ԵԴ1/2476/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«28» օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝

Նախագահությամբ՝ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Ա․ԴԱՎԹՅԱՆԻ
մեղադրյալ Վ․ՀԱՐՈւԹՅՈւՆՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Վարդան Մկրտչի Հարությունյանի (ծնված՝ 1962 թվականի հունվարի 8-ին Արմավիրի մարզի Էջմիածին քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում դատապարտված, մատուցում է մասնավոր «տաքսի» ծառայություններ, հաշվառված և բնակվում է Արմավիրի մարզ, քաղաք Վաղարշապատ, Զորավար Անդրանիկ փողոց, 22-րդ տանը) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի օգոստոսի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Վ․Բաբաջանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ի մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-3098-24 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հունիսի 11-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Ս․Պետրոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 60309824 քրեական վարույթով Վարդան Մկրտչի Հարությունյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2025 թվականի հունիսի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Ա․Գևորգյանը որոշում է կայացրել թիվ 60309824 քրեական վարույթով մեղադրյալ Վարդան Մկրտչի Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին:
2025 թվականի հուլիսի 8-ին Վ․Հարությունյանի վերաբերյալ թիվ 60309824 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որին շնորհվել է ԵԴ1/2476/01/24 համարը։
2025 թվականի հուլիսի 10-ին թիվ ԵԴ1/2476/01/25 քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին։
2025 թվականի հուլիսի 14-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/2476/01/25 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու վերաբերյալ։

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Վարդան Մկրտչի Հարությունյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարման համար, որ նա, թիվ 8400396469 որոշմամբ 2024 թվականի հունիսի 12-ին տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը 6 ամիս ժամկետով կասեցված լինելու և այդ մասին պատշաճ իրազեկված լինելու պայմաններում 2024 թվականի օգոստոսի 13-ին՝ ժամը 08:18-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի, 05 ED 100 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, ինչի կապակցությամբ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180415562 արձանագրությունը:

Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Զննություն կատարելու մասին 2025 թվականի հունիսի 9-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննության է ենթարկվել թիվ 60309824 քրեական վարույթում առկա՝ 13.08.2024թ.-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության 3-րդ գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկային ծառայության աշխատակից Ալբերտ Պետրոսյանի կողմից ժամը 08:18-ին Երևան քաղաքի Ծովակալ Իսակովի պողոտայում Վարդան Մկրտչի Հարությունյանի նկատմամբ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180415562 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Վարդան Մկրտչի Հարությունյանը կասեցված վարորդական վկայականով 13.08.2024թ.-ին՝ ժամը 08:14-ին, Երևան քաղաքի Ծովակալ Իսակովի պողոտայում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի, 05 ED 100 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան: Արձանագրության՝ վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը, դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն, արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն: Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված՝ 201.2 թիվը:
ՀՀ ՆԳՆ ՃՈ էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տվյալները, համաձայն որոնց՝ Վարդան Մկրտչի Հարությունյանն ունի կասեցված վարորդական վկայական՝ 12.06.2024-12.12.2024 թվականը։
2024 թվականի հունիսի 12-ին՝ ժամը 16:10-ին, ՀՀ ՆԳՆ պարեկային ծառայության աշխատակից Վլադիկ Ալեքսանյանի կողմից Վարդան Մկրտչի Հարությունյանի նկատմամբ կազմված արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Արագածոտնի մարզի Ապարան M-3 հասցեում նույն օրը՝ ժամը 16:09-ին, «Մերսեդես» մակնիշի, 05 ED 100 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայով կանգառ է կատարել կամրջի վրա: Արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է՝ «քաղաքացին հրաժարվեց ստորագրելուց» գրառումը։ Կից առկա է լրացված թիվ 8400396469 որոշումը, համաձայն որի՝ տրանսպորտային միջոցը կամրջի վրա կանգառ կատարելու հետևանքով Վարդան Մկրտչի Հարությունյանի վարորդական վկայականը կասեցվել է 6 ամիս ժամկետով: Որոշման պատճենը և կատարման կարգի մասին քաղվածքը ստանալու հատվածում առկա է՝ «հրաժարվել է որոշման իր օրինակը ստանալուց» գրառումը, 12.06.2024 թվական:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին 2025 թվականի հունիսի 11-ի որոշումը, համաձայն որի՝ թիվ 60309824 քրեական վարույթով որպես արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել Վարդան Մկրտչի Հարությունյանի վերաբերյալ թիվ 8180415562 արձանագրությունը, թիվ 8400396469 որոշումը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայությունից ստացված էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության պատճենները։
- Մեղադրյալ Վարդան Մկրտչի Հարությունյանը, հայտարարելով, որ իրեն մեղավոր է ճանաչում, զղջում է կատարվածի համար և օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, դատարանում ցուցմունք տալու ցանկություն չհայտնեց:

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, համաձայն որոնց․
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի սեպտեմբերի 27-ի թիվ ԵԴ1/0973/01/23 դատավճռով Վարդան Մկրտիչի Հարությունյանը մեղավոր է ճանաչվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243.1 հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակել տուգանքը՝ արարքի կատարման պահին գործող նվազագույն աշխատավարձի երկու հարյուր հիսնապատիկի՝ 250.000 (երկու հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով: Դատավճիռների և պատիժների մասնակի գումարման սկզբունքով՝ Վարդան Մկրտիչի Հարությունյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանքը՝ 680.000 (վեց հարյուր ութսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով: Թույլատրվել է Վարդան Մկրտիչի Հարությունյանին դատավճռով սահմանված տուգանքը՝ 680.000 (վեց հարյուր ութսուն հազար) ՀՀ դրամ գումարը, վճարել մաս առ մաս 12 տասներկու ամսվա ընթացքում, յուրաքանչյուր ամիս վճարելով՝ 56.600 հիսունվեց հազար վեց հարյուր ՀՀ դրամ:
Բացի այդ, Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2024 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԱՐԴ/1216/01/24 դատավճռով Վարդան Մկրտչի Հարությունյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում և որպես պատիժ է նշանակվել հանրային աշխատանքներ՝ 100 (հարյուր) ժամ տևողությամբ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով նախատեսված կարգի կիրառմամբ նշանակված պատժին լրիվ գումարվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2023 թվականի սեպտեմբերի 27-ի թիվ ԵԴ1/0973/01/23 դատավճռով նշանակված՝ 680.000 (վեց հարյուր ութսուն հազար) ՀՀ դրամը, և Վարդան Մկրտչի Հարությունյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 680.000 (վեց հարյուր ութսուն հազար) ՀՀ դրամ և հանրային աշխատանքներ՝ 100 (հարյուր) ժամ տևողությամբ: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածով նախատեսված կարգով թույլատրվել է տուգանքի մաս առ մաս վճարումը, տուգանքի վճարման համար սահմանվել է 12 ամիս և պարտավորեցվել է սույն դատավճիռը կատարման հանձնելուց հետո մինչև յուրաքանչյուր ամսվա 15-ը վճարել ամսական 56.666,666 (հիսունվեց հազար վեց հարյուր վաթսունվեց ամբողջ վեց հարյուր վաթսունվեց հազարերորդական) ՀՀ դրամ գումար։
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ քարտադարանի ձև 9 տեղեկանքի համաձայն՝ հանրային աշխատանքներ պատիժը 2025 թվականի ապրիլի 15-ին կատարվել են։
- ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Արմավիրի մարզային մարմնից ստացված գրությունը, համաձայն որի՝ թիվ ԵԴ1/0973/01/23 քրեական գործով Վարդան Մկրտչի Հարությունյանը վճարում չի կատարել, գույքի բռնագանձման միջնորդություն է ներկայացվել դատարան, որը բավարարվել է և կատարման է ուղարկվել հարկադիր կատարման ծառայություն։ Իսկ հանրային աշխատանքներ պատիժը կատարվել է։
- մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Վարդան Մկրտչի Հարությունյանի ստացած եկամուտների վերաբերյալ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված գրությունը, համաձայն որի՝ հայցվող ժամանակահատվածում Վ․Հարությունյանը չի հանդիսացել վարձու աշխատող և նրա եկամտի վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն։

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների բավարար համակցություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարելու Վարդան Հարությունյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական հանգամանքները՝ բացառելով դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
Հիմնական և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Վարդան Մկրտչի Հարությունյանի՝ թիվ 8400396469 որոշմամբ 2024 թվականի հունիսի 12-ին տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը 6 ամիս ժամկետով կասեցված լինելը և այդ մասին պատշաճ իրազեկված լինելը,
- Վարդան Մկրտչի Հարությունյանի կողմից 2024 թվականի օգոստոսի 13-ին՝ ժամը 08:18-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Իսակովի պողոտայում «Մերսեդես» մակնիշի, 05 ED 100 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան վարելը,
- ներկայացված մեղադրանքում Վարդան Մկրտչի Հարությունյանի կողմից իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը,
- հանցանքը կատարելու պահին դատվածություն ունենալը,
- մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Վարդան Մկրտչի Հարությունյանի ստացած եկամուտների վերաբերյալ տվյալների բացակայությունը։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի օգոստոսի 27-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Վարդան Մկրտչի Հարությունյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Վ․Հարությունյանի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը։
Դատարանը, հաստատված համարելով մեղադրյալ Վարդան Մկրտչի Հարությունյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ Վարդան Մկրտչի Հարությունյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ պետք է դիտարկել ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը համահունչ է Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը):
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Վարդան Հարությունյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանք է հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար:
2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որը՝
1) վերացվել է օրենքով սահմանված կարգով,
2) առաջացել է մինչև անձի 18 տարին լրանալը կատարված հանցագործության հետևանքով,
3) առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով»:
Վերոգրյալ իրավանորմի լույսի ներքո Դատարանը, ուսումնասիրելով Վարդան Հարությունյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, արձանագրում է, որ Վ․Հարությունյանը նախկինում դատապարտված է եղել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 243․1 հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 680.000 ՀՀ դրամի չափով, ուստի հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետի համաձայն՝ հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որն առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Վ․Հարությունյանի արարքում հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս պետք է հաշվի չառնվի Վ․Հարությունյանի ունեցած նախկին դատվածությունը:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքների համար մեղադրյալ Վարդան Մկրտչի Հարությունյանը ենթակա է պատժի։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
(…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
(…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Արարքի կատարման պահին գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝ պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով»:
Դատարանը նախ հարկ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով որպես պատիժ նախատեսված են տուգանքը, հանրային աշխատանքները և կարճաժամկետ ազատազրկումը։
Դատարանը մեղադրյալ Վարդան Մկրտչի Հարությունյանի նկատմամբ հնարավոր չի համարում տուգանք պատժատեսակի նշանակումը, քանի որ իրատեսական չի համարում տուգանք պատժատեսակի նշանակումը և մեղադրյալ Վարդան Հարությունյանի կողմից դրա կրման հնարավորությունը: Այսինքն, Դատարանը չունի լիարժեք վստահություն առ այն, որ տուգանք պատժատեսակի նշանակման դեպքում այն ընդհանրապես կկատարվի և կծառայի պատժի նպատակների ապահովմանը: Ավելին, լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում դատապարտված մեղադրյալ Վ․Հարությունյանը տվել է իր համաձայնությունը հանրային աշխատանքներ պատժատեսակի կիրառմամբ պատիժը կրելու վերաբերյալ: Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ պատժի համակարգը կառուցված է այն տրամաբանությամբ, որ յուրաքանչյուր հաջորդող պատժատեսակ առավել խիստ է, քան նախորդողը, իսկ ՀՀ քրեական օրենսդրությամբ տուգանք պատժատեսակին հաջորդում է հանրային աշխատանքներ պատժատեսակը, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Վ․Հարությունյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժ հանրային աշխատանքների ձևով: Նշված եզրահանգման հիմքում ընկած է նաև այն փաստը, որ նախկինում դատարանի կողմից մեղադրյալ Վ․Հարությունյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակված պատիժը չի կատարվել, որպիսի հանգամանքով էլ պայմանավորված ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կողմից ներկայացվել է միջնորդություն՝ տուգանքի չափին համարժեք գույք բռնագանձելու վերաբերյալ, որը բավարարվել է:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանրային աշխատանքները դատարանի նշանակած և իրավասու մարմնի որոշած վայրում չվարձատրվող, դատապարտյալի ուսումնառությունից կամ աշխատանքից ազատ ժամանակահատվածում նրա կողմից հանրության համար օգտակար այնպիսի աշխատանքների կատարումն է, որոնք չեն վտանգում նրա ֆիզիկական կամ հոգեկան առողջությունը։
2. Հանրային աշխատանքները դատապարտյալի համաձայնությամբ ոչ ավելի, քան օրական 4 ժամ տևողությամբ սահմանվում են ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ 60-270 ժամ տևողությամբ:
(…)»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Վարդան Մկրտչի Հարությունյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքը։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ արարքի կատարման պահին գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարյուր ժամ հանրային աշխատանքներ պատժատեսակի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Վ․Հարությունյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ Վարդան Մկրտչի Հարությունյանի վերաբերյալ թիվ 8180415562 արձանագրությունը, թիվ 8400396469 որոշումը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայությունից ստացված էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության պատճենները պետք է պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, վարութային ծախսեր, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Վարդան Մկրտչի Հարությունյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 100 (հարյուր) ժամ տևողությամբ:
Վարդան Մկրտչի Հարությունյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերը պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