, Շենավան համայնք, 19-րդ փող., 21-րդ տուն հասցեում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի փետրվարի 19-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի ՃՏՀ քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60181025 քրեական վարույթը:
2025 թվականի հունիսի 26-ին՝ Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Բ.Ղազինյանի որոշմամբ՝ թիվ 60181025 քրեական վարույթով Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2025 թվականի հունիսի 27-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Ա.Պետրոսյանի որոշմամբ՝ թիվ 60181025 քրեական վարույթով մեղադրյալ Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանի նկատմամբ կիրառվել է այլընտրանքային խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը:
Թիվ 60181025 քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 2025 թվականի հուլիսի 08-ի գրությամբ Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազությունից ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, մուտքագրվել է 09.07.2025 թվականին և նույն օրն էլ համակարգչային ծրագրի միջոցով իրականացվող գործերի բաշխմամբ, գործը մակագրվել է դատավոր Տիգրան Ոսկանյանին:
Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/2521/01/25 համարը:
Քրեական գործը դատավորին հանձնվել է 2025 թվականի հուլիսի 10-ին։
2025 թվականի հուլիսի 14-ին որոշում է կայացվել Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով թիվ ԵԴ1/2521/01/25 քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումների նշանակելու մասին:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ:
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա, չունենալով տրանսպորտային միջով վարելու իրավունք, 2025 թվականի հունվարի 11-ին ժամը 04:00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Աշտարակի խճուղում հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ արտաշնչած մեկ լիտր օդի մեջ ալկոհոլի պարունակությունը կազմվել է 0.280 մգ/լ, վարել է Օպել մակնիշ 36UR878 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից նույն օրը կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259010105 արձանագրությամբ:
3.Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Մեղադրյալ Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանը, հիմնական դատալսումների ժամանակ օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից՝ ցուցմունք չտվեց, միաժամանակ հայտնեց, որ ընդունում է մեղքը և զղջում: Պնդեց նախաքննության ընթացքում տրված իր ցուցմունքները: Հանրային մեղադրողի միջնորդության հիման վրա դատարանը թույլատրեց հրապարակելու մեղադրյալի նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքները, համաձայն որոնց՝ 2025 թվականի հունվարի 11-ին՝ ժամը 04:00-ի սահմաններում վարել է տրանսպորտային միջոցը՝ չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և ոչ սթափ վիճակում, քանի որ շտապել է վթարված ընկերոջն օգնելու: Իրավախախտման վերաբերյալ կազմվել է թվի 8259010105 արձանագրությունը, որ վրա առկա ստորագրությունը պատկանում է իրեն: Մեղադրյալ Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանն ընդունվել է իր մեղավորությունը իր կողմից կատարած արարքում, հայտնել է, որ ինքն է վարել տրանսպորտային միջոցը՝ չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և ոչ սթափ վիճակում, զղջացել կատարածի համար և խնդրել է դատարանին ներողամիտ լինել և մեղմ վերաբերվել և տալ ժամանակացույցից ողջ տուգանքը մարելու համար, քանի որ չի խուսափում պատասխանատվությունից, այլ միայն ժամանակ է խնդրել, որ ամբողջությամբ վճարի, կամ եթե հնարավոր է հանրային աշխատանք, քանի որ պատրաստ է աշխատել և մարել իր պարտավորությունը։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 46-47 )
Հետազոտվել են.
