ԵԴ1/2499/01/25





ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
հատուկ վերանայման բողոքը մերժելու մասին


Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր
իրավասության քրեական դատարան
Նախագահող դատավոր՝ Ա.Ասատրյան


2026 թվականի մարտի 6-ին ք.Երևանում
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը, նախագահությամբ՝ դատավոր Ադրինե Ղուկասյանի (այսուհետ նաև` Վերաքննիչ դատարան), գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր քրեական իրավասության դատարանի (այսուհետ նաև` Առաջին ատյանի դատարան) 2026 թվականի հունվարի 19-ի որոշման դեմ մեղադրյալ Կարեն Հարությունյանի պաշտպան Գարիկ Գալիկյանի հատուկ վերանայման բողոքը,


Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական ընթացքը.
2026 թվականի հունվարի 19-ին Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ մեղադրյալ Կարեն Հարությունյանի նկատմամբ կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով։
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել մեղադրյալ Կարեն Հարությունյանի պաշտպան Գարիկ Գալիկյանը (այսուհետ նաև` Բողոքաբեր)։
2026 թվականի փետրվարի 26-ին Վերաքննիչ դատարանը որոշում է կայացրել հատուկ վերանայման բողոքը վարույթ ընդունելու և դատական վարույթը գրավոր ընթացակարգով իրականացնելու մասին:

2. Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Կարեն Հարությունյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով այն բանի համար, որ. «[Ն]ա, խարդախությամբ հափշտակություններ կատարելու նպատակով սոցիալական ցանցերում՝ առավելապես «facebook.com» սոցիալական կայքում շահավետ փոխարժեքով արժույթի փոխանակման վերաբերյալ ստեղծված կեղծ գովազդների միջոցով հեռախոսազրույց է ունեցել տարբեր անձանց հետ և խաբեությամբ՝ կեղծ տեղեկություններ հայտնել այն մասին, որ շուկայականից բարձր արժեքով կարող է տարբեր տարադրամներ փոխանակել, ապա տուժողների հետ պայմանավորվածություն ձեռք բերել փոխանակման ենթակա գումարն իրեն հանձնելու վերաբերյալ: Դրանից հետո «ՋիՋի» և «Յանդեքս» ընկերությունների և այլ վարորդ-առաքիչներին մոլորության մեջ գցելով, տարբեր պատրվակներ ներկայացնելով, պատվիրել է առաքանին վերցնել իր կողմից մատնանշած անձանցից և փոխացել իրեն կամ մեկ այլ անձի: Միաժամանակ տուժողներին հիշյալ ընկերությունների վարորդ-առաքիչներին ներկայացրել է որպես իր աշխատակից կամ հարազատ, որի արդյունքում վերջններս փոխանակման ենթակա գումարը վարորդ-առաքիչների միջոցով փոխանցել են իրեն, որը խարդախությամբ հափշտակել է:
Այսպես.
2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին Աշոտ Դավոյանը «Facebook» սոցիալական ցանցի «G-Change» անվամբ էջում, նկատելով շահավետ պայմաններով տարադրամի փոխանակման վերաբերյալ գովազդ, «Viber» հավելվածի միջոցով զանգահարել է նշված գովազդում տեղադրված 094-56-16-97 հեռախոսահամարին և հեռախոսազրույց ունեցել Վահե ներկայացած Կարեն Հարությունյանի հետ, որի ընթացքում վերջինս խարդախություն կատարելու ուղղակի դիտավորությամբ, խաբեության եղանակով առանձնապես խոշոր չափերի գույքի հափշտակություն կատարելու նպատակով, խեղաթյուրելով իրականությունը, Աշոտ Դավոյանին կեղծ տեղեկություններ է հայտնել առ այն, որ հանդիսանում է «Դալմա Գարդեն մոլ» առևտրի կենտրոնի տնօրենը, որից հետո Ա.Դավոյանի հետ պայմանավորվածություն ձեռք բերել 27.000 ԱՄՆ դոլարը փոխանակելու վերաբերյալ:
Պայմանավորվածություն համաձայն՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 14-ին՝ ժամը 14.15-ի սահմաններում, Աշոտ Դավոյանը գնացել է Ծիծեռնակաբերդի 3 հասցեում գործող «Դալմա Գարդեն մոլ» առևտրի կենտրոն և զանգահարել Կարեն Հարությունյանին, ով հայտնել է, որ գումարն անհրաժեշտ է փոխանցել առևտրի կենտրոնի մոտ կայանված 01 RM 005 պետհամարանիշի ավտոմեքենայում գտնվող իր եղբորը: Դրանից հետո Աշոտ Դավոյանը մոտեցել է հիշյալ ավտոմեքենային և գումարը փոխանցել դրա վարորդին՝ Աշոտ Կիրակոսյանին: Մինչ այդ Կարեն Հարությունյանը պայմանավորվածություն է ձեռք բերել տաքսի ծառայություն մատուցող Աշոտ Կիրակոսյանի հետ և եղբորը դեպի «Զվարթնոց» օդանավակայան տեղափոխելու կեղծ տվյալներ հաղորդելով, ծառայություններ մատուցելու պատվեր է կատարել վերջինիս՝ խնդրելով «Դալմա Գարդեն մոլ» առևտրի կենտրոնի մոտ հանդիպել Աշոտ Դավոյանին ու ներկայանալ որպես Վահեի եղբայր: Աշոտ Կիրակոսյանը Կարեն Հարությունյանի հետ ունեցած պայմանավորվածության համաձայն նույն օրը՝ ժամը 14.30-ի սահմաններում, հանդիպել է Աշոտ Դավոյանին և Կարեն Հարությունյանի ուղղորդմամբ Ա.Դավոյանից վերցրել է նշված գումարը, մտել «Դալմա Գարդեն մոլ» առևտրի կենտրոն, որտեղ հանդիպել է Կարեն Հարությունյանի կողմից նախապես առաքման պատվեր ստացած մեկ այլ վարորդ Մերուժան Բախտումյանին և գումարը փոխանցել վերջինիս: Այնուհետև, Կարեն Հարությունյանը զանգահարել է Մերուժան Բախտումյանին, պայմանավորվել առաքանին փոխանցելու հարցի շուրջ և Արշակունյաց պողոտայում գտնվող «Փեթակ» առևտրի կետրոնի հարևանությամբ հանդիպելով վերջինիս, վերցրել է գումարն ու հեռացել՝ այդ կերպ խարդախությամբ հափշտակելով Աշոտ Դավոյանին պատկանող առանձնապես խոշոր չափի՝ 10.450.000 ՀՀ դրամին համարժեք 27.000 ԱՄՆ դոլարը:
Բացի այդ, 2024 թվականի նոյեմբերի 20-ին Հայկ Պերճի Ղազարյանը «Facebook» սոցիալական ցանցում, նկատելով շահավետ պայմաններով տարադրամի փոխանակման վերաբերյալ գովազդ, «WhatsApp» հավելվածի միջոցով զանգահարել է 094-56-16-97 հեռախոսահամարին և հեռախոսազրույց ունեցել Վահե ներկայացած Կարեն Հարությունյանի հետ, որի ընթացքում վերջինս, խարդախություն կատարելու ուղղակի դիտավորությամբ, խաբեության եղանակով առանձնապես խոշոր չափերի գույքի հափշտակություն կատարելու նպատակով, խեղաթյուրելով իրականությունը՝ Հայկ Ղազարյանին հայտնել է, որ շահեկան պայմաններով կարող է փոխանակել վերջինիս պատկանող 1.610.000 ՌԴ ռուբլին և գործարքն իրակաացնելու նպատակով պայմանավորվածություն ձեռք բերել վերջինիս հետ:
Պայմանավորվածության համաձայն՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 20-ին՝ ժամը 19:55-ին, Հայկ Ղազարյանն այցելել է Երևան քաղաքի Արտաշիսյան փողոցի 26/7 հասցեում գործող «Երևան Սիթի» առևտրի կենտրոն և զանգահարել Կարեն Հարությունյանին, ով հայտնել է, որ ինքը չի կարող մոտենալ, սակայն իր փոխարեն պայմանավորված վայր է գնացել իր եղբայրը, ով գտնվում է «Աուդի» մակնիշի 51 UU 555 ավտոմեքենայում: Դրանից հետո Հայկ Ղազարյանը Կարեն Հարությունյանի խնդրանքով նստել է հիշյալ ավտոմեքենան և գումարը փոխանցել հիշյալ ավտոմեքենայի վարորդին՝ Համլետ Գասպարյանին, կարծելով, թե նա Կարեն Հարությունյանի եղբայրն է: Կարեն Հարությունյանին օդանավակայան տանելու պատրվակով «Երևան Սիթի» առևտրի կենտրոն գնացած Համլետ Գասպարյանը գումարը վերջինիս հրահանգով տարել և փոխանցել է «Յանդեքս» ընկերության առաքիչ Հակոբ Հակոբյանին, ով էլ գտնվելով մոլորության մեջ, Կարեն Հարությունյանի հրահանգով առաքանին տարել և տվել է Երևան քաղաքի Միասնիկյան փողոտայում կայանված Ռաֆայել Հայրապետյանի կողմից շահագործվող «Օպել» մակնիշի 36 CS 719 պետհամարանիշի ավտոմեքենայի ուղևոր Կարեն Հարությունյանին, ով խարդախությամբ հափշտակել է Հայկ Ղազարյանի կողմից փոխանցված 6.214.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1.610.000 ՌԴ ռուբլին:
Բացի այդ, 2024 թվականի նոյեմբերի 22-ին Մելինե Կավեյանը «Facebook» սոցիալական ցանցի «G-Change» էջում, նկատելով շահավետ պայմաններով տարադրամի փոխանակման վերաբերյալ գովազդ, «WhatsApp» հավելվածի միջոցով զանգահարել է նշված գովազդում տեղադրված 094-62-32-45 հեռախոսահամարին և հեռախոսազրույց ունեցել Հայկ ներկայացած Կարեն Հարությունյանի հետ, որի ընթացքում վերջինս, խարդախություն կատարելու ուղղակի դիտավորությամբ, խաբեության եղանակով առանձնապես խոշոր չափերի գույքի հափշտակություն կատարելու նպատակով, խեղաթյուրելով իրականությունը, Մելինե Կավեյանին կեղծ տեղեկություններ է հայտնել առ այն, որ զբաղվում է տարադրամի փոխանակմամբ և 3 օրով գործում է տարադրամը բարձր արժույթով փոխանակելու հատուկ առաջարկ և տուժողի հետ ձեռք բերել 1.378.000 ՌԴ ռուբլին շուկայականից բարձր փոխարժեքով փոխանակելու վերաբերյալ պայմանավորվածություն:
Պայմանավորվածության համաձայն՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 23-ին՝ ժամը 12-ի սահմաններում, Մելինե Կավեյանը Մհեր Հովհաննիսյանի հետ այցելել է Երևան քաղաքի Էրեբունի փողոցի 17 հասցեում գտնվող «Էրեբունի» առևտրի կենտրոն և զանգահարել Կարեն Հարությունյանին, ով հայտնել է, որ սպասեն առևտրի կենտրոնի կենտրոնական մուտքի մոտ, որից հետո իրենց է մոտեցել օրավարձով մեքենաներ տրամադրող «Մերսեդես ՋԼ» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդը՝ Արթուր Մխիթարյանը և առաջարկել նստել ավտոմեքենան՝ գումարը հաշվելու նպատակով: Մինչ այդ Կարեն Հարությունյանը զանգահարել է Արթուր Մխիթարյանին և հայտնել, որ պլանները փոփոխվել են, օդանավակայան գնալ պետք չէ, փոխարենը հարկավոր է իրեն մոտեցած անձանցից վերցնել գումարը և փոխանցել իրեն: Դրանից հետո Մհեր Հովհաննիսյանը և Արթուր Մխիթարյանը մտել են հիշյալ առևտրի կենտրոն, որտեղ Կարեն Հարությունյանի պահանջով Արթուր Մխիթարյանը գումարը հանձնել է «ՋիՋի» ընկերության վարորդ Դավիթ Բաբայանին, ով էլ, գտնվելով մոլորության մեջ, Կարեն Հարությունյանի հրահանգով վերցրել է այդ գումարը և Երևան քաղաքի Ռուբինյանց 17-րդ հասցեի մոտակայքում հանձնել Կարեն Հարությունյանին, ով խաբեությամբ հափշտակել է Միլենա Կավեյանի փոխանցած 5.222.620 ՀՀ դրամին համարժեք 1.378.000 ՌԴ ռուբլին:
Բացի այդ, 2025 թվականի հունվարի 25-ից 28-ն ընկած ժամանակահատվածում Ռուստամ Բարսեղյանը «Facebook» սոցիալական ցանցում նկատելով շահավետ պայմաններով տարադրամի փոխանակման վերաբերյալ գովազդ, «WhatsApp» հավելվածի միջոցով զանգահարել է 095-24-77-62 հեռախոսահամարին և հեռախոսազրույց ունեցել Հայկ ներկայացած Կարեն Հարությունյանի հետ, որի ընթացքում վերջինս, խարդախություն կատարելու ուղղակի դիտավորությամբ, խաբեության եղանակով առանձնապես խոշոր չափերի գույքի հափշտակություն կատարելու նպատակով, խեղաթյուրելով իրականությունը, Ռուստամ Բարսեղյանին կեղծ տեղեկություններ է հայտնել առ այն, որ հանդիսանում է «Երևան Սիթի» առևտրի կենտրոնի տնօրենը, ապա պայմանավորվածություն ձեռք բերել 2025 թվականի հունվարի 29-ին հանդիպելու և Ռուստամ Բարսեղյանին պատկանող 1.520.000 ՌԴ ռուբլին շահեկան պայմաններով ՀՀ դրամի փոխանակելու վերաբերյալ:
Պայմանավորվածության համաձայն 2025 թվականի հունվարի 29-ին՝ առավոտյան, Ռուստամ Բարսեղյանն այցելել է Երևան քաղաքի Դավթաշեն վարչական շրջանի Տիգրան Պետրոսյան 25/5 հասցեում գործող «Երևան Սիթի» առևտրի կենտրոն և զանգահարել Կարեն Հարությունյանին, ով հայտնել է, որ ինքը չի կարող մոտենալ, սակայն իր փոխարեն պայմանավորված վայր է ժամանել իր եղբայրը: Դրանից հետո Զավեն Բարսեղյանը Կարեն Հարությունյանի խնդրանքով մոտեցել է վերջինիս կողմից նշված մեքենային, նստել «ՋիՋի» ընկերության վարորդի՝ Հովհաննես Հովսեփյանի կողքին և գումարը փոխանցել նրան: Հովհաննես Հովսեփյանը, կարծելով, թե Զավեն Բարսեղյանը հանդիսանում է Կարեն Հարությունյանի հյուրը, ում ստացված պատվերի համաձայն պետք է տեղափոխի «Մարիոթ» հյուրանոց, Կարեն Հարությունյանի խնդրանքով Զավեն Բարսեղյանից վերցրել է գումարը, հաշվել և մուտք գործել «Երևան Սիթի» առևտրի կենտրոն և փոխանցել «Յանդեքս» ընկերության առաքիչ Մելսիկ Նավասարդյանին, ով մոլորության մեջ գտնվելով, առաքանին Կարեն Հարությունյանի հրահանգով տարել և փոխանցել է Երևան քաղաքի Միասնիկյան պողոտայում կայանված Ալեքսան Բաբայանին պատկանող «Տոյոտա Քեմրի» մակնիշի 01 AL 091 համարանիշի ավտոմեքենայի սրահում գտնվող Կարեն Հարությունյանին: Վերջինս նույն պողոտայում նստելով Արայիկ Բաղրամյանին պատկանող «Հյունդայի Սոնատա» մակնիշի 50 DD 303 համարանիշի ավտոմեքենան՝ ուղևորվել է Նար-Դոս փողոց՝ հափշտակելով Ռուստամ Բարսեղյանի կողմից փոխանցված 6.156.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1.520.000 ՌԴ ռուբլին:
Բացի այդ, 2025 թվականի հունվարի 27-ին Հրանտ Ավետիսյանը «Facebook» սոցիալական ցանցի «G-Change» անվամբ էջում, նկատելով շահավետ պայմաններով տարադրամի փոխանակման վերաբերյալ գովազդ, «Telegram» հավելվածի միջոցով զանգահարել է նշված գովազդում տեղադրված 095-24-77-62 հեռախոսահամարին և հեռախոսազրույց ունեցել Հայկ ներկայացած Կարեն Հարությունյանի հետ, որի ընթացքում վերջինս, խարդախություն կատարելու ուղղակի դիտավորությամբ, խաբեության եղանակով առանձնապես խոշոր չափերի գույքի հափշտակություն կատարելու նպատակով, խեղաթյուրելով իրականությունը, Հրանտ Ավետիսյանին կեղծ տեղեկություններ է հայտնել առ այն, որ զբաղվում է տարադրամի փոխանակմամբ և տուժողի հետ ձեռք բերել 2.500.000 ՌԴ ռուբլին շուկայականից բարձր փոխարժեքով փոխանակելու վերաբերյալ պայմանավորվածություն:
2024 թվականի հունվարի 28-ին՝ ժամը 14:30-ի սահմաններում, Հրանտ Ավետիսյանը գնացել է Երևան քաղաքի Էրեբունի փողոց 17-րդ հասցեում գործող «Էրեբունի» առևտրի կենտրոնի մոտ, ապա խոսել Կարեն Հարությունյանի հետ, ով հայտնել է, որ առևտրի կենտրոնի գլխավոր մուտքի մոտ «Tesla» մակնիշի 37 CW 294 պետհամարանիշի ավտոմեքենայում սպասում է իր եղբայրը, անհրաժեշտ է փոխանակում կատարելու նպատակով գումարը փոխանցել վերջինիս: Հրանտ Ավետիսյանը, նստելով հիշյալ ավտոմեքենան, կարծելով, որ նշված անձը հանդիսանում է այն անձի եղբայրը ում հետ պայմանավորվածություն է ձեռք բերել, գումարը փոխանցել է Գեղամ Պետրոսի Համբարձումյանին: Մինչ այդ Կարեն Հարությունյանը զանգահարել է «Յանդեքս» ընկերության վարորդ Գեղամ Հարությունյանին և պատվիրել «Էրեբունի» առևտրի կենտրոնի մոտից ուղևորներ վերցնել և տեղափոխել «Մարիոթ» հյուրանոց, ապա օդանավակայան, այնուհետև զանգահարել է և հայտնել, թե իբր, մինչև օդանավակայան ուղևորվելը, անհրաժեշտ է գնալ «Էրեբունի» առևտրի կենտրոն, իրեն փոխանցված գումարը հանձնել հիշյալ առևտրի կենտրոնում գտնվող իր ծանոթին, ապա շարունակել ուղևորությունը: Գեղամ Հարությունյանը, հաշվելով իրեն փոխանցված գումարը, մուտք է գործել «Էրեբունի» առևտրի կենտրոն և Կարեն Հարությունյանի պատվերով այն փոխանցել «Յանդեքս» ընկերության առաքիչ Նահապետ Նազարյանին, իսկ վերջինս էլ, գտնվելով մոլորության մեջ, այն փոխանցել է Կարեն Հարությունյանին, ով հափշտակել է Հրանտ Ավետիսյանի առանձնապես խոշոր չափերով 10.250.000 ՀՀ դրամին համարժեք 2.500.000 ՌԴ ռուբլին:
Բացի այդ, 2025 թվականի փետրվարի 3-ին Զավեն Բաղդասարյանը «Facebook» սոցիալական ցանցում, նկատելով շահավետ պայմաններով տարադրամի փոխանակման վերաբերյալ գովազդ, «WhatsApp» հավելվածի միջոցով զանգահարել է նշված գովազդում տեղադրված 095-24-77-62 հեռախոսահամարին և հեռախոսազրույց ունեցել «Հայկ» անվամբ ներկայացած Կարեն Հարությունյանի հետ, որի ընթացքում վերջինս խարդախություն կատարելու ուղղակի դիտավորությամբ, խաբեությամբ՝ խեղաթյուրելով իրականությունը, Զավեն Գագիկի Բաղդասարյանին կեղծ տեղեկություններ է հայտնել առ այն, որ Երևան քաղաքում ունի 12 և ավելի տարադրամի փոխանակման կետեր, որի արդյունքում պայմանավորվածություն է ձեռք բերել Զավեն Գագիկի Բաղդասարյանին պատկանող 22.550 ԱՄՆ դոլարը ՝ 1 ԱՄՆ դոլարը 406 ՀՀ դրամով փոխանակելու վերաբերյալ:
Պայմանավորվածության համաձայն՝ 2025 թվականի փետրվարի 3-ին՝ ժամը 19:30-ի սահմաններում, Զավեն Բաղդասարյանը գնացել է Երևան քաղաքի Դավթաշեն վարչական շրջանի Տիգրան Պետրոսյան 25/5 հասցեում գործող «Երևան Սիթի» առևտրի կենտրոն և զանգահարել Կարեն Հարությունյանին: Վերջինս հայտնել է, որ զբաղվածության պատճառով պայմանավորված վայր է ժամանել իր եղբայրը և պետք է մոտենալ նրան: Այդ ընթացքում Կարեն Հարությունյանը «Ֆորդ Ֆյուժն» մակնիշի ավտոմեքենայի վարորդին և կողքին նստած «Յանդեքս» ընկերության վարորդ Գևորգ Աղաջանյանին մոլորության մեջ գցելով՝ խաբեությամբ, այն է՝ առաքում իրականցնելու նպատակով պատվիրել է մոտենալ նույն հասցե, որտեղ Զավեն Բաղդասարյանը Կարեն Հարությունյանի խնդրանքով մոտեցել է հանրախանութի մոտ կայանված «Ֆորդ Ֆյուժն» մակնիշի ավտոմեքենային և վարորդի կողքին նստած «Յանդեքս» ընկերության վարորդ Գևորգ Աղաջանյանին է հանձնել 22.500 ԱՄՆ դոլարը՝ իբրև հանրախանութում փոխանակելու և գումարը վերադարձնելու պատճառաբանությամբ: Գևորգ Աղաջանյանը հաշվել և հեռախոսազանգի միջոցով Կարեն Հարությունյանին հայտնել է գումարի չափը, ապա վերջինիս պահանջով մտել է «Երևան Սիթի» առևտրի կենտրոն և Կարեն Հարությունյանի հրահանգով գումարը տարել և Սարալանջի ճանապարհին տեղակայված արագաչափի մոտ հանձնել է վերջինիս, ով խարդախությամբ հափշտակել է Զավեն Բաղդասարյանի կողմից փոխանցված առանձնապես խոշոր չափի 8.932.275 ՀՀ դրամին համարժեք 22.500 ԱՄՆ դոլարը:
Բացի այդ, 2025 թվականի փետրվարի 18-ին Արթուր Ումրեյանը «Facebook» սոցիալական ցանցի «G-Change» էջում, նկատելով շահավետ պայմաններով տարադրամի փոխանակման վերաբերյալ գովազդ, «WhatsApp» հավելվածի միջոցով հեռախոսակապ է հաստատել գովազդում տեղադրված 044-41-44-63 հեռախոսահամարին և զրուցել Արամ ներկայացած Կարեն Հարությունյանի հետ, որի ընթացքում վերջինս խարդախություն կատարելու ուղղակի դիտավորությամբ, խաբեության եղանակով առանձնապես խոշոր չափերի գույքի հափշտակություն կատարելու նպատակով, խեղաթյուրելով իրականությունը, Արթուր Ումրեյանին կեղծ տեղեկություններ է հայտնել առ այն, որ կարող է շահեկան պայմաններով ՀՀ դրամի փոխանակել 1.800.000 ՌԴ ռուբլին և պայմանավորվածություն ձեռք բերել գործարքի կատարման վերաբերյալ:
Պայմանավորվածության համաձայն՝ 2025 թվականի փետրվարի 18-ին՝ ժամը 19:30-ի սահմաններում, Արթուր Ումրեյանը և նրա հայրը՝ Խաչատուր Ումրեյանը, գնացել են Երևան քաղաքի Դավթաշեն վարչական շրջանի Տիգրան Պետրոսյան 25/5 հասցեում գործող «Երևան Սիթի» առևտրի կենտրոն և զանգահարել Կարեն Հարությունյանին, ով վերջիններիս հայտնել է, որ իրենց կմոտենա իր եղբայրը և կկազմակերպի տարադրամի փոխանակումը: Այնուհետև գումարը հանձնել են Գոռ ներկայացած անձին, նա էլ իր հերթին Կարեն Հարությունյանի հրահանգով 1.700.000 ՌԴ ռուբլին փոխանցել է «Յանդեքս» ընկերության առաքիչ Դավիթ Ավետիսյանին, ով, գտնվելով մոլորության մեջ, առաքանին տարել և Կարեն Հարությունյանի պատվերով Երևան քաղաքի Սարալանջի փողոցում հանձնել է վերջինիս, ով խարդախությամբ հափշտակել է Արթուր և Խաչատուր Ումրեյանների կողմից փոխանցված առանձնապես խոշոր չափի 7.395.000 ՀՀ դրամին համարժեք 1.700.000 ՌԴ ռուբլին:
Բացի այդ, 2025 թվականի մարտի 5-ին Արտակ Միրզախանյանը «Facebook» սոցիալական ցանցի «Good-Exchange» էջում, նկատելով շահավետ պայմաններով տարադրամի փոխանակման վերաբերյալ գովազդ, այդ մասին հայտնել է իր ընկերներին՝ Մարտիկ և Սարգիս Մոսինյաններին: Վերջիններս «WhatsApp» հավելվածի միջոցով զանգահարել են 044-41-44-63 հեռախոսահամարին և հեռախոսազրույց ունեցել Արման ներկայացած Կարեն Հարությունյանի հետ, որի ընթացքում վերջինս, խարդախություն կատարելու ուղղակի դիտավորությամբ, խաբեության եղանակով առանձնապես խոշոր չափերի գույքի հափշտակություն կատարելու նպատակով, խեղաթյուրելով իրականությունը, Մարտիկ և Սարգիս Մուսինյաններին կեղծ տեղեկություններ է հայտնել առ այն, որ կարող է շահեկան պայմաններով Մարտիկ Մուսինյանին պատկանող 3.000.000 ՌԴ ռուբլին փոխանակել ՀՀ դրամի և պայմանավորվածություն ձեռք բերել գործարքի կատարման վերաբերյալ:
Պայմանավորվածության համաձայն՝ 2025 թվականի մարտի 6-ին Սարգիս Մոսինյանը և Արտակ Միրզախանյանն այցելել են Երևան քաղաքի Տիգրան Պետրոսյան 25/5 հասցեում գործող «Երևան Սիթի» առևտրի կենտրոն և զանգահարել Կարեն Հարությունյանին, ով հայտնել է, որ ինքը չի կարող մոտենալ, սակայն իր եղբայրը «Տեսլա» մակնիշի 37 XN 764 պետհամարանիշի ավտոմեքենայում սպասում է իրենց, որպիսի պարագայում նրանք մոտեցել են հիշյալ ավտոմեքենային, գումարը հաշվել և փոխանցել են Կարեն Հարությունյանի եղբայր ներկայացած Գարիկ Թևոսյանին: Այդ ընթացքում Կարեն Հարությունյանը հեռախոսակապ է հաստատել Գարիկ Թևոսյանի հետ և կեղծ տեղեկություններ հայտնել այն մասին, թե իբր իր հյուրերին մինչև «Մարիոթ» հյուրանոց տեղափոխելը, պետք է վերցնել նրանց կողմից տրամադրված իրը, փոխանցել այն «Երևան Սիթի» առևտրի կենտրոնում գտնվող մի աղջկա, այնուհետև շարունակել պատվերը: Դրանից հետո Արտակ Միրզախանյանը, Սարգիս Մոսինյանը և Գարիկ Թևոսյանը մտել են «Երևան Սիթի» առևտրի կենտրոն, որտեղ իրենց է մոտեցել «Յանդեքս» ընկերության առաքիչ Լիաննա Էլոյանը և մոլորության մեջ գտնվելով, Կարեն Հարությունյանի հրահանգով վերցրել առաքանին, ապա Երևան քաղաքի Սարալանջ և Արմենակյան փողոցների խաչմերուկում գումարը «Մերսեդես» մակնիշի 23 DQ 222 պետհամարանիշի ավտոմեքենայի վարորդի՝ Մխիթար Դադայանի միջոցով փոխանցել է Կարեն Հարությունյանին, ով խաբեությամբ հափշտակել է Սարգիս Մոսինյանի փոխանցած 13.320.000 ՀՀ դրամին համարժեք 3.000.000 ՌԴ ռուբլին:
Բացի այդ, 2025 թվականի մարտի 8-ին Գևորգ Ջաղացպանյանը «Facebook» սոցիալական ցանցի «Good-Exchnage» անվամբ էջում, նկատելով շահավետ պայմաններով տարադրամի փոխանակման վերաբերյալ գովազդ «WhatsApp» հավելվածի միջոցով զանգահարել է 044-41-44-63 հեռախոսահամարին և հեռախոսազրույց ունեցել Հայկ ներկայացած Կարեն Հարությունյանի հետ, որի ընթացքում վերջինս խարդախություն կատարելու ուղղակի դիտավորությամբ, խաբեության եղանակով առանձնապես խոշոր չափերի գույքի հափշտակություն կատարելու նպատակով, խեղաթյուրելով իրականությունը, Գևորգ Ջաղացպանյանին կեղծ տեղեկություններ է հայտնել առ այն, որ կարող է շահեկան պայմաններով 5.500.000 ՌԴ ռուբլին փոխանակել ՀՀ դրամի և պայմանավորվածություն ձեռք բերել գործարքի կատարման վերաբերյալ:
Պայմանավորվածության համաձայն՝ 2025 թվականի մարտի 8-ին` ժամը 16:47-ի սահմաններում Գևորգ Ջաղացպանյանն այցելել է Ծիծեռնակաբերդի 3 հասցեում գործող «Դալմա Գարդեն մոլ» առևտրի կենտրոն և զանգահարել Կարեն Հարությունյանին, ով հայտնել է, որ ինքը չի կարող մոտենալ, սակայն իր եղբայրը «BYD» մակնիշի 37 GI 268 պետհամարանիշի ավտոմեքենայում սպասում է իրենց, որպիսի պարագայում նրանք մոտեցել են հիշյալ ավտոմեքենային, գումարը հաշվել և փոխանցել են տաքսի ծառայություններ մատուցող Արթուր Դավթյանին, կարծելով, թե վերջինս հանդիսանում է Կարեն Հարությունյանի եղբայրը: Արթուր Դավթյանը, գտնվելով մոլորության մեջ, Կարեն Հարությունյանի հրահանգով գումարը փոխանցել է Համբարձում Ազարյանին, իսկ վերջինս տեղյակ չլինելով Կարեն Հարությունյանի իրական մտադրության մասին, վերջինիս հրահանգով Երևան քաղաքի Միասնիկյան պողոտայում առաքանին հանձնել է տաքսի ծառայություն մատուցող Սայադ Ասլանյանի վարած «BMW» մակնիշի 86 XX 808 պետհամարանիշի ավտոմեքենայի ուղևոր՝ Կարեն Հարությունյանին, ով խաբեությամբ հափշտակել է Գևորգ Ջաղացպանյանի փոխանցած 24.090.000 ՀՀ դրամին համարժեք 5.500.000 ՌԴ ռուբլին:
Բացի այդ, 2024 թվականի մարտի 18-ին Սամվել Ղազարյանը «Facebook» սոցիալական ցանցի միջոցով շահավետ պայմաններով տարադրամի փոխանակման վերաբերյալ տեղեկություն ստանալուց հետո, «WhatsApp» հավելվածի միջոցով զանգահարել է +79660277056 հեռախոսահամարին և հեռախոսազրույց ունեցել Կարեն Հարությունյանի հետ, որի ընթացքում վերջինս խարդախություն կատարելու ուղղակի դիտավորությամբ, խաբեության եղանակով առանձնապես խոշոր չափերի գույքի հափշտակություն կատարելու նպատակով, խեղաթյուրելով իրականությունը, Սամվել Ղազարյանին կեղծ տեղեկություններ է հայտնել առ այն, որ կարող է շահեկան պայմաններով Սամվել Ղազարյանին պատկանող 3.650.000 ՌԴ ռուբլին փոխանակել ՀՀ դրամի և պայմանավորվածություն ձեռք բերել գործարքի կատարման վերաբերյալ:
Պայմանավորվածության համաձայն՝ 2024 թվականի մարտի 18-ին, Սամվել Ղազարյանն այցելել է Երևան քաղաքի Դավթաշեն վարչական շրջանում գտնվող «Երևան Սիթի» առևտրի կենտրոն և զանգահարել Վահան ներկայացած Կարեն Հարությունյանին, ով հայտնել է, որ իր եղբայրը «Համեր» մակնիշի 01 AF 077 պետհամարանիշի ավտոմեքենայում սպասում է իրենց, որպիսի պարագայում նրանք մոտեցել են հիշյալ ավտոմեքենային, ապա գումարը փոխանցել են հիշյալ ավտոմեքենայի վարորդ Կորյուն Գրիգորյանին, ապա Կարեն Հարությունյանը հեռախոսակապ է հաստատել Կորյուն Գրիգորյանի հետ և կեղծ տեղեկություններ հայտնել այն մասին, որ մինչև իրեն օդանավակայան տեղափոխելը անհրաժեշտ է Սամվել անունով անձի կողմից տրամադրված գումարը «Երևան Սիթի» առևտրի կենտրոնում հանձնել մեկ այլ անձի, ապա շարունակել պատվերը: Դրանից հետո, Կորյուն Գրիգորյանը հաշվել է իրեն փոխանցված գումարը և Կարեն Հարությունյանի հրահանգով մտել «Երևան Սիթի» առևտրի կենտրոն և այն փոխանցել «Յանդեքս» ընկերության առաքիչ Գարիկ Բաղրամյանին, ով էլ, գտվելով մոլորության մեջ, հիշյալ գումարը Երևան քաղաքի Ռուբինյանց 20-րդ շենքի դիմաց փոխանցել է Կարեն Հարությունյանին, ով խաբեությամբ հափշտակել է Սամվել Ղազարյանի 17.293.000 ՀՀ դրամին համարժեք 3.625.000 ՌԴ ռուբլին»։

Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշման համաձայն՝
«(…) Սույն որոշման նախորդ կետում վկայակոչված իրավադրույթների լույսի ներքո գնահատելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները և անդրադառնալով մեղադրյալ Կարեն Հարությունյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի շարունակական կիրառման անհրաժեշտության հարցին, Դատարանն արձանագրում է, որ դեռևս առկա է և չի վերացել մեղադրյալ Կարեն Հարությունյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պահպանման անհարժեշտությունը: Մասնավորապես՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կարեն Հարությունյանին կալանքի տակ պահելն անհրաժեշտ է՝ վերջինի վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունը չկատարելու՝ այդ թվում նաև՝ ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու, և հանցանք կատարելու հավանականությունը կանխելու համար։
Դատարանի գնահատմամբ՝ վարույթի սույն փուլում մեղադրյալ Կարեն Հարությունյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը, դեռևս շարունակվում է լինել այն արդյունավետ իրավական ներգործության միջոցը, որը կարող է կաշկանդել վերջինին դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ և հնարավորություն է տալիս հասնել ՀՀ քրեական դատավարության 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին:
Դատարանի վերոհիշյալ եզրահանգումը պայմանավորված է ինչպես մեղադրյալ Կարեն Հարությունյանին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հերքող նոր փաստական տվյալների բացակայությամբ, այնպես էլ նրան կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտությունը հիմնավորող Դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 22-ի և նույն թվականի հոկտեմբերի 21-ի որոշումներով արձանագրված հանգամանքներով (տես սույն որոշման 2.1 և 2.2 կետերը): Դատարանի գնահատմամբ՝ այդ հանգամանքները էականորեն բարձրացնում են ինչպես մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի հավանականությունը, այնպես էլ՝ համակցության մեջ թույլ չեն տալիս վարույթի տվյալ փուլում կիրառված խափանման միջոցի փոփոխման կամ վերացման անհրաժեշտությունը հիմնավորված համարելու համար։ Վերոգրյալի համատեքստում, Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ թեև վարույթով հիմնական դատալսումները սկսվել են և հանրային մեղադրողի կողմից ներկայացված ապացույցների մի մասը հետազոտվել է (հարցաքննվել է 4 տուժող), այնուամենայնիվ Դատարանի գնահատմամբ՝ վերոհիշյալ արձանագրումը կոնկրետ տվյալ դեպքում և Դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 22-ի, նույն թվականի հոկտեմբերի 21-ի որոշումներով արձանագրված հանգամանքների համատեքստում՝ դեռևս չի վկայում Կարեն Հարությունյանին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտության բացակայության մասին:
Անդրադառնալով Կարեն Հարությունյանի սույն քրեական վարույթի շրջանակներում անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածին, ապա Դատարանը կոնկրետ դեպքում հաշվի առնելով այնպիսի հանգամանքներ, ինչպիսիք են դատավարության տևողությունը ձգձգող պատճառների ընդհանուր առմամբ սուբյեկտիվ պատճառներով ձևավորված չլինելը, գործով ներգրավված տուժողների և վկաների քանակը, մեղսագրվող արարքների փաստական և իրավական բովանդակությունը, ապացուցման ենթակա հանգամանքների շրջանակն ու հետազոտվող ապացույցների ծավալը, որն իր ամբողջության մեջ, ըստ էության, վկայում է սույն գործի բարդության մասին, գտնում է, որ դեռևս հիմքեր չկան Կարեն Հարությունյանի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածի և սույն գործի քննության ընդհանուր ժամկետի միջև ողջամիտ հարաբերակցության չպահպանման և այդ համատեքստում կալանքի կիրառմամբ շարունակական ազատությունից զրկելը չհիմնավորված դիտարկելու համար:
Ամփոփելով վերոգրյալը, Դատարանը գտնում է, որ դեռևս բացակայում են Կարեն Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոխելու կամ վերացնելու հիմքերը, հետևաբար Կարեն Հարությունյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել:
Միաժամանակ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կարեն Հարությունյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի ժամկետը պետք է երկարաձգել երեք ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի ապրիլի 24-ը ներառյալ:
(…)»։

3. Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքը, այն հաստատող փաստերը, պահանջը, ինչպես նաև դրանք հիմնավորող փաստարկները.
