ԵԴ1/2508/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

2026 թվականի մայիսի 08-ին Երևան քաղաքում

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական
դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)` հետևյալ կազմով

Նախագահությամբ դատավոր՝ Տիգրան Ոսկանյանի
Քարտուղարությամբ՝ Դիանա Ավետիսյանի

Մասնակցությամբ
Մեղադրող՝ Հրաչյա Ասատրյանի
Պաշտպան՝ Արման Բաղդասարյանի
Մեղադրյալ` Արմենակ Մակրդումյանի

Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Արմենակ Շահենի Մակրդումյանի (ծնված՝ 25.09.1965 թվականին Արցախի Հանրապետության Մարտակերտ քաղաքում, ազգությամբ հայ, Արցախի Հանրապետության քաղաքացի, միջին մասնագիտական կրթությամբ, ամուսնալուծված, դատվածություն ունեցող, ՀՀ ԱՆ «Արմավիր» քրեակատարողական հիմնարկի դատապարտյալ) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 08133724 քրեական վարույթը:
2025 թվականի հունվարի 28-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Մ.Ավագյանի որոշմամբ՝ քիվ 08133724 քրեական վարույթով Արմենակ Շահենի Մակրդումյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված պոչի հատվածը սրված մետաղական գդալը ճանաչվել է որպես իրեղեն ապացույց:
2025 թվականի հունիսի 24-ին՝ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Տ.Վարդանյանի որոշմամբ՝ թիվ 08133724 քրեական վարույթով Արմենակ Շահենի Մակրդումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
Թիվ ԵԴ1/2508/01/25 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արմենակ Շահենի Մակրդումյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 2025 թվականի հուլիսի 09-ի գրությամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունից ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, մուտքագրվել է 09.07.2025 թվականին և նույն օրն էլ համակարգչային ծրագրի միջոցով իրականացվող գործերի բաշխմամբ, գործը մակագրվել է դատավոր Տիգրան Ոսկանյանին:
Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/2508/01/25 համարը:
Քրեական գործը դատավորին հանձնվել է 2025 թվականի հուլիսի 10-ին։
2025 թվականի հուլիսի 14-ին որոշում է կայացվել Արմենակ Շահենի Մակրդումյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ ԵԴ1/2508/01/25 քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումների նշանակելու մասին:
2.Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Արմենակ Շահենի Մակրդումյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա «հանդիսանալով ՀՀ ԱՆ «Դատապարտյալների հիվանդանոց» քրեակատարողական հիմնարկում պատիժ կրող անձ, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ձեռք է բերել, պահել և կրել է առողջությանը վնաս պատճառելու համար նախատեսված առարկա՝ բռնակի վրա պոլիմեր փաթաթված և բռնակի ծայրի հատվածում տաշված, ինքնաշեն եղանակով պատրաստված մետաղյա գդալ, ինչը Արմենակ Մակրդումյանի բաճկոնի գրպանից անձնական խուզարկության արդյունքում, հայտնաբերել և վերցրել է քրեակատարողական հիմնարկի աշխատակիցների կողմից՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ին՝ ժամը 10:10-ի սահմաններում»:
3.Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Արմենակ Շահենի Մակրդումյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից հրաժարվեց ցուցմունք տալուց։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
Վկա Կոմիսար Պետրոսյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ դեպքը տեղի է ունեցել 2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ին, ինքը ճանաչում է դատապարտյալ Արմենակ Մակրդումյանին՝ ՀՀ ԱՆ «Դատապարտյալների հիվանդանոց» քրեակատարողական հիմնարկից, որտեղ դատապարտյալը բուժում է ստացել հոգեբուժական բաժանմունքում։ Նշեց, որ քրեակատարողական հիմնարկի օպերատիվ բաժնից ստացվել էր օպերատիվ տեղեկատվություն այն մասին, որ դատապարտյալ Արմենակ Մակրդումյանի մոտ առկա է սրված պոչով ճաշի գդալ, որը, ըստ ստացված տեղեկության, նախատեսվում էր օգտագործել նույն բաժանմունքում պահվող դատապարտյալ Ադիբեկ Մելքոնյանին վնասվածք հասցնելու նպատակով։ Նշված տեղեկատվության իրացման և ստուգման նպատակով իրենք օպերատիվ աշխատակիցներով մուտք են գործել համապատասխան բաժանմունք, սակայն նախքան բաժանմունք հասնելը դատապարտյալ Արմենակ Մակրդումյանին նկատել են բաժանմունքի բակում և հիվանդասենյակ չեն մտել, այլ վերջինիս հրավիրել են բաժանմունքի պահակետ, որտեղ Արմենակ Մակրդումյանին ենթարկել են անձնական խուզարկության։ Անձնական խուզարկության արդյունքում դատապարտյալ Արմենակ Մակրդումյանի հագուստի գրպանից հայտնաբերվել և առգրավվել է մոտ 18 սանտիմետր երկարությամբ, սրված վիճակում գտնվող գդալ։ Այնուհետև սահմանված կարգով կազմել են համապատասխան փաստաթղթեր և դեպքի առթիվ հաղորդում է ներկայացվել ՀՀ քննչական կոմիտեի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական բաժին։ Նշեց, որ խուզարկությունն իրենց կողմից է իրականացվել, սակայն այժմ չի հիշում, թե գդալը դատապարտյալի որ գրպանից են հայտնաբերել, հիշում է, որ անձնական խուզարկության ժամանակ Արմենակ Մակրդումյանի կողմից կատարվել են հայտարարություններ, սակայն ինքն այժմ չի հիշում հայտարարությունների բովանդակությունը: Իր հիշելով անձնական խուզարկության ժամանակ իրենք դատապարտյալ Արմեն Մակրդումյանին հարցադրումներ ուղղել են, թե ինչ նպատակով է տվյալ գդալը պահել կամ ինչու է այն սրել, սակայն ինքն այժմ չի հիշում դատապարտյալ Արմենակ Մակրդումյանը որևէ հայտարարություն կատարել է, թե ոչ։ Նշեց, որ քրեակատարողական հիմնարկում դատապարտյալներին տրամադրվում են ստանդարտ ալյումինե գդալներ, որոնք նախատեսված են սննդի ընդունման համար, սակայն դրանք ենթակա չեն որևէ մեխանիկական մշակման, ձևափոխման կամ այլ փոփոխության։ Ինքը ինչքանով որ հիշում է Արմենակ Մակրդումյանի մոտ հայտնաբերված գդալը նման է եղել քրեակատարողական հիմնարկի կողմից տրամադրվող գդալների տեսքին: Ի պատասխան այն հարցին, թե ինչ-որ այլ դատապարտյալի հետ անձնական խնդիրներ ունենալու վերաբերյալ տեղեկատվությունն ինչպես է ստացվել, օրինակ վկան անձամբ տեսել է, որ դատապարտյալ Արմենակ Մակրդումյանը որոշակի խնդիրներ ուներ այլ դատապարտյալի հետ, թե այդ տեղեկատվությունն օպերատիվ ճանապարհով է ստացվել, վկան պատասխանեց, որ տվյալ տեղեկատվությունն իրենք օպերատիվ ճանապարհով են ստացել, իսկ հետագա բարդություններից խուսափելու նպատակով դատապարտյալ Արմենակ Մակրդումյանին տեղափոխել են այլ բաժանմունք: Նշեց, որ տվյալ գդալի ծայրը սուր է եղել և հնարավոր էր այդ գդալով ինչ-որ մեկին վնաս պատճառել: Ի պատասխան այն հարցին, թե հնարավոր էր օրինակ այդ գդալն օգտագործվեր որպես ատամները մաքրելու հարմարանք, վկան պատասխանեց, որ այո, երևի հնարավոր է, չի կարող ասել, սակայն մտաբերեց, որ երբ գդալը անձնական խուզարկության ժամանակ հայտնաբերել են Արմենակը կարծես հայտարարել է, որ տվյալ գդալն ինքը օգտագործում է որպես ատամները մաքրելու հարմարանք, նշեց, որ չի կարող բացառել նման հնարավորությունը՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դատապարտյալը գտնվել է քրեակատարողական հիմնարկի հոգեբուժական բաժանմունքում։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք դատապարտյալ Արմենակ Մակրդումյանը նշված գդալը պատրաստել է ինչ-որ մեկին վնաս պատճառելու նպատակով, վկան պատասխանեց, որ իսկզբանե տեղեկատվությունն այդպիսինն է եղել, սակայն քանի որ դա օպերատիվ բնույթ է կրել, ինքը չի կարող փաստել տվյալ տեղեկատվության հավաստիությունը, այսինքն՝ տվյալ տեղեկատվությունը որևէ անձի միջոցով չի ստացվել, որ ինչ-որ խնդիր է առկա դատապարտյալների միջև և տվյալ գդալը պատրաստվել է ինչ-որ մեկին վնաս հասցնելու նպատակով: Նշեց, որ գդալի պոչի հատվածը ուղղակի սրված է եղել: Ի պատասխան այն հարցին, թե գդալն ինչ-որ հատուկ միջոցով էր սրված, թե օրինակ հնարավոր էր գդալը քարին շփելով սրել, վկան պատասխանեց, որ հնարավոր էր քարին շփելու միջոցով ևս սրել գդալը: Նշեց, որ դատապարտյալ Արմենակ Մակրդումյանն իր ծառայողական գործունեության ընթացքում որպես խնդրահարույց անձ չի բնութագրվել, կարգապահական առումով առանձնապես բացասական դրսևորումներ չի ունեցել և ագրեսիվ վարքագիծ չի ցուցաբերել և դատապարտյալի վարքագիծը չի առանձնացել այնպիսի հանգամանքներով, որոնք հիմք կտային նրան բնութագրել որպես կոնֆլիկտային կամ վտանգավոր անձ։ Ի պատասխան այն հարցին, թե ստացված օպերատիվ տեղեկատվության համաձայն՝ դատապարտյալ Արմենակ Մակրդումյանն այն անձին ում պետք է վնաս հասցներ, այդ անձի հետ նույն խցում էր գտնվում, թե ոչ, վկան պատասխանեց, որ դա հոգեբուժական բաժանմունք է, այդտեղ խցեր չկան, իսկ հոգեբուժական բաժանմունքի առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ հիվանդասենյակների դռները մշտապես բաց են լինում, ինչի հետևանքով այնտեղ գտնվող անձինք հնարավորություն ունեն միմյանց տեսնելու և անմիջական շփման մեջ գտնվելու, ուստի անվտանգության տեսանկյունից նպատակահարմար է համարվել նրանց առանձնացնել: Այն անձը, ում ըստ ստացված օպերատիվ տեղեկատվության պետք է դատապարտյալ Արմենակ Մակրդումյանը վնաս հասցներ նույն հիվանդասենյակում չի գտնվել