Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ

(այսուհետ՝ նաև Դատարան)

Նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Է․ԴԱՎԹՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Դ․ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ
մեղադրյալ Հ․ՔՈԼՈԶՅԱՆԻ

2025 թվականի սեպտեմբերի 04-ին Երևան քաղաքում՝ դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանի (ծնված՝ 29․09․2001թ․, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, հաշվառված և բնակվող՝ ք․Երևան, Էրեբունի, Սարիթաղ 26-րդ փողոց, 17 տուն հասցեում, նախկինում դատված) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով․

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով 2025 թվականի մարտի 19-ին նախաձեռնվել է թիվ 60222625 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հունիսի 20-ին որոշում է կայացվել Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի հունիսի 21-ի որոշմամբ մեղադրյալ Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի հուլիսի 09-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում ստացվել է քրեական գործը՝ մեղադրական եզրակացությամբ, որը հուլիսի 10-ին փաստացի հանձնվել է դատավոր Ս.Անդրեասյանին։
2025 թվականի հուլիսի 11-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
Նախնական դատալսումների ընթացքում՝ 2025 թվականի օգոստոսի 12-ին, Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը անփոփոխ թողնելու մասին։

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2025 թվականի հունիսի 20-ի Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Դ․Մարգարյանի որոշմամբ՝ թիվ 60222625 քրեական վարույթով մեղադրյալ Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն բանի համար, որ «նա, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և միաժամանակ գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ 03658)՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.232 մգ/լ (առնվազն՝ 0.2088 մգ/լ՝ նկատի ունենալով ստուգաչափող թիվ 91100986 ալկոտեստեր սարքի չափման ճշտության հնարավոր 10% սխալանքը), 2025 թվականի փետրվարի 15- ին՝ ժամը 23:01-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Սարիթաղ թաղամասի 12-րդ փողոցում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 50 HR 100 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Վահե Երիցյանի կողմից նույն օրը՝ ժամը 23:12-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259039030 արձանագրությունը»:

Ապացույցների հետազոտումը և գնահատումը.
Դատաքննության ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները.
Զննում կատարելու մասին արձանագրությամբ, համաձայն որի՝ 2025 թվականի փետրվարի 15-ին ՀՀ ոստիկանության Պարեկային ծառայության պարեկի կողմից Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանի վերաբերյալ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259039030 արձանագրությունն այն մասին, որ վերջինս նույն ժամը 23:01-ին, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած՝ ոչ սթափ վիճակում, Երևան քաղաքի Սարի Թաղ 12 փողոցում վարել է «Մերսեդես մակնիշի 50 HR 100 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրի զննությամբ պարզվել է, որ Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանի տվյալներով տեղեկատվություն առկա չէ։
Սթափության կտրոնի զննությամբ պարզվել է, որ ստուգաչափման սարքի համարը՝ 91100986 զննման համարը 03658, զննման ամսաթիվը՝ 15.02.2025թ., ստուգումը կատարվել է ավտոմատ, ժամը՝ 23:05:57-ին, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0,232 մգ/լ, վարորդի անունը՝ Քոլոզյան, ազգանունը՝ Հրաչյա, տեսուչի ազգանունը՝ Գլճան կրծքանշանի համար 07998, առկա են նաև ծանուցվող վարորդի և պարեկային ծառայողի ստորագրությունները:
Առկա է նաև սթափության 91100986 համարի սարքի, ստուգաչափման թիվ 135715 վկայականի պատճենը, որի զննությամբ պարզվել է, որ ստուգաչափման թվականն է 23.09.2024թ. այն ուժի մեջ է մինչև 23.09.2025թ.: Չափման միջոցի անվանումը և տեսակը՝ ալկոմետր, գործարանային համարը՝ 91100970 տեսակը՝ «Jupiter X/RP», չափման տիրույթը՝ 10.000-2,000 մգ/լ), ճշտության կարգը և դասը (սխալանքը) 0:0,1+-5%, 0,1-0,15 % 0,15-10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանություն:
(տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, գ․թ․ 3-7, 16 և 2025 թվականի օգոստոսի 28-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։

Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ 2025 թվականի փետրվարի 15-ին ՀՀ ոստիկանության Պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից Հրաչյա Ալեքսանդրի՝ Քոլոզյանի վերաբերյալ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259039036 արձանագրության, սթափության վիճակի զննման թիվ 03658՝ կտրոնի, սթափության 91100986 համարի սարքի, ստուգաչափման թիվ 135715 վկայականի պատճենը և ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրի պատճենները:
(տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, գ․թ․ 3-7, 17 և 2025 թվականի օգոստոսի 28-ի դատական նիստի արձանագրությունը)։
Մեղադրյալ Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանը դատաքննության ընթացքում հրաժարվեց ցուցմունք տալուց։ Հանրային մեղադրողը միջնորդեց հրապարակել նախաքննական ցուցմունքը։
Մեղադրյալը չառարկեց ներկայացված միջնորդության դեմ։
Դատարանը բավարարեց հանրային մեղադրողի միջնորդությունը և թույլատրեց հրապարակել նախաքննական ցուցմունքը։
Մեղադրյալ Հրաչյա Քոլոզյանը նախաքննության ընթացքում՝ 2025 թվականի հունիսի 29-ին տվել է հետևյալ ցուցմունքը․ «Հարց: ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանությունից նյութեր են ստացվել այն մասին, որ Դուք 2025 թվականի փետրվարի 15-ին՝ ժամը 23:01-ին, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք և գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած՝ ոչ սթափ վիճակում, այն է արտաշնչած օդում մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը կազմել է 0,232 մգ/լ, Երևան քաղաքի Սարի Թաղ 12 փողոցում վարել եք «Մերսեդես» մակնիշի 50 HR 100 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Պատասխան: Հայտնեց, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում, 2025 թվականի փետրվարի 15-ին՝ ժամը 23:01-ին գտնվելով ալկոհոլային խմիչք օգտագործած՝ ոչ սթափ վիճակում, մեքենան վարել է ինքը, ինչի համար զղջում է»։
(տե՛ս քրեական գործ, հատոր 1-ին, գ․թ․ 32 և 2025 թվականի օգոստոսի 28-ի դատական նիստի արձանագրությունը)
Այսպիսով, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով գործով ձեռք բերված ապացույցները, դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ՝ Դատարանը հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված է համարում, որ մեղադրյալ Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքը:

