Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/2459/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
15.4
Պատասխանող
Վազգեն Ստեփանյան Ալեքսանդրի
Վազգեն Ստեփանյան
Վազգեն Ստեփանյան
Վազգեն Ստեփանյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Սամվել Յուզբաշյան
Քրեական վերաքննիչ
Մնացական Հարությունյան
Արմեն Բեկթաշյան
Ադրինե Ղուկասյան
Հոդվածներ
Երևանի քրեական դատարան
ՀՀ Քրեական օրենսգիրք
Հոդված 344 Մաս 1
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Սամվել Յուզբաշյան
Քրեական վերաքննիչ
Մնացական Հարությունյան
Արմեն Բեկթաշյան
Ադրինե Ղուկասյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2026-01-19 | 16:30 | 5 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-10-15 | 12:30 | 6 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-09-15 | 16:00 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-07-24 | 10:00 | 6 | Նիստը կայացել է |
ԵԴ1/2459/01/25
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ԵՎ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹԸ
ԿԱՐՃԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
«15» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը՝ նախագահությամբ դատավոր Ս.Յուզբաշյանի, քարտուղարությամբ՝ Ա.Քոչարյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ա.Հեբոյանի, պաշտպան Ե.Սարգսյանի, մեղադրյալ Վ.Ալեքսանդրյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի (ծնված՝ 16.05.2002 թվականին, ազգությամբ հայ, ԼՂՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, աշխատում է որպես վարորդ-առաքիչ, չամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, դատվածություն չունեցող, հաշվառված՝ Արարատի մարզ, ք.Մասիս, Հանրապետության փողոց, 2/35 տուն հասցեում, որպես խափանման միջոց է ընտրված ՀՀ-ից բացակայելու արգելքը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով) նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ ՎՎԻ բաժնի ավագ տեսուչ, ոստիկանության կապիտան Ե.Վարդանյանը առերևույթ հանցանքի վերաբերյալ հաղորդում է ներկայացրել /հատոր 1-ին, գ.թ. 2/:
2025 թվականի հունվարի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ա.Թովմասյանը արձանագրություն է կազմել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 60108725 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին /հատոր 1-ին, գ.թ. 9/:
2025 թվականի հունիսի 23-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում այն բանի համար, որ նա «6 ամիս ժամկետով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես.
Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կայացված թիվ 8400766888 որոշմամբ 2024 թվականի նոյեմբերի 10-ից 6 ամիս ժամկետով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում և 2024 թվականի նոյեմբերի 10-ին տեղեկացված լինելով սույն որոշման մասին, 2024 թվականի դեկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 15:00-ին, Երևան քաղաքի Նուբարաշեն փողոցում վարել է «Վազ» մակնիշի, 21 UO 021 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից նույն օրը՝ ժամը 16:00-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180417772 արձանագրությունը» /հատոր 1-ին, գ.թ. 24/:
Նույն օրը նրան մեղադրանք է ներկայացվել /հատոր 1-ին, գ.թ. 30-33/:
2025 թվականի հունիսի 24-ին որոշում է կայացվել թիվ 60108725 քրեական վարույթով մեղադրյալ Վ.Ստեփանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելք կիրառելու մասին /հատոր 1-ին, գ.թ. 26-27/:
2025 թվականի հունիսի 25-ին արձանագրություն է կազմվել համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին /հատոր 1-ին, գ.թ. 48/:
2025 թվականի հունիսի 30-ին կազմվել է թիվ 60108725 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը /հատոր 1-ին, գ.թ. 49-56/:
2025 թվականի հուլիսի 08-ին որոշում է կայացվել թիվ 60108725 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին։
2025 թվականի հուլիսի 08-ին թիվ 60108725 քրեական գործը մուտք է եղել դատարան, էլեկտրոնային եղանակով նույն օրը թիվ ԵԴ1/2459/01/25 համարի ներքո մակագրվել և նույն թվականի հուլիսի 09-ին հանձնվել է դատավոր Ս.Յուզբաշյանին։
2025 թվականի հուլիսի 10-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
Նախնական դատալսումների ընթացքում հանրային մեղադրող հայտնեց, որ 2025 թվականի հունվարի 10-ին քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ այլ դեպքի վերաբերյալ շարադրանքը տեխնիկական վրիպակի արդյունք է։
Պաշտպան Ե.Սարգսյանը հայտնեց, որ եթե հաղորդման հիման վրա առկա չէ պատշաճ արձանագրություն քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին, հետևաբար ողջ նախաքննությունն անթույլատրելի է եղել։
Ուսումնասիրելով վարույթի անհրաժեշտ նյութերը և լսելով վարույթի մասնակիցների դիրքորոշումները՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝
«քրեական վարույթ` առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ ձևով տեղեկանալու պահից սույն օրենսգրքով սահմանված պետական մարմինների և պաշտոնատար անձանց կողմից իրենց իրավասության սահմաններում իրականացվող ընթացակարգ, որը դրսևորվում է վարութային գործողությունների կատարմամբ և դատավարական ակտերի ընդունմամբ»:
Նույն օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթն իրականացնող մարմիններն են`
1) քննիչը` վարույթը նախաձեռնելու պահից մինչև մեղադրական եզրակացությունը կամ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը հսկող դատախազին հանձնելը,
/.../»:
Նույն օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քննիչն իր իրավասության սահմաններում պարտավոր է քրեական վարույթ նախաձեռնել, եթե առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ հաղորդումը ստացվել է`
1) ֆիզիկական անձից.
/.../
2. Համապատասխան հաղորդումը համարվում է առերևույթ հանցանքի մասին, եթե դրանով փաստվում է այնպիսի դեպք կամ գործողություն կամ անգործություն, որին ողջամտորեն կարող է տրվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ արարքին համապատասխանելու նախնական իրավական գնահատական:
/.../»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Արձանագրության մեջ նշվում են քննիչի անունը, ազգանունը, պաշտոնը, քրեական վարույթ նախաձեռնելու առիթը, հաղորդմամբ ներկայացված առերևույթ հանցանքի փաստական նկարագրությունը, քրեական oրենսգրքի այն հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետը, որի հատկանիշներով սկսվում է վարույթը, հաղորդմանը կցված նյութերի ցանկը` այդպիսիք լինելու դեպքում»:
Նույն օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի համաձայն՝
« 1. Այն դեպքում, երբ հաղորդումը չի համապատասխանում սույն օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերով նախատեսված պայմաններին, քննիչը քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն չի կազմում, որի վերաբերյալ հաղորդումն ստանալու պահից 24 ժամվա ընթացքում գրավոր տեղեկացնում է հսկող դատախազին՝ նշելով քրեական վարույթ չնախաձեռնելու հիմքը:
/.../»:
Նույն օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Մինչդատական վարույթի ընթացքում հսկող դատախազը՝
/.../
2) իր լիազորություններն իրականացնելիս առերևույթ հանցագործության հատկանիշներ հայտնաբերելու դեպքում քննիչին անհապաղ հանձնարարում է նախաձեռնել քրեական վարույթ և սկսել նախաքննություն, իսկ ենթադրյալ հանցանքի փաստական նկարագրությունը կամ դրան տրված իրավական գնահատականը շտկելու անհրաժեշտության դեպքում՝ փոփոխություն կատարել քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ,
/.../»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 41-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն՝
«1. Քննիչը`
/…/
3) նախաքննության ընթացքում ենթադրյալ այլ հանցագործության հատկանիշներ հայտնաբերելու դեպքում կազմում է քրեական վարույթ նախաձեռնելու վերաբերյալ արձանագրություն` այդ մասին անհապաղ գրավոր տեղեկացնելով հսկող դատախազին. /…/»։
Վերոշարադրյալ նորմերի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ մինչդատական վարույթի սահմաններն ըստ փաստերի (in rem) և քրեաիրավական որակման ընդգծվում է մասնավորապես քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ, իսկ ըստ անձի (in personam)՝ որպես կանոն՝ անձի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու որոշմամբ:
Քննարկվող նորմերից ուղղակիորեն հետևում է, որ վարույթն իրականացնող մարմնի ողջ գործունեությունը կապվում է քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ նկարագրված փաստերի և դրանց տրված քրեաիրավական որակման հետ (in rem), իսկ անձնային (in personam) սահմաններ նշված լինելու դեպքում՝ նաև անձի հետ, նրանք կարող են քննություն իրականացնել բացառապես այդ շրջանակներում: Դատարանի հետևությունն առ այն, որ նախաքննության սահմաններն ընդգծվում են նախևառաջ քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ նկարագրված իրավաբանական փաստերով ու դրանց տրված քրեաիրավական որակմամբ, ուղղակիորեն ամրագրված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն՝ արձանագրության մեջ նշվում են, ի թիվս այլոց, հաղորդմամբ ներկայացված առերևույթ հանցանքի փաստական նկարագրությունը, քրեական oրենսգրքի այն հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետը, որի հատկանիշներով սկսվում է վարույթը: Ինչ վերաբերում է անձնային սահմանների ֆակուլտատիվությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դեռևս նախկին օրենսգրքի գործողության պայմաններում Լ.Պողոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել առ այն, որ քրեական գործը հարուցվում է դեպքի առթիվ, այլ ոչ թե անձի նկատմամբ, և անձին անհատականացնող տվյալներ չպետք է նշել քրեական գործ հարուցելու մասին որոշմամբ (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Լ.Պողոսյանի վերաբերյալ 22.12.2011թ. թիվ ԵԿԴ/0136/11/11 որոշումը): Գաղափարախոսական տեսանկյունից նշված դիրքորոշումը՝ անձին անհատականացնող տվյալներ նշելու պահանջի բացակայության վերաբերյալ կիրառելի է նաև գործող օրենսգրքի կարգավորումների պայմաններում։ Միևնույն ժամանակ, եթե վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում բնութագրվում է կոնկրետ անձի գործողությունները որպես նախաձեռնման հիմք, ապա դրանով իսկ նախանշվում են նաև վարույթի անձնային սահմանները։
Հակառակ մոտեցման դեպքում, եթե վարույթն իրականացնող մարմինը դուրս գա այդ սահմաններից և քննություն իրականացնի այլ փաստերի առթիվ, որոնք նշված չեն քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ կամ նոր քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ, արժեզրկվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, 41-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետում, ինչպես նաև 38-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետում ամրագրված պահանջները:
Վերոգրյալի հետ մեկտեղ Դատարանն արձանագրում է, որ մինչդատական վարույթի սահմանները ստատիկ չեն, այլ դինամիկ են և կարող են փոփոխվել, սակայն օրենսդիրը նախատեսել է այդ սահմանները փոփոխելու հատուկ կանոններ, որոնք պետք է պահպանել, որպեսզի թույլ չտրվի քրեադատավարական օրենքի էական խախտում: Մասնավորապես՝ մինչդատական վարույթի սահմանները փոփոխելու կառուցակարգեր են
- այլ հանցագործության հատկանիշներով քրեական վարույթի նախաձեռնումը և այն քննվող վարույթին միացնելը (սահմանների ընդլայնում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մաս),
- քննվող վարույթից նոր վարույթ անջատելը (սահմանների նեղացում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
- ենթադրյալ հանցանքի փաստական նկարագրությունը կամ դրան տրված իրավական գնահատականը շտկելու անհրաժեշտության դեպքում՝ հսկող դատախազի հանձնարարությամբ քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ փոփոխություն կատարելը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետ),
- քրեական հետապնդում չիրականացնելը կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 196-րդ հոդված)։
Վերոգրյալի հիման վրա՝ Դատարանը փաստում է, որ կանոնն այն է, որ յուրաքանչյուր հանցագործության դեպքի առթիվ պետք է նախաձեռնվի առանձին քրեական վարույթ և ըստ այդմ՝ իրականացվի քննություն: Եթե նախաքննության մարմինն իրավունք ունենա դուրս գալու, շեղվելու քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ նկարագրված փաստական հանգամանքների շրջանակներից և քննություն իրականացնի քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ չնշված և ինքնուրույն քրեաիրավական որակման արժանի փաստերի շուրջ, ապա կարող է ստացվել այնպիսի իրավիճակ, որ որևէ վարույթի շրջանակներում իրականացվի քննություն այդ վարույթի հետ առնչություն չունեցող որևէ այլ հանցագործության դեպքով՝ առանձին քրեական վարույթ նախաձեռնելու, կամ նախաձեռնելու արձանագրությունը շտկելու հարցի լուծումը շրջանցելու, գործնական ավելորդ բարդություններից և խնդիրներից խուսափելու կամ հնարավոր սխալներից ապահովագրվելու համար: Մինչդեռ նախաքննության սահմանների ինստիտուտը հենց նրա համար է, որպեսզի իրավասու մարմինների գործողությունները սահմանափակվեն կոնկրետ վարույթի համար հիմք ծառայած փաստերի շրջանակներում քննություն իրականացնելով, իսկ դրանից դուրս այլ փաստերի առնչությամբ կատարված բոլոր գործողությունները համարվեն ոչ իրավաչափ՝ համապատասխան հետևանքներով:
Դատարանի համոզմամբ՝ նման կանոնակարգումներ տալով օրենսդրի նպատակն է եղել ընդգծել նախաքննության մարմինների գործունեության շրջանակները, որպեսզի նրանք քրեական վարույթով քննություն չիրականացնեն այնպիսի փաստերի և դրանց տրված քրեաիրավական որակման շրջանակներում, որոնք ներառված չեն քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ կամ որոնց առնչությամբ նոր քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն չի կազմվել:
Քննարկվող պահանջը հատկապես կարևորվում է նրանով, որ անձի հիմնական իրավունքների սահմանափակման իրավաչափության պայմանների շարքում նախատեսված է նաև կոնկրետ հանցագործության վերաբերյալ նախաձեռնված քրեական վարույթի պարտադիրությունը։ Վերջինով պայմանավորված էլ նախատեսված է այդպիսի սահմանափակումների վերաբերյալ դատարան ներկայացվող միջնորդություններին կից վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունը կցելու պահանջ։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում նախանշված սահմանները էական նշանակություն են ստանում համապատասխան քննչական գործողության կատարման իրավաչափ նպատակի և անհրաժեշտության (համաչափության) հարցերի գնահատման շրջանակներում։
Անդրադառնալով մինչդատական վարույթի սահմանները խախտված լինելու իրավական հետևանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ՝
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե`
/.../
8) վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա.
/.../»։
Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական հետապնդումը բացառող քննարկվող հիմքի բովանդակությունը կազմում են հետևյալ պայմանները՝
- առկա է արդյոք հանցագործության տվյալ դեպքի վերաբերյալ իրավասու սուբյեկտի կողմից նախաձեռնված վարույթ, եթե՝ այո,
- այն նախաձեռնվել է արդյոք օրենսգրքով նախատեսված աղբյուրից դրա վերաբերյալ ստացված տեղեկության հիման վրա։
Այսինքն՝ քրեական հետապնդումը բացառող նշված հիմքի առկայության կամ բացակայության վերաբերյալ եզրահանգում կարող է կատարվել վերոնշյալ պայմանների հաջորդականությամբ ստուգման արդյունքում, իսկ դրանցից որևէ մեկի բացակայությունը կհանգեցնի հետապնդումը բացառող քննարկվող հիմքի կիրառելիության։ Վերջին դիրքորոշման տեսանկյունից Դատարանը հաշվի է առնում քննարկվող հանգամանքի նպատակային ուղղվածությունը և բնույթը, այն, որ կոնկրետ հանցանքի դեպքով նախաձեռնված քրեական վարույթի բացակայությունը, որպես իրավաբանական փաստ իր ծավալով ավելի լայն է, քան նախաձեռնման օրինական հիմքի բացակայությունը, ուստի եթե քրեական հետապնդումը բացառվում է ավելի նեղ պայմանի առկայության դեպքում, այն չի կարող չբացառվել ավելի լայն պայմանի առկայության դեպքում (եթե օրենքը ժխտում է նվազը, այն ժխտում է նաև ավելին, «a maiore ad minus» իրավամեկնաբանման կանոն):
Մասնավորապես, Դատարանի քննարկվող նորմի նպատակը վարույթի օրինական մեկնարկն ապահովելն է և դրանով պայմանավորված հետագա քրեադատավարական միջոցների անհարկի օգտագործումը կանխելը։ Դրա մասին վկայում է նաև այն, որ առանց պատշաճ կարգով քրեական վարույթ նախաձեռնելու չի կարող լինել վարույթ իրականացնող մարմին (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ քննիչը վարույթ իրականացնող մարմին է վարույթը նախաձեռնելու պահից մինչև մեղադրական եզրակացությունը կամ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը հսկող դատախազին հանձնելը), չեն կարող կատարվել վարութային գործողություններ և ընդունվել դատավարական ակտեր (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝ քրեական վարույթը առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ ձևով տեղեկանալու պահից սույն օրենսգրքով սահմանված պետական մարմինների և պաշտոնատար անձանց կողմից իրենց իրավասության սահմաններում իրականացվող ընթացակարգ է, որը դրսևորվում է վարութային գործողությունների կատարմամբ և դատավարական ակտերի ընդունմամբ), իսկ առանց առերևույթ հանցանքի մասին տեղեկությունը օրինական աղբյուրից ստացված լինելու չի կարող նախաձեռնվել քրեական վարույթ (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ քրեական վարույթ չի կարող նախաձեռնվել, եթե հանցանքի մասին տեղեկությունն ստացվել է սույն հոդվածով չնախատեսված, այդ թվում` անհայտ կամ չբացահայտված աղբյուրից)։
Այսինքն՝ օրենսդիրը քննարկվող հիմքի նախատեսմամբ բացառում է ի սկզբանե հակաիրավական հանրային գործունեությունը շարունակելու հնարավորությունը՝ անկախ որևէ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցված լինելու կամ չլինելու հանգամանքից։
Անդրադառնալով սույն գործի փաստերին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ ՎՎԻ բաժնի ավագ տեսուչ, ոստիկանության կապիտան Ե.Վարդանյանի հաղորդման համաձայն՝ «Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի /.../ նկատմամբ 22.12.2024թ.-ին՝ ժամը 16:00-ին կազմված թիվ 8180417772 արձանագրությունը, ըստ որի՝ վերջինս 22.12.2024թ.-ին՝ ժամը 15:00-ին, Երևան քաղաքի Նուբարաշեն փողոցում, «ՎԱԶ» մակնիշի 21 UO 021 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված /.../» /հատոր 1-ին, գ.թ. 2/:
Վարույթ նախաձեռնելու մասին 2025 թվականի հունվարի 10-ի արձանագրության համաձայն՝ «/.../ Ելենա Վարդանյանից հաղորդում է ստացվել այն մասին, որ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանը /.../ մեկ տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 18.12.2024 թվականին ժամը 16:45-ին, Երևան քաղաքի Էրեբունու փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 22 PP 050 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից 18.12.2024 թվականին՝ ժամը 17:15-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն»:
Վկայակոչված դատավարական փաստաթղթերի բովանդակությունից ակնհայտ է, որ չնայած ներկայացված հաղորդումը տեղեկություններ է պարունակում Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերագրելի գործողությունների վերաբերյալ, սակայն դրանք չեն շարադրվել և տեղ չեն գտել դրա հիման վրա քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում։ Մասնավորապես, նախաձեռնված քրեական վարույթը վերաբերելի չէ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերագրելի որևէ փաստական հանգամանքի, նման հանգամանքներ, այդ թվում՝ ընդհանրական բնույթի, նկարագրված չեն քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությամբ։ Ավելին, քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ նկարագրված է այլ անձի կողմից, այլ ժամանակահատվածում, այլ տրանսպորտային միջոց վարելու և դրա արդյունքում կազմված այլ արձանագրության մասին տեղեկություններ:
Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ հանցանքի ենթադրյալ կատարման դեպքի առթիվ քրեական վարույթ չի նախաձեռնվել, վարույթի քննությունն իրականացվել է այլ անձի՝ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի կողմից (ենթադրյալ) հանցանքի կատարման կապակցությամբ նախաձեռնված քրեական վարույթի շրջանակներում, որը հավասարազոր է նախաձեռնված քրեական վարույթի բացակայությանը։ Հետևաբար՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված՝ քրեական վարույթը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա նախաձեռնված լինելու հիմքով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
/…/
3) մեղադրյալի նկատմամբ դադարեցվել է քրեական հետապնդումը, և սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները.