Արմենակ Մակրդումյանի հետ, սակայն վերջիններս գտնվել են նույն հոգեբուժական բաժանմունքում: Քրեակատարողական հիմնարկի կողմից դատապարտյալներին տրամադրվում է գդալներ, սակայն թե այդ գդալները դատապարտյալները որտեղ կպահեն, դա չի սահմանվում, այսինքն՝ գդալների պահման հատուկ վայր որպեսին այդպիսին չկա: Նշեց, որ եթե հայտնաբերված գդալը լիներ սովորական վիճակում, չլիներ սրված, ձևափոխված կամ որևէ այլ կերպ փոփոխված, ապա դրա առկայությունն ինքնին որևէ խնդիր չէր առաջացնի, քանի որ նման գդալներ սահմանված կարգով տրամադրվում են դատապարտյալներին։ Նշեց, որ տվյալ դեպքում ուշադրության առարկա է դարձել ոչ թե գդալի առկայությունը, այլ այն հանգամանքը, որ այն գտնվել է սրված և փոփոխված վիճակում։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
Հետազոտվեցին նաև՝
Արմենակ Շահենի Մակրդումյանին անձնական խուզարկության ենթարկելու վերաբերյալ արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ին քրեակատարողական հիմնարկի միջանկյալ գոտում գտնվող չորրորդ պահակետում Արմենակ Շահենի Մակրդումյանի անձնական խուզարկությամբ, վերջինիս հագին եղած ձմեռային բաճկոնի ծոցագրպանից հայտնաբերվել է ընդհանուր 18 սմ երկարության մետաղյա ճաշի գդալ՝ պոչի հատվածը ինքնաշեն սրված։ Արմենակ Շահենի Մակրդումյանը բանավոր հայտնել է, որ նշված գդալը իրեն է պատկանում, որը ինքն է սրել։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 4)
Փորձագետի թիվ 145-25 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ փորձաքննությանը ներկայացված գդալի մակերեսներին առկա քերծվածքների և ներհրվածքների տեսքերով հետքերը և վնասվածքները, տաշվածքների տեսքերով հետքերը մեխանիկական բնույթի վնասվածքներ են․ քերծվածքների և ներհրվածքների տեսքերով հետքերը և վնասվածքները կարող էին առաջանալ օտար, պինդ, կարծր, անկանոն մակերես ունեցող առարկաների կամ գործիքների (օրինակ՝ քար, բետոն և այլն), ինչպես նաև սուր՝ մոտ 0․8 մմ եզր ունեցող առարկանի կամ գործիքի ներգործությունների արդյունքում, տաշվածքները կարող էին առաջանալ օտար, պինդ, գոգավոր մակերես ունեցող առարկայի կամ գործիքի, հնարավոր է նաև քարի, բետոնի վրա սեղմված վիճակում բազմակի անգամ սահեցնելու արդյունքում։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 32-36)
Իրեղեն ապացույց ճանաչված և Արմենակ Շահենի Մակրդումյանի անձնական խուզարկությամբ, բաճկոնի ծոցագրպանից հայտնաբերված պոչի հատվածը սրված մետաղյա գդալը։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 37)
4.Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները:
Հետազոտելով սույն դատավճռի երրորդ բաժնում շարադրված ապացույցները՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք վերաբերելի են սույն քրեական գործին:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արմենակ Շահենի Մակրդումյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածի 1-ին մասով ներկայացված մեղադրանքի փաստական կողմի հիմնավորվածությանը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
Արմենակ Շահենի Մակրդումյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշմամբ արձանագրվել է՝ «Արմենակ Շահենի Մակրդումյանը հանդիսանալով ՀՀ ԱՆ «Դատապարտյալների հիվանդանոց» քրեակատարողական հիմնարկում պատիժ կրող անձ, քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ձեռք է բերել, պահել և կրել է առողջությանը վնաս պատճառելու համար նախատեսված առարկա՝ բռնակի վրա պոլիմեր փաթաթված և բռնակի ծայրի հատվածում տաշված, ինքնաշեն եղանակով պատրաստված մետաղյա գդալ, ինչը Արմենակ Մակրդումյանի բաճկոնի գրպանից անձնական խուզարկության արդյունքում, հայտնաբերել և վերցրել է քրեակատարողական հիմնարկի աշխատակիցների կողմից՝ 2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ին՝ ժամը 10:10-ի սահմաններում»։
Սույն դատավճռի երրորդ բաժնում թվարկված թույլատրելի ապացույցներով չի հիմնավորվում Արմենակ Շահենի Մակրդումյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղսագրված հանցանքի կատարումը: Այս կապակցությամբ Դատարանն արձանագրում է, որ դատաքննության ընթացքում հետազոտված որևէ ապացույց չհաստատեց այն հանգամանքը, որ Արմենակ Շահենի Մակրդումյանը ձեռք է բերել, պահել և կրել է առողջությանը վնաս պատճառելու համար նախատեսված առարկա: Այսպես, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով հիմնական դատալսումների ընթացքում հարցաքննված միակ վկան Կոմիսար Պետրոսյանն է, ուստի Դատարանը հարկ է համարում անդրադառնալ վկա Կ.Պետրոսյանի ցուցմունքի համառոտ բովանդակությանը: Այսպես.