Դատարանի իրավական վերլուծությունը և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»:
Վերլուծելով մեղադրյալ Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանին ներկայացված մեղադրանքը և հիմնվելով հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա` Դատարանը գտնում է, որ.
1) ապացուցված են մեղադրյալ Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է նշված արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է մեղադրյալ Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է մեղադրյալ Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(...) 6) ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները, անձի կողմից իր ակտիվների ներդրմամբ (տրամադրմամբ) այլ անձանց գործունեությունից ստացված եկամուտը (շահաբաժինը, տոկոսը, ռոյալթին, վարձակալական վճարը): Ամսական եկամուտը հաշվարկելիս հաշվի չեն առնվում դրանց համար վճարվող հարկերը, տուրքերը կամ այլ վճարներ.
7) նվազագույն աշխատավարձ՝ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքով սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափը. (․․․)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով:
2. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված դեպքերում:
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճիռը կայացվում է Հայաստանի Հանրապետության անունից:
2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր:
3. Դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են տվյալ վարույթն իրականացնելիս:
4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝
1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են:
5. Դատավճիռը կարող է լինել արդարացման կամ մեղադրական»(…):
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ.
5) ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկվեն արդարացված մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի համար.
6) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման.
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
8) դատապարտված մեղադրյալը ենթակա է արդյոք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
9) ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
10) դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
11) գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
12) որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
13) վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
14) ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
15) դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
16) ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 349-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Դատավճիռը կազմված է ներածական, նկարագրական, պատճառաբանական և եզրափակիչ մասերից:
2. Դատավճռի ներածական մասում նշվում են`
1) որ դատավճիռը կայացվել է Հայաստանի Հանրապետության անունից.
2) դատավճիռը կայացնելու վայրը և ժամանակը.
3) դատավճիռը կայացնող դատարանի անվանումը, դատարանի կազմը, դատական նիստի քարտուղարը, հանրային մեղադրողը, վարույթի մասնավոր մասնակիցները.
4) մեղադրյալի անունը, հայրանունը, ազգանունը, նրա ծննդյան թվականը, ամիսը, օրը և ծննդավայրը, ընտանեկան դրությունը, աշխատանքի վայրը, զբաղմունքը, կրթությունը և այլ վերաբերելի տեղեկություններ.
5) քրեական օրենսգրքի այն հոդվածը կամ հոդվածի մասը կամ կետը, որով նախատեսված հանցանքի կատարման համար մեղադրյալին մեղադրանք է ներկայացվել:
3. Դատավճռի նկարագրական մասում նշվում են՝
1) մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2) դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
3) դատարանի փաստական վերլուծությունները.
4) հետազոտված ապացույցների հիման վրա դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները:
4. Դատավճռի պատճառաբանական մասում նշվում են՝
1) կիրառվող իրավունքը, այդ թվում՝ միջազգային պայմանագրերը.
2) դատարանի իրավական վերլուծությունները.
3) դատարանի հետևությունները և դրանց իրավական հիմնավորումները.
4) օրենքի այն նորմերը, որոնցով դատարանը ղեկավարվել է դատավճիռ կայացնելիս:
5. Դատավճռի եզրափակիչ մասում նշվում են`
1) դատարանի որոշումները.
2) դատավճռի բողոքարկման կարգը:
6. Նախագահողն ստորագրում է դատավճռի յուրաքանչյուր էջը»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը թիվ ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-50/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԵԿԴ/0042/01/11, ԵՇԴ/0143/01/13, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում անդրադառնալով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ հանցավորի անձին և հանցագործության վտանգավորության բնույթին ու աստիճանին համաչափ քրեաիրավական ներգործության միջոց ընտրելու, ինչպես նաև դրա շրջանակներում համաչափ պատժաչափ սահմանելու պահանջն ուղղակիորեն բխում է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների, մասնավորապես` արդարության և պատասխանատվության անհատականացման հիմնարար սկզբունքների բովանդակությունից: Արդարացի է այն պատիժը, որի ընտրությունը գործի բոլոր հանգամանքների` հանցագործության վտանգավորության բնույթի և աստիճանի (հանցագործության մեղքի ձև և տեսակ, շարժառիթ, նպատակ, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակություն, պատճառված վնասի չափ, եղանակ, գործիքներ ու միջոցներ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարք և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճան և այլն), հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների, մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների ամբողջական ու բազմակողմանի վերլուծության արդյունք է և բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Վերոնշյալ պահանջներից նահանջը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման:
Նարեկ Սարգսյանի գործով թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման շրջանակներում ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է նաև. «(...) Պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործությանը քրեաիրավական միջոցներով արձագանքելու պարտադիրությամբ, ինչպես նաև հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար` պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից (…):
(…) Պատիժ նշանակելու սկզբունքի բովանդակությունն ընդգրկում է դատապարտյալի, տուժողի և հասարակության վերաբերմունքը նշանակված պատժի նկատմամբ: Ուստի, պատիժ նշանակելիս արդարության սկզբունքը դատարանից պահանջում է ողջամտորեն հաշվի առնել արդարության մասին վերոնշյալ սուբյեկտների կարծիքը, (…) որը պետք է կիրառվի պատժի նշանակման մյուս սկզբունքների, ինչպես նաև պատժի նպատակների համատեքստում (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի` 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-րդ կետը):
Թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 1998 թվականի հուլիսի 01-ին ընդունված քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն Դատարանն արձանագրում է, որ այն վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի պայմաններում:
Դատարանը, համադրելով վերոգրյալ իրավական նորմերը սույն գործի հանգամանքների հետ, գտնում է, որ Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքը։
Վերոշարադրյալ իրավանորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների հիման վրա քննարկելով այն հարցը, թե ինչ պատժատեսակ և պատժաչափ պետք է նշանակվի մեղադրյալ Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանի նկատմամբ, Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները.