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանի վերաբերյալ ստացված փաստաթղթերը 2025 թվականի հունիսի 16-ին զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2025 թվականի հունվարի 11-ին՝ ժամը 04:20-ին, ՀՀ պարեկային ծառայության Երևանի գնդի 2-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի պարեկ Մհեր Անդրանիկի Խեչումյանը կազմել է վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ թիվ 8259010105 արձանագրությունն այն մասին, որ Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանը (ծնված 10.02.1984թ., բնակվող՝ Արագածոտնի մարզ, Շենավան, 19-րդ փողոց, 21-րդ տուն, ՀԾՀ 2002840466) 2025 թվականի հունվարի 11-ին՝ ժամը 04:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Աշտարակի խճուղում վարել է «ՕՊԵԼ» մակնիշ 36 UR 878 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը՝ չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և ոչ սթափ վիճակում:
Արձանագրությանը կցվում է հատվածում առկա է գրառում՝ «վ/վ RI375993, u/հ 91100997, q/h 04920»:
Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրությանը, իրավունքներին և պարտականություններին ծանոթանալու հատվածում առկա է ստորագրություն և ազգանուն:
Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր /կոդ/ նշված՝ 203.5 թիվը:
Վարորդի սթափության վիճակի զննության կտրոնի պատճենի զննությամբ պարզվել է, որ ստուգաչափման սարքի համարն է 91100997, զննման համարը՝ 04920, զննման ամսաթիվը՝ 11.01.2025թ., զննման ժամը՝ 04:04:36-ին, վերջին ստուգաչափման ամսաթիվը՝ 23.09.2024թ. դատարկ թեստ՝ 0.000 մգ/լ, ստուգաչափման ձևաչափը՝ ավտոմատ, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0,280 մգ/լ, վարորդի անունն է՝ Մելսիկ, ազգանունը՝ Պողոսյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը՝ 36 UR 878, Վ/վ.՝ Անձ՝ AT 0618563 Պ/Ծ տեսուչ Խեչումյան, կրծքանշանի համարը՝ 09133, ստորաբաժանումը՝ 2-րդ գումարտակ, 2-րդ վաշտ: Առկա է ստորագրություն:
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ի կողմից տրված թիվ 135703 ստուգաչափման վկայականի պատճենի զննությամբ պարզվել է, որ վկայականն ուժի մեջ է 2024 թվականի սեպտեմբերի 23-ից մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 23-ը, ստուգաչափման սարքի գործարանային համարն է 91100997, տեսակը՝ Jupiter X/RP, չափման տիրույթը՝ 0.000 2,000մգ/լ, ճշտության դասը, կարգը /սխալանքը/ 0-0,1±5-%, 0,1-0,15±8%>0,15±10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանություն, ստուգաչափումը կատարվել է հետևյալ ստուգաչափման մեթոդիկայի անվանման նշագրի՝ MU2835-2008, ստուգաչափող անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Ա. Մանուկյան, իսկ բաժնի /լաբորատորիայի վարիչ/ պետի անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Գ. Մարտիրոսյան:
2020 թվականի հունիսի 11-ին՝ ժամը 04:05-ին, ՀՀ ոստիկանության Ճանապարհային ոստիկանության ավագ տեսուչ Կարեն Փայլակի Ավետիսյանը կազմել է վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ թիվ ԱՖ332083 արձանագրությունն այն մասին, որ Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանը (ծնված 10.02.1984թ., բնակվող՝ Արագածոտնի մարզ, Շենավան, 19 րդ փողոց, 21-րդ տուն, ՀԾՀ 2002840466) 2020 թվականի հունիսի 11-ին՝ ժամը 03:45-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սեբաստիա-Օտյան խաչմերուկում վարել է «ՄԵՐՍԵԴԵՍ» մակնիշ O3 OS 900 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը ոչ սթափ վիճակում:
Արձանագրությանը կցվում է հատվածում առկա է գրառում՝ «զննման համար 01977, ՎԻՎ սարքի համար 93000753»:
Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրությանը, իրավունքներին և պարտականություններին ծանոթանալու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր /կոդ/ նշված՝ 70.2 թիվը:
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ ԱՖ 332083 որոշման մասում առկա է՝ քաղաքացի Մելսիկ Պողոսյանին զրկել վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով:
Որոշման պատճենը և կատարման կարգի մասին քաղվածքի հատվածում՝ ստորագրություն և 11-ը հունիսի 2020 թվական:
Վարորդի սթափության վիճակի զննության կտրոնի պատճենի զննությամբ պարզվել է, որ ստուգաչափման սարքի համարն է 9300753, զննման համարը՝ 01977, զննման ամսաթիվը՝ 11.06.2020թ., զննման ժամը՝ 03:33:06-ին, վերջին ստուգաչափման ամսաթիվը՝ 13.12.2019թ., դատարկ թեստ՝ 0.000 մգ/լ, ստուգաչափման ձևաչափը՝ ավտոմատ, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0,732 մգ/լ, վարորդի անունն է՝ Պողոսյան Մելսիկ, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը՝ 03 OS 900, Վ/վ.՝ RI 070550, Պ/Ծ տեսուչ՝ Բագրատյան, կրծքանշանի համարը՝ 05727, ստորաբաժանումը՝ 21-ին դասակ:
ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության զննությամբ պարզվել է, որ Մելսիկ Մնացականի Պողոսյան (ՀԾՀ) 2002840466) տվյալներով առկա է վարորդական իրավունքի վկայական՝ կարգավիճակը զրկված։ Սկիզբը՝ 11-06-2020, ավարտը՝ 11-06-2021:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 20-22)