- Վկա Կոմիսար Պետրոսյանը ցուցմունք է տվել, որ դեպքը տեղի է ունեցել 2024 թվականի հոկտեմբերի 21-ին, քրեակատարողական հիմնարկի օպերատիվ բաժնից ստացվել էր օպերատիվ տեղեկատվություն այն մասին, որ դատապարտյալ Արմենակ Մակրդումյանի մոտ առկա է սրված պոչով ճաշի գդալ, որը, ըստ ստացված տեղեկության, նախատեսվում էր օգտագործել նույն բաժանմունքում պահվող դատապարտյալ Ադիբեկ Մելքոնյանին վնասվածք հասցնելու նպատակով։ Անձնական խուզարկության արդյունքում դատապարտյալ Արմենակ Մակրդումյանի հագուստի գրպանից հայտնաբերվել և առգրավվել է մոտ 18 սանտիմետր երկարությամբ, սրված վիճակում գտնվող գդալ։ Նշեց, որ քրեակատարողական հիմնարկում դատապարտյալներին տրամադրվում են ստանդարտ ալյումինե գդալներ, որոնք նախատեսված են սննդի ընդունման համար, սակայն դրանք ենթակա չեն որևէ մեխանիկական մշակման, ձևափոխման կամ այլ փոփոխության։ Ինքը ինչքանով որ հիշում է Արմենակ Մակրդումյանի մոտ հայտնաբերված գդալը նման է եղել քրեակատարողական հիմնարկի կողմից տրամադրվող գդալների տեսքին: Ի պատասխան այն հարցին, թե ինչ-որ այլ դատապարտյալի հետ անձնական խնդիրներ ունենալու վերաբերյալ տեղեկատվությունն ինչպես է ստացվել, օրինակ վկան անձամբ տեսել է, որ դատապարտյալ Արմենակ Մակրդումյանը որոշակի խնդիրներ ուներ այլ դատապարտյալի հետ, թե այդ տեղեկատվությունն օպերատիվ ճանապարհով է ստացվել, վկան պատասխանեց, որ տվյալ տեղեկատվությունն իրենք օպերատիվ ճանապարհով են ստացել, իսկ հետագա բարդություններից խուսափելու նպատակով դատապարտյալ Արմենակ Մակրդումյանին տեղափոխել են այլ բաժանմունք: Ի պատասխան այն հարցին, թե հնարավոր էր օրինակ այդ գդալն օգտագործվեր որպես ատամները մաքրելու հարմարանք, վկան պատասխանեց, որ այո, երևի հնարավոր է, չի կարող ասել, սակայն մտաբերեց, որ երբ գդալը անձնական խուզարկության ժամանակ հայտնաբերել են Արմենակը կարծես հայտարարել է, որ տվյալ գդալն ինքը օգտագործում է որպես ատամները մաքրելու հարմարանք, նշեց, որ չի կարող բացառել նման հնարավորությունը՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դատապարտյալը գտնվել է քրեակատարողական հիմնարկի հոգեբուժական բաժանմունքում։ Ի պատասխան այն հարցին, թե արդյոք դատապարտյալ Արմենակ Մակրդումյանը նշված գդալը պատրաստել է ինչ-որ մեկին վնաս պատճառելու նպատակով, վկան պատասխանեց, որ իսկզբանե տեղեկատվությունն այդպիսինն է եղել, սակայն քանի որ դա օպերատիվ բնույթ է կրել, ինքը չի կարող փաստել տվյալ տեղեկատվության հավաստիությունը, այսինքն՝ տվյալ տեղեկատվությունը որևէ անձի միջոցով չի ստացվել, որ ինչ-որ խնդիր է առկա դատապարտյալների միջև և տվյալ գդալը պատրաստվել է ինչ-որ մեկին վնաս հասցնելու նպատակով: Ի պատասխան այն հարցին, թե գդալն ինչ-որ հատուկ միջոցով էր սրված, թե օրինակ հնարավոր էր գդալը քարին շփելով սրել, վկան պատասխանեց, որ հնարավոր էր քարին շփելու միջոցով ևս սրել գդալը: Նշեց, որ դատապարտյալ Արմենակ Մակրդումյանն իր ծառայողական գործունեության ընթացքում որպես խնդրահարույց անձ չի բնութագրվել, կարգապահական առումով առանձնապես բացասական դրսևորումներ չի ունեցել և ագրեսիվ վարքագիծ չի ցուցաբերել և դատապարտյալի վարքագիծը չի առանձնացել այնպիսի հանգամանքներով, որոնք հիմք կտային նրան բնութագրել որպես կոնֆլիկտային կամ վտանգավոր անձ։ Ի պատասխան այն հարցին, թե ստացված օպերատիվ տեղեկատվության համաձայն՝ դատապարտյալ Արմենակ Մակրդումյանն այն անձին ում պետք է վնաս հասցներ, այդ անձի հետ նույն խցում էր գտնվում, թե ոչ, վկան պատասխանեց, որ դա հոգեբուժական բաժանմունք է, այդտեղ խցեր չկան, իսկ հոգեբուժական բաժանմունքի առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ հիվանդասենյակների դռները մշտապես բաց են լինում, ինչի հետևանքով այնտեղ գտնվող անձինք հնարավորություն ունեն միմյանց տեսնելու և անմիջական շփման մեջ գտնվելու, ուստի անվտանգության տեսանկյունից նպատակահարմար է համարվել նրանց առանձնացնել: Այն անձը, ում ըստ ստացված օպերատիվ տեղեկատվության պետք է դատապարտյալ Արմենակ Մակրդումյանը վնաս հասցներ նույն հիվանդասենյակում չի գտնվել Արմենակ Մակրդումյանի հետ, սակայն վերջիններս գտնվել են նույն հոգեբուժական բաժանմունքում: Քրեակատարողական հիմնարկի կողմից դատապարտյալներին տրամադրվում է գդալներ, սակայն թե այդ գդալները դատապարտյալները որտեղ կպահեն, դա չի սահմանվում, այսինքն՝ գդալների պահման հատուկ վայր որպեսին այդպիսին չկա:
Վերլուծելով նշված ցուցմունքը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ նախ վկա Կ.Պետրոսյանի ցուցմունքից ակնհայտ է, որ վերջինս հանդիսանալով քրեակատարողական հիմնարկի աշխատակից, օպերատիվ տեղեկատվության հիման վրա է այցելել դատապարտյալ Ա.Մակրդումյանի բաժանմունք և խուզարկության ենթարկել վերջինիս: Ստացված օպերատիվ տեղեկատվության համաձայն՝ դատապարտյալ Արմենակ Մակրդումյանի մոտ առկա է եղել սրված պոչով ճաշի գդալ, որը նախատեսվում էր օգտագործել նույն բաժանմունքում պահվող դատապարտյալ Ադիբեկ Մելքոնյանին վնասվածք հասցնելու նպատակով: Դատարանն արձանագրում է, որ ստացված տեղեկատվությունը կրել է օպերատիվ բնույթ և որևէ կերպ դրա հավաստիությունը չի ստուգվել, ավելին՝ վկան հայտնեց, որ իրենք ուղղղակի անվտանգության նկատառումներից ելնելով Արմենակ Մակրդումյանին տեղափոխել են այլ բաժանմունք և քանի որ ստացված տեղեկատվությունն օպերատիվ բնույթ է կրել, ինքը չի կարող փաստել տվյալ տեղեկատվության հավաստիությունը, այսինքն՝ տվյալ տեղեկատվությունը որևէ անձի միջոցով չի ստացվել, որ ինչ-որ խնդիր է առկա դատապարտյալների միջև և տվյալ գդալը պատրաստվել է ինչ-որ մեկին վնաս հասցնելու նպատակով: Հարկ է արձանագրել, որ սույն դեպքում այն անձը, ում համաձայն օպերատիվ տեղեկատվության՝ պետք է վնաս հասցներ Արմենակ Մակրդումյանը նույնիսկ Արմենակ Մակրդումյանի հետ նույն հիվանդասենյակում չի գտնվել, այլ գտնվել է նույն բաժանմունքի մեկ այլ հիվանդասենյակում: Բացի այդ ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ վկա Կ.