-մեղադրյալի կատարած հանցավոր արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքների կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակությունը (հանցանքն ուղղված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ), մեղադրյալի հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցավոր արարքի կատարման եղանակը և հանգամանքները,
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանք է հանդիսանում հանցանքը դատվածություն ունենալու պայմաններում կատարելը։ Մասնավորապես՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/2823/01/24 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանին թույլատրվել է նշանակված՝ 375.000(երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը մաս առ մաս վճարել 1(մեկ) տարվա ընթացքում:
-մեղադրյալի պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներ Դատարանը չի արձանագրում։
Համաձայն ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնից 2025 թվականի սեպտեմբերի 04-ին ստացված գրության՝ «Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 29.10.2024թ-ի թիվ ԵԴ1/2823/01/24 դատավճռով՝ Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանը (ծնված` 29.09.2001թ., ք. Երևան, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում չդատված, հաշվառված և բնակվում է՝ ք.Երևան, Սարի թաղ 26-րդ փողոցի 17-րդ տանը), մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտվել է տուգանքով՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանին թույլատրվել է նշանակված՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը մաս առ մաս վճարել 1(մեկ) տարվա ընթացքում:
Թիվ ԵԴ1/2823/01/24 դատավճիռը 17.12.2024թ. մտել է օրինական ուժի մեջ, իսկ 16.01.2025թ-ին ստացվել և ի կատար ածման է ընդունվել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում:
27.01.2025թ-ին Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանը հաշվառվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնում, որտեղ նրան համաձայն Ձև N 3 արձանագրության, պարզաբանվել են տուգանքի ձևով նշանակված պատիժը կրելու կարգն ու պայմաններն, իրավունքներն ու պարտականություններն, ինչպես նաև դրանք չկատարելու դեպքում օրենքով սահմանված պատասխանատվությունը: Միաժամանակ Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանին տրամադրվել է քրեական տուգանքի վճարման հաշվեհամարը։
Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյան առ 04.09.2025թ.-ը կատարել է 30.000 ՀՀ դրամի վճարում»։
Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանին վերագրվող արարքը, դրա քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից իրեն մեղսագրվող արարքի կատարումը, ինչպես նաև ապացուցված է վերջինիս մեղավորությունը, որպիսի պայմաններում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերը նշված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հաշվի առնելով քրեական գործի հանգամանքները, Դատարանն արձանագրում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալի նկատմամբ անհրաժեշտ է նշանակել պատիժ տուգանքի ձևով:
Տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելու համար սահմանված է տարբերակված մոտեցում, մասնավորապես, որպես կանոն, այն պետք է հաշվարկել հիմք ընդունելով հանցանք կատարած անձի՝ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը, իսկ եթե հանցանք կատարած անձը չունի եկամուտ կամ դրա չափը հնարավոր չէ պարզել կամ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ապա տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափով, որը ևս պետք է բազմապատկել՝ հիմք ընդունելով հոդվածի սանկցիայում նախատեսված նվազագույն և առավելագույն չափերը և հաշվի առնելով կոնկրետ դեպքի հանգամանքները, ինչպես նաև պատիժ նշանակելու համար էական նշանակություն ունեցող այլ փաստական և իրավական հանգամանքներ:
Վերոգրյալի հիման վրա անդրադառնալով մեղադրյալ Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանի նկատմամբ նշանակման ենթակա տուգանք պատժի չափի որոշման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ ՊԵԿ հարկ վճարողների սպասարկման վարչության պետ Ա․Հովսեփյանի կողմից ստացված տվյալների՝ հանցանքին նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալի եկամտի չափը կազմել է 2․146․245 ՀՀ դրամ։ Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալի հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից, ուստի Դատարանը տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելիս հիմք է ընդունում «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը՝ 75․000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը։
Այսպիսով, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանի նկատմամբ որպես պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 525.000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ՝ դատավճիռների համակցությամբ անհրաժեշտ է նշանակված պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ի թիվ ԵԴ1/2823/01/24 դատավճռով նշանակված 375․000 ՀՀ դրամ տուգանքի չվճարված մասը՝ 345․000 ՀՀ դրամը և վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 870․000 (ութ հարյուր յոթանասուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Քննության առնելով տուգանքի ձևով պատիժը մեղադրյալ Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանի կողմից կրելու և տուգանքի վճարումը տարաժամկետելու հարցը՝ Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումը, գալիս է այն եզրահանգման, որ տուգանքի վճարման տարաժամկետումը հնարավոր է իրականացնել ինչպես դատավճռով, այնպես էլ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ դատարանի որոշմամբ: Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ նշված գործընթացը դատավճռով իրականացնելու համար օրենսդրական որևէ արգելք նախատեսված չէ, ավելին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածում խոսք է գնում դատապարտվողի, այլ ոչ թե դատապարտյալի մասին, որպիսի պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատավճռով նրա նկատմամբ նշանակվող տուգանքի վճարումը թույլատրել կատարելու 1 (մեկ) տարվա ընթացքում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` դատավճիռ կայացնելիս Դատարանը, inter alia, պարտավոր է անդրադառնալ գույքային հայցի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, ապացույցների տնօրինման, խափանման միջոցի և վարութային ծախսերի հարցերին:
Քննարկելով գույքային հայցի, գույքի բռնագրավման և արգելադրման, վարութային ծախսերի հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գույքային հայց հարուցված չէ, բռնագրավման ենթակա կամ արգելադրված գույք, ինչպես նաև վարութային ծախսեր առկա չեն։
Արտավարութային փաստաթղթերը անհրաժեշտ է թողնել կցված քրեական գործի նյութերին։
Քննարկելով խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել։
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը․

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և դատապարտել տուգանքի՝ նվազագույն աշխատավարձի յոթապատիկի՝ 525․000 ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ դատավճիռների համակցությամբ, նշանակված պատժին լրիվ գումարել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի հոկտեմբերի 29-ի թիվ ԵԴ1/2823/01/24 դատավճռով նշանակված 375․000 ՀՀ դրամ տուգանքի չվճարված մասը՝ 345․000 ՀՀ դրամը և վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 870․000 ՀՀ դրամի չափով։
Հրաչյա Ալեքսանդրի Քոլոզյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Արտավարութային ապացույցները թողնել կցված քրեական գործի նյութերին։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:




ԴԱՏԱՎՈՐ ՍԱԹԵՆԻԿ ԱՆԴՐԵԱՍՅԱՆ