ԵԴ1/2469/01/25







Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«15» հոկտեմբերի 2025 թվական քաղաք Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ` ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` ԳՈՀԱՐ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ ԴԻԱՆԱ ԿՅՈՒՐԵՂՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ԱԼԲԵՐՏ ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆԻ

«Աջափնյակ 1» նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (ծնված՝ 1996 թվականի մարտի 15-ին՝ Արմավիրի մարզի Էջմիածին քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չդատված, չի աշխատում, հաշվառման և բնակության հասցե՝ Արմավիրի մարզ, քաղաք Վաղարշապատ, Արագածի զանգված 1/3-րդ շենք, 6-րդ բնակարան, որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը)։

1. Նկարագրական մաս.
2024 թվականի նոյեմբերի 17-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60712224 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հունիսի 10-ին Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
2025 թվականի հունիսի 11-ին Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի հուլիսի 9-ին մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան են մուտքագրվել քրեական վարույթի նյութերը։
2025 թվականի հուլիսի 10-ին քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Վ․Ջիվանյանին, որով 2025 թվականի հուլիսի 14-ին ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
2025 թվականի սեպտեմբերի 10-ին ավարտվել են հիմնական դատալսումները և Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանի նկատմամբ կայացվել է մեղադրական վերդիկտ` Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, նույն օրն իրականացվել են լրացուցիչ դատալսումներ։

1.1. Մեղադրանքի փաստական նկարագրություն.
Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ նա, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես․
Ալբերտ Բաղդասարյանը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ, ոստիկանության լեյտենանտ Արմինե Վարդանյանի` 2024 թվականի հոկտեմբերի 5-ի թիվ 8400674129 որոշմամբ 6 ամիս ժամկետով` 05.10.2024 թվականից մինչև 05.04.2025 թվականը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելով և հաստատապես իմանալով այդ մասին, 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 15:00-ի սահմաններում, «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում վարել է «Նիսսան» մակնիշի 37 TO 124 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Նվեր Մուրադյանի կողմից նույն օրը՝ ժամը 15:10-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180424505 արձանագրությունը։

1.2. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցներ.
Դատաքննությամբ հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները՝
Մեղադրյալ Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ ընդունում է մեղավորությունը ներկայացված մեղադրանքում, տեղյակ լինելով, որ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում է, 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 15:00-ի սահմաններում, «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում վարել է «Նիսսան» մակնիշի 37 124 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180424505 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ 11․11․2024թ. ժամը 15։00-ին, Երևան քաղաքի Զվարթնոց օդանավակայանում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձը՝ Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանը, վարել է տրանսպորտային միջոց։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 4/

Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված՝ Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանի վարորդական վկայականի տվյալները, որի համաձայն՝ վարորդական վկայականի կարգավիճակը նշված է «Կասեցված», սկիզբը՝ 05․10․2024թ․, ավարտը՝ 05․04․2025թ․։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 5/

Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8400674129 արձանագրությունը և որոշումը, որի համաձայն՝ Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցվել է 6 (վեց) ամիս ժամկետով։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 6/

Զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը և արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որոնց զննվել և արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել թիվ Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանի վերաբերյալ թիվ 8180424505 արձանագրությունը, թիվ 8400674129 որոշումը, ՀՀ ՆԳՆ ՃՈ էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված փաստաթղթի պատճենները։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 42, 44-46/

Լրացուցիչ դատալսումներում Դատարանը հետազոտել է նաև հետևյալ ապացույցները.
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված ձև 8 տեղեկանքը, դատվածության և հետախուզման առկայության հարցման ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայությունից ստացված տեղեկատվությունը, որոնց համաձայն՝ Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանը Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2025 մարտի 3-ի թիվ ԱՐԴ/0049/01/25 քրեական գործի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ նշանակվել է 375․000 ՀՀ դրամ տուգանք, որին լրիվ գումարվել է Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 դեկտեմբերի 9-ի թիվ ԱՐԴ/1202/01/24 քրեական գործի դատավճռով նշանակված տուգանքը և վերջնական պատիժ նշանակվել 750․000 ՀՀ դրամ տուգանք, որի վճարման համար սահմանվել է 12 ամիս ժամկետ։ Նշանակված տուգանքից վճարվել է 159․750 ՀՀ դրամ։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

Պետական եկամուտների կոմիտեի շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի հարցվող ժամանակահատվածում Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանի եկամուտը բացակայում է։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանի վերաբերյալ տեղեկություններ առկա չեն։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

1.3. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով սույն գործով ձեռք բերված ապացույցները և դրանք գնահատելով վերաբերելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, եզրահանգում է․ հաստատված է, որ մեղադրյալ Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 15:00-ի սահմաններում, «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում վարել է «Նիսսան» մակնիշի 37 TO 124 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։ Մասնավորապես՝ մեղադրյալն իր ցուցմունքով նշել է, որ տեղյակ է եղել, որ վարորդական իրավունքը կասեցված է և մեղադրանքում նշված օրը վարել է ավտոմեքենա, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ արձանագրվել է մեղադրանքում նշված ժամանակահատվածում մեղադրյալի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի հաշվառման շտեմարանից արտատպված քաղվածքով և վարչական իրավախախտման վերաբերյալ որոշմամբ արձանագրվել է մեղադրյալի՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված լինելը։
Դատարանը հաստատված է համարում նաև, որ Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանը, տվել է խոստովանական ցուցմունք և չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը։

2. Պատճառաբանական մաս.
2.1. Քննարկելով մեղադրյալ Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանին առաջադրված մեղադրանքի փաստակազմը հաստատված լինելու հանգամանքը և դրա իրավաբանական որակումը՝ Դատարանը պետք է պատասխանի հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
բ) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
գ) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
դ) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ.
ե) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման։
2.1.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Դատարանը գտնում է, որ հետազոտված ապացույցներով հաստատվել է, որ մեղադրյալ Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում 2024 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ ժամը 15:00-ի սահմաններում, «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում վարել է «Նիսսան» մակնիշի 37 TO 124 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը։
2.1.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
11․11․2024թ․ դրությամբ գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը։
(․․․)»:
Նշված հանցակազմի օբյեկտը երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործումն ապահովող հասարակական հարաբերություններն են, օբյեկտիվ կողմը՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը: Սուբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ, իսկ սուբյեկտը 16 տարին լրացած անձն է։
Հաստատված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են բերված հանցակազմի հատկանիշներին, հետևաբար ապացուցված է արարքի քրեական հակաիրավականությունը։
2.1.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Հետազոտված ապացույցներով՝ մեղադրյալի ցուցմունքով, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ հաստատվել է, որ մեղադրյալ Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանին վերագրված արարքը կատարվել է նրա կողմից։
2.1.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Քննարկվող հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ։ Այսինքն՝ հանցավորը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ կասեցված լինելու կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում, կամ հրաժարվում կամ խուսափում է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։ Տվյալ դեպքում՝ մեղադրյալի ցուցմունքով, ՀՀ էլեկտրոնային կառավարման համակարգից արտատպված քաղվածքով հաստատվել է, որ նա գիտակցել է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց, հետևապես հաստատվել է դատապարտված մեղադրյալ Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանի մեղքը նրան վերագրված արարքի կատարման մեջ։
2.1.5. Անդրադառնալով «ե» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Սույն գործի դատաքննությամբ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ապացուցված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասում նկարագրված դիսպոզիցիային։
2.2. Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ դատապարտված մեղադրյալ Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյո՞ք Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանի նկատմամբ.
դ) Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:»:
Դատարանն արձանագրում է, որ Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանի քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքներ չկան։
2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանին պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար։
2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…):»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ քրեական գործով արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…): Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»: (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետը)։
Անդրադառնալով արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ քրեական գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-15-րդ կետերը):
Վերը մեջբերված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալ Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն,
- հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ խոստովանել է իր կողմից կատարած իրավախախտումը,
- հանցանքը կատարելու պահին դատված չի եղել։
Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանի նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված տուգանք պատժատեսակը՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով։
«Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝ Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը կազմել է 75․000 դրամ:
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանին մեղսագրվող հանցանքը ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամսվա ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամուտը բացակայում է, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանի նկատմամբ տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելիս որպես ելակետ պետք է ընդունել նրա կողմից հանցանք կատարելու պահին գործող Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը, այսինքն՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը։ Նշված պայմաններում նրա նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակվելիք պատժաչափը կազմում է 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ:
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Ալբերտ Բաղդասարյանը Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2025 մարտի 3-ի թիվ ԱՐԴ/0049/01/25 քրեական գործի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ նշանակվել է 375․000 ՀՀ դրամ տուգանք, որին լրիվ գումարվել է Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 դեկտեմբերի 9-ի թիվ ԱՐԴ/1202/01/24 քրեական գործի դատավճռով նշանակված տուգանքը և վերջնական պատիժ նշանակվել 750․000 ՀՀ դրամ տուգանք, որի վճարման համար սահմանվել է 12 ամիս ժամկետ։ Նշանակված տուգանքից վճարվել է 159․750 ՀՀ դրամ։ Այսինքն՝ Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանն ունի չկրած պատիժ, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասով, համաձայն որի՝ «Պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը: Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը և պատժի կրման սկիզբ է համարվում առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրման սկիզբը:»։
Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կանոններով հանցանքների համակցությամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2025թ․ մարտի 3-ի թիվ ԱՐԴ/0049/01/25 դատավճռով նշանակված տուգանքի չկրած մասը և Ալբերտ Բաղդասարյանի նկատմամբ վեջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 965․250 (ինը հարյուր վաթսունհինգ հազար երկու հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամ։

2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը: Միաժամանակ հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանը չի առարկել տուգանք պատժատեսակին, սակայն նշել է, որ ի վիճակի չէ նշանակված տուգանքն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել, և միջնորդել է թույլատրել այն վճարել մեկ տարվա ընթացքում, ուստի Դատարանը, հաշվի առնելով այդ հանգամանքները, թույլատրելի է համարում նրա կողմից տուգանքը մաս առ մաս վճարելը՝ 1 տարի ժամկետում:
2.3. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի արգելադրման, վարութային ծախսերի, իրեղեն ապացույցների վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
2.4. Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 99-րդ հոդվածի կարգավորումներով, գտնում է, որ քրեական գործով ապացույցները պետք է թողնել քրեական գործի նյութերում։
2.5. Անդրադառնալով մեղադրյալ Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցին՝ բացակայելու արգելքին, Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում մեղադրյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
2.6. Սույն դատական ակտը կայացնելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 99-րդ, 276-րդ, 347-350-րդ հոդվածներով։

3. Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերոգրյալից` Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի 11-րդ մասի կանոններով պատժին լրիվ գումարել Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2025թ․ մարտի 3-ի թիվ ԱՐԴ/0049/01/25 դատավճռով նշանակված տուգանքի չկրած մասը և Ալբերտ Բաղդասարյանի նկատմամբ վեջնական պատիժ նշանակել տուգանք 965․250 (ինը հարյուր վաթսունհինգ հազար երկու հարյուր հիսուն) ՀՀ դրամ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կանոններով Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի վճարման համար սահմանել 1 (մեկ) տարի ժամկետ և թույլատրել տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ յուրաքանչյուր ամիս հավասարաչափ վճարելու կարգով:
Ալբերտ Հրաչյայի Բաղդասարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