/…/»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 315-րդ հոդվածը սահմանում է.
«1. Սույն օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-14-րդ կետերով նախատեսված որևէ հանգամանքի առկայության դեպքում, երբ դա հնարավոր է առանց ապացույցների հետազոտման, դատարանը որոշում է կայացնում քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին: Եթե քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքը վերաբերում է մեղադրյալներից մեկին, ապա քրեական հետապնդումը դադարեցվում է միայն նրա նկատմամբ՝ առանց վարույթը կարճելու:
2. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշմամբ վերացվում են տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները, իսկ վարույթը կարճելու դեպքում` նաև այլ անձանց նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները: Վարույթը կարճելու մասին որոշմամբ լուծվում է նաև իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը:
3. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին որոշման պատճենն ուղարկվում է հանրային մեղադրողին և վարույթի մասնավոր մասնակիցներին»:
Նման պայմաններում Դատարանն, արձանագրելով որ առկա է նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետով նախատեսված՝ քրեական գործի վարույթը կարճելու հիմք, գտնում է, որ թիվ ԵԴ1/2459/01/25 քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ, 13-րդ, 270-րդ, 311-րդ, 315-րդ, 352-րդ, 364-րդ հոդվածներով` Դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված հիմքով:
2. Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները, վերացնել:
3. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի պատճենները պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
4. Թիվ ԵԴ1/2459/01/25 քրեական գործի վարույթը կարճել:
5. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ԵՎ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹԸ
ԿԱՐՃԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
«15» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը՝ նախագահությամբ դատավոր Ս.Յուզբաշյանի, քարտուղարությամբ՝ Ա.Քոչարյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ա.Հեբոյանի, պաշտպան Ե.Սարգսյանի, մեղադրյալ Վ.Ալեքսանդրյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի (ծնված՝ 16.05.2002 թվականին, ազգությամբ հայ, ԼՂՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, աշխատում է որպես վարորդ-առաքիչ, չամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, դատվածություն չունեցող, հաշվառված՝ Արարատի մարզ, ք.Մասիս, Հանրապետության փողոց, 2/35 տուն հասցեում, որպես խափանման միջոց է ընտրված ՀՀ-ից բացակայելու արգելքը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով) նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ ՎՎԻ բաժնի ավագ տեսուչ, ոստիկանության կապիտան Ե.Վարդանյանը առերևույթ հանցանքի վերաբերյալ հաղորդում է ներկայացրել /հատոր 1-ին, գ.թ. 2/:
2025 թվականի հունվարի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ա.Թովմասյանը արձանագրություն է կազմել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 60108725 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին /հատոր 1-ին, գ.թ. 9/:
2025 թվականի հունիսի 23-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում այն բանի համար, որ նա «6 ամիս ժամկետով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես.
Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կայացված թիվ 8400766888 որոշմամբ 2024 թվականի նոյեմբերի 10-ից 6 ամիս ժամկետով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում և 2024 թվականի նոյեմբերի 10-ին տեղեկացված լինելով սույն որոշման մասին, 2024 թվականի դեկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 15:00-ին, Երևան քաղաքի Նուբարաշեն փողոցում վարել է «Վազ» մակնիշի, 21 UO 021 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից նույն օրը՝ ժամը 16:00-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180417772 արձանագրությունը» /հատոր 1-ին, գ.թ. 24/:
Նույն օրը նրան մեղադրանք է ներկայացվել /հատոր 1-ին, գ.թ. 30-33/:
2025 թվականի հունիսի 24-ին որոշում է կայացվել թիվ 60108725 քրեական վարույթով մեղադրյալ Վ.Ստեփանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելք կիրառելու մասին /հատոր 1-ին, գ.թ. 26-27/:
2025 թվականի հունիսի 25-ին արձանագրություն է կազմվել համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին /հատոր 1-ին, գ.թ. 48/:
2025 թվականի հունիսի 30-ին կազմվել է թիվ 60108725 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը /հատոր 1-ին, գ.թ. 49-56/:
2025 թվականի հուլիսի 08-ին որոշում է կայացվել թիվ 60108725 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին։
2025 թվականի հուլիսի 08-ին թիվ 60108725 քրեական գործը մուտք է եղել դատարան, էլեկտրոնային եղանակով նույն օրը թիվ ԵԴ1/2459/01/25 համարի ներքո մակագրվել և նույն թվականի հուլիսի 09-ին հանձնվել է դատավոր Ս.Յուզբաշյանին։
2025 թվականի հուլիսի 10-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
Նախնական դատալսումների ընթացքում հանրային մեղադրող հայտնեց, որ 2025 թվականի հունվարի 10-ին քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ այլ դեպքի վերաբերյալ շարադրանքը տեխնիկական վրիպակի արդյունք է։
Պաշտպան Ե.Սարգսյանը հայտնեց, որ եթե հաղորդման հիման վրա առկա չէ պատշաճ արձանագրություն քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին, հետևաբար ողջ նախաքննությունն անթույլատրելի է եղել։
Ուսումնասիրելով վարույթի անհրաժեշտ նյութերը և լսելով վարույթի մասնակիցների դիրքորոշումները՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝
«քրեական վարույթ` առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ ձևով տեղեկանալու պահից սույն օրենսգրքով սահմանված պետական մարմինների և պաշտոնատար անձանց կողմից իրենց իրավասության սահմաններում իրականացվող ընթացակարգ, որը դրսևորվում է վարութային գործողությունների կատարմամբ և դատավարական ակտերի ընդունմամբ»:
Նույն օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթն իրականացնող մարմիններն են`
1) քննիչը` վարույթը նախաձեռնելու պահից մինչև մեղադրական եզրակացությունը կամ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը հսկող դատախազին հանձնելը,
/.../»:
Նույն օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քննիչն իր իրավասության սահմաններում պարտավոր է քրեական վարույթ նախաձեռնել, եթե առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ հաղորդումը ստացվել է`
1) ֆիզիկական անձից.
/.../
2. Համապատասխան հաղորդումը համարվում է առերևույթ հանցանքի մասին, եթե դրանով փաստվում է այնպիսի դեպք կամ գործողություն կամ անգործություն, որին ողջամտորեն կարող է տրվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ արարքին համապատասխանելու նախնական իրավական գնահատական:
/.../»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Արձանագրության մեջ նշվում են քննիչի անունը, ազգանունը, պաշտոնը, քրեական վարույթ նախաձեռնելու առիթը, հաղորդմամբ ներկայացված առերևույթ հանցանքի փաստական նկարագրությունը, քրեական oրենսգրքի այն հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետը, որի հատկանիշներով սկսվում է վարույթը, հաղորդմանը կցված նյութերի ցանկը` այդպիսիք լինելու դեպքում»:
Նույն օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի համաձայն՝
« 1. Այն դեպքում, երբ հաղորդումը չի համապատասխանում սույն օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերով նախատեսված պայմաններին, քննիչը քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն չի կազմում, որի վերաբերյալ հաղորդումն ստանալու պահից 24 ժամվա ընթացքում գրավոր տեղեկացնում է հսկող դատախազին՝ նշելով քրեական վարույթ չնախաձեռնելու հիմքը:
/.../»:
Նույն օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Մինչդատական վարույթի ընթացքում հսկող դատախազը՝
/.../
2) իր լիազորություններն իրականացնելիս առերևույթ հանցագործության հատկանիշներ հայտնաբերելու դեպքում քննիչին անհապաղ հանձնարարում է նախաձեռնել քրեական վարույթ և սկսել նախաքննություն, իսկ ենթադրյալ հանցանքի փաստական նկարագրությունը կամ դրան տրված իրավական գնահատականը շտկելու անհրաժեշտության դեպքում՝ փոփոխություն կատարել քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ,
/.../»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 41-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն՝
«1. Քննիչը`
/…/
3) նախաքննության ընթացքում ենթադրյալ այլ հանցագործության հատկանիշներ հայտնաբերելու դեպքում կազմում է քրեական վարույթ նախաձեռնելու վերաբերյալ արձանագրություն` այդ մասին անհապաղ գրավոր տեղեկացնելով հսկող դատախազին. /…/»։
Վերոշարադրյալ նորմերի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ մինչդատական վարույթի սահմաններն ըստ փաստերի (in rem) և քրեաիրավական որակման ընդգծվում է մասնավորապես քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ, իսկ ըստ անձի (in personam)՝ որպես կանոն՝ անձի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու որոշմամբ:
Քննարկվող նորմերից ուղղակիորեն հետևում է, որ վարույթն իրականացնող մարմնի ողջ գործունեությունը կապվում է քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ նկարագրված փաստերի և դրանց տրված քրեաիրավական որակման հետ (in rem), իսկ անձնային (in personam) սահմաններ նշված լինելու դեպքում՝ նաև անձի հետ, նրանք կարող են քննություն իրականացնել բացառապես այդ շրջանակներում: Դատարանի հետևությունն առ այն, որ նախաքննության սահմաններն ընդգծվում են նախևառաջ քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ նկարագրված իրավաբանական փաստերով ու դրանց տրված քրեաիրավական որակմամբ, ուղղակիորեն ամրագրված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն՝ արձանագրության մեջ նշվում են, ի թիվս այլոց, հաղորդմամբ ներկայացված առերևույթ հանցանքի փաստական նկարագրությունը, քրեական oրենսգրքի այն հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետը, որի հատկանիշներով սկսվում է վարույթը: Ինչ վերաբերում է անձնային սահմանների ֆակուլտատիվությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դեռևս նախկին օրենսգրքի գործողության պայմաններում Լ.Պողոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել առ այն, որ քրեական գործը հարուցվում է դեպքի առթիվ, այլ ոչ թե անձի նկատմամբ, և անձին անհատականացնող տվյալներ չպետք է նշել քրեական գործ հարուցելու մասին որոշմամբ (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Լ.Պողոսյանի վերաբերյալ 22.12.2011թ. թիվ ԵԿԴ/0136/11/11 որոշումը): Գաղափարախոսական տեսանկյունից նշված դիրքորոշումը՝ անձին անհատականացնող տվյալներ նշելու պահանջի բացակայության վերաբերյալ կիրառելի է նաև գործող օրենսգրքի կարգավորումների պայմաններում։ Միևնույն ժամանակ, եթե վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում բնութագրվում է կոնկրետ անձի գործողությունները որպես նախաձեռնման հիմք, ապա դրանով իսկ նախանշվում են նաև վարույթի անձնային սահմանները։
Հակառակ մոտեցման դեպքում, եթե վարույթն իրականացնող մարմինը դուրս գա այդ սահմաններից և քննություն իրականացնի այլ փաստերի առթիվ, որոնք նշված չեն քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ կամ նոր քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ, արժեզրկվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, 41-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետում, ինչպես նաև 38-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետում ամրագրված պահանջները:
Վերոգրյալի հետ մեկտեղ Դատարանն արձանագրում է, որ մինչդատական վարույթի սահմանները ստատիկ չեն, այլ դինամիկ են և կարող են փոփոխվել, սակայն օրենսդիրը նախատեսել է այդ սահմանները փոփոխելու հատուկ կանոններ, որոնք պետք է պահպանել, որպեսզի թույլ չտրվի քրեադատավարական օրենքի էական խախտում: Մասնավորապես՝ մինչդատական վարույթի սահմանները փոփոխելու կառուցակարգեր են
- այլ հանցագործության հատկանիշներով քրեական վարույթի նախաձեռնումը և այն քննվող վարույթին միացնելը (սահմանների ընդլայնում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մաս),
- քննվող վարույթից նոր վարույթ անջատելը (սահմանների նեղացում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
- ենթադրյալ հանցանքի փաստական նկարագրությունը կամ դրան տրված իրավական գնահատականը շտկելու անհրաժեշտության դեպքում՝ հսկող դատախազի հանձնարարությամբ քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ փոփոխություն կատարելը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետ),
- քրեական հետապնդում չիրականացնելը կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 196-րդ հոդված)։
Վերոգրյալի հիման վրա՝ Դատարանը փաստում է, որ կանոնն այն է, որ յուրաքանչյուր հանցագործության դեպքի առթիվ պետք է նախաձեռնվի առանձին քրեական վարույթ և ըստ այդմ՝ իրականացվի քննություն: Եթե նախաքննության մարմինն իրավունք ունենա դուրս գալու, շեղվելու քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ նկարագրված փաստական հանգամանքների շրջանակներից և քննություն իրականացնի քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ չնշված և ինքնուրույն քրեաիրավական որակման արժանի փաստերի շուրջ, ապա կարող է ստացվել այնպիսի իրավիճակ, որ որևէ վարույթի շրջանակներում իրականացվի քննություն այդ վարույթի հետ առնչություն չունեցող որևէ այլ հանցագործության դեպքով՝ առանձին քրեական վարույթ նախաձեռնելու, կամ նախաձեռնելու արձանագրությունը շտկելու հարցի լուծումը շրջանցելու, գործնական ավելորդ բարդություններից և խնդիրներից խուսափելու կամ հնարավոր սխալներից ապահովագրվելու համար: Մինչդեռ նախաքննության սահմանների ինստիտուտը հենց նրա համար է, որպեսզի իրավասու մարմինների գործողությունները սահմանափակվեն կոնկրետ վարույթի համար հիմք ծառայած փաստերի շրջանակներում քննություն իրականացնելով, իսկ դրանից դուրս այլ փաստերի առնչությամբ կատարված բոլոր գործողությունները համարվեն ոչ իրավաչափ՝ համապատասխան հետևանքներով:
Դատարանի համոզմամբ՝ նման կանոնակարգումներ տալով օրենսդրի նպատակն է եղել ընդգծել նախաքննության մարմինների գործունեության շրջանակները, որպեսզի նրանք քրեական վարույթով քննություն չիրականացնեն այնպիսի փաստերի և դրանց տրված քրեաիրավական որակման շրջանակներում, որոնք ներառված չեն քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ կամ որոնց առնչությամբ նոր քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն չի կազմվել:
Քննարկվող պահանջը հատկապես կարևորվում է նրանով, որ անձի հիմնական իրավունքների սահմանափակման իրավաչափության պայմանների շարքում նախատեսված է նաև կոնկրետ հանցագործության վերաբերյալ նախաձեռնված քրեական վարույթի պարտադիրությունը։ Վերջինով պայմանավորված էլ նախատեսված է այդպիսի սահմանափակումների վերաբերյալ դատարան ներկայացվող միջնորդություններին կից վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունը կցելու պահանջ։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում նախանշված սահմանները էական նշանակություն են ստանում համապատասխան քննչական գործողության կատարման իրավաչափ նպատակի և անհրաժեշտության (համաչափության) հարցերի գնահատման շրջանակներում։
Անդրադառնալով մինչդատական վարույթի սահմանները խախտված լինելու իրավական հետևանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ՝
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե`
/.../
8) վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա.