Հատուկ վերանայման բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում.
Բողոքաբերը ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում նշել է. «(…) Առաջին ատյանի դատարանի 19.01.2026թ. որոշումն իր բովանդակությամբ չի համապատասխանում ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի, «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ և 118-րդ հոդվածների պահանջներին, քանի որ այն չի պարունակում շարունակական կալանքի անհրաժեշտությունը հիմնավորող կոնկրետ և անհատականացված պատճառաբանություն։ Դատարանը սահմանափակվել է նախկին որոշումներում արձանագրված ձևակերպումների վերարտադրմամբ՝ առանց գնահատելու գործի տվյալ փուլում առկա փաստական իրավիճակը և առանց բացահայտելու, թե կոնկրետ ինչ հանգամանքներ են շարունակում արդարացնել անձի ազատությունից զրկումը։
(…)
Սույն գործով առաջին ատյանի դատարանը չի մատնանշել որևէ նոր փաստ, որը կհաստատի, որ մեղադրյալը կարող է փախուստի դիմել, խոչընդոտել արդարադատությանը կամ ազդել վկաների վրա։ Որոշման մեջ բացակայում է վերլուծություն այն մասին, թե դատաքննության փուլում, երբ արդեն հարցաքննվել են մի շարք տուժողներ և ապացույցների մի մասը հետազոտվել է, ինչու են նախկինում ենթադրված ռիսկերը պահպանվում նույն ծավալով։ Եվրոպական դատարանը բազմիցս ընդգծել է, որ վարույթի առաջընթացը նվազեցնում է վկաների վրա ազդեցություն գործադրելու կամ քննությանը խոչընդոտելու ռիսկը։ Այս դիրքորոշումը արտահայտված է, Letellier v. France գործով, որտեղ դատարանը նշել է, որ վկաների վրա ճնշում գործադրելու վտանգը կարող է արդարացնել կալանքը միայն վարույթի սկզբնական փուլում և չի կարող պահպանվել ինքնաբերաբար ամբողջ դատավարության ընթացքում։
(…)
Առաջին ատյանի դատարանը չի քննարկել նաև պաշտպանական կողմի կողմից առաջարկված այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառման հնարավորությունը՝ տնային կալանք, բացակայելու արգելք և գրավ։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցները բավարար չեն 116-րդ հոդվածով նախատեսված նպատակների ապահովման համար։ Սակայն դատարանը չի հիմնավորել, թե ինչու 2.000.000 ՀՀ դրամ կամ ավելի բարձր չափով գրավը, համակցված տնային կալանքի և բացակայելու արգելքի հետ, չի կարող ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը։ Եվրոպական դատարանը Ilijkov v. Bulgaria գործով հստակ նշել է, որ ներպետական դատարանները պարտավոր են իրական և արդյունավետ ձևով քննել ազատության սահմանափակման ավելի մեղմ միջոցների կիրառման հնարավորությունը, և այդ հարցի անտեսումը հակասում է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածին։
Դատարանի կողմից «գործի բարդության» և «ապացույցների ծավալի» հիշատակումը նույնպես ինքնին բավարար չէ կալանքը շարունակելու համար։ Եվրոպական դատարանը բազմիցս նշել է, որ գործի բարդությունը կարող է բացատրել դատավարության տևողությունը, սակայն չի կարող ինքնաբերաբար արդարացնել ազատությունից շարունակական զրկումը, եթե բացակայում են կոնկրետ ռիսկեր։ Այդ մոտեցումը արտահայտված է նաև Kalashnikov v. Russia գործով, որտեղ դատարանը նշել է, որ երկարատև կալանքը չի կարող հիմնավորվել միայն գործի ծավալով կամ բարդությամբ։
Այսպիսով, առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել էական դատական սխալ՝ չկատարելով շարունակական կալանքի իրավաչափության անհատականացված և կոնկրետ գնահատում, չներկայացնելով համապատասխան և բավարար պատճառաբանություններ, ինչպես նաև չքննարկելով այլընտրանքային միջոցների արդյունավետությունը։ Նման պայմաններում մեղադրյալի ազատությունից զրկումը դառնում է ոչ թե բացառիկ միջոց, այլ դե ֆակտո կանխավարկածային պատժամիջոց, ինչը հակասում է անմեղության կանխավարկածին և Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի էությանը։
(…)
Սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ տրված դատական սխալը կրում է ոչ թե ձևական, այլ նյութական և համակարգային բնույթ․ այն վերաբերում է կալանքի իրավաչափության գնահատման մեթոդաբանությանը, ապացուցողական չափանիշի խախտմանը, պատճառաբանության բացակայությանը և համաչափության սկզբունքի անտեսմանը։
Առաջին և հիմնական դատական սխալը կայանում է նրանում, որ դատարանը շարունակական կալանքի իրավաչափությունը գնահատել է մեխանիկական, ոչ թե դինամիկ եղանակով։ Կալանքը քրեական դատավարությունում բացառիկ միջոց է, որի իրավաչափությունը պետք է վերահաստատվի յուրաքանչյուր երկարաձգման պահին՝ ելնելով տվյալ պահին առկա կոնկրետ փաստերից։ Սակայն դատարանը փաստացի չի իրականացրել նոր, ինքնուրույն գնահատում, այլ պարզապես հղում է կատարել իր նախկին որոշումներին՝ առանց բացահայտելու, թե ինչ նոր փաստական տվյալներ են առկա և ինչու են նախկինում ենթադրված ռիսկերը պահպանվում նույն ծավալով։ Սա նշանակում է, որ դատարանը կալանքի երկարաձգումը դիտարկել է որպես նախորդ որոշման ավտոմատ շարունակություն, այլ ոչ թե որպես ինքնուրույն դատական ակտ, որը պահանջում է լիարժեք հիմնավորում։
(…)
Երկրորդ դատական սխալը վերաբերում է ռիսկերի գնահատման ապացուցողական չափանիշին։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգիրքը պահանջում է, որ կալանքի կիրառման կամ երկարաձգման հիմքում դրվեն ողջամիտ ենթադրությամբ հիմնավորված փաստական տվյալներ։ Սակայն դատարանի որոշման մեջ բացակայում է որևէ կոնկրետ փաստ, որը կհաստատի փախուստի, վկաների վրա ազդեցության կամ նոր հանցագործություն կատարելու իրական վտանգի առկայությունը։ Դատարանը չի մատնանշել, թե մեղադրյալի որ վարքագիծը, որ գործողությունը կամ որ հանգամանքը վկայում է նման ռիսկի մասին։ Փոխարենը օգտագործվել են ընդհանուր ձևակերպումներ՝ «վարույթին խոչընդոտելու հավանականություն», «ոչ պատշաճ վարքագծի վտանգ» և այլն։
(…)
Երրորդ դատական սխալը համաչափության սկզբունքի անտեսումն է։ Կալանքը, որպես ամենախիստ միջամտող միջոց, կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցները անբավարար են։ Սակայն դատարանը չի իրականացրել այլընտրանքային միջոցների արդյունավետության իրական գնահատում։ Պաշտպանական կողմը միջնորդել է գրավ, տնային կալանք և բացակայելու արգելք համակցությամբ, ընդ որում՝ պատրաստակամություն է հայտնել վճարել 2.000.000 ՀՀ դրամ և ավելի բարձր գրավ։ Դատարանը չի պարզաբանել, թե ինչու այս համակցված միջոցները չեն կարող ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը։
(…)