2025 թվականի հունիսի 16-ին կայացված որոշմամբ զննված և արտավարույթային փաստաթուղթ ճանաչված՝ Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանի՝ վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ թիվ 8259010105 արձանագրության պատճենը, վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 04920 կտրոնի պատճենը, ստուգաչափման սարքի թիվ 135703 վկայականի պատճենը, վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ թիվ ԱՖ332083 արձանագրության պատճենը, վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 01977 կտրոնի պատճենը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն՝ էլեկտրոնային ծառայության» ռեգիստրից ստացված քաղվածքը:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 4-10, 23-25)
4.Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները:
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա դատարանի կողմից հաստատված են համարվում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
-Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանը ՀՀ ոստիկանության Ճանապարհային ոստիկանության ավագ տեսուչ Կարեն Փայլակի Ավետիսյանի կողմից 2020 թվականի հունիսի 11-ին կայացված վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ ԱՖ 332083 որոշմամբ ենթարկվել է վարչական պատասխանատվության՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը 1 տարի ժամկետով զրկելու ձևով՝ սկիզբ 11-06-2020, ավարտը՝ 11-06-2021:
- Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանը իրազեկվել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով զրկվելու մասին,
- Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանը զրկման ժամկետը անցնելուց հետո չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք 2025 թվականի հունվարի 11-ին ժամը 04:00-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Աշտարակի խճուղում հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ վարել է Օպել մակնիշ 36UR878 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից նույն օրը կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259010105 արձանագրությամբ:
5.Դատարանի իրավական վերլուծությունը.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանին վերագրվող արարը, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքը մեղադրյալի կողմից կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը։
Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանի մեղքը հիմնավորվում է ինչպես կայացված վարչական իրավախախտման մասին արձանագրություններով, այնպես էլ սույն դատավճռի 3-րդ բաժնում թվարկված թույլատրելի ապացույցներով: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը ընդունել է իր մեղքը, Դատարանը գտնում է, որ վերոնշյալ հանգամանքների ապացուցված լինելու վերաբերյալ մանրամասն վերլուծություններ անելու անհրաժեշտություն չկա:
Դատարանը հաստատված համարելով հանցագործության և դրա կատարման մեջ Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանի մեղքի ապացուցված լինելը, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքի համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
-ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
-դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրք) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում:
Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Այսպիսով, պատիժ նշանակելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը: Հանցագործության այս հատկանիշներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Արմեն Սուրիկի Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) դատարանի կողմից արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի բացահայտումը սերտորեն կապված է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների հետ՝ թե՛ արդարացի պատիժ նշանակելու և թե՛ պատժի անհատականացման համատեքստում: Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (տե՛ս mutatis mutandis Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-17-րդ կետերը): Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա: (…)»:
Օրենսդրի կողմից կոնկրետ հոդվածով սահմանված պատիժների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…)այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
(…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը, որպես մեղադրյալ Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է արձանագրում՝ մեղքն ամբողջությամբ ընդունելը և զղջալը, խնամքին մեկ անչափահաս երեխայի առկայություն, որդու ՀՀ զինված ուժերում ծառայելու հանգամանքը։
Միաժամանակ, Դատարանը մեղադրյալ Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների համատեքստում արձանագրում է հետևյալը․
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը,
(…)»