/.../»։
Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական հետապնդումը բացառող քննարկվող հիմքի բովանդակությունը կազմում են հետևյալ պայմանները՝
- առկա է արդյոք հանցագործության տվյալ դեպքի վերաբերյալ իրավասու սուբյեկտի կողմից նախաձեռնված վարույթ, եթե՝ այո,
- այն նախաձեռնվել է արդյոք օրենսգրքով նախատեսված աղբյուրից դրա վերաբերյալ ստացված տեղեկության հիման վրա։
Այսինքն՝ քրեական հետապնդումը բացառող նշված հիմքի առկայության կամ բացակայության վերաբերյալ եզրահանգում կարող է կատարվել վերոնշյալ պայմանների հաջորդականությամբ ստուգման արդյունքում, իսկ դրանցից որևէ մեկի բացակայությունը կհանգեցնի հետապնդումը բացառող քննարկվող հիմքի կիրառելիության։ Վերջին դիրքորոշման տեսանկյունից Դատարանը հաշվի է առնում քննարկվող հանգամանքի նպատակային ուղղվածությունը և բնույթը, այն, որ կոնկրետ հանցանքի դեպքով նախաձեռնված քրեական վարույթի բացակայությունը, որպես իրավաբանական փաստ իր ծավալով ավելի լայն է, քան նախաձեռնման օրինական հիմքի բացակայությունը, ուստի եթե քրեական հետապնդումը բացառվում է ավելի նեղ պայմանի առկայության դեպքում, այն չի կարող չբացառվել ավելի լայն պայմանի առկայության դեպքում (եթե օրենքը ժխտում է նվազը, այն ժխտում է նաև ավելին, «a maiore ad minus» իրավամեկնաբանման կանոն):
Մասնավորապես, Դատարանի քննարկվող նորմի նպատակը վարույթի օրինական մեկնարկն ապահովելն է և դրանով պայմանավորված հետագա քրեադատավարական միջոցների անհարկի օգտագործումը կանխելը։ Դրա մասին վկայում է նաև այն, որ առանց պատշաճ կարգով քրեական վարույթ նախաձեռնելու չի կարող լինել վարույթ իրականացնող մարմին (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ քննիչը վարույթ իրականացնող մարմին է վարույթը նախաձեռնելու պահից մինչև մեղադրական եզրակացությունը կամ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը հսկող դատախազին հանձնելը), չեն կարող կատարվել վարութային գործողություններ և ընդունվել դատավարական ակտեր (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝ քրեական վարույթը առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ ձևով տեղեկանալու պահից սույն օրենսգրքով սահմանված պետական մարմինների և պաշտոնատար անձանց կողմից իրենց իրավասության սահմաններում իրականացվող ընթացակարգ է, որը դրսևորվում է վարութային գործողությունների կատարմամբ և դատավարական ակտերի ընդունմամբ), իսկ առանց առերևույթ հանցանքի մասին տեղեկությունը օրինական աղբյուրից ստացված լինելու չի կարող նախաձեռնվել քրեական վարույթ (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ քրեական վարույթ չի կարող նախաձեռնվել, եթե հանցանքի մասին տեղեկությունն ստացվել է սույն հոդվածով չնախատեսված, այդ թվում` անհայտ կամ չբացահայտված աղբյուրից)։
Այսինքն՝ օրենսդիրը քննարկվող հիմքի նախատեսմամբ բացառում է ի սկզբանե հակաիրավական հանրային գործունեությունը շարունակելու հնարավորությունը՝ անկախ որևէ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցված լինելու կամ չլինելու հանգամանքից։
Անդրադառնալով սույն գործի փաստերին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ ՎՎԻ բաժնի ավագ տեսուչ, ոստիկանության կապիտան Ե.Վարդանյանի հաղորդման համաձայն՝ «Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի /.../ նկատմամբ 22.12.2024թ.-ին՝ ժամը 16:00-ին կազմված թիվ 8180417772 արձանագրությունը, ըստ որի՝ վերջինս 22.12.2024թ.-ին՝ ժամը 15:00-ին, Երևան քաղաքի Նուբարաշեն փողոցում, «ՎԱԶ» մակնիշի 21 UO 021 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված /.../» /հատոր 1-ին, գ.թ. 2/:
Վարույթ նախաձեռնելու մասին 2025 թվականի հունվարի 10-ի արձանագրության համաձայն՝ «/.../ Ելենա Վարդանյանից հաղորդում է ստացվել այն մասին, որ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանը /.../ մեկ տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 18.12.2024 թվականին ժամը 16:45-ին, Երևան քաղաքի Էրեբունու փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 22 PP 050 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից 18.12.2024 թվականին՝ ժամը 17:15-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն»:
Վկայակոչված դատավարական փաստաթղթերի բովանդակությունից ակնհայտ է, որ չնայած ներկայացված հաղորդումը տեղեկություններ է պարունակում Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերագրելի գործողությունների վերաբերյալ, սակայն դրանք չեն շարադրվել և տեղ չեն գտել դրա հիման վրա քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում։ Մասնավորապես, նախաձեռնված քրեական վարույթը վերաբերելի չէ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերագրելի որևէ փաստական հանգամանքի, նման հանգամանքներ, այդ թվում՝ ընդհանրական բնույթի, նկարագրված չեն քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությամբ։ Ավելին, քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ նկարագրված է այլ անձի կողմից, այլ ժամանակահատվածում, այլ տրանսպորտային միջոց վարելու և դրա արդյունքում կազմված այլ արձանագրության մասին տեղեկություններ:
Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ հանցանքի ենթադրյալ կատարման դեպքի առթիվ քրեական վարույթ չի նախաձեռնվել, վարույթի քննությունն իրականացվել է այլ անձի՝ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի կողմից (ենթադրյալ) հանցանքի կատարման կապակցությամբ նախաձեռնված քրեական վարույթի շրջանակներում, որը հավասարազոր է նախաձեռնված քրեական վարույթի բացակայությանը։ Հետևաբար՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված՝ քրեական վարույթը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա նախաձեռնված լինելու հիմքով:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
/…/
3) մեղադրյալի նկատմամբ դադարեցվել է քրեական հետապնդումը, և սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները.
/…/»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 315-րդ հոդվածը սահմանում է.
«1. Սույն օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-14-րդ կետերով նախատեսված որևէ հանգամանքի առկայության դեպքում, երբ դա հնարավոր է առանց ապացույցների հետազոտման, դատարանը որոշում է կայացնում քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին: Եթե քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքը վերաբերում է մեղադրյալներից մեկին, ապա քրեական հետապնդումը դադարեցվում է միայն նրա նկատմամբ՝ առանց վարույթը կարճելու:
2. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշմամբ վերացվում են տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները, իսկ վարույթը կարճելու դեպքում` նաև այլ անձանց նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները: Վարույթը կարճելու մասին որոշմամբ լուծվում է նաև իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը:
3. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին որոշման պատճենն ուղարկվում է հանրային մեղադրողին և վարույթի մասնավոր մասնակիցներին»:
Նման պայմաններում Դատարանն, արձանագրելով որ առկա է նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետով նախատեսված՝ քրեական գործի վարույթը կարճելու հիմք, գտնում է, որ թիվ ԵԴ1/2459/01/25 քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ, 13-րդ, 270-րդ, 311-րդ, 315-րդ, 352-րդ, 364-րդ հոդվածներով` Դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
1. Մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված հիմքով:
2. Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները, վերացնել:
3. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի պատճենները պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
4. Թիվ ԵԴ1/2459/01/25 քրեական գործի վարույթը կարճել:
5. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆ
Գործ թիվ ԵԴ1/2459/01/25
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր՝ Մ.Հարությունյան,
դատավորներ՝ Ա․Ղուկասյան,
Ա․Բեկթաշյան,
քարտուղարությամբ՝ Ա․Կարապետյանի,
մասնակցությամբ՝
դատախազ՝ Ա․Հեբոյանի,
մեղադրյալ՝ Վ․Ստեփանյանի,
պաշտպան՝ Ե․Սարգսյանի,
2026 թվականի հունվարի 19-ին, Երևան քաղաքում,
դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա․Հեբոյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր Ս.Յուզբաշյան)՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ի «Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը
կարճելու մասին» թիվ ԵԴ1/2459/01/25 որոշումը,
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․ 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ ՎՎԻ բաժնի ավագ տեսուչ, ոստիկանության կապիտան Ե.Վարդանյանի կողմից առերևույթ հանցանքի վերաբերյալ հաղորդում է ներկայացվել:
2025 թվականի հունվարի 10-ին ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ա.Թովմասյանի կողմից կազմվել է արձանագրություն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 60108725 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին:
2025 թվականի հունիսի 23-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա․Հեբոյանի որոշմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։ Նույն օրը նրան մեղադրանք է ներկայացվել:
2025 թվականի հունիսի 24-ին ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում կայացված որոշմամբ՝ թիվ 60108725 քրեական վարույթով մեղադրյալ Վ.Ստեփանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի հունիսի 25-ին կազմվել է արձանագրություն՝ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին:
2025 թվականի հուլիսի 08-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա․Հեբոյանի որոշմամբ՝ հաստատվել է թիվ 60108725 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը և քրեական վարույթն ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան։
2025 թվականի հուլիսի 10-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) «Քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին» որոշմամբ՝ ստանձնել է թիվ ԵԴ1/2459/01/25 քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, վարույթը և նշանակվել է նախնական դատալսումներ:
2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի «Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու մասին» թիվ ԵԴ1/2459/01/25 որոշմամբ որոշվել է․ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված հիմքով:
Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները, վերացնել:
Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի պատճենները պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում: Թիվ ԵԴ1/2459/01/25 քրեական գործի վարույթը կարճել:
2025 թվականի նոյեմբերի 25-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա․Հեբոյանի վերաքննիչ բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ի վերը նշված որոշման դեմ: Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ին, մակագրվել դատարանի կազմին (նախագահող դատավոր Մ.Հարությունյան, կազմի ղատավորներ Ա.Ղուկասյան, Ա․Բեկթաշյան)։ Դատական գործը դատավոր Մ.Հարությունյանի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի նոյեմբերի 28-ին։
2025 թվականի դեկտեմբերի 02-ի ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի «Վերաքննիչ բողոքը վարույթ ընդունելու և քրեական գործը դատաքննության նշանակելու մասին» որոշմամբ՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ի «Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու մասին» թիվ ԵԴ1/2459/01/25 որոշման դեմ Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա․Հեբոյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել է դռնբաց դատական նիստում քննության: Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը պահպանվել է:
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2․Քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին 2025 թվականի հունվարի 10-ին կազմված թիվ 60108725 արձանագրության համաձայն՝ «(…)ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ, առաջին դասի խորհրդական՝ Ավետիք Թովմասյանս, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 41-րդ, 173-րդ, 177-րդ, 178-րդ հոդվածներով, կազմեցի սույն արձանագրությունն այն մասին, որ 2025 թվականի հունվարի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի վարչական վարույթի իրականացման բաժնի ավագ տեսուչ, ոստիկանության կապիտան Ելենա Մուրադի Վարդանյանից հաղորդում է ստացվել այն մասին, որ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանը (ծնված՝ 08.02.1961թ. ք.Երևան Ջրաշեն 1-ին փողոց 49-րդ տուն, ՀԾՀ՝ 1802610715) մեկ տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 18.12.2024 թվականին ժամը 16։45-ին, Երևան քաղաքի Էրեբունու փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 22 PP 050 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից 18.12.2024 թվականին՝ ժամը 17:15-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն։
Նկատի ունենալով, որ հաղորդմամբ ներկայացված առերևույթ հանցանքի փաստական նկարագրությունը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ուստի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում նշված հոդվածով իմ կողմից 2025 թվականի հունվարի 10-ին նախաձեռնվում է թիվ 60108725 քրեական վարույթը՝ ձեռնամուխ լինելով նախաքննության կատարմանը։
(…)»։
2.1․ Նախաքննության մարմինը Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել այն բանի համար, որ. «(…) [Ն]ա 6 ամիս ժամկետով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես.
Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կայացված թիվ 8400766888 որոշմամբ 2024 թվականի նոյեմբերի 10-ից 6 ամիս ժամկետով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում և 2024 թվականի նոյեմբերի 10-ին տեղեկացված լինելով սույն որոշման մասին, 2024 թվականի դեկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 15:00-ին, Երևան քաղաքի Նուբարաշեն փողոցում վարել է «Վազ» մակնիշի, 21 UO 021 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից նույն օրը՝ ժամը 16:00-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180417772 արձանագրությունը:
(…)»:
3. Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ի «Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու մասին» թիվ ԵԴ1/2459/01/25 որոշմամբ նշվել է. «(…) Նախնական դատալսումների ընթացքում հանրային մեղադրող հայտնեց, որ 2025 թվականի հունվարի 10-ին քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ այլ դեպքի վերաբերյալ շարադրանքը տեխնիկական վրիպակի արդյունք է։
Պաշտպան Ե.Սարգսյանը հայտնեց, որ եթե հաղորդման հիման վրա առկա չէ պատշաճ արձանագրություն քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին, հետևաբար ողջ նախաքննությունն անթույլատրելի է եղել։
Ուսումնասիրելով վարույթի անհրաժեշտ նյութերը և լսելով վարույթի մասնակիցների դիրքորոշումները՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
(…)
Քննարկվող նորմերից ուղղակիորեն հետևում է, որ վարույթն իրականացնող մարմնի ողջ գործունեությունը կապվում է քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ նկարագրված փաստերի և դրանց տրված քրեաիրավական որակման հետ (in rem), իսկ անձնային (in personam) սահմաններ նշված լինելու դեպքում՝ նաև անձի հետ, նրանք կարող են քննություն իրականացնել բացառապես այդ շրջանակներում:
Դատարանի հետևությունն առ այն, որ նախաքննության սահմաններն ընդգծվում են նախևառաջ քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ նկարագրված իրավաբանական փաստերով ու դրանց տրված քրեաիրավական որակմամբ, ուղղակիորեն ամրագրված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն՝ արձանագրության մեջ նշվում են, ի թիվս այլոց, հաղորդմամբ ներկայացված առերևույթ հանցանքի փաստական նկարագրությունը, քրեական oրենսգրքի այն հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետը, որի հատկանիշներով սկսվում է վարույթը: Ինչ վերաբերում է անձնային սահմանների ֆակուլտատիվությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դեռևս նախկին օրենսգրքի գործողության պայմաններում Լ.Պողոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել առ այն, որ քրեական գործը հարուցվում է դեպքի առթիվ, այլ ոչ թե անձի նկատմամբ, և անձին անհատականացնող տվյալներ չպետք է նշել քրեական գործ հարուցելու մասին որոշմամբ (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Լ.Պողոսյանի վերաբերյալ 22.12.2011թ. թիվ ԵԿԴ/0136/11/11 որոշումը):
Գաղափարախոսական տեսանկյունից նշված դիրքորոշումը՝ անձին անհատականացնող տվյալներ նշելու պահանջի բացակայության վերաբերյալ կիրառելի է նաև գործող օրենսգրքի կարգավորումների պայմաններում։ Միևնույն ժամանակ, եթե վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում բնութագրվում է կոնկրետ անձի գործողությունները որպես նախաձեռնման հիմք, ապա դրանով իսկ նախանշվում են նաև վարույթի անձնային սահմանները։
Հակառակ մոտեցման դեպքում, եթե վարույթն իրականացնող մարմինը դուրս գա այդ սահմաններից և քննություն իրականացնի այլ փաստերի առթիվ, որոնք նշված չեն քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ կամ նոր քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ, արժեզրկվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, 41-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետում, ինչպես նաև 38-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետում ամրագրված պահանջները:
Վերոգրյալի հետ մեկտեղ Դատարանն արձանագրում է, որ մինչդատական վարույթի սահմանները ստատիկ չեն, այլ դինամիկ են և կարող են փոփոխվել, սակայն օրենսդիրը նախատեսել է այդ սահմանները փոփոխելու հատուկ կանոններ, որոնք պետք է պահպանել, որպեսզի թույլ չտրվի քրեադատավարական օրենքի էական խախտում: Մասնավորապես՝ մինչդատական վարույթի սահմանները փոփոխելու կառուցակարգեր են
- այլ հանցագործության հատկանիշներով քրեական վարույթի նախաձեռնումը և այն քննվող վարույթին միացնելը (սահմանների ընդլայնում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մաս),
- քննվող վարույթից նոր վարույթ անջատելը (սահմանների նեղացում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
- ենթադրյալ հանցանքի փաստական նկարագրությունը կամ դրան տրված իրավական գնահատականը շտկելու անհրաժեշտության դեպքում՝ հսկող դատախազի հանձնարարությամբ քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ փոփոխություն կատարելը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետ),
- քրեական հետապնդում չիրականացնելը կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 196-րդ հոդված)։
Վերոգրյալի հիման վրա՝ Դատարանը փաստում է, որ կանոնն այն է, որ յուրաքանչյուր հանցագործության դեպքի առթիվ պետք է նախաձեռնվի առանձին քրեական վարույթ և ըստ այդմ՝ իրականացվի քննություն: Եթե նախաքննության մարմինն իրավունք ունենա դուրս գալու, շեղվելու քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ նկարագրված փաստական հանգամանքների շրջանակներից և քննություն իրականացնի քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ չնշված և ինքնուրույն քրեաիրավական որակման արժանի փաստերի շուրջ, ապա կարող է ստացվել այնպիսի իրավիճակ, որ որևէ վարույթի շրջանակներում իրականացվի քննություն այդ վարույթի հետ առնչություն չունեցող որևէ այլ հանցագործության դեպքով՝ առանձին քրեական վարույթ նախաձեռնելու, կամ նախաձեռնելու արձանագրությունը շտկելու հարցի լուծումը շրջանցելու, գործնական ավելորդ բարդություններից և խնդիրներից խուսափելու կամ հնարավոր սխալներից ապահովագրվելու համար: Մինչդեռ նախաքննության սահմանների ինստիտուտը հենց նրա համար է, որպեսզի իրավասու մարմինների գործողությունները սահմանափակվեն կոնկրետ վարույթի համար հիմք ծառայած փաստերի շրջանակներում քննություն իրականացնելով, իսկ դրանից դուրս այլ փաստերի առնչությամբ կատարված բոլոր գործողությունները համարվեն ոչ իրավաչափ՝ համապատասխան հետևանքներով:
Դատարանի համոզմամբ՝ նման կանոնակարգումներ տալով օրենսդրի նպատակն է եղել ընդգծել նախաքննության մարմինների գործունեության շրջանակները, որպեսզի նրանք քրեական վարույթով քննություն չիրականացնեն այնպիսի փաստերի և դրանց տրված քրեաիրավական որակման շրջանակներում, որոնք ներառված չեն քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ կամ որոնց առնչությամբ նոր քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն չի կազմվել:
Քննարկվող պահանջը հատկապես կարևորվում է նրանով, որ անձի հիմնական իրավունքների սահմանափակման իրավաչափության պայմանների շարքում նախատեսված է նաև կոնկրետ հանցագործության վերաբերյալ նախաձեռնված քրեական վարույթի պարտադիրությունը։ Վերջինով պայմանավորված էլ նախատեսված է այդպիսի սահմանափակումների վերաբերյալ դատարան ներկայացվող միջնորդություններին կից վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունը կցելու պահանջ։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում նախանշված սահմանները էական նշանակություն են ստանում համապատասխան քննչական գործողության կատարման իրավաչափ նպատակի և անհրաժեշտության (համաչափության) հարցերի գնահատման շրջանակներում։
Անդրադառնալով մինչդատական վարույթի սահմանները խախտված լինելու իրավական հետևանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ՝
(…)
Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական հետապնդումը բացառող քննարկվող հիմքի բովանդակությունը կազմում են հետևյալ պայմանները՝
- առկա է արդյոք հանցագործության տվյալ դեպքի վերաբերյալ իրավասու սուբյեկտի կողմից նախաձեռնված վարույթ, եթե՝ այո,
- այն նախաձեռնվել է արդյոք օրենսգրքով նախատեսված աղբյուրից դրա վերաբերյալ ստացված տեղեկության հիման վրա։
Այսինքն՝ քրեական հետապնդումը բացառող նշված հիմքի առկայության կամ բացակայության վերաբերյալ եզրահանգում կարող է կատարվել վերոնշյալ պայմանների հաջորդականությամբ ստուգման արդյունքում, իսկ դրանցից որևէ մեկի բացակայությունը կհանգեցնի հետապնդումը բացառող քննարկվող հիմքի կիրառելիության։ Վերջին դիրքորոշման տեսանկյունից Դատարանը հաշվի է առնում քննարկվող հանգամանքի նպատակային ուղղվածությունը և բնույթը, այն, որ կոնկրետ հանցանքի դեպքով նախաձեռնված քրեական վարույթի բացակայությունը, որպես իրավաբանական փաստ իր ծավալով ավելի լայն է, քան նախաձեռնման օրինական հիմքի բացակայությունը, ուստի եթե քրեական հետապնդումը բացառվում է ավելի նեղ պայմանի առկայության դեպքում, այն չի կարող չբացառվել ավելի լայն պայմանի առկայության դեպքում (եթե օրենքը ժխտում է նվազը, այն ժխտում է նաև ավելին, «a maiore ad minus» իրավամեկնաբանման կանոն):
Մասնավորապես, Դատարանի քննարկվող նորմի նպատակը վարույթի օրինական մեկնարկն ապահովելն է և դրանով պայմանավորված հետագա քրեադատավարական միջոցների անհարկի օգտագործումը կանխելը։ Դրա մասին վկայում է նաև այն, որ առանց պատշաճ կարգով քրեական վարույթ նախաձեռնելու չի կարող լինել վարույթ իրականացնող մարմին (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ քննիչը վարույթ իրականացնող մարմին է վարույթը նախաձեռնելու պահից մինչև մեղադրական եզրակացությունը կամ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը հսկող դատախազին հանձնելը), չեն կարող կատարվել վարութային գործողություններ և ընդունվել դատավարական ակտեր (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝ քրեական վարույթը առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ ձևով տեղեկանալու պահից սույն օրենսգրքով սահմանված պետական մարմինների և պաշտոնատար անձանց կողմից իրենց իրավասության սահմաններում իրականացվող ընթացակարգ է, որը դրսևորվում է վարութային գործողությունների կատարմամբ և դատավարական ակտերի ընդունմամբ), իսկ առանց առերևույթ հանցանքի մասին տեղեկությունը օրինական աղբյուրից ստացված լինելու չի կարող նախաձեռնվել քրեական վարույթ (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ քրեական վարույթ չի կարող նախաձեռնվել, եթե հանցանքի մասին տեղեկությունն ստացվել է սույն հոդվածով չնախատեսված, այդ թվում` անհայտ կամ չբացահայտված աղբյուրից)։
Այսինքն՝ օրենսդիրը քննարկվող հիմքի նախատեսմամբ բացառում է ի սկզբանե հակաիրավական հանրային գործունեությունը շարունակելու հնարավորությունը՝ անկախ որևէ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցված լինելու կամ չլինելու հանգամանքից։
Անդրադառնալով սույն գործի փաստերին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ ՎՎԻ բաժնի ավագ տեսուչ, ոստիկանության կապիտան Ե.Վարդանյանի հաղորդման համաձայն՝ «Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի /.../ նկատմամբ 22.12.2024թ.-ին՝ ժամը 16:00-ին կազմված թիվ 8180417772 արձանագրությունը, ըստ որի՝ վերջինս 22.12.2024թ.-ին՝ ժամը 15:00-ին, Երևան քաղաքի Նուբարաշեն փողոցում, «ՎԱԶ» մակնիշի 21 UO 021 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված /.../» /հատոր 1-ին, գ.թ. 2/:
Վարույթ նախաձեռնելու մասին 2025 թվականի հունվարի 10-ի արձանագրության համաձայն՝ «/.../ Ելենա Վարդանյանից հաղորդում է ստացվել այն մասին, որ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանը /.../ մեկ տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 18.12.2024 թվականին ժամը 16:45-ին, Երևան քաղաքի Էրեբունու փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 22 PP 050 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից 18.12.2024 թվականին՝ ժամը 17:15-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն»:
Վկայակոչված դատավարական փաստաթղթերի բովանդակությունից ակնհայտ է, որ չնայած ներկայացված հաղորդումը տեղեկություններ է պարունակում Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերագրելի գործողությունների վերաբերյալ, սակայն դրանք չեն շարադրվել և տեղ չեն գտել դրա հիման վրա քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում։
Մասնավորապես, նախաձեռնված քրեական վարույթը վերաբերելի չէ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերագրելի որևէ փաստական հանգամանքի, նման հանգամանքներ, այդ թվում՝ ընդհանրական բնույթի, նկարագրված չեն քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությամբ։ Ավելին, քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ նկարագրված է այլ անձի կողմից, այլ ժամանակահատվածում, այլ տրանսպորտային միջոց վարելու և դրա արդյունքում կազմված այլ արձանագրության մասին տեղեկություններ:
Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ հանցանքի ենթադրյալ կատարման դեպքի առթիվ քրեական վարույթ չի նախաձեռնվել, վարույթի քննությունն իրականացվել է այլ անձի՝ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի կողմից (ենթադրյալ) հանցանքի կատարման կապակցությամբ նախաձեռնված քրեական վարույթի շրջանակներում, որը հավասարազոր է նախաձեռնված քրեական վարույթի բացակայությանը։ Հետևաբար՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված՝ քրեական վարույթը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա նախաձեռնված լինելու հիմքով:
(…)
Նման պայմաններում Դատարանն, արձանագրելով որ առկա է նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետով նախատեսված՝ քրեական գործի վարույթը կարճելու հիմք, գտնում է, որ թիվ ԵԴ1/2459/01/25 քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման: (…)»։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
4. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Իր վերաքննիչ բողոքում Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա․Հեբոյանը մասնավորապես նշել է․ «(․․․)[Բ]ողոքարկվող՝ Դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ի թիվ ԵԴ1/2459/01/25 որոշմամբ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված հիմքով դադարեցնելով և թիվ ԵԴ1/2459/01/25 քրեական գործի վարույթը կարճելով՝ Առաջին ատյանի ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը կայացրել է անօրինական և չհիմնավորված որոշում:
Այսպես.
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ ՎՎԻ բաժնի ավագ տեսուչ, ոստիկանության կապիտան Ե.Վարդանյանը 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին առերևույթ հանցանքի վերաբերյալ հաղորդում է տվել այն մասին, որ՝ «Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի /ծնված՝ 16.05.2002թ., Արարատի մարզ, ք. Մասիս, Հանրապետության փողոց, 2/35 տուն, ՀԾՀ 2625020148/ նկատմամբ 22.12.2024թ.-ին` ժամը 16:00-ին, կազմվել է թիվ 8180417772 արձանագրությունը, ըստ որի վերջինս 22.12.2024թ.-ին` ժամը 15:00-ին, Երևան քաղաքի Նուբարաշեն փողոցում, «ՎԱԶ» մակնիշի 21 UO 021 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված:
(...):
Այսինքն, վկայակոչված դատավարական փաստաթղթերի բովանդակությունից ակնհայտ է, որ ներկայացված հաղորդումը տեղեկություններ է պարունակում Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերագրելի գործողությունների վերաբերյալ։
Վարույթ նախաձեռնելու մասին 2025 թվականի հունվարի 10-ի արձանագրության համաձայն՝
(...) Ելենա Վարդանյանից հաղորդում է ստացվել այն մասին, որ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանը /…/ մեկ տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 18.12.2024 թվականին՝ ժամը 16:45-ին, Երևան քաղաքի Էրեբունու փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի, 22 PP 050 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից 18.12.2024 թվականին՝ ժամը 17:15-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն:
(...):
Հարկ է նշել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 55.2 գլխում շարադրված են համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի իրականացման, այդ թվում այն իրականացման բացառող հանգամանքները: Սույն քրեական վարույթով 2025 թվականի հունիսի 25-ին արձանագրություն է կազմվել համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին, ինչի վերաբերյալ չի առարկել մեղադրյալը, չի վիճարկել իրեն ներկայացված մեղադրանքի փաստական հիմքն ու իրավական գնահատականը և պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո կամավոր ցանկություն է հայտնել, որ դատարանում գործի քննությունն իրականացվի համաձայնությամբ՝ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով, և 2025 թվականի հունիսի 30-ին թիվ 60108725 քրեական վարույթը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ հանձնվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
Ստանալով քրեական գործի նյութերը, Առաջին ատյանի դատարանը, քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշմամբ գտել է, որ սույն դեպքում առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.7 հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետով (խախտվել է սույն օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածով սահմանված կարգը) նախատեսված՝ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանք, մինչդեռ տվյալ վարույթի նյութերի ուսումնասիրությամբ ակնհայտ է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.7 հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետով նախատեսված որևէ հանգամանք առկա չէ, մասնավորապես՝ նյութերի ուսումնասիրությամբ ակնհայտ է դառնում, որ քննիչի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածով սահմանված կարգը չի խախտվել, քննիչը ստանալով հսկող դատախազի գրավոր համաձայնությունը՝ գրավոր ծանուցել է մեղադրյալին նաև համաձայնությամբ՝ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու հնարավորության և իրավական հետևանքների մասին, մեղադրյալը չի վիճարկել իրեն ներկայացված մեղադրանքի փաստական հիմքն ու իրավական գնահատականը և պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո կամավոր ցանկություն է հայտնել դատարանում գործի քննությունն համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով իրականացնելու մասին, այսինքն առկա չէ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.7 հոդվածով նախատեսված որևէ բացառող հանգամանք:
Մինչդեռ, ստորադաս դատարանը, իր կայացրած որոշմամբ չարձանագրելով, թե քննարկվող հոդվածի ո՞ր բացառող հանգամանքն է ըստ Դատարանի գնահատման վերջիվերջո առկա եղել նյութերում, որն էլ իբրև խոչընդոտ է հանդիսացել համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի իրականացման համար, կայացրել է քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին ոչ իրավաչափ որոշում:
Այլ կերպ ասած, պետք է փաստել, որ Օրենսդրի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածով հստակ սահմանվել են համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ իրականացնելու բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև նույն օրեսնգրքի 464.8-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հստակ նշված են, թե որ դեպքերում է դատարանը որոշում կայացնում համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթը դադարեցնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին, համաձայն որի՝
«4. Դատարանը որոշում է կայացնում համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթը դադարեցնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին, եթե, ծանոթանալով քրեական գործին, հանգում է հետևության, որ
1) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքն ակնհայտորեն կատարվել է մեղադրյալ չհանդիսացող այլ անձի կողմից կամ նրա մասնակցությամբ.
2) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքին տրված իրավական գնահատականն ակնհայտորեն չի համապատասխանում մեղադրանքի փաստական հանգամանքներին.
3) առկա է սույն օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանգամանքներից որևէ մեկը»:
Վերը շարադրվածը վկայում է այն մասին, որ Դատարանը իրավասու է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթը դադարեցնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում կայացնել, եթե առկա է բացառապես վերը նշված հիմքերից որևէ մեկը, մինչդեռ սույն քրեական վարույթով համաձայնության տուգանքի վարույթ իրականացնելու բացառող հանգամանք առկա չի եղել, հետևաբար՝ ստորադաս դատարանը առանց հիմքերի և հիմնավորման չի կայացրել համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ հարուցելու մասին որոշում:
Անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի այն եզրահանգմանը, որ չնայած ներկայացված հաղորդումը տեղեկություններ է պարունակում Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերագրելի գործողությունների վերաբերյալ, սակայն դրանք չեն շարադրվել և տեղ չեն գտել դրա հիման վրա քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում, պետք է նշել, որ իրականում Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի վերաբերյալ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ա.Թովմասյանի կողմից 10.01.2025թ.-ին նախաձեռնված է եղել քրեական վարույթ՝ հետևյալ բովանդակությամբ արձանագրությամբ. «Ելենա Մուրադի Վարդանյանից հաղորդում է ստացվել այն մասին, որ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը վեց ամիս ժամկետով կասեցված լինելու պայմաններում 22.12.2024թ.-ին՝ ժամը 15:00-ին, Երևան քաղաքի Նուբարաշեն փողոցում վարել է «Վազ» մակնիշի 21 UO 021 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից 22.12.2024թ.-ին կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն:»
Նշված արձանագրությունը քննիչի կողմից վրիպակի արդյունքում դրվել է մեկ այլ մասնավորապես՝ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի վերաբերյալ նախաձեռնված քրեական վարույթի նյութերում, ինչի պատճառով էլ՝ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի վերաբերյալ քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը հայտնվել է սույն՝ Վազգեն Ստեփանյանի վերաբերյալ վարույթի նյութերում։ Այլ կերպ ասած, նույն քննիչը՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ա.Թովմասյանը, ստանալով հանցագործության մասին երկու հաղորդում, մեկը՝ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի, իսկ մյուսը՝ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի վերաբերյալ, 2025 թվականի հունվարի 10-ին նախաձեռնել է երկու քրեական վարույթ, քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություններում պատշաճ շարադրել է յուրաքանչյուր ենթադրյալ հանցագործության փաստական նկարագրությունը և իրավական գնահատականը, սակայն տեխնիկական վրիպակի արդյունքում շփոթել և Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի վերաբերյալ վարույթում դրել է Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի վերաբերյալ նախաձեռնման արձանագրությունը, իսկ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի վարույթում՝ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի վերաբերյալ նախաձեռնման արձանագրությունը։
Ընդ որում, Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի վերաբերյալ քրեական վարույթը, որի նյութերում մեջ սխալմամբ քննիչի կողմից դրվել է Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի վերաբերյալ նախաձեռնման արձանագրությունը, դեռևս 08.07.2025թ. հանձնվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան և քննվել է թիվ ԵԴ1/2452/01/25 քրեական գործը, որպիսի պայմաններում մեկ հարցմամբ հնարավոր էր ստանալ տվյալ քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը և համոզվել, որ Վազգեն Ստեփանյանի կողմից ենթադրյալ հանցանք կատարելու դեպքի առթիվ իրականում նախաձեռնված է եղել քրեական վարույթ:
Դրա փոխարեն Առաջին ատյանի դատարանը, անտեսելով հանրային մեղադրողի կողմից արված այն պնդումները, որ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի վերաբերյալ քրեական վարույթի նյութերում այլ բովանդակությամբ՝ նախաձեռնման արձանագրության առկայությունը հանդիսանում է տեխնիկական վրիպակի արդյունք, անգամ չի ընձեռել հանրային մեղադրողին իրական նախաձեռնման արձանագրությունը ձեռք բերելու և դատարանին ներկայացնելու հնարավորություն, քանի որ ստորադաս դատարանը տվյալ քրեական գործով ընդամենը մեկ նիստ է հրավիրել` 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ին, և նույն օրը նախնական դատալսումների ընթացքում որոշում կայացրել քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու մասին:
Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանը անգամ հարկ չի համարել ստեղծված իրավիճակով պայմանավորված պարզաբանումներ ստանալ վարույթն իրականացրած քննիչից, որպիսի պարագայում կհերքվեին դատարանի այն պնդումները, թե իբրև վարույթի քննությունն իրականացվել է այլ անձի` Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի կողմից (ենթադրյալ) հանցանքի կատարման կապակցությամբ նախաձեռնված քրեական վարույթի շրջանականերում: Սրա փոխարեն Ստորադաս դատարանը շտապողականություն է դրսևորել՝ կայանցնելով վիճարկվող որոշումը և արձանագրելով, թե իբրև տվյալ իրավիճակը հավասարազոր է նախաձեռնված քրեական վարույթի բացակայությանը:
Անհրաժեշտ եմ գտնում նաև անդրադարձ կատարել նախնական դատալսումների ընթացքում վիճարկվող որոշման կայացման իրավաչափությանը․
(...)