Պետրոսյանն իր ցուցմունքում նշեց, որ Արմենակ Մակրդումյանն իր ծառայողական գործունեության ընթացքում որպես խնդրահարույց անձ չի բնութագրվել, կարգապահական առումով առանձնապես բացասական դրսևորումներ չի ունեցել և ագրեսիվ վարքագիծ չի ցուցաբերել և դատապարտյալի վարքագիծը չի առանձնացել այնպիսի հանգամանքներով, որոնք հիմք կտային նրան բնութագրել որպես կոնֆլիկտային կամ վտանգավոր անձ:
Անդրադառնալով դատապարտյալի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված պոչի հատվածը ինքնաշեն սրված, 18 սմ երկարությամբ մետաղյա ճաշի գդալին, Դատարանն արձանագրում է, որ, ըստ էության, հիմնական դասալսումների ընթացքում հետազոտված որևէ ապացույց չհաստատեց այն հանգամանքը, որ Արմենակ Շահենի Մակրդումյանը տվյալ գդալը ձեռք է բերել, պահել և կրել է ինչ-որ մեկի առողջությանը վնաս պատճառելու համար: Ընդհակառակը՝ վկա Կ.Պետրոսյանը ի պատասխան Դատարանի հարցին, թե հնարավոր էր օրինակ այդ գդալն օգտագործվեր որպես ատամները մաքրելու հարմարանք, պատասխանեց, որ այո, երևի հնարավոր է, չի կարող ասել, սակայն մտաբերեց, որ երբ գդալը անձնական խուզարկության ժամանակ հայտնաբերել են Արմենակը կարծես հայտարարել է, որ տվյալ գդալն ինքը օգտագործում է որպես ատամները մաքրելու հարմարանք, նշեց, որ չի կարող բացառել նման հնարավորությունը՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ դատապարտյալը գտնվել է քրեակատարողական հիմնարկի հոգեբուժական բաժանմունքում։ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն դեպքում էական նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Ա.Մակրդումյանն ունի հոգեկան առողջության խնդիրներ, որով էլ պայմանավորված վերջինս պահվել է քրեակատարողական հիմնարկի հոգեբուժական բաժանմունքում, բացի այդ՝ հարկ է արձանագրել, որ տվյալ գդալը թեև հայտնաբերվել է մեղադրյալ Ա.Մակրդումյանի հագին եղած ձմեռային բաճկոնի ծոցագրպանից, սակայն, այնուամենայնիվ, տվյալ հանգամանքը որևէ նշանակություն ունենալ չի կարող, քանի որ քրեակատարողական հիմնարկում գդալների պահման հատուկ վայր որպես այդպիսին չկա և անմիջապես քրեակատարողական հիմնարկի կողմից դատապարտյալներին տրամադրվում են գդալներ, ավելին՝ վկա Կ.Պետրոսյանն իր ցուցմունքում հայտնեց, որ Ա.Մակրդումյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված գդալը նման է եղել քրեակատարողական հիմնարկի կողմից տրամադրվող գդալների տեսքին:
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածի 1-ին մասի վերլուծությանը Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Ձերբակալվածներին կամ կալանավորվածներին պահելու վայրում կամ քրեակատարողական հիմնարկում պահվող անձի կողմից զենք, կտրող-ծակող կամ կյանքից զրկելու կամ առողջությանը վնաս պատճառելու համար այլ գործիք, նյութ կամ առարկա պատրաստելը, ձեռք բերելը, պահելը, կրելը կամ իրացնելը կամ նրան այդպիսի առարկա փոխանցելը՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է գործողությամբ. ձերբակալվածներին կամ կալանավորվածներին պահելու վայրում կամ քրեակատարողական հիմնարկում պահվող անձի կողմից զենք, կտրող-ծակող կամ կյանքից զրկելու կամ առողջությանը վնաս պատճառելու համար այլ գործիք, նյութ կամ առարկա պատրաստելով, ձեռք բերելով, պահելով, կրելով կամ իրացնելով կամ նրան այդպիսի առարկա փոխանցելով:
Հանցակազմի պարտադիր հատկանիշ է առարկան: Հոդվածի դիսպոզիցիայից երևում է, որ որպես այդպիսիք հանդես են գալիս կյանքից զրկելու կամ առողջությանը վնաս պատճառելու համար՝ զենքը կամ կտրող-ծակող կամ այլ գործիքը կամ նյութը կամ առարկան:
«Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» ՀՀ օրենքի 16-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…)
3. Նորմատիվ իրավական ակտում նորմի կիրառման համար թվարկված բոլոր պայմաններից բավական է միայն մեկի կամ թվարկված պայմաններից առնվազն մեկի առկայությունը, եթե իրավական ակտում`
1) նշված նորմի կիրառումը պայմանավորված է «կամ» շաղկապով բաժանված պայմաններով, կամ
2) նշված նորմի կիրառումը պայմանավորված է ստորակետերով և «կամ» շաղկապով բաժանված պայմաններով:
(…)»:
Նույն օրենքի 41-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Նորմատիվ իրավական ակտի նորմը մեկնաբանվում է` հաշվի առնելով նորմատիվ իրավական ակտն ընդունելիս այն ընդունող մարմնի նպատակը՝ ելնելով դրանում պարունակվող բառերի և արտահայտությունների տառացի նշանակությունից, ամբողջ հոդվածի, գլխի, բաժնի կարգավորման համատեքստից, այն նորմատիվ իրավական ակտի դրույթներից, ի կատարումն որի ընդունվել է այդ ակտը, տվյալ նորմատիվ իրավական ակտով սահմանված սկզբունքներից, իսկ այդպիսի սկզբունքներ սահմանված չլինելու դեպքում` տվյալ իրավահարաբերությունը կարգավորող իրավունքի ճյուղի սկզբունքներից:»:
Վերոգրյալ իրավական նորմերից ուղղակիորեն բխում է, որ քննարկվող հանցակազմի ինչպես օբյեկտիվ կողմը, այնպես էլ առարկան, երկընտրելի է, այսինքն՝ հոդվածի դիսպոզիցիայում նշված գործողություններից մեկի կամ առարկաներից մեկի առկայությունը բավարար է: Միաժամանակ հարկ է նշել, որ հոդվածի դիսպոզիցիայի վերլուծությունը հուշում է, որ նշված առարկաներից յուրաքանչյուրը պետք է լինի կյանքից զրկելու կամ առողջությանը վնաս պատճառելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է բացառապես ուղղակի դիտավորությամբ, այսինքն՝ հանցավորը պետք է գիտակցի իր արարքի այն փաստական հանգամանքները, որոնք հանցակազմի հատկանիշ են, և այդ արարքը կատարելը նրա նպատակը կամ նպատակին հասնելու միջոցը լինի:
Քննարկվող հանցակազմը բլանկետային է, հետևաբար դրա ամբողջական բացահայտման համար անհրաժեշտ է վերլուծել նաև ՀՀ Կառավարության 2023 թվականի ապրիլի 13-ի «Հայաստանի Հանրապետության արդարադատության նախարարության քրեակատարողական հիմնարկների ներքին կանոնակարգը հաստատելու մասին» N 543-Ն որոշման հավելվածի՝ «Կալանավորված անձանց և դատապարտյալների կողմից սննդամթերք և առաջին անհրաժեշտության առարկաներ ձեռք բերելու կարգը» 8-րդ բաժինը համաձայն որի՝
«122. Կալանավորված անձանց և դատապարտյալներին արգելվում է իրենց մոտ ունենալ կամ հանձնուքներով և ծանրոցներով ստանալ կամ ձեռք բերել, ինչպես նաև արգելվում է կալանավորված անձանց և դատապարտյալներին վաճառել՝
(...)
9) դանակ, ածելու շեղբ կամ կտրող-ծակող այլ առարկաներ, որոնք իրենց կառուցվածքով նման են սառը զենքի՝ բացառությամբ քրեակատարողական հիմնարկի ցածր անվտանգային գոտու մեղմ պայմաններում պատիժ կրող դատապարտյալների.
(...)»:
Սույն քրեական գործով վերլուծության ենթարկված թույլատրելի ապացույցների համակցությամբ չի հիմնավորվում ուղղակի դիտավորությամբ մեղադրյալ Արմենակ Շահենի Մակրդումյանի կողմից ձերբակալվածներին կամ կալանավորվածներին պահելու վայրում կամ քրեակատարողական հիմնարկում պահվող անձի կողմից առողջության համար վտանգ ներկայացնող առարկաներ պատրաստելու, ձեռք բերելու, պահելու, կրելու հանցակազմի առկայությունը: Ավելին՝ ակնհայտ է, որ Արմենակ Շահենի Մակրդումյանը տվյալ գդալով որևէ մեկի առողջությանը վնաս պատճառելու նպատակ չի ունեցել: Այլ կերպ՝ Դատարանը արձանագրում է, որ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշով չի հիմնավորվում մեղադրյալի մեղքը ուղղակի դիտավորությամբ առողջությանը վնաս պատճառելու համար նախատեսված առարկա ձեռք բերելու, պահելու և կրելու մեջ, իսկ միայն այն հանգամանքը, որ ստացվել են օպերատիվ տվյալներ, որ դատապարտյալ Արմենակ Մակրդումյանի մոտ առկա է սրված պոչով ճաշի գդալ, որը, ըստ ստացված տեղեկության, նախատեսվում էր օգտագործել նույն բաժանմունքում պահվող դատապարտյալ Ադիբեկ Մելքոնյանին վնասվածք հասցնելու նպատակով, այն էլ այն պայմաններում երբ ստացված օպերատիվ տեղեկատվության հավաստիությունը որևէ կերպ ճշտված չէ, ինքնին բավարար չի կարող համարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի առկայության հանգամանքը փաստելու համար և այն էլ այն պայմաններում, երբ հոդվածի դիսպոզիցիայից ակնհայտ է, որ նշված առարկաներից յուրաքանչյուրը պետք է լինի կյանքից զրկելու կամ առողջությանը վնաս պատճառելու համար:
Անդրադառնալով փորձաքննության եզրակացությանը, Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ եզրակացությամբ հաստատվում է առարկայի՝ գդալի մակերեսներին առկա քերծվածքների և ներհրվածքների տեսքերով հետքերի և վնասվածքների, տաշվածքների տեսքերով հետքերի առաջացման հնարավոր պատճառները, սակայն այն, ըստ էության, որևէ կերպ չի կարող հիմնավորել վերագրվող գործողության կատարումը և ըստ էության չի կարող հիմնավորել նաև տվյալ առարկայի իր ֆիզիկական բնույթով (հաշվի առնելով նաև տվյալ առարկայի վրա կատարված փոփոխությունները) կտրող-ծակող կամ կյանքից զրկելու կամ առողջությանը վնաս պատճառելու համար այլ գործիք հանդիսանալու հանգամանքը:
Այսպիսով` Դատարանը, պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ գտնում է, որ «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշին համապատասխան ապացուցված չէ Արմենակ Շահենի Մակրդումյանի կողմից առողջությանը վնաս պատճառելու համար նախատեսված առարկայի ձեռք բերելու, պահելու և կրելու հանգամանքը։
5.Դատարանի իրավական վերլուծությունը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«4. Մեղադրական վերդիկտը չի կարող հիմնված լինել ենթադրությունների վրա և կայացվում է միայն այն դեպքում, երբ հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունն ապացուցված է դատաքննության ընթացքում: Հանցանքը կատարելու մեջ մեղադրյալի մեղավորությունը կարող է համարվել ապացուցված, եթե դատարանը, ղեկավարվելով անմեղության կանխավարկածով, հիմնվելով պատշաճ ապացուցման արդյունքների վրա, հանգում է մեղադրյալի մեղավորության մասին հետևության»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
«4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝
1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են:
(...)
6. Արդարացման դատավճիռը կայացվում է արդարացման վերդիկտի հիման վրա: Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալի անմեղությունն այն փաստական հանգամանքներով, որոնք դրվել են մեղադրանքի հիմքում:»:
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…)եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ է պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Անդրադառնալով «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ արձանագրել, որ այդպիսիք են.