-ըստ դատվածության և հետախուզման առկայության ձև 8 տեղեկանքի, Դատալեքս դատական տեղեկատվական համակարգում առկա տեղեկատվության, ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությունից ստացված տեղեկատվության Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանը Արագածոտնի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի հունիսի 27-ի թիվ ԱՐԱԴ/0174/01/24 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ` տուգանք, նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի` 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով: Տուգանքի գումարը սահմանված ժամկետում չվճարելու հետևանքով միջնորդություն է ներկայացվել դատարան գույքի բռնագանձման վերաբերյալ: Դատապարտյալին պատկանող գույք և/կամ դրամական միջոցներ չեն հայտնաբերվել և 2025 թվականի հուլիսի 17-ին միջնորդություն է ներկայացվել դատարան՝ տուգանքը ազատազրկման փոխարինելու մասին, որի վերաբերյալ տեղեկատվություն դեռևս առկա չէ:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով հանցանքը կատարելու պահին, Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանի նկատմամբ առկա է եղել օրինական ուժի մեջ մտած դատավճիռ, որով պատիժը՝ տուգանքի գումարը, դատապարտյալը չի վճարել, ուստի առկա է մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք։
Վերոգրյալ իրավական նորմերի լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանը նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ հանրային աշխատանքների ձևով՝ 100 (մեկ հարյուր) ժամ տևողությամբ: Սահմանված պատիժը տվյալ դեպքում համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Միաժամանակ անդրադառնալով դատավճիռների համակցությամբ պատիժ նշանակելու հարցին Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
Ըստ դատվածության և հետախուզման առկայության ձև 8 տեղեկանքի, Դատալեքս դատական տեղեկատվական համակարգում առկա տեղեկատվության, ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությունից ստացված տեղեկատվության՝
-Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանը Արագածոտնի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի հունիսի 27-ի թիվ ԱՐԱԴ/0174/01/24 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ` տուգանք, նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի` 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով: Տուգանքի գումարը սահմանված ժամկետում չվճարելու հետևանքով միջնորդություն է ներկայացվել դատարան գույքի բռնագանձման վերաբերյալ: Դատապարտյալին պատկանող գույք և/կամ դրամական միջոցներ չեն հայտնաբերվել և 2025 թվականի հուլիսի 17-ին միջնորդություն է ներկայացվել դատարան՝ տուգանքը ազատազրկման փոխարինելու մասին, որի վերաբերյալ տեղեկատվություն դեռևս առկա չէ:
-Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանը Արագածոտնի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի նոյեմբերի 15-ի թիվ ԱՐԱԴ/0365/01/24 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքում և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով: Տուգանքի վճարման համար սահմանվել է առավելագույնը 1 (մեկ) տարի ժամկետ։ Թիվ ԱՐԱԴ/0365/01/24 դատավճիռը օրինական ուժի մեջ է մտել 2025 թվականի փետրվարի 22-ին և փետրվարի 25-ին ուղարկվել կատարման: Դատավճռով նշանակված տուգանքի գումարից դատապարտյալը դեռևս որևէ վճարում չի կատարել:
Հաշվի առնելով վերոշարադրյալը Դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում դատավճիռների համակցությամբ պատիժ նշանակելու անհրաժեշտություն առկա չէ, քանի որ թեև առկա է եղել դատապարտյալի կողմից դրամական տուժանքի վճարման պարտավորություն՝ թիվ ԱՐԱԴ/0174/01/24 դատավճռով նշանակված տուգանքի գումարը 375.000 ՀՀ դրամի չափով, սակայն 2025 թվականի հուլիսի 17-ին պրոբացիայի ծառայությունը միջնորդություն է ներկայացվել դատարան՝ տուգանքը ազատազրկման փոխարինելու մասին, որի վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ:
Միաժամանակ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կիրառմամբ անհրաժեշտ է սույն դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ գումարել Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանի վերաբերյալ Արագածոտնի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի նոյեմբերի 15-ի թիվ ԱՐԱԴ/0365/01/24 դատավճռով նշանակված պատիժ տուգանքը՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալին պետք է հնարավորություն տալ տուգանքի գումարը վճարել մեկ տարվա ընթացքում
ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածի համաձայն դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
-որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
-վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
-ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
-դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
-ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք, վարութային ծախսեր, ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցեր առկա չեն, դատարանը այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 100 ժամ տևողությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով սույն դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ գումարել ՀՀ Արագածոտնի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի նոյեմբերի 15-ի թիվ ԱՐԱԴ/0365/01/24 դատավճռով Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 100 ժամ տևողությամբ և տուգանք՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգով՝ թույլատրել Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանին 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի գումարի չափով տուգանքը վճարել 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
Մելսիկ Մնացականի Պողոսյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ՏԻԳՐԱՆ ՈՍԿԱՆՅԱՆ