Վերը նշված իրավակարգավորումներից կարելի է փաստել, որ Օրենսդիրը նախնական դատալսումների ընթացքում որևէ ապացույցի կամ այլ փաստաթղթի բովանդակային հետազոտման կարգ չի սահմանել` դրա հնարավորությունը նախատեսելով գործի քննության հետագա փուլերի համար, մինչդեռ Ստորադաս դատարանը, անտեսելով նշվածը, նախնական դատալսումների ընթացքում հետազոտել է քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության բովանդակությունը՝ այն հիմք համարելով վիճարկվող որոշումը կայացնելու համար և դրանում ամբողջությամբ շարադրելով նախաձեռնման արձանագրության բովանդակությունը:
[Ն]ախնական դատալսումների ընթացքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 315-րդ հոդվածով նախատեսված որոշման կայացումը կարող է հիմնավորված համարվել այն դեպքում, երբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հիմքն առնվազն ակնհայտ է վարույթի պրոֆեսիոնալ մասնակցի համար՝ առանց տվյալ ապացույցի բովանդակային հետազոտման և այլ ապացույցների հետ համադրության, մնացած դեպքերում տվյալ՝ նախնական դատական նիստի փուլում դատարանն առանց պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների հետազոտման դատարանը գնահատական է տալիս ապացույցների վերաբերելիությանը, պիտանիությանը, դրանց՝ վարույթի ելքի համար նշանակությանը, այլ խոսքով՝ դրանց տալիս է նախապես հաստատված ապացույցի ուժ։
Անդրադառնալով Ստորադաս դատարանի կողմից կայացված որոշման հիմքին, անհրաժեշտ է նշել, որ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1- ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված հիմքով․
(...)
Մինչդեռ տվյալ դեպքում Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի կողմից ենթադրյալ հանցանքը կատարելու վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔՎ ՎՎԻ բաժնի ավագ տեսուչ, ոստիկանության կապիտան Ե.Վարդանյանի կողմից ներկայացվել է քրեադատավարական պահանջներին համապատասխանող հաղորդումն առ այն, որ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ 22.12.2024թ.-ին՝ ժամը 16:00-ին կազմվել է թիվ 8180417772 արձանագրությունը, ըստ որի՝ վերջինս 22.12.2024թ.-ին` ժամը 15:00-ին, Երևան քաղաքի Նուբարաշեն փողոցում, «Վազ» մակնիշի 21 UO 021 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված:
Նման պայմաններում պետք է փաստել, որ ենթադրյալ հանցանքի մասին տեղեկությունը ստացվել է քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված պատշաճ աղբյուրից, տվյալ դեպքում՝ ենթադրյալ հանցանքի մասին ստացվել է պատշաճ հաղորդում, հետևաբար՝ վիճարկվող որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանի նշած՝ քրեական հետապնդումը բացառող հիմքի կիրառումն իրավաչափ չէ, իսկ հիմնավորումը, թե իբրև վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա, սույն դեպքին վերաբերելի չէ։
(...)
Տվյալ դեպքում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանությունը գնահատելու հարցում կարևոր է նաև մեղադրյալին մեղսագրված ենթադրյալ հանցանքի ծանրությունը, կատարման բնույթը և եղանակը: Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ գտնում եմ, որ մեղադրյալի նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդման հարցի լուծման կարևորությունը վիճարկվող որոշման կայացման պահին գերակայել է մասնավոր շահի նկատմամբ, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված որոշմամբ չի ապահովվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածով սահմանված վարույթի հանրայնության սկզբունքի բովանդակությունը կազմող հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանությունը:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ գտնում եմ, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ին թիվ ԵԴ1/2459/01/25 որոշումը կայացնելով՝ թույլ է տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որն ազդել է գործով (վարույթով) ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, քանի որ արդարադատության շահի դրսևորման և դրա պահանջի առկայության, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության առկայության պայմաններում կայացրել է մեղադրյալ Վ.Ստեփանյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործով վարույթը կարճելու մասին անօրինական և անհիմն որոշում: (...)»:
Ելնելով վերոգրյալից բողոքի հեղինակը միջնորդել է՝ ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ի թիվ ԵԴ1/2459/01/25 որոշումը և վարույթը փոխանցել նույն դատարան՝ այլ դատական կազմով նոր քննության:
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները.
5. Դատական նիստին կողմերը չեն ներկայացել (մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը)։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«(...)Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում։ (...)»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 4-րդ կետում շարադրված վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումներն ու պահանջը՝ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում անդրադառնալ այն հարցին, թե տվյալ դեպքում առկա՞ է արդյոք քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք, մասնավորապես, մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով իրականացվող քրեական հետապնդումն արդյո՞ք ենթակա է դադարեցման՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված (վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա) հիմքով։
Այսպես.
7․ ՀՀ Սահմանադրության 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ու պաշտոնատար անձինք իրավասու են կատարելու միայն այնպիսի գործողություններ, որոնց համար լիազորված են Սահմանադրությամբ կամ օրենքներով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Սույն օրենսգրքում օգտագործվող ներքոհիշյալ հասկացություններն ունեն հետևյալ նշանակությունը․
1) քրեական վարույթ` առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ ձևով տեղեկանալու պահից սույն օրենսգրքով սահմանված պետական մարմինների և պաշտոնատար անձանց կողմից իրենց իրավասության սահմաններում իրականացվող ընթացակարգ, որը դրսևորվում է վարութային գործողությունների կատարմամբ և դատավարական ակտերի ընդունմամբ. (…)
39) ապացույց՝ փաստի վերաբերյալ օրենքով սահմանված կարգով ստացված տվյալ, որի հիման վրա քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են ապացուցման ենթակա հանգամանքների առկայությունը կամ բացակայությունը, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ. (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի շրջանակներում կատարվող բոլոր վարութային գործողությունների ընթացքի և արդյունքների, ինչպես նաև կայացվող բոլոր դատավարական ակտերի ամրագրումը սույն օրենսգրքով լիազորված անձանց կողմից պարտադիր է: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում ընդունվող յուրաքանչյուր դատավարական ակտ պետք է լինի օրինական և հիմնավոր:
2. Դատավարական ակտն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերի, «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի, սույն օրենսգրքի և այն օրենքների պահանջների պահպանմամբ, որոնք կիրառվում են տվյալ վարույթն իրականացնելիս:
3. Դատավարական ակտը հիմնավոր է, եթե այն իր բնույթին և առաջացնող հետևանքներին համապատասխան չափով օբյեկտիվորեն համոզիչ է իր հասցեատերերի համար:
4. Դատավարական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը կարող են հերքվել միայն պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրա ստուգման արդյունքով: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն․
«1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե՝ (…)
8) վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա.(…)
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-9-րդ կետերով նախատեսված հանգամանքները ռեաբիլիտացնող են։(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե՝
1) հաստատվել է քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ հանցանքի բացակայությունը.
2) վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի 3-րդ կամ 6-րդ մասերով նախատեսված պայմանների խախտմամբ.
3) կայացվել է անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշում, և սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները.
4) առկա է սույն օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանգամանքը․
5) մինչդատական վարույթի ընթացքում հայտնաբերվել է մասնավոր մեղադրանքի կարգով քրեական հետապնդման ենթակա ենթադրյալ հանցանք կատարած անձը, եթե բացակայում են հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու հիմքերը:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քննիչն իր իրավասության սահմաններում պարտավոր է քրեական վարույթ նախաձեռնել, եթե առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ հաղորդումը ստացվել է՝
1) ֆիզիկական անձից. (…)
2. Համապատասխան հաղորդումը համարվում է առերևույթ հանցանքի մասին, եթե դրանով փաստվում է այնպիսի դեպք կամ գործողություն կամ անգործություն, որին ողջամտորեն կարող է տրվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ արարքին համապատասխանելու նախնական իրավական գնահատական: (…)
6. Քրեական վարույթ չի կարող նախաձեռնվել, եթե հանցանքի մասին տեղեկությունն ստացվել է սույն հոդվածով չնախատեսված, այդ թվում՝ անհայտ կամ չբացահայտված աղբյուրից: Այդպիսի տեղեկությունը դատախազի կամ քննիչի նախաձեռնությամբ ստուգվում է «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» օրենքով սահմանված կարգով, եթե այն պարունակում է այնպիսի փաստեր, որոնք ողջամտորեն կարող են ստուգվել: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի համաձայն․
«1. Սույն օրենսգրքի 173-րդ հոդվածով նախատեսված աղբյուրից առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ հաղորդում ստանալու յուրաքանչյուր դեպքում քննիչն անհապաղ, սակայն ոչ ուշ, քան 24 ժամվա ընթացքում կազմում է քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն, իսկ դատախազը, սույն օրենսգրքով սահմանված քննչական ենթակայության կանոններին համապատասխան, այն վերահասցեագրում է իրավասու քննչական մարմնի ղեկավարին՝ քրեական վարույթ նախաձեռնելու հարցը լուծելու համար:
2. Արձանագրության մեջ նշվում են քննիչի անունը, ազգանունը, պաշտոնը, քրեական վարույթ նախաձեռնելու առիթը, հաղորդմամբ ներկայացված առերևույթ հանցանքի փաստական նկարագրությունը, քրեական oրենսգրքի այն հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետը, որի հատկանիշներով սկսվում է վարույթը, հաղորդմանը կցված նյութերի ցանկը` այդպիսիք լինելու դեպքում:
3. Արձանագրությունը կազմելուց հետո քննիչն անմիջապես ձեռնամուխ է լինում նախաքննության կատարմանը՝ արձանագրության և կից նյութերի պատճեններն անհապաղ ուղարկելով հսկող դատախազին: Արձանագրության պատճենը այն կազմելուց անմիջապես հետո հանձնվում կամ ուղարկվում է հաղորդումը ներկայացրած անձին: (…)։»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Նախնական դատալսումների ընթացքում սույն հոդվածով սահմանված հաջորդականությամբ դատարանը քննարկման առարկա է դարձնում՝
1) ինքնաբացարկի, բացարկի և վարույթին մասնակցելուց ազատելու հարցը.
2) վարույթի ընդդատության հարցը.
3) քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ վարույթը կարճելու հարցը.
4) մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու հարցը.
5) գույքային հայց հարուցված լինելու դեպքում՝ գույքային պատասխանող ճանաչելու հարցը.
6) միջնորդության դեպքում՝ համաձայնեցման վարույթ կամ արագացված վարույթ կամ համագործակցության վարույթով դատաքննության հատուկ կարգ կիրառելու հարցը.
7) հետազոտման ենթակա ապացույցների ծավալի հարցը.
8) ապացույցների թույլատրելիության հարցը.
9) այլ վերաբերելի հարցեր: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 315-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Սույն օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-14-րդ կետերով նախատեսված որևէ հանգամանքի առկայության դեպքում, երբ դա հնարավոր է առանց ապացույցների հետազոտման, դատարանը որոշում է կայացնում քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին: Եթե քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքը վերաբերում է մեղադրյալներից մեկին, ապա քրեական հետապնդումը դադարեցվում է միայն նրա նկատմամբ՝ առանց վարույթը կարճելու:
2. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշմամբ վերացվում են տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները, իսկ վարույթը կարճելու դեպքում՝ նաև այլ անձանց նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները: Վարույթը կարճելու մասին որոշմամբ լուծվում է նաև իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը:
3. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին որոշման պատճենն ուղարկվում է հանրային մեղադրողին և վարույթի մասնավոր մասնակիցներին:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․6-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Սույն օրենսգրքի 199-րդ հոդվածով սահմանված կարգով նախաքննությունն ավարտելու դեպքում քննիչը, ստանալով հսկող դատախազի գրավոր համաձայնությունը, Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի իմաստով՝ առաջին անգամ հանցանք կատարած և ոչ մեծ ծանրության հանցագործության համար մեղադրվող մեղադրյալին գրավոր ծանուցում է նաև համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու հնարավորության և իրավական հետևանքների մասին։
2. Վարույթի նյութերը մեղադրյալի ծանոթացմանը ներկայացնելիս քննիչը ճշտում է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու վերաբերյալ վերջինիս դիրքորոշումը:
3. Եթե մեղադրյալը չի վիճարկում իրեն ներկայացված մեղադրանքի փաստական հիմքն ու իրավական գնահատականը և պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո կամավոր ցանկություն է հայտնում, որ դատարանում գործի քննությունն իրականացվի համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով, ապա քննիչը մեղադրյալի բանավոր միջնորդության հիման վրա կազմում է համապատասխան արձանագրություն, որը ստորագրում են նաև մեղադրյալը և նրա պաշտպանը: Արձանագրությունը կցվում է մեղադրական եզրակացությանը:
4. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու արձանագրություն կազմելուց առաջ քննիչն իրավասու է մեղադրյալին հարցեր տալու միջոցով հավաստիանալու, թե արդյոք մեղադրյալը գիտակցում է իր միջնորդության բնույթն ու հետևանքները:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթն իրականացվում է, եթե առկա է սույն օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածով սահմանված կարգով կազմված և ստորագրված արձանագրություն:
2. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ չի կարող իրականացվել, եթե՝
1) մեղադրյալն անչափահաս է.
2) մեղադրյալը մեղադրվում է մեկից ավելի հանցանքներ կատարելու համար.
3) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի համար Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով տուգանք պատժատեսակ սահմանված չէ.
4) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքով վնաս է պատճառվել մասնավոր անձի շահերին.
5) գույքային հայց է հարուցվել մեղադրյալի կամ այն անձի դեմ, որի վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար.
6) սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս հսկող դատախազն իրավական կամ փաստական հիմնավորմամբ առարկել է դրա դեմ՝ այդ մասին նշում կատարելով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու որոշման մեջ․
7) մեղադրյալը գրավոր հրաժարվել է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելուց․
8) խախտվել է սույն օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածով սահմանված կարգը:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․8-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավորը քրեական գործն ստանալուց հետո հավաստիանալով, որ առկա է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու հիմքը, և բացակայում են սույն օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանգամանքները, եռօրյա ժամկետում որոշում է կայացնում վարույթն ստանձնելու և համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ հարուցելու մասին: Հակառակ դեպքում կայացվում է սույն օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշումը:
(…)4. Դատարանը որոշում է կայացնում համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթը դադարեցնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին, եթե, ծանոթանալով քրեական գործին, հանգում է հետևության, որ՝
1) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքն ակնհայտորեն կատարվել է մեղադրյալ չհանդիսացող այլ անձի կողմից կամ նրա մասնակցությամբ.
2) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքին տրված իրավական գնահատականն ակնհայտորեն չի համապատասխանում մեղադրանքի փաստական հանգամանքներին.
3) առկա է սույն օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանգամանքներից որևէ մեկը:»։
7․1․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…) 2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում՝ նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(...) 2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր:
3. Դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են տվյալ վարույթն իրականացնելիս:
4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝
1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են: (...)
7. Մեղադրական դատավճիռը կայացվում է մեղադրական վերդիկտի հիման վրա և բովանդակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալին մեղավոր ճանաչելու և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելու, պատժից ազատելու, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ պատիժ չնշանակելու մասին դատարանի որոշումը: (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ի մասի համաձայն՝
«1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ. (...)
6) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման.