1)անմեղության կանխավարկածը,
2)վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3)դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը:
Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության:
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները:
Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը): Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը):
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ):
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար:
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ):
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա:
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է: Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման:
Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն: Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը: Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին:
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար:
(…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման:
(…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Սkraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)» (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը):
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները: Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը:
Գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) : Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը):
Այսպիսով, քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը):
Թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 1998 թվականի հուլիսի 01-ին ընդունված քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն Դատարանն արձանագրում է, որ այն վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև 2022 թվականի հուլիսի 01-ից գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի պայմաններում:
Դատարանը հիմք ընդունելով վերևում մեջբերած ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները, անհրաժեշտ է համարում առավել հանգամանորեն անդրադառնալ «չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու» կանոնի էության պարզաբանմանը:
Դատարանի գնահատմամբ, չփարատված կասկածները հասկացությունը վերաբերում է ինչպես մեղադրանքի ողջ ծավալին, այնպես էլ մեղադրանքի առանձին դրվագներին, մեղքի ձևին, հանցագործությանը անձի մասնակցության աստիճանին և բնույթին, պատասխանատվությունը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներին, առանձին վերցրած ապացույցներին:
Դատարանն արձանագրում է, որ իրավական հետևանք կարող է ունենալ ոչ թե յուրաքանչյուր կասկած, այլ միայն չփարատված կասկածները: Կասկածները համարվում են չփարատված, եթե դրանք շարունակում են մնալ, երբ քրեական գործի բոլոր հանգամանքները հետազոտվում են լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քրեադատավարական ապացուցման բոլոր միջոցներով: Կասկածները հօգուտ մեղադրյալին մեկնաբանելը նշանակում է, որ հանցագործության դեպքի, դրանում մեղադրյալի մասնակցության, մեղադրյալին մերկացնող, նրա պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքները ապացուցող փաստերը ճանաչվում են գոյություն չունեցող և հակառակը, մեղադրյալի մեղավորությունը կասկածի տակ դնող, նրան արդարացնող կամ մեղմացնող հանգամանքները ճանաչվում են հաստատված, եթե դրանց գոյությունը արժանահավատորեն չեն հերքված: Այսպիսով, չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելու կանոնը ենթադրում է դատարանի մոտ հանցագործության դեպքի, դրանում մեղադրյալի մասնակցության աստիճանի, բնույթի, մեղավորության և այլ հարցերի հաստատված լինելու վերաբերյալ անվստահության վիճակ, որը հիմնված է հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ կայացնելու համար անհրաժեշտ ապացուցողական տեղեկատվության պակասի վրա: Այս իմաստով կասկածը անվստահության այն վիճակն է, որը ապացույցը գնահատող սուբյեկտի մոտ պետք է առաջանա այն բանի արդյունքում, որ փաստի վերաբերյալ անվերապահ հետևությունը չի բխում ապացույցների հետազոտությունից:
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար: Անմեղության կանխավարկածը այս տեսանկյունից կարելի է համարել հաղթահարված, եթե ապացուցման առարկան կազմող հանգամանքները ապացուցված են անկասկած, այսինքն` այնպես ապացուցված, որ դրանց ճշտությունը խելամիտ մտորելու դեպքում չի կարող խելամիտ կասկածներ առաջացնել առկա ապացույցների բավարարությամբ հաստատված ճանաչելու դեպքում: Հակառակ դեպքում, եթե այդ հանգամանքները ապացուցված չեն անկասկած, անվերապահորեն, ապա չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալին մեկնաբանելու կանոնի կիրառմամբ պետք է ապացուցված համարել հակառակը: Եթե ողջամիտ օբյեկտիվ դիտորդի տեսանկյունից գործում առկա ապացույցները բավարար են անձի մեղավորության վերաբերյալ միանշանակ հետևություն անելու համար, ապա մեղադրանքը համարվում է ապացուցված:
Դատարանն անդրադառնալով մեղադրյալ Արմենակ Շահենի Մակրդումյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերագրվող արարքի փաստական հանգամանքներին և քրեական հակաիրավականությունն ապացուցված լինելու հարցին և պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով քրեական գործով ձեռք բերված ապացույցները և դրանք գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ հանգում է հետևության, որ ապացուցված չէ Արմենակ Շահենի Մակրդումյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածի 1-ին մասով վերագրվող արարքը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը այդ արարքի կատարման մեջ:
Այլ կերպ ասած՝ սույն դատավճռի չորրորդ բաժնում կատարված իրավական և ապացույցների բովանդակային վերլուծությունից երևում է, որ Արմենակ Շահենի Մակրդումյանի կողմից առողջությանը վնաս պատճառելու համար նախատեսված առարկայի ձեռք բերելու, պահելու և կրելու հանգամանքը Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքներում ներառված չէ։
Ելնելով վերոգրյալից Դատարանը գտնում է, որ հետազոտված ապացույցներով չի հիմնավորվել մեղադրյալ Արմենակ Շահենի Մակրդումյանի կողմից իրեն մեղսագրված արարքի կատարումը։ Այլ խոսքով` հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտված ապացույցների համակցությունը բավարար չէ Արմենակ Շահենի Մակրդումյանին մեղսագրվող հանցավոր արարքի փաստական հանգամանքները հաստատված համարելու այն ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած և անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ:
Վերոգրյալով պայմանավորված Դատարանն արձանագրում է, որ անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու համար անհրաժեշտ է ապացույցների այնպիսի ամբողջություն, որը Դատարանին հնարավորություն կտա անձի մեղավորությունը հաստատելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար: Այսինքն` Դատարանի ներքին համոզմունքը պետք է հիմնվի ողջամիտ կարծիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա: Գնահատելով գործում առկա ապացույցները, Դատարանը գտնում է, որ ապացույցների բավարար համակցությամբ չի հաղթահարվում Արմենակ Շահենի Մակրդումյանի անմեղության կանխավարկածը և նրան առաջադրված մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր կասկածները պետք է հօգուտ մեղադրյալ Արմենակ Շահենի Մակրդումյանի մեկնաբանվեն:
Դատարանը գտնում է, որ սույն դատավճռի երրորդ բաժնում թվարկված ապացույցները բավարար չեն, որպեսզի հաղթահարվի անմեղության կանխավարկածն, անաչառ դիտորդի մոտ ձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածի 1-ին մասով Արմենակ Շահենի Մակրդումյանի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև հաստատվի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն տա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված մեղադրական դատավճիռ: Եղած ապացույցները թույլ չեն տալիս պարզել ապացուցման առարկա հանդիսացող հանգամանքների, մասնավորապես՝ Արմենակ Շահենի Մակրդումյանի կողմից առողջությանը վնաս պատճառելու համար նախատեսված առարկայի ձեռք բերելու, պահելու և կրելու փաստերը, այդ հանգամանքների ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում և բացակայում է փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը:
Նման եզրահանգում կատարելու համար Դատարանը հիմք է ընդունում նաև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից արտահայտված այն իրավական դիրքորոշումը, համաձայն որի՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա:
Վերը նշվածը հաշվի առնելով՝ Դատարանը գտնում է, որ 2026 թվականի մայիսի 08-ին կայացված արդարացման վերդիկտի հիման վրա պետք է Արմենակ Շահենի Մակրդումյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածի 1-ին մասով ներկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված փաստական հանգամանքներով ճանաչել և հռչակել անմեղ՝ վերագրվող արարքի փաստական հանգամանքները ապացուցված չլինելու հիմքով։
Արմենակ Շահենի Մակրդումյանին վերագրվող արարքի քրեական հակաիրավականությունն ապացուցված չլինելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ և 4-րդ կետերով նշված հարցերին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում:
Դատարանը գտնում է, որ Արմենակ Շահենի Մակրդումյանի ռեաբիլիտացիայի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում արդարացված մեղադրյալ Արմենակ Շահենի Մակրդումյանի և վերջինիս պաշտպանի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 164-րդ հոդվածով նախատեսված որևէ պահանջ չի ներկայացվել:
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-16-րդ կետերով նշված հարցերին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը սույն քրեական գործով բացակայում է:
Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ Արմենակ Շահենի Մակրդումյանի անձնական խուզարկությամբ բաճկոնի ծոցագրպանից հայտնաբերված պոչի հատվածը սրված մետաղյա գդալը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ պետք է ոչնչացնել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Արմենակ Շահենի Մակրդումյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 512-րդ հոդվածի 1-ին մասով ներկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված փաստական հանգամանքներով ճանաչել և հռչակել անմեղ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով սահմանված հիմքով։
Արմենակ Շահենի Մակրդումյանի ռեաբիլիտացիայի հարցը՝ համարել լուծված:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված` Արմենակ Շահենի Մակրդումյանի անձնական խուզարկությամբ բաճկոնի ծոցագրպանից հայտնաբերված պոչի հատվածը սրված մետաղյա գդալը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ ոչնչացնել:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ ՏԻԳՐԱՆ ՈՍԿԱՆՅԱՆ