Չորրորդ դատական սխալը վերաբերում է դատավարության փուլային զարգացման անտեսմանը։ Գործը գտնվում է դատաքննության փուլում, արդեն հարցաքննվել են մի շարք տուժողներ, ապացույցների մի մասը հետազոտվել է։ Սա նշանակում է, որ վարույթի բնականոն ընթացքը նվազեցնում է քննությանը միջամտելու ենթադրյալ ռիսկերը։ Եվրոպական դատարանը Kalashnikov v. Russia գործով նշել է, որ ժամանակի ընթացքում իշխանությունները պետք է ավելի ծանրակշիռ հիմքեր ներկայացնեն կալանքի շարունակման համար, քանի որ նախնական ենթադրությունները կորցնում են իրենց ուժը։ Առաջին ատյանի դատարանը չի գնահատել այս դինամիկան և չի բացատրել, թե ինչու դատաքննության առաջընթացը չի նվազեցրել ենթադրյալ վտանգները։
Վերջապես, դատարանը փաստացի շեղվել է անմեղության կանխավարկածի տրամաբանությունից։ Կալանքի շարունակական կիրառումը ներկայացվել է որպես սովորական և կանխատեսելի ընթացք, այլ ոչ թե որպես բացառիկ միջոց, որը պահանջում է խիստ հիմնավորում։ Սակայն Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի իմաստով մինչև դատապարտումը անձի ազատությունից զրկումը պետք է լինի բացառություն, ոչ թե կանոն։ Երբ դատարանը չի ներկայացնում կոնկրետ և անհատական պատճառաբանություն, ազատությունից զրկումը վերածվում է կանխավարկածային պատժի, ինչը հակասում է ինչպես ազգային օրենսդրությանը, այնպես էլ եվրոպական չափանիշներին։
Հատկանշական է այն, որ պատճառաբանությունը ոչ միայն չի բավարարում հիմնավորության պահանջին, այլ նաև խախտում է դատական ակտի վերահսկելիության սկզբունքը։ Վերաքննիչ դատարանը չի կարող իրականացնել արդյունավետ դատական ստուգում, եթե առաջին ատյանի դատարանը չի հստակեցրել, թե որ իրավական հիմքն է կիրառել և ինչ փաստական տվյալներով է այն հաստատված համարել։ Դատական ակտի ստուգումը ենթադրում է գնահատել՝ արդյոք կոնկրետ հիմքը (օրինակ՝ փախուստի վտանգը) հաստատված է բավարար ապացույցներով և արդյոք այն համաչափ է կիրառված միջոցին։ Սակայն երբ ակտից չի բխում, թե որ հիմքն է իրականում կիրառվել, վերադաս ատյանը փաստացի զրկվում է գնահատման առարկայից։ Այս իրավիճակում դատական վերահսկողությունը դառնում է ձևական, քանի որ հնարավոր չէ համադրել իրավական նորմը և փաստական հիմքերը։
Սույն գործով Առաջին ատյանի դատարանը չի տարանջատել իրավական հիմքերը և չի կատարել դրանցից որևէ մեկի անհատականացված գնահատում։ Որոշման մեջ բացակայում է կառուցվածքային տրամաբանություն, որով հնարավոր կլիներ հասկանալ՝ օրինակ, ինչ փաստական տվյալներ են վկայում փախուստի վտանգի մասին, կամ ինչու են վկաների վրա ազդեցության ենթադրությունները շարունակում պահպանվել դատաքննության փուլում։ Արդյունքում որոշումը չի պարունակում պատճառահետևանքային կապ իրավական նորմի և փաստական հանգամանքների միջև։
Այսպիսի վերացական պատճառաբանությունը նաև խախտում է իրավական որոշակիության սկզբունքը։ Մեղադրյալը և նրա պաշտպանն իրավունք ունեն իմանալու, թե կոնկրետ ինչ հիմքով է սահմանափակվում իրենց ազատությունը, որպեսզի կարողանան արդյունավետ կերպով վիճարկել այդ հիմքը։ Երբ դատարանը չի հստակեցնում իր եզրահանգման իրավական և փաստական հիմքը, պաշտպանության իրավունքը դառնում է տեսական, քանի որ անհասկանալի է՝ ինչի դեմ է պետք փաստարկ ներկայացնել։
Բացի այդ, վերացական պատճառաբանությունը հակասում է դատական ակտի ներքին ամբողջականության պահանջին։ Դատարանը մի կողմից հղում է կատարում նախկին որոշումներին, մյուս կողմից նշում է, որ դատաքննությունը առաջ է ընթանում, սակայն չի բացատրում, թե այդ առաջընթացն ինչ ազդեցություն ունի ռիսկերի վրա։ Եթե նախկին հիմքերն են պահպանվում, ապա պետք է հստակ նշվեր՝ որոնք են դրանք և ինչու են դրանք շարունակաբար արդիական։ Այդ բացակայությունը ստեղծում է իրավիճակ, երբ ակտը փաստացի զուրկ է ստուգելի բովանդակությունից։
ՄԻԵԴ-ի դիրքորոշմամբ, այդպիսի ձևական մոտեցումը հանգեցնում է Կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի խախտման, քանի որ ազատությունից զրկումը պետք է հիմնված լինի հստակ և ստուգելի պատճառաբանության վրա։ Վերացական ձևակերպումներով պայմանավորված որոշումը չի ապահովում ոչ արդյունավետ պաշտպանություն, ոչ էլ արդյունավետ վերաքննիչ վերահսկողություն։
Հետևաբար, տվյալ դեպքում դատարանի հետևությունները ոչ միայն չեն բավարարում հիմնավորության չափանիշին, այլ նաև իրենց վերացական բնույթի պատճառով գործնականում անհնարին են դարձնում դատական ակտի լիարժեք ստուգումը վերադաս ատյանի կողմից։ Սա ինքնին հանդիսանում է դատական ակտի վերացման ինքնուրույն և բավարար հիմք, քանի որ խախտվել է դատական ակտի պատճառաբանվածության և վերահսկելիության հիմնարար պահանջը, որը բխում է թե՛ ազգային օրենսդրությունից, թե՛ Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի երաշխիքներից։
Այսպիսով, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել իրավական գնահատման մեթոդաբանական սխալ, ապացուցողական չափանիշի խախտում, համաչափության սկզբունքի անտեսում և պատճառաբանության բացակայություն։ Սրանք միասին վկայում են ոչ թե առանձին թերության, այլ ազատության իրավունքի նկատմամբ ոչ պատշաճ մոտեցման մասին, որը չի համապատասխանում իրավական պետության և արդար դատավարության չափանիշներին։
(…)
Մինչդեռ, Առաջին ատյանի դատարանի որոշման մեջ Կարեն Հարությունյանի նկատմամաբ կալանավորումը երեք ամիս ժամկետով կիրառելու անհրաժեշտությունը և նպատակահարմարությունը հիմնավորվել են ոչ թե կոնկրետ և վերաբերելի փաստերով ու հանգամանքներով, այլ միանման, ընդհանուր և շաբլոնային բնույթի արտահայտություններով: Իսկ ազատության մեջ գտնվելու դեպքում մեղադրյալի կողմից վարույթն իրականացնող մարմնից քննությանը միջամտելու վերաբերյալ նշումները չեն հիմնավորվում որևէ փաստական տվյալներով, ուստի նշված որոշումն որևէ կերպ չի կարող համարվել պատճառաբանված:
Բացի այդ, մեղադրյալ Կարեն Հարությունյանն ունի հաշվառման և մշտական բնակության վայր, զբաղմունք, որոնք բավարար նախապայմաններ են վերջինիս նկատմամաբ այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցությամբ կիրառման համար։
(…)»։
Արդյունքում՝ Բողոքաբերը խնդրել է որոշում կայացնել՝ մեղադրյալ Կարեն Հարությունյանի նկատմամաբ այլընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանքը, բացակայելու արգելքը և գրավը համակցությամբ կիրառելու մասին, գրավի չափ սահմանելով 2․000․000 /երկու միլիոն/ ՀՀ դրամ։

4․ Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել։

5. Վերաքննիչ դատարանի հիմնավորումներն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի լույսի ներքո վերլուծելով հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերն ու փաստարկները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել հետևյալ հարցին․ հիմնավոր է արդյո՞ք մեղադրյալ Կարեն Հարությունյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը երկարաձգելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:

ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով»:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով.
Գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։
(…)
4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով:
(…)»
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(…)
4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները : Դատական վարույթում կալանքի կիրառման համար բավարար է դատարանի կողմից նշված պայմանների պատճառաբանված հաստատումը։
(…)»։

Վերաքննիչ դատարանը` խափանման միջոց կիրառելու հիմքերի վերլուծության շրջանակներում, անդրադառնալով կալանքի կիրառման իրավաչափության պայմանների քննարկմանը, ավելորդ չի համարում նաև ընդգծել ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված իրավական դիրքորոշումները՝ կալանքի կիրառման իրավաչափության պայմանների վերաբերյալ, որոնք թեև կայացվել են 1998 թվականի հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավանորմերի կիրառման և մեկնաբանման արդյունքում, սակայն այդ դիրքորոշումները, ըստ էության, շարունակում են վերաբերելի մասով (mutatis mutandis) կիրառելի լինել նաև գործող քրեաիրավական կարգավորումների նկատմամբ։
Այսպեսով, կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու հիմքերի վերլուծության շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանը մշտապես ընդգծել է անձի ազատության իրավունքի հիմնարար ու անօտարելի բնույթը և հետևողականորեն ամրապնդել ու զարգացրել քրեական դատավարության ընթացքում կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելիս անձի ազատության իրավունքի կամայական կամ անհիմն սահմանափակումը բացառելուն ուղղված երաշխիքները: Մասնավորապես, Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ կալանավորման օրինականության և հիմնավորվածության ապահովման տեսանկյունից կարևոր է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածի 1-ին մասում թվարկված կալանավորման հիմքերից որևէ մեկի կամ մի քանիսի և կալանավորման պայմանների վերաբերյալ դատական ակտում ողջամիտ հետևությունների առկայությունը` հիմնավորված վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից ներկայացվող տեղեկություններով, փաստերով կամ ապացույցներով :
Վճռաբեկ դատարանը Կարեն Բաբայանի գործով որոշման մեջ կրկին փաստել է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 135-րդ հոդվածում թվարկված մեղադրյալի հավանական գործողությունների մասին հետևությունները բոլոր դեպքերում պետք է պայմանավորված լինեն գործի նյութերից բխող փաստական տվյալներով։ Միևնույն ժամանակ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կալանավորման հիմք(եր)ի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի հետևությունները պետք է հիմնված լինեն ոչ թե այդ փաստական տվյալները մեկը մյուսից անջատ, ինքնավար հետազոտման ենթարկելու, այլ դրանք իրենց համակցության մեջ գնահատման ենթարկելու արդյունքում ձևավորվող փաստարկված դատողությունների վրա։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքի առկայության կամ բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման գալուն։ Հետևաբար, խնդրո առարկա հարցը լուծելիս դատարանի հետևությունները յուրաքանչյուր դեպքում պետք է հիմնված լինեն գործի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման վրա։
Վճռաբեկ դատարանը նույն որոշմամբ ևս մեկ անգամ ընդգծել է, որ կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին դատարանի եզրահանգումը պետք է հիմնված լինի վերը նշված հանգամանքների փոխազդեցության, հարաբերակցության բացահայտման, այդ հանգամանքների համակցված գնահատման արդյունքում ձևավորված համոզմունքի վրա, ինչն իր հերթին պետք է արտացոլվի դատարանի կողմից կայացվող դատական ակտում ։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մեկ այլ Վահագն Պողոսյանի գործով որոշման մեջ արտահայտել է իրավական դիրքորոշում առ այն, որ՝ «Մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս, ինչպես նաև գրավի թույլատրելիության հարցը լուծելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին» :
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը մետ այլ՝ Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի գործով որոշման մեջ արտահայտել է իրավական դիրքորոշում այն մասին, որ՝ «[Ո]րպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը (…) կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը» ։

Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական վերանայման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող որոշումը և վերը մեջբերված իրավանորմերի ու իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով Կարեն Հարությունյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի երկարաձգման անհրաժեշտության և իրավաչափության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի դատողություններին՝ Վերաքննիչ դատարանը դրանք ընդունելի է համարում և գտնում է, որ կալանքի կիրառման իրավաչափության պայմաններից՝ մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու և հանցանք կատարելու հավանականության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն իրավաչափ են, իսկ դրա վերաբերյալ պատճառաբանությունները՝ հիմնավոր։
Մասնավորապես՝ Վերաքննիչ դատարանի համար ընդունելի են մեղադրյալի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու` քրեական վարույթին խոչընդոտելու հավանականության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումները՝ հատկապես այն, որ թեև վարույթով հիմնական դատալսումները սկսվել են և հանրային մեղադրողի կողմից ներկայացված ապացույցների մի մասը հետազոտվել է (հարցաքննվել է 4 տուժող), այնուամենայնիվ վերոհիշյալ արձանագրումը կոնկրետ տվյալ դեպքում դեռևս չի վկայում Կարեն Հարությունյանին կալանքի տակ պահելու անհրաժեշտության բացակայության մասին։
Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը (այսուհետ՝ նաև Եվրոպական դատարան)՝ մինչդատական վարույթում և դատարանում քննության ընթացքին խոչընդոտելը որպես կալանավորման հիմքի օրինաչափության վերաբերյալ, իր մի շարք որոշումներում իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել, մասնավորապես՝ Wemhoff v. Germani-ի, Contrada v. Italy-ի, I.A. v. France-ի գործերով կայացրած որոշումներով Եվրոպական դատարանը կալանքի տակ պահելու համար ընդունելի հիմնական հիմքերից մեկն է համարել վտանգը, որ մեղադրյալն ազատ արձակվելու դեպքում կխոչընդոտի արդարադատության իրականացմանը։ Letellier v. Franc-ի գործով որոշմամբ Եվրոպական դատարանը անդրադառնալով արդարադատության ընթացքի խոչընդոտմանը, նշել է, որ արդարադատության ընթացքին միջամտման ռիսկը բոլորի օրինական մտահոգությունն է, և զարմանալի չէ, որ այդ պատճառը ճանաչվում է անձին ազատությունից զրկելու հիմք, քանի որ օգտագործելով իր ազատության մեջ լինելը՝ մեղադրվող անձը կարող է վկայություն չտալու համար վկաների վրա ճնշում գործադրել։ Եվրոպական դատարանը նմանատիպ դիրքորոշում է հայտնել նաև Tomasi v. France-ի գործով և JARZYNSKI v. POLAND-ի գործով , որոնցում օրինաչափ է համարել, մասնավորապես՝ վկաների վրա հավանական ճնշումներ կամ այլ մեղադրվող անձանց հետ համաձայնության գալու նպատակով կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելը: Իսկ Ringeisen v. Austria-ի գործով որոշմամբ, բացի վերոնշյալ հիմքը, կալանավորման համար օրինաչափ է համարել նաև այն ռիսկը, որ անձը կարող է ազատության մեջ գտնվելով ճնշում չգործադրելով հանդերձ վկաների հետ համաձայնության գալ իրադարձությունների իրական պատկերը փոփոխելու վերաբերյալ: Ավելին, Եվրոպական դատարանը W v. Switzerland-ի գործով որոշմամաբ կալանքի կիրառումը համարել է օրինաչափ նաև այն դեպքում, երբ մեղադրվող անձի կողմից ապացույցները ոչնչացնելու եղանակով խոչընդոտելու վտանգի հիմքով կալանքը որպես խափանման միջոց է ընտրել: Բացի այդ, Եվրոպական դատարանը Clooth v. Belgium-ի գործով որոշմամբ հայտնել է իրավական դիրքորոշում առ այն, որ կալանավորման օրինաչափ հիմք է հանդիսանում նաև մեղադրվող անձի կողմից քննության խոչընդոտման այլ տեսակի հավանական դրսևորումները՝ չսահմանափակելով վերջինս: Ավելորդ չէ նշել նաև Neumeister v. Austria-ի գործով, Stögmüller v. Austria-ի գործով և Matznetter v. Austria-ի գործով որոշումները որտեղ Եվրոպական դատարանը կալանավորման հիմք է դիտարկել նաև ապացույցները վերացնելու ռիսկը: Վերոնշյալ մեկնաբանությունները հիմնավորվում են նաև Եվրոպական խորհրդի նախարարների կոմիտեի թիվ (2006) 13-րդ հանձնարարականներում առկա դրույթներով:
Վերոգրյալի հետ մեկտեղ անդրադառնալով մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթին և վտանգավորության աստիճանին՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Վճռաբեկ դատարանը, հիմնվելով Եվրոպական դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների վրա , իր նախադեպային իրավունքում փաստել է, որ մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին ։ Հետևաբար, վերը նշված հետևության հանգելու համար, մատնաշված հանգամանքների համատեքստում, Վերաքննիչ դատարանը նաև փաստում է, որ մեղսագրվող հանցագործությունների բնույթը, վտանգավորության աստիճանը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, ակնկալվող պատժի ծանրության աստիճանը, ինչպես նաև ազատությունից զրկելուն այլընտրանքային պատիժների բացակայությունը , ի թիվս այլնի նույնպես էական նշանակություն ունեն մեղադրյալի հետագա վարքագծի հավանականությունը կանխորոշելու հարցում:
Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու հավանականության վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արված դատողություններին՝ Վերաքննիչ դատարանն փաստում է, որ հանցագործությունը կանխելու անհրաժեշտությունը կարող է իրավաչափ հիմք լինել այնպիսի կանխարգելիչ միջոց կիրառելու համար, որի նպատակն է վերացնել այն հանգամանքները կամ հնարավորությունները, որոնք կոնկրետ անձին կամ որևէ մեկին թույլ կտային գործել այդ հանցանքը: Հանցագործություն կատարելու վտանգը պետք է գնահատվի գործից բխող փաստերի, ինչպես նաև անձնական հանգամանքների հիման վրա, որոնք հանցանք կատարելու հավանականության գնահատման համար կարող են հանդիսանալ «լուրջ ցուցիչներ» : Պետք է ապացուցել, որ կատարվելիք հանցագործություններին առնչվող ցանկացած մտահոգություն իրատեսական է, և որ միջոցը պատշաճ է: Եվրոպական դատարանը համարում է, որ մեղադրանքի ծանրությունը կարող է դատական իշխանութ-յուններին հիմք տալ մեղադրյալին մինչդատական կալանքի ենթարկելու և կալանքի տակ պահելու համար՝ հանցագործությունների կատարման փորձերը կանխելու նպատակով, այնուհանդերձ, ի թիվս այլ պայմանների, անհրաժեշտ է, որպեսզի վտանգը լինի իրա-տեսական, իսկ միջոցը՝ պատշաճ՝ հաշվի առնելով գործի հանգամանքները, մասնավորա-պես անցյալի պատմությունը և մեղադրյալի անձը: Հանցագործություն կատարած լինելու մասին ակնարկները պետք է հիմնավորված լինեն, և պատշաճ չի լինի ազատությունից զրկելը հիմնավորել՝ հղում անելով հանցանքի կատարելու մտավախությանը միայն ։
Վերոգրյալի համատեքստում Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի այն եզրահանգմանը, որ սույն գործով իրեն վերագրվող ենթադրյալ հանցանքներից որոշները մեղադրյալ Կարեն Հարությունյանը ենթադրաբար կատարել է՝ արդեն քրեական հետապնդման տակ գտնվելու ընթացքում և անազատության հետ չկապված խափանման միջոց ընտրված լինելու պայմաններում , ուստի՝ հանցանք կատարելու հավանականությունը բարձր է։
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ վերոնշյալ հանգամանքներն էականորեն բարձրացնում են ազատության մեջ մնալու դեպքում մեղադրյալի կողմից ոչ օրինական վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունը, միաժամանակ համակցության մեջ թույլ են տալիս ողջամիտ դատողություն անելու այն մասին, որ նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխել հնարավոր է միայն վերջինիս ազատության իրավունքի սահմանափակմամբ։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ, Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու իրավաչափության պայմանների առկայության մասին Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումները հիմնված են սույն գործում առկա հանգամանքների փոխազդեցության, հարաբերակցության բացահայտման, այդ հանգամանքների համակցված գնահատման արդյունքում ձևավորված համոզմունքի վրա, քանի որ համապատասխան փաստական տվյալներն իրենց ամբողջության մեջ չվերլուծելը, դրանք իրարից անջատ գնահատելը կարող է հանգեցնել կալանավորման հիմքերի բացակայության մասին չհիմնավորված եզրահանգման։

Վերոգրյալի համատեքստում անդրադառնալով մեղադրյալ Կարեն Հարությունյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառելու հարցին, հաշվի առնելով մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները, խափանման միջոցը կիրառելիս առաջնորդվելով նվազագույնի սկզբունքով, եզրահանգում է, որ գործում առկա են փաստական տվյալներ, որոնք բավարար են հիմնավորելու համար դատարանի կողմից Կարեն Հարությունյանի տվյալ փուլում անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը և առկա չէ այնպիսի հանգամանք, որի դեպքում կհիմնավորվի առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու անհրաժեշությունը։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իր Աղասի Հովսեփյանի գործով որոշմամբ արտահայտել է այն իրավական դիրքորոշումը, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի 3-րդ մասի պահանջի վերաբերյալ արված իրավական մեկնաբանություններում չի սահմանվում, որ դատարանը պարտավոր է յուրաքանչյուր կալանավորվածի տրամադրել որոշակի երաշխիքներով ազատ արձակվելու հնարավորություն. դատարանը միայն պարտավոր է քննարկել և լուծել այն հարցը, թե արդյոք հնարավոր է անձին ազատ արձակել այդ թվում` որոշակի այլընտրանքային երաշխիք ստանալով: Ուստի Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի հիման վրա անձին երաշխիքով ազատ արձակելն առանձին դեպքերում կարող է ճանաչվել անթույլատրելի, երբ կոնկրետ փաստերով հիմնավորվում է, որ այլընտրանքային երաշխիքն ի զորու չէ կանխել անձի ոչ իրավաչափ վարքագիծը նրան ազատ արձակելու դեպքում :
Հետևաբար, կոնկրետ դեպքում, արձանագրված փաստական հանգամանքների առկայության պայմաններում, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները պիտանի չեն հետապնդող նպատակին հասնելու համար և ի զորու չեն հակակշռելու Կարեն Հարությունյանի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսևորման ռիսկը՝ հնարավորություն տալով ապահովելու նրա անձնական ազատության իրավունքի և վերջինիս մասնակցությամբ գործի պատշաճ քննության հանրային շահի միջև արդարացի հավասարակշռությունը։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ, ելնելով ընտրված խափանման միջոցի ու հետապնդվող նպատակների միջև համամասնության ողջամիտ հարաբերակցության անհրաժեշտությունից, պահպանելով հասարակության ընդհանուր շահի և անհատի հիմնարար իրավունքիների միջև արդարացի հավասարակշռությունը, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Կարեն Հարությունյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքի ժամկետի երկարաձգումն անհրաժեշտ է մեղադրյալի կողմից այլ՝ օրենքով արգելված ու հավանական գործողությունների իրականացման վտանգները կանխելու համար, քանի որ խափանման միջոցների կիրառման հիմքերը փաստացի ծառայում են որպես նպատակներ և սույն գործի փաստական հանգամանքների հաշվառմամբ չի կարելի գալ այն եզրահանգման, որ Կարեն Հարությունյանն ազատության մեջ կամ ավելի մեղմ պայմաններում անազատության մեջ գտնվելու պարագայում կդրսևորի օրինապահ վարքագիծ։ Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, դատաքննության տվյալ փուլում կալանքը այն բացառիկ խափանման միջոցն է, որը կարող է գործուն երաշխիք լինել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար, ինչպես նաև արձանագրում է, որ առկա են հստակ նշաններ, որոնք արտացոլում են իրական հանրային շահի գոյությունը, որն անկախ անմեղության կանխավարկածից, գերակայում է մեղադրյալի ազատության իրավունքի նկատմամբ , հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը:
Վերաքննիչ դատարանը նաև արձանագրում է, որ խափանման միջոցի կիրառման նպատակը քրեական գործի քննության ընթացքում մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը ապահովելն է: Այլ կերպ՝ կալանքի կիրառումն անհրաժեշտ է գործի քննության բնականոն գործընթացն ապահովելու, քրեական գործի քննությանը մեղադրյալի դիմակայությունը կանխելու և դատավարական գործընթացին մեղադրյալի մասնակցությունը ապահովելու համար։
Վերոնշյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Կարեն Հարությունյանի ազատության իրավունքի շարունակական սահմանափակումն արդարացված է, իսկ դրա վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումները՝ իրավաչափ։
Բացի այդ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ դատական քննության փուլում գտնվող գործով դատարանի կողմից մեղադրյալի ազատության իրավունքը սահմանափակող խափանման միջոցի կիրառման իրավաչափության ստուգման շրջանակներում Վճռաբեկ դատարանը Արման և Արքա Մադաթյանների գործով որոշման մեջ կարևորել է այն հանգամանքը, որ գործի դատական քննության ընթացքում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ հարցը լուծելիս, առաջին ատյանի դատարանը հանդես է գալիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին։ Վճռաբեկ դատարանը կրկնել է, որ նման պայմաններում, որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս, վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված որոշումը պետք է հիմնված լինի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենա պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը, Վճռաբեկ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը ։
Մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում չեն մատնանշել ծանրակշիռ այնպիսի փաստական հանգամանքներ, որոնք կարող էին վկայել քրեական վարույթն իրականացնող՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված որոշման ոչ իրավաչափ լինելու մասին։
Ինչ վերաբերում է հատուկ վերանայման բողոքից բխող մյուս փաստարկներին ու դատողություններին, ապա հարկ է արձանագրել, որ սույն որոշմամբ վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումները, վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իսկ ամբողջությամբ ներառում են դրանց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի մոտեցումներն ու բարձրացված հարցերի պատասխաններն, ուստի՝ լրացուցիչ յուրաքանչյուրին առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է: Նման հետևության հանգելիս Դատարանը ղեկավարվում է դատական ակտի պատճառաբանվածության չափանիշների վերաբերյալ Եվրոպական դատարանի մի շարք նախադեպային վճիռներով արտահայտված իրավական դիրքորոշմամբ: Այս կապակցությամբ, Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը փաստել է, որ «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասը պարտավորեցնում է դատարաններին հիմնավորել իրենց վճիռները, սակայն այն չի կարող հասկացվել որպես յուրաքանչյուր փաստարկին հանգամանալից պատասխան տալու պարտականություն:
Արդյունքում՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության, որ մեղադրյալ Կարեն Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, կայացրել է հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ, ուստի՝ գտնում է, որ մեղադրյալ Կարեն Հարությունյանի պաշտպան Գարիկ Գալիկյանի կողմից բերված հատուկ վերանայման բողոքը պետք է մերժել` անփոփոխ թողնելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ և 393-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Մեղադրյալ Կարեն Հարությունյանի պաշտպան Գարիկ Գալիկյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել:
Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 19-ի որոշումը թողնել անփոփոխ։
Սույն որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից և կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ` ԱԴՐԻՆԵ ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