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները. (...)»։
Դատական ակտի պատճառաբանված լինելու հատկանիշի առնչությամբ Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում մշտապես ընդգծել է, որ դատական ակտերի պատճառաբանման պահանջը ոչ միայն արդարացիության կարևոր բաղադրատարր է, այլև անձի արդար դատաքննության իրավունքի արդյունավետ իրացման կարևոր երաշխիք, ինչը դատավարության մասնակիցներին պաշտպանում է կամայականություններից:
Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս, և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար: Քրեական դատավարության ցանկացած փուլում դատարանի կողմից չհիմնավորված, չպատճառաբանված (կամ ոչ պատշաճ պատճառաբանված) որոշումների կայացումն անընդունելի է: Ընդ որում, դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում չեն կարող դրվել վերացական, ընդհանուր բնույթի դատողություններ:
Պատճառաբանությունը պետք է կառուցվի տրամաբանորեն կապված և գործի փաստական հանգամանքներից բխող հստակ, որոշակի և համոզիչ հետևությունների վրա, ուստիև դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում վերացական, ընդհանրական դատողությունների առկայությունն անմիջականորեն վկայում է այդպիսի պատճառաբանության ոչ պատշաճ լինելու մասին:
Անդրադառնալով դատական ակտի պատճառաբանվածության խնդրին՝ Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատել է իր նախադեպային իրավունքում ձևավորած մոտեցումներն առ այն, որ. «(…) [Դ]ատարանը պարտավոր է դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ և կհանգեցնեն կամայականության: Դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում չեն կարող դրվել վերացական, ընդհանուր բնույթի դատողություններ: Պատճառաբանությունը պետք է կառուցվի տրամաբանորեն կապված և գործի փաստական հանգամանքներից բխող հստակ, որոշակի և համոզիչ հետևությունների վրա, ուստիև դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում վերացական, ընդհանրական դատողությունների առկայությունն անմիջականորեն վկայում է այդպիսի պատճառաբանության ոչ պատշաճ լինելու մասին (…)»: (Տե՛ս, mutatis mutandis, Վճռաբեկ դատարանի՝ Ֆրունզիկ Գալստյանի վերաբերյալ գործով 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09, Գևորգ Խնուսյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԷԴ/0030/01/12, Արսեն Մակարյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0016/11/15, Արամայիս Հակոբյանի վերաբերյալ գործով 2016 թվականի հունիսի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0224/01/14, Մարտուն Հակոբյանի վերաբերյալ գործով 2017 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ԱՐԴ1/0005/11/16 որոշումները):
7.2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը նույն արարքի համար օրենքով սահմանված պատասխանատվության կիրառումից հետո` մեկ տարվա ընթացքում՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը տասնհինգապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ առավելագույնը հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով: (…)»:
8. Սույն որոշման 7-7.2-րդ կետերում նշված իրավակարգավորումների, վերլուծությունների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն որոշման 1-3-րդ կետերում նշված փաստական տվյալները, Վերաքննիչ դատարանը վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում ամբողջությամբ իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված որոշման հետևություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը): Այսինքն, Առաջին ատյանի դատարանը Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով իրականացվող քրեական հետապնդումը՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված՝ քրեական վարույթը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա նախաձեռնված լինելու հիմքով, դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս հանգել է ճիշտ հետևության, որի հետ չհամաձայնվելու իրավաչափ հիմքեր տվյալ պարագայում չկան:
Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից, սույն որոշման նախորդ կետում նշված չափանիշներով, կայացվել է օրինական և հիմնավորված դատական ակտ, նախնական դատալսումների ընթացքում, քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ վարույթը կարճելու հարցի քննարկման շրջանակում համապատասխան վարույթային ակտի ուսումնասիրման համատեքստում կատարվել է լրիվ, բազմակողմանի և օբյեկտիվ քննություն, բավարար չափով գնահատվել են վերաբերելի փաստական տվյալները և կայացվել է հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ։
Մասնավորապես, տվյալ դեպքում վարույթի նյութերի ուսումնասիրության արդյունքում պարզ է դառնում, որ վարույթի նյութերում բացակայում է քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը։ Այսինքն, առկա է քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն (տե՛ս հատոր 1, վ․թ․9), որը սակայն վերաբերելի չէ սույն վարույթով մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին։ Ավելի կոնկրետ, ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ավետիք Թովմասյանի կողմից 10․01․2025թ․ կազմված թիվ 60108725 քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը վերաբերվում է այլ անձի՝ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի կողմից (ենթադրյալ) հանցանքի կատարմանը, հետևաբար թիվ 60108725 քրեական վարույթը վերաբերելի է վերջինիս։
Այսինքն Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն վարույթով վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունը վերաբերվում է մեղադրանքին չվերաբերվող ենթադրյալ փաստերին։
Անդրադառնալով դատախազի բողոքում բերված այն փաստարկին, որ նախնական դատալսումների ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից փաստացի իրականացվել է ապացույցի բովանդակային հետազոտում, որ պետք է հիմնական դատալսումներում ապացույց հետազոտվեր հետո որոշում կայացվեր, ապա բողոքն այդ մասով անհիմն է, չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության 315-րդ հոդվածի 1-ին մասից։ Բացի այդ հարկ է նշել, որ քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունն ուսումնասիրելն ապացույցի հետազոտում չէ, քանի որ այդ վարութային ակտն ապացույց չի հանդիսանում։
Ինչ վերաբերվում է քննիչի կողմից տեխնիկական վրիպակ թույլ տրված լինելու վերաբերյալ դատախազի բողոքում բերված փաստարկներին, ապա հաշվի առնելով, որ սույն քրեական գործում առկա վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ նախաձեռնվել է թիվ 60108725 քրեական վարույթը, իսկ վերաքննիչ բողոքին կից ներկայացված՝ «Քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին» արձանագրությունը վերաբերվել է այլ՝ թիվ 60108425 վարույթին։ Սույն քրեական գործը վերաբերելի է թիվ 60108725 նշված վարույթին, և բոլոր վարութային ակտերը, այդ թվում՝ մեղադրական եզրակացությունը վերաբերվում է թիվ 60108725 վարույթին, իսկ այդ վարույթը նախաձեռնելու արձանագրությունը վերաբերելի է այլ անձի և այլ փաստերի։ Հետևաբար դատախազի բողոքում վրիպակ թույլ տրված լինելու վերաբերյալ բերված փաստարկներն ամբողջությամբ անհիմն են և չեն բխում վարույթում առկա փաստական տվյալներից և բավարար չեն հակառակ հետևությանը հանգելու համար։ Բացի այդ, հարկ է նշել, որ սույն քրեական գործով վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունը այլ քրեական վարույթով վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության հետ փոխարինելու և այլ վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունը սույն քրեական վարույթի արձանագրություն դիտարկելու քրեադատավարական մեխանիզմներ չկան։ Հակառակ մոտեցումը կհանգեցնի քրեադատավարական կառուցակարգերի խաթարմանը։
Անդրադառնալով համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ չիրականացնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի որոշման իրավաչափությանը և այդ մասով վերաքննիչ բողոքում բերված փաստարկներին, ապա հարկ է նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանը վարույթ ստանձնելու մասին որոշմամբ նշել է, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․7 հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետով նախատեսված սահմանափակումը, որից բխում է, որ չի պահպանվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․6-րդ հոդվածով սահմանված կարգը։ Մասնավորապես սույն քրեական վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից բխում է, որ «Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին» արձանագրությամբ չի պահպանվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․6-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված կանոնը։ Թեև մինչ այդ քննիչն օրենքից քաղվածք է տվել մեղադրյալին, սակայն հարցերի միջոցով չի հավաստիացել, թե արդյոք մեղադրյալը գիտակցել է իր միջնորդության բնույթն ու հետևանքները։ Հետևաբար բողոքն այդ մասով ևս անհիմն է։
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նախնական դատալսումների ընթացքում օրենքով սահմանված կարգով քննարկման առարկա է դարձվել քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ վարույթը կարճելու հարցը, և բարձրացված հարցի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված՝ քրեական հետապնդումը բացառող հիմքի առկայության վերաբերյալ հանգել է իրավաչափ հետևության։ Հետևաբար վերը նշված հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասով բերված բողոքը ևս անհիմն է։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում առկա է քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք։ Այսինքն, սույն քրեական գործով քրեական վարույթ նախաձեռնելու վերաբերյալ արձանագրությունը վերաբերելի չէ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին ներկայացված մեղադրանքին, իսկ վերջինիս ներյայացված մեղադրանքի վերաբերյալ սույն վարույթի շրջանակներում փաստացի քրեական վարույթ չի նախաձեռնվել։ Մինչդեռ դատախազը վերաքննիչ բողոքում փորձել է հիմնավորել վերոնշյալ հանգամանքը որպես տեխնիկական վրիպակ, ինչը սակայն չի բխում վարույթի նյութերից և հետազոտված փաստական տվյալներից։ Այսինքն, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն վարույթի նյութերում առկա չեն վերաբերելի անհրաժեշտ փաստական տվյալներ, որոնցով կհիմնավորվեր թիվ 60108725 քրեական վարույթով Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերաբերելի համապատասխան արձանագրությամբ քրեական վարույթ նախաձեռնված լինելը։
Տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևություններին, որ․ «Վկայակոչված դատավարական փաստաթղթերի բովանդակությունից ակնհայտ է, որ չնայած ներկայացված հաղորդումը տեղեկություններ է պարունակում Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերագրելի գործողությունների վերաբերյալ, սակայն դրանք չեն շարադրվել և տեղ չեն գտել դրա հիման վրա քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում։ Մասնավորապես, նախաձեռնված քրեական վարույթը վերաբերելի չէ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերագրելի որևէ փաստական հանգամանքի, նման հանգամանքներ, այդ թվում՝ ընդհանրական բնույթի, նկարագրված չեն քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությամբ։ Ավելին, քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ նկարագրված է այլ անձի կողմից, այլ ժամանակահատվածում, այլ տրանսպորտային միջոց վարելու և դրա արդյունքում կազմված այլ արձանագրության մասին տեղեկություններ:
Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ հանցանքի ենթադրյալ կատարման դեպքի առթիվ քրեական վարույթ չի նախաձեռնվել, վարույթի քննությունն իրականացվել է այլ անձի՝ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի կողմից (ենթադրյալ) հանցանքի կատարման կապակցությամբ նախաձեռնված քրեական վարույթի շրջանակներում, որը հավասարազոր է նախաձեռնված քրեական վարույթի բացակայությանը։ Հետևաբար՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված՝ քրեական վարույթը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա նախաձեռնված լինելու հիմքով:»։
Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված հետևությունները բխում են սույն վարույթի նյութերից և գործող իրավակարգավորումներից։
Հետևաբար, վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկներն ամբողջությամբ անհիմն են և չեն բխում ինչպես առկա իրավակարգավորումներից, այնպես էլ գործի փաստական տվյալներից և Վերաքննիչ դատարանը տվյալ դեպքում վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաներում ամբողջությամբ իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը)։
Տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացվել է օրինական, հիմնավորված և բավարար չափով պատճառաբանված դատական ակտ։
9. Ընդհանրացնելով սույն որոշման նախորդ կետերում վերլուծված փաստական տվյալները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից տրված լուծումները, Վերաքննիչ դատարանի վերը նշված պատճառաբանության համատեքստում, էության մեջ հիմնավոր են, իսկ վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկներն անհիմն են և բավարար չեն Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու և այլ դատական ակտ կայացնելու համար։
Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքում նշված մյուս փաստարկներին ու դատողություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը), ապա հարկ է արձանագրել, որ սույն որոշմամբ վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումները, վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իսկ ամբողջությամբ ներառում են դրանց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի մոտեցումներն ու բարձրացված հարցերի պատասխանները, ուստի լրացուցիչ առանձին-առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը, առկա պայմաններում, բացակայում է: Ընդ որում, այդ կապակցությամբ հարկ է նաև փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ թեև «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը դատարանին պարտավորեցնում է պատճառաբանել իր որոշումները, սակայն այն չի կարող մեկնաբանվել որպես կողմի ներկայացրած յուրաքանչյուր փաստարկին դատարանի կողմից մանրամասն պատասխան տալու պահանջ: (Տե՛ս, ի թիվս այլնի, Ռուիզ Տորեխան ընդդեմ Իսպանիայի (RUIZ TORIJA v. SPAIN) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի դեկտեմբերի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 18390/91, կետ 29, Վան դե Հուրքն ընդդեմ Նիդեռլանդների (VAN DE HURK v. THE NETHERLANDS) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի ապրիլի 19-ի վճիռը, գանգատ թիվ 16034/90, կետ 61):
10. Ամփոփելով վերը շարադրվածը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ բողոքարկված դատական ակտով Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով իրականացվող քրեական հետապնդումը՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված (վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա) հիմքով, դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն ըստ էության իրավաչափ են, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդել է կամ կարող էր ազդել գործի ելքի վրա: Ուստի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան և հիմք ընդունելով սույն որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ բերված վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել:
11. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-363-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ի «Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու մասին» թիվ ԵԴ1/2459/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ:
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ա․ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ
Ա․ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով.
նախագահող դատավոր՝ Մ.Հարությունյան,
դատավորներ՝ Ա․Ղուկասյան,
Ա․Բեկթաշյան,
քարտուղարությամբ՝ Ա․Կարապետյանի,
մասնակցությամբ՝
դատախազ՝ Ա․Հեբոյանի,
մեղադրյալ՝ Վ․Ստեփանյանի,
պաշտպան՝ Ե․Սարգսյանի,
2026 թվականի հունվարի 19-ին, Երևան քաղաքում,
դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա․Հեբոյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր Ս.Յուզբաշյան)՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ի «Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը
կարճելու մասին» թիվ ԵԴ1/2459/01/25 որոշումը,
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․ 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ ՎՎԻ բաժնի ավագ տեսուչ, ոստիկանության կապիտան Ե.Վարդանյանի կողմից առերևույթ հանցանքի վերաբերյալ հաղորդում է ներկայացվել:
2025 թվականի հունվարի 10-ին ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ա.Թովմասյանի կողմից կազմվել է արձանագրություն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 60108725 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին:
2025 թվականի հունիսի 23-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա․Հեբոյանի որոշմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։ Նույն օրը նրան մեղադրանք է ներկայացվել:
2025 թվականի հունիսի 24-ին ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում կայացված որոշմամբ՝ թիվ 60108725 քրեական վարույթով մեղադրյալ Վ.Ստեփանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի հունիսի 25-ին կազմվել է արձանագրություն՝ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին:
2025 թվականի հուլիսի 08-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա․Հեբոյանի որոշմամբ՝ հաստատվել է թիվ 60108725 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը և քրեական վարույթն ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան։
2025 թվականի հուլիսի 10-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) «Քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին» որոշմամբ՝ ստանձնել է թիվ ԵԴ1/2459/01/25 քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, վարույթը և նշանակվել է նախնական դատալսումներ:
2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի «Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու մասին» թիվ ԵԴ1/2459/01/25 որոշմամբ որոշվել է․ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված հիմքով:
Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները, վերացնել:
Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի պատճենները պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում: Թիվ ԵԴ1/2459/01/25 քրեական գործի վարույթը կարճել:
2025 թվականի նոյեմբերի 25-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա․Հեբոյանի վերաքննիչ բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ի վերը նշված որոշման դեմ: Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ին, մակագրվել դատարանի կազմին (նախագահող դատավոր Մ.Հարությունյան, կազմի ղատավորներ Ա.Ղուկասյան, Ա․Բեկթաշյան)։ Դատական գործը դատավոր Մ.Հարությունյանի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի նոյեմբերի 28-ին։
2025 թվականի դեկտեմբերի 02-ի ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի «Վերաքննիչ բողոքը վարույթ ընդունելու և քրեական գործը դատաքննության նշանակելու մասին» որոշմամբ՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ի «Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու մասին» թիվ ԵԴ1/2459/01/25 որոշման դեմ Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա․Հեբոյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել է դռնբաց դատական նիստում քննության: Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը պահպանվել է:
Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
2․Քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին 2025 թվականի հունվարի 10-ին կազմված թիվ 60108725 արձանագրության համաձայն՝ «(…)ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ, առաջին դասի խորհրդական՝ Ավետիք Թովմասյանս, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 41-րդ, 173-րդ, 177-րդ, 178-րդ հոդվածներով, կազմեցի սույն արձանագրությունն այն մասին, որ 2025 թվականի հունվարի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի վարչական վարույթի իրականացման բաժնի ավագ տեսուչ, ոստիկանության կապիտան Ելենա Մուրադի Վարդանյանից հաղորդում է ստացվել այն մասին, որ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանը (ծնված՝ 08.02.1961թ. ք.Երևան Ջրաշեն 1-ին փողոց 49-րդ տուն, ՀԾՀ՝ 1802610715) մեկ տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 18.12.2024 թվականին ժամը 16։45-ին, Երևան քաղաքի Էրեբունու փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 22 PP 050 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից 18.12.2024 թվականին՝ ժամը 17:15-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն։
Նկատի ունենալով, որ հաղորդմամբ ներկայացված առերևույթ հանցանքի փաստական նկարագրությունը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ուստի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում նշված հոդվածով իմ կողմից 2025 թվականի հունվարի 10-ին նախաձեռնվում է թիվ 60108725 քրեական վարույթը՝ ձեռնամուխ լինելով նախաքննության կատարմանը։
(…)»։
2.1․ Նախաքննության մարմինը Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել այն բանի համար, որ. «(…) [Ն]ա 6 ամիս ժամկետով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես.
Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կայացված թիվ 8400766888 որոշմամբ 2024 թվականի նոյեմբերի 10-ից 6 ամիս ժամկետով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում և 2024 թվականի նոյեմբերի 10-ին տեղեկացված լինելով սույն որոշման մասին, 2024 թվականի դեկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 15:00-ին, Երևան քաղաքի Նուբարաշեն փողոցում վարել է «Վազ» մակնիշի, 21 UO 021 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից նույն օրը՝ ժամը 16:00-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180417772 արձանագրությունը:
(…)»:
3. Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ի «Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու մասին» թիվ ԵԴ1/2459/01/25 որոշմամբ նշվել է. «(…) Նախնական դատալսումների ընթացքում հանրային մեղադրող հայտնեց, որ 2025 թվականի հունվարի 10-ին քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ այլ դեպքի վերաբերյալ շարադրանքը տեխնիկական վրիպակի արդյունք է։
Պաշտպան Ե.Սարգսյանը հայտնեց, որ եթե հաղորդման հիման վրա առկա չէ պատշաճ արձանագրություն քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին, հետևաբար ողջ նախաքննությունն անթույլատրելի է եղել։
Ուսումնասիրելով վարույթի անհրաժեշտ նյութերը և լսելով վարույթի մասնակիցների դիրքորոշումները՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
(…)
Քննարկվող նորմերից ուղղակիորեն հետևում է, որ վարույթն իրականացնող մարմնի ողջ գործունեությունը կապվում է քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ նկարագրված փաստերի և դրանց տրված քրեաիրավական որակման հետ (in rem), իսկ անձնային (in personam) սահմաններ նշված լինելու դեպքում՝ նաև անձի հետ, նրանք կարող են քննություն իրականացնել բացառապես այդ շրջանակներում:
Դատարանի հետևությունն առ այն, որ նախաքննության սահմաններն ընդգծվում են նախևառաջ քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ նկարագրված իրավաբանական փաստերով ու դրանց տրված քրեաիրավական որակմամբ, ուղղակիորեն ամրագրված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն՝ արձանագրության մեջ նշվում են, ի թիվս այլոց, հաղորդմամբ ներկայացված առերևույթ հանցանքի փաստական նկարագրությունը, քրեական oրենսգրքի այն հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետը, որի հատկանիշներով սկսվում է վարույթը: Ինչ վերաբերում է անձնային սահմանների ֆակուլտատիվությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դեռևս նախկին օրենսգրքի գործողության պայմաններում Լ.Պողոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել առ այն, որ քրեական գործը հարուցվում է դեպքի առթիվ, այլ ոչ թե անձի նկատմամբ, և անձին անհատականացնող տվյալներ չպետք է նշել քրեական գործ հարուցելու մասին որոշմամբ (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Լ.Պողոսյանի վերաբերյալ 22.12.2011թ. թիվ ԵԿԴ/0136/11/11 որոշումը):
Գաղափարախոսական տեսանկյունից նշված դիրքորոշումը՝ անձին անհատականացնող տվյալներ նշելու պահանջի բացակայության վերաբերյալ կիրառելի է նաև գործող օրենսգրքի կարգավորումների պայմաններում։ Միևնույն ժամանակ, եթե վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում բնութագրվում է կոնկրետ անձի գործողությունները որպես նախաձեռնման հիմք, ապա դրանով իսկ նախանշվում են նաև վարույթի անձնային սահմանները։
Հակառակ մոտեցման դեպքում, եթե վարույթն իրականացնող մարմինը դուրս գա այդ սահմաններից և քննություն իրականացնի այլ փաստերի առթիվ, որոնք նշված չեն քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ կամ նոր քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ, արժեզրկվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, 41-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետում, ինչպես նաև 38-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետում ամրագրված պահանջները:
Վերոգրյալի հետ մեկտեղ Դատարանն արձանագրում է, որ մինչդատական վարույթի սահմանները ստատիկ չեն, այլ դինամիկ են և կարող են փոփոխվել, սակայն օրենսդիրը նախատեսել է այդ սահմանները փոփոխելու հատուկ կանոններ, որոնք պետք է պահպանել, որպեսզի թույլ չտրվի քրեադատավարական օրենքի էական խախտում: Մասնավորապես՝ մինչդատական վարույթի սահմանները փոփոխելու կառուցակարգեր են
- այլ հանցագործության հատկանիշներով քրեական վարույթի նախաձեռնումը և այն քննվող վարույթին միացնելը (սահմանների ընդլայնում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մաս),
- քննվող վարույթից նոր վարույթ անջատելը (սահմանների նեղացում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 2-րդ մաս),
- ենթադրյալ հանցանքի փաստական նկարագրությունը կամ դրան տրված իրավական գնահատականը շտկելու անհրաժեշտության դեպքում՝ հսկող դատախազի հանձնարարությամբ քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ փոփոխություն կատարելը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետ),
- քրեական հետապնդում չիրականացնելը կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 196-րդ հոդված)։
Վերոգրյալի հիման վրա՝ Դատարանը փաստում է, որ կանոնն այն է, որ յուրաքանչյուր հանցագործության դեպքի առթիվ պետք է նախաձեռնվի առանձին քրեական վարույթ և ըստ այդմ՝ իրականացվի քննություն: Եթե նախաքննության մարմինն իրավունք ունենա դուրս գալու, շեղվելու քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ նկարագրված փաստական հանգամանքների շրջանակներից և քննություն իրականացնի քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ չնշված և ինքնուրույն քրեաիրավական որակման արժանի փաստերի շուրջ, ապա կարող է ստացվել այնպիսի իրավիճակ, որ որևէ վարույթի շրջանակներում իրականացվի քննություն այդ վարույթի հետ առնչություն չունեցող որևէ այլ հանցագործության դեպքով՝ առանձին քրեական վարույթ նախաձեռնելու, կամ նախաձեռնելու արձանագրությունը շտկելու հարցի լուծումը շրջանցելու, գործնական ավելորդ բարդություններից և խնդիրներից խուսափելու կամ հնարավոր սխալներից ապահովագրվելու համար: Մինչդեռ նախաքննության սահմանների ինստիտուտը հենց նրա համար է, որպեսզի իրավասու մարմինների գործողությունները սահմանափակվեն կոնկրետ վարույթի համար հիմք ծառայած փաստերի շրջանակներում քննություն իրականացնելով, իսկ դրանից դուրս այլ փաստերի առնչությամբ կատարված բոլոր գործողությունները համարվեն ոչ իրավաչափ՝ համապատասխան հետևանքներով:
Դատարանի համոզմամբ՝ նման կանոնակարգումներ տալով օրենսդրի նպատակն է եղել ընդգծել նախաքննության մարմինների գործունեության շրջանակները, որպեսզի նրանք քրեական վարույթով քննություն չիրականացնեն այնպիսի փաստերի և դրանց տրված քրեաիրավական որակման շրջանակներում, որոնք ներառված չեն քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ կամ որոնց առնչությամբ նոր քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն չի կազմվել:
Քննարկվող պահանջը հատկապես կարևորվում է նրանով, որ անձի հիմնական իրավունքների սահմանափակման իրավաչափության պայմանների շարքում նախատեսված է նաև կոնկրետ հանցագործության վերաբերյալ նախաձեռնված քրեական վարույթի պարտադիրությունը։ Վերջինով պայմանավորված էլ նախատեսված է այդպիսի սահմանափակումների վերաբերյալ դատարան ներկայացվող միջնորդություններին կից վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունը կցելու պահանջ։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում նախանշված սահմանները էական նշանակություն են ստանում համապատասխան քննչական գործողության կատարման իրավաչափ նպատակի և անհրաժեշտության (համաչափության) հարցերի գնահատման շրջանակներում։
Անդրադառնալով մինչդատական վարույթի սահմանները խախտված լինելու իրավական հետևանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ՝
(…)
Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական հետապնդումը բացառող քննարկվող հիմքի բովանդակությունը կազմում են հետևյալ պայմանները՝
- առկա է արդյոք հանցագործության տվյալ դեպքի վերաբերյալ իրավասու սուբյեկտի կողմից նախաձեռնված վարույթ, եթե՝ այո,
- այն նախաձեռնվել է արդյոք օրենսգրքով նախատեսված աղբյուրից դրա վերաբերյալ ստացված տեղեկության հիման վրա։
Այսինքն՝ քրեական հետապնդումը բացառող նշված հիմքի առկայության կամ բացակայության վերաբերյալ եզրահանգում կարող է կատարվել վերոնշյալ պայմանների հաջորդականությամբ ստուգման արդյունքում, իսկ դրանցից որևէ մեկի բացակայությունը կհանգեցնի հետապնդումը բացառող քննարկվող հիմքի կիրառելիության։ Վերջին դիրքորոշման տեսանկյունից Դատարանը հաշվի է առնում քննարկվող հանգամանքի նպատակային ուղղվածությունը և բնույթը, այն, որ կոնկրետ հանցանքի դեպքով նախաձեռնված քրեական վարույթի բացակայությունը, որպես իրավաբանական փաստ իր ծավալով ավելի լայն է, քան նախաձեռնման օրինական հիմքի բացակայությունը, ուստի եթե քրեական հետապնդումը բացառվում է ավելի նեղ պայմանի առկայության դեպքում, այն չի կարող չբացառվել ավելի լայն պայմանի առկայության դեպքում (եթե օրենքը ժխտում է նվազը, այն ժխտում է նաև ավելին, «a maiore ad minus» իրավամեկնաբանման կանոն):
Մասնավորապես, Դատարանի քննարկվող նորմի նպատակը վարույթի օրինական մեկնարկն ապահովելն է և դրանով պայմանավորված հետագա քրեադատավարական միջոցների անհարկի օգտագործումը կանխելը։ Դրա մասին վկայում է նաև այն, որ առանց պատշաճ կարգով քրեական վարույթ նախաձեռնելու չի կարող լինել վարույթ իրականացնող մարմին (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ քննիչը վարույթ իրականացնող մարմին է վարույթը նախաձեռնելու պահից մինչև մեղադրական եզրակացությունը կամ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը հսկող դատախազին հանձնելը), չեն կարող կատարվել վարութային գործողություններ և ընդունվել դատավարական ակտեր (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝ քրեական վարույթը առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ ձևով տեղեկանալու պահից սույն օրենսգրքով սահմանված պետական մարմինների և պաշտոնատար անձանց կողմից իրենց իրավասության սահմաններում իրականացվող ընթացակարգ է, որը դրսևորվում է վարութային գործողությունների կատարմամբ և դատավարական ակտերի ընդունմամբ), իսկ առանց առերևույթ հանցանքի մասին տեղեկությունը օրինական աղբյուրից ստացված լինելու չի կարող նախաձեռնվել քրեական վարույթ (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ քրեական վարույթ չի կարող նախաձեռնվել, եթե հանցանքի մասին տեղեկությունն ստացվել է սույն հոդվածով չնախատեսված, այդ թվում` անհայտ կամ չբացահայտված աղբյուրից)։
Այսինքն՝ օրենսդիրը քննարկվող հիմքի նախատեսմամբ բացառում է ի սկզբանե հակաիրավական հանրային գործունեությունը շարունակելու հնարավորությունը՝ անկախ որևէ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցված լինելու կամ չլինելու հանգամանքից։
Անդրադառնալով սույն գործի փաստերին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ ՎՎԻ բաժնի ավագ տեսուչ, ոստիկանության կապիտան Ե.Վարդանյանի հաղորդման համաձայն՝ «Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի /.../ նկատմամբ 22.12.2024թ.-ին՝ ժամը 16:00-ին կազմված թիվ 8180417772 արձանագրությունը, ըստ որի՝ վերջինս 22.12.2024թ.-ին՝ ժամը 15:00-ին, Երևան քաղաքի Նուբարաշեն փողոցում, «ՎԱԶ» մակնիշի 21 UO 021 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված /.../» /հատոր 1-ին, գ.թ. 2/:
Վարույթ նախաձեռնելու մասին 2025 թվականի հունվարի 10-ի արձանագրության համաձայն՝ «/.../ Ելենա Վարդանյանից հաղորդում է ստացվել այն մասին, որ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանը /.../ մեկ տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 18.12.2024 թվականին ժամը 16:45-ին, Երևան քաղաքի Էրեբունու փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 22 PP 050 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից 18.12.2024 թվականին՝ ժամը 17:15-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն»:
Վկայակոչված դատավարական փաստաթղթերի բովանդակությունից ակնհայտ է, որ չնայած ներկայացված հաղորդումը տեղեկություններ է պարունակում Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերագրելի գործողությունների վերաբերյալ, սակայն դրանք չեն շարադրվել և տեղ չեն գտել դրա հիման վրա քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում։
Մասնավորապես, նախաձեռնված քրեական վարույթը վերաբերելի չէ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերագրելի որևէ փաստական հանգամանքի, նման հանգամանքներ, այդ թվում՝ ընդհանրական բնույթի, նկարագրված չեն քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությամբ։ Ավելին, քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ նկարագրված է այլ անձի կողմից, այլ ժամանակահատվածում, այլ տրանսպորտային միջոց վարելու և դրա արդյունքում կազմված այլ արձանագրության մասին տեղեկություններ:
Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ հանցանքի ենթադրյալ կատարման դեպքի առթիվ քրեական վարույթ չի նախաձեռնվել, վարույթի քննությունն իրականացվել է այլ անձի՝ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի կողմից (ենթադրյալ) հանցանքի կատարման կապակցությամբ նախաձեռնված քրեական վարույթի շրջանակներում, որը հավասարազոր է նախաձեռնված քրեական վարույթի բացակայությանը։ Հետևաբար՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված՝ քրեական վարույթը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա նախաձեռնված լինելու հիմքով:
(…)
Նման պայմաններում Դատարանն, արձանագրելով որ առկա է նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետով նախատեսված՝ քրեական գործի վարույթը կարճելու հիմք, գտնում է, որ թիվ ԵԴ1/2459/01/25 քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման: (…)»։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
4. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով.
Իր վերաքննիչ բողոքում Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա․Հեբոյանը մասնավորապես նշել է․ «(․․․)[Բ]ողոքարկվող՝ Դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ի թիվ ԵԴ1/2459/01/25 որոշմամբ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված հիմքով դադարեցնելով և թիվ ԵԴ1/2459/01/25 քրեական գործի վարույթը կարճելով՝ Առաջին ատյանի ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը կայացրել է անօրինական և չհիմնավորված որոշում:
Այսպես.
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ ՎՎԻ բաժնի ավագ տեսուչ, ոստիկանության կապիտան Ե.Վարդանյանը 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին առերևույթ հանցանքի վերաբերյալ հաղորդում է տվել այն մասին, որ՝ «Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի /ծնված՝ 16.05.2002թ., Արարատի մարզ, ք. Մասիս, Հանրապետության փողոց, 2/35 տուն, ՀԾՀ 2625020148/ նկատմամբ 22.12.2024թ.-ին` ժամը 16:00-ին, կազմվել է թիվ 8180417772 արձանագրությունը, ըստ որի վերջինս 22.12.2024թ.-ին` ժամը 15:00-ին, Երևան քաղաքի Նուբարաշեն փողոցում, «ՎԱԶ» մակնիշի 21 UO 021 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված:
(...):
Այսինքն, վկայակոչված դատավարական փաստաթղթերի բովանդակությունից ակնհայտ է, որ ներկայացված հաղորդումը տեղեկություններ է պարունակում Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերագրելի գործողությունների վերաբերյալ։
Վարույթ նախաձեռնելու մասին 2025 թվականի հունվարի 10-ի արձանագրության համաձայն՝
(...) Ելենա Վարդանյանից հաղորդում է ստացվել այն մասին, որ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանը /…/ մեկ տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 18.12.2024 թվականին՝ ժամը 16:45-ին, Երևան քաղաքի Էրեբունու փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի, 22 PP 050 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից 18.12.2024 թվականին՝ ժամը 17:15-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն:
(...):
Հարկ է նշել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 55.2 գլխում շարադրված են համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի իրականացման, այդ թվում այն իրականացման բացառող հանգամանքները: Սույն քրեական վարույթով 2025 թվականի հունիսի 25-ին արձանագրություն է կազմվել համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին, ինչի վերաբերյալ չի առարկել մեղադրյալը, չի վիճարկել իրեն ներկայացված մեղադրանքի փաստական հիմքն ու իրավական գնահատականը և պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո կամավոր ցանկություն է հայտնել, որ դատարանում գործի քննությունն իրականացվի համաձայնությամբ՝ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով, և 2025 թվականի հունիսի 30-ին թիվ 60108725 քրեական վարույթը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ հանձնվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
Ստանալով քրեական գործի նյութերը, Առաջին ատյանի դատարանը, քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշմամբ գտել է, որ սույն դեպքում առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.7 հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետով (խախտվել է սույն օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածով սահմանված կարգը) նախատեսված՝ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանք, մինչդեռ տվյալ վարույթի նյութերի ուսումնասիրությամբ ակնհայտ է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.7 հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետով նախատեսված որևէ հանգամանք առկա չէ, մասնավորապես՝ նյութերի ուսումնասիրությամբ ակնհայտ է դառնում, որ քննիչի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածով սահմանված կարգը չի խախտվել, քննիչը ստանալով հսկող դատախազի գրավոր համաձայնությունը՝ գրավոր ծանուցել է մեղադրյալին նաև համաձայնությամբ՝ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու հնարավորության և իրավական հետևանքների մասին, մեղադրյալը չի վիճարկել իրեն ներկայացված մեղադրանքի փաստական հիմքն ու իրավական գնահատականը և պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո կամավոր ցանկություն է հայտնել դատարանում գործի քննությունն համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով իրականացնելու մասին, այսինքն առկա չէ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.7 հոդվածով նախատեսված որևէ բացառող հանգամանք:
Մինչդեռ, ստորադաս դատարանը, իր կայացրած որոշմամբ չարձանագրելով, թե քննարկվող հոդվածի ո՞ր բացառող հանգամանքն է ըստ Դատարանի գնահատման վերջիվերջո առկա եղել նյութերում, որն էլ իբրև խոչընդոտ է հանդիսացել համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի իրականացման համար, կայացրել է քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին ոչ իրավաչափ որոշում:
Այլ կերպ ասած, պետք է փաստել, որ Օրենսդրի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածով հստակ սահմանվել են համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ իրականացնելու բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև նույն օրեսնգրքի 464.8-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հստակ նշված են, թե որ դեպքերում է դատարանը որոշում կայացնում համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթը դադարեցնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին, համաձայն որի՝
«4. Դատարանը որոշում է կայացնում համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթը դադարեցնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին, եթե, ծանոթանալով քրեական գործին, հանգում է հետևության, որ
1) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքն ակնհայտորեն կատարվել է մեղադրյալ չհանդիսացող այլ անձի կողմից կամ նրա մասնակցությամբ.
2) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքին տրված իրավական գնահատականն ակնհայտորեն չի համապատասխանում մեղադրանքի փաստական հանգամանքներին.
3) առկա է սույն օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանգամանքներից որևէ մեկը»:
Վերը շարադրվածը վկայում է այն մասին, որ Դատարանը իրավասու է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթը դադարեցնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում կայացնել, եթե առկա է բացառապես վերը նշված հիմքերից որևէ մեկը, մինչդեռ սույն քրեական վարույթով համաձայնության տուգանքի վարույթ իրականացնելու բացառող հանգամանք առկա չի եղել, հետևաբար՝ ստորադաս դատարանը առանց հիմքերի և հիմնավորման չի կայացրել համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ հարուցելու մասին որոշում:
Անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի այն եզրահանգմանը, որ չնայած ներկայացված հաղորդումը տեղեկություններ է պարունակում Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերագրելի գործողությունների վերաբերյալ, սակայն դրանք չեն շարադրվել և տեղ չեն գտել դրա հիման վրա քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում, պետք է նշել, որ իրականում Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի վերաբերյալ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ա.Թովմասյանի կողմից 10.01.2025թ.-ին նախաձեռնված է եղել քրեական վարույթ՝ հետևյալ բովանդակությամբ արձանագրությամբ. «Ելենա Մուրադի Վարդանյանից հաղորդում է ստացվել այն մասին, որ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը վեց ամիս ժամկետով կասեցված լինելու պայմաններում 22.12.2024թ.-ին՝ ժամը 15:00-ին, Երևան քաղաքի Նուբարաշեն փողոցում վարել է «Վազ» մակնիշի 21 UO 021 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից 22.12.2024թ.-ին կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն:»
Նշված արձանագրությունը քննիչի կողմից վրիպակի արդյունքում դրվել է մեկ այլ մասնավորապես՝ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի վերաբերյալ նախաձեռնված քրեական վարույթի նյութերում, ինչի պատճառով էլ՝ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի վերաբերյալ քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը հայտնվել է սույն՝ Վազգեն Ստեփանյանի վերաբերյալ վարույթի նյութերում։ Այլ կերպ ասած, նույն քննիչը՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ա.Թովմասյանը, ստանալով հանցագործության մասին երկու հաղորդում, մեկը՝ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի, իսկ մյուսը՝ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի վերաբերյալ, 2025 թվականի հունվարի 10-ին նախաձեռնել է երկու քրեական վարույթ, քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություններում պատշաճ շարադրել է յուրաքանչյուր ենթադրյալ հանցագործության փաստական նկարագրությունը և իրավական գնահատականը, սակայն տեխնիկական վրիպակի արդյունքում շփոթել և Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի վերաբերյալ վարույթում դրել է Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի վերաբերյալ նախաձեռնման արձանագրությունը, իսկ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի վարույթում՝ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի վերաբերյալ նախաձեռնման արձանագրությունը։
Ընդ որում, Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի վերաբերյալ քրեական վարույթը, որի նյութերում մեջ սխալմամբ քննիչի կողմից դրվել է Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի վերաբերյալ նախաձեռնման արձանագրությունը, դեռևս 08.07.2025թ. հանձնվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան և քննվել է թիվ ԵԴ1/2452/01/25 քրեական գործը, որպիսի պայմաններում մեկ հարցմամբ հնարավոր էր ստանալ տվյալ քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը և համոզվել, որ Վազգեն Ստեփանյանի կողմից ենթադրյալ հանցանք կատարելու դեպքի առթիվ իրականում նախաձեռնված է եղել քրեական վարույթ:
Դրա փոխարեն Առաջին ատյանի դատարանը, անտեսելով հանրային մեղադրողի կողմից արված այն պնդումները, որ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի վերաբերյալ քրեական վարույթի նյութերում այլ բովանդակությամբ՝ նախաձեռնման արձանագրության առկայությունը հանդիսանում է տեխնիկական վրիպակի արդյունք, անգամ չի ընձեռել հանրային մեղադրողին իրական նախաձեռնման արձանագրությունը ձեռք բերելու և դատարանին ներկայացնելու հնարավորություն, քանի որ ստորադաս դատարանը տվյալ քրեական գործով ընդամենը մեկ նիստ է հրավիրել` 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ին, և նույն օրը նախնական դատալսումների ընթացքում որոշում կայացրել քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու մասին:
Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանը անգամ հարկ չի համարել ստեղծված իրավիճակով պայմանավորված պարզաբանումներ ստանալ վարույթն իրականացրած քննիչից, որպիսի պարագայում կհերքվեին դատարանի այն պնդումները, թե իբրև վարույթի քննությունն իրականացվել է այլ անձի` Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի կողմից (ենթադրյալ) հանցանքի կատարման կապակցությամբ նախաձեռնված քրեական վարույթի շրջանականերում: Սրա փոխարեն Ստորադաս դատարանը շտապողականություն է դրսևորել՝ կայանցնելով վիճարկվող որոշումը և արձանագրելով, թե իբրև տվյալ իրավիճակը հավասարազոր է նախաձեռնված քրեական վարույթի բացակայությանը:
Անհրաժեշտ եմ գտնում նաև անդրադարձ կատարել նախնական դատալսումների ընթացքում վիճարկվող որոշման կայացման իրավաչափությանը․
(...)
Վերը նշված իրավակարգավորումներից կարելի է փաստել, որ Օրենսդիրը նախնական դատալսումների ընթացքում որևէ ապացույցի կամ այլ փաստաթղթի բովանդակային հետազոտման կարգ չի սահմանել` դրա հնարավորությունը նախատեսելով գործի քննության հետագա փուլերի համար, մինչդեռ Ստորադաս դատարանը, անտեսելով նշվածը, նախնական դատալսումների ընթացքում հետազոտել է քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության բովանդակությունը՝ այն հիմք համարելով վիճարկվող որոշումը կայացնելու համար և դրանում ամբողջությամբ շարադրելով նախաձեռնման արձանագրության բովանդակությունը:
[Ն]ախնական դատալսումների ընթացքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 315-րդ հոդվածով նախատեսված որոշման կայացումը կարող է հիմնավորված համարվել այն դեպքում, երբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հիմքն առնվազն ակնհայտ է վարույթի պրոֆեսիոնալ մասնակցի համար՝ առանց տվյալ ապացույցի բովանդակային հետազոտման և այլ ապացույցների հետ համադրության, մնացած դեպքերում տվյալ՝ նախնական դատական նիստի փուլում դատարանն առանց պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների հետազոտման դատարանը գնահատական է տալիս ապացույցների վերաբերելիությանը, պիտանիությանը, դրանց՝ վարույթի ելքի համար նշանակությանը, այլ խոսքով՝ դրանց տալիս է նախապես հաստատված ապացույցի ուժ։
Անդրադառնալով Ստորադաս դատարանի կողմից կայացված որոշման հիմքին, անհրաժեշտ է նշել, որ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1- ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված հիմքով․
(...)
Մինչդեռ տվյալ դեպքում Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի կողմից ենթադրյալ հանցանքը կատարելու վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔՎ ՎՎԻ բաժնի ավագ տեսուչ, ոստիկանության կապիտան Ե.Վարդանյանի կողմից ներկայացվել է քրեադատավարական պահանջներին համապատասխանող հաղորդումն առ այն, որ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ 22.12.2024թ.-ին՝ ժամը 16:00-ին կազմվել է թիվ 8180417772 արձանագրությունը, ըստ որի՝ վերջինս 22.12.2024թ.-ին` ժամը 15:00-ին, Երևան քաղաքի Նուբարաշեն փողոցում, «Վազ» մակնիշի 21 UO 021 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված:
Նման պայմաններում պետք է փաստել, որ ենթադրյալ հանցանքի մասին տեղեկությունը ստացվել է քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված պատշաճ աղբյուրից, տվյալ դեպքում՝ ենթադրյալ հանցանքի մասին ստացվել է պատշաճ հաղորդում, հետևաբար՝ վիճարկվող որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանի նշած՝ քրեական հետապնդումը բացառող հիմքի կիրառումն իրավաչափ չէ, իսկ հիմնավորումը, թե իբրև վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա, սույն դեպքին վերաբերելի չէ։
(...)
Տվյալ դեպքում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանությունը գնահատելու հարցում կարևոր է նաև մեղադրյալին մեղսագրված ենթադրյալ հանցանքի ծանրությունը, կատարման բնույթը և եղանակը: Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ գտնում եմ, որ մեղադրյալի նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդման հարցի լուծման կարևորությունը վիճարկվող որոշման կայացման պահին գերակայել է մասնավոր շահի նկատմամբ, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված որոշմամբ չի ապահովվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածով սահմանված վարույթի հանրայնության սկզբունքի բովանդակությունը կազմող հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանությունը:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ գտնում եմ, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ին թիվ ԵԴ1/2459/01/25 որոշումը կայացնելով՝ թույլ է տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որն ազդել է գործով (վարույթով) ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, քանի որ արդարադատության շահի դրսևորման և դրա պահանջի առկայության, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության առկայության պայմաններում կայացրել է մեղադրյալ Վ.Ստեփանյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործով վարույթը կարճելու մասին անօրինական և անհիմն որոշում: (...)»:
Ելնելով վերոգրյալից բողոքի հեղինակը միջնորդել է՝ ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ի թիվ ԵԴ1/2459/01/25 որոշումը և վարույթը փոխանցել նույն դատարան՝ այլ դատական կազմով նոր քննության:
Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները.
5. Դատական նիստին կողմերը չեն ներկայացել (մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը)։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«(...)Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում։ (...)»:
Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 4-րդ կետում շարադրված վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումներն ու պահանջը՝ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում անդրադառնալ այն հարցին, թե տվյալ դեպքում առկա՞ է արդյոք քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք, մասնավորապես, մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով իրականացվող քրեական հետապնդումն արդյո՞ք ենթակա է դադարեցման՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված (վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա) հիմքով։
Այսպես.
7․ ՀՀ Սահմանադրության 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ու պաշտոնատար անձինք իրավասու են կատարելու միայն այնպիսի գործողություններ, որոնց համար լիազորված են Սահմանադրությամբ կամ օրենքներով»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Սույն օրենսգրքում օգտագործվող ներքոհիշյալ հասկացություններն ունեն հետևյալ նշանակությունը․
1) քրեական վարույթ` առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ ձևով տեղեկանալու պահից սույն օրենսգրքով սահմանված պետական մարմինների և պաշտոնատար անձանց կողմից իրենց իրավասության սահմաններում իրականացվող ընթացակարգ, որը դրսևորվում է վարութային գործողությունների կատարմամբ և դատավարական ակտերի ընդունմամբ. (…)
39) ապացույց՝ փաստի վերաբերյալ օրենքով սահմանված կարգով ստացված տվյալ, որի հիման վրա քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են ապացուցման ենթակա հանգամանքների առկայությունը կամ բացակայությունը, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ. (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի շրջանակներում կատարվող բոլոր վարութային գործողությունների ընթացքի և արդյունքների, ինչպես նաև կայացվող բոլոր դատավարական ակտերի ամրագրումը սույն օրենսգրքով լիազորված անձանց կողմից պարտադիր է: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում ընդունվող յուրաքանչյուր դատավարական ակտ պետք է լինի օրինական և հիմնավոր:
2. Դատավարական ակտն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերի, «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի, սույն օրենսգրքի և այն օրենքների պահանջների պահպանմամբ, որոնք կիրառվում են տվյալ վարույթն իրականացնելիս:
3. Դատավարական ակտը հիմնավոր է, եթե այն իր բնույթին և առաջացնող հետևանքներին համապատասխան չափով օբյեկտիվորեն համոզիչ է իր հասցեատերերի համար:
4. Դատավարական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը կարող են հերքվել միայն պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրա ստուգման արդյունքով: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն․
«1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե՝ (…)
8) վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա.(…)
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-9-րդ կետերով նախատեսված հանգամանքները ռեաբիլիտացնող են։(…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե՝
1) հաստատվել է քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ հանցանքի բացակայությունը.
2) վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի 3-րդ կամ 6-րդ մասերով նախատեսված պայմանների խախտմամբ.
3) կայացվել է անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշում, և սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները.
4) առկա է սույն օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանգամանքը․
5) մինչդատական վարույթի ընթացքում հայտնաբերվել է մասնավոր մեղադրանքի կարգով քրեական հետապնդման ենթակա ենթադրյալ հանցանք կատարած անձը, եթե բացակայում են հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու հիմքերը:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քննիչն իր իրավասության սահմաններում պարտավոր է քրեական վարույթ նախաձեռնել, եթե առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ հաղորդումը ստացվել է՝
1) ֆիզիկական անձից. (…)
2. Համապատասխան հաղորդումը համարվում է առերևույթ հանցանքի մասին, եթե դրանով փաստվում է այնպիսի դեպք կամ գործողություն կամ անգործություն, որին ողջամտորեն կարող է տրվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ արարքին համապատասխանելու նախնական իրավական գնահատական: (…)
6. Քրեական վարույթ չի կարող նախաձեռնվել, եթե հանցանքի մասին տեղեկությունն ստացվել է սույն հոդվածով չնախատեսված, այդ թվում՝ անհայտ կամ չբացահայտված աղբյուրից: Այդպիսի տեղեկությունը դատախազի կամ քննիչի նախաձեռնությամբ ստուգվում է «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» օրենքով սահմանված կարգով, եթե այն պարունակում է այնպիսի փաստեր, որոնք ողջամտորեն կարող են ստուգվել: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի համաձայն․
«1. Սույն օրենսգրքի 173-րդ հոդվածով նախատեսված աղբյուրից առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ հաղորդում ստանալու յուրաքանչյուր դեպքում քննիչն անհապաղ, սակայն ոչ ուշ, քան 24 ժամվա ընթացքում կազմում է քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն, իսկ դատախազը, սույն օրենսգրքով սահմանված քննչական ենթակայության կանոններին համապատասխան, այն վերահասցեագրում է իրավասու քննչական մարմնի ղեկավարին՝ քրեական վարույթ նախաձեռնելու հարցը լուծելու համար:
2. Արձանագրության մեջ նշվում են քննիչի անունը, ազգանունը, պաշտոնը, քրեական վարույթ նախաձեռնելու առիթը, հաղորդմամբ ներկայացված առերևույթ հանցանքի փաստական նկարագրությունը, քրեական oրենսգրքի այն հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետը, որի հատկանիշներով սկսվում է վարույթը, հաղորդմանը կցված նյութերի ցանկը` այդպիսիք լինելու դեպքում:
3. Արձանագրությունը կազմելուց հետո քննիչն անմիջապես ձեռնամուխ է լինում նախաքննության կատարմանը՝ արձանագրության և կից նյութերի պատճեններն անհապաղ ուղարկելով հսկող դատախազին: Արձանագրության պատճենը այն կազմելուց անմիջապես հետո հանձնվում կամ ուղարկվում է հաղորդումը ներկայացրած անձին: (…)։»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Նախնական դատալսումների ընթացքում սույն հոդվածով սահմանված հաջորդականությամբ դատարանը քննարկման առարկա է դարձնում՝
1) ինքնաբացարկի, բացարկի և վարույթին մասնակցելուց ազատելու հարցը.
2) վարույթի ընդդատության հարցը.
3) քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ վարույթը կարճելու հարցը.
4) մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու հարցը.
5) գույքային հայց հարուցված լինելու դեպքում՝ գույքային պատասխանող ճանաչելու հարցը.
6) միջնորդության դեպքում՝ համաձայնեցման վարույթ կամ արագացված վարույթ կամ համագործակցության վարույթով դատաքննության հատուկ կարգ կիրառելու հարցը.
7) հետազոտման ենթակա ապացույցների ծավալի հարցը.
8) ապացույցների թույլատրելիության հարցը.
9) այլ վերաբերելի հարցեր: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 315-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Սույն օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-14-րդ կետերով նախատեսված որևէ հանգամանքի առկայության դեպքում, երբ դա հնարավոր է առանց ապացույցների հետազոտման, դատարանը որոշում է կայացնում քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին: Եթե քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքը վերաբերում է մեղադրյալներից մեկին, ապա քրեական հետապնդումը դադարեցվում է միայն նրա նկատմամբ՝ առանց վարույթը կարճելու:
2. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշմամբ վերացվում են տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները, իսկ վարույթը կարճելու դեպքում՝ նաև այլ անձանց նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները: Վարույթը կարճելու մասին որոշմամբ լուծվում է նաև իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը:
3. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին որոշման պատճենն ուղարկվում է հանրային մեղադրողին և վարույթի մասնավոր մասնակիցներին:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․6-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Սույն օրենսգրքի 199-րդ հոդվածով սահմանված կարգով նախաքննությունն ավարտելու դեպքում քննիչը, ստանալով հսկող դատախազի գրավոր համաձայնությունը, Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի իմաստով՝ առաջին անգամ հանցանք կատարած և ոչ մեծ ծանրության հանցագործության համար մեղադրվող մեղադրյալին գրավոր ծանուցում է նաև համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու հնարավորության և իրավական հետևանքների մասին։
2. Վարույթի նյութերը մեղադրյալի ծանոթացմանը ներկայացնելիս քննիչը ճշտում է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու վերաբերյալ վերջինիս դիրքորոշումը:
3. Եթե մեղադրյալը չի վիճարկում իրեն ներկայացված մեղադրանքի փաստական հիմքն ու իրավական գնահատականը և պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո կամավոր ցանկություն է հայտնում, որ դատարանում գործի քննությունն իրականացվի համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով, ապա քննիչը մեղադրյալի բանավոր միջնորդության հիման վրա կազմում է համապատասխան արձանագրություն, որը ստորագրում են նաև մեղադրյալը և նրա պաշտպանը: Արձանագրությունը կցվում է մեղադրական եզրակացությանը:
4. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու արձանագրություն կազմելուց առաջ քննիչն իրավասու է մեղադրյալին հարցեր տալու միջոցով հավաստիանալու, թե արդյոք մեղադրյալը գիտակցում է իր միջնորդության բնույթն ու հետևանքները:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթն իրականացվում է, եթե առկա է սույն օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածով սահմանված կարգով կազմված և ստորագրված արձանագրություն:
2. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ չի կարող իրականացվել, եթե՝
1) մեղադրյալն անչափահաս է.
2) մեղադրյալը մեղադրվում է մեկից ավելի հանցանքներ կատարելու համար.
3) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի համար Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով տուգանք պատժատեսակ սահմանված չէ.
4) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքով վնաս է պատճառվել մասնավոր անձի շահերին.
5) գույքային հայց է հարուցվել մեղադրյալի կամ այն անձի դեմ, որի վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար.
6) սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս հսկող դատախազն իրավական կամ փաստական հիմնավորմամբ առարկել է դրա դեմ՝ այդ մասին նշում կատարելով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու որոշման մեջ․
7) մեղադրյալը գրավոր հրաժարվել է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելուց․
8) խախտվել է սույն օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածով սահմանված կարգը:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․8-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատավորը քրեական գործն ստանալուց հետո հավաստիանալով, որ առկա է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու հիմքը, և բացակայում են սույն օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանգամանքները, եռօրյա ժամկետում որոշում է կայացնում վարույթն ստանձնելու և համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ հարուցելու մասին: Հակառակ դեպքում կայացվում է սույն օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշումը:
(…)4. Դատարանը որոշում է կայացնում համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթը դադարեցնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին, եթե, ծանոթանալով քրեական գործին, հանգում է հետևության, որ՝
1) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքն ակնհայտորեն կատարվել է մեղադրյալ չհանդիսացող այլ անձի կողմից կամ նրա մասնակցությամբ.
2) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքին տրված իրավական գնահատականն ակնհայտորեն չի համապատասխանում մեղադրանքի փաստական հանգամանքներին.
3) առկա է սույն օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանգամանքներից որևէ մեկը:»։
7․1․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…) 2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում՝ նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(...) 2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր:
3. Դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են տվյալ վարույթն իրականացնելիս:
4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝
1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են: (...)
7. Մեղադրական դատավճիռը կայացվում է մեղադրական վերդիկտի հիման վրա և բովանդակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալին մեղավոր ճանաչելու և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելու, պատժից ազատելու, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ պատիժ չնշանակելու մասին դատարանի որոշումը: (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ի մասի համաձայն՝
«1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ. (...)
6) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման.
7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները. (...)»։
Դատական ակտի պատճառաբանված լինելու հատկանիշի առնչությամբ Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում մշտապես ընդգծել է, որ դատական ակտերի պատճառաբանման պահանջը ոչ միայն արդարացիության կարևոր բաղադրատարր է, այլև անձի արդար դատաքննության իրավունքի արդյունավետ իրացման կարևոր երաշխիք, ինչը դատավարության մասնակիցներին պաշտպանում է կամայականություններից:
Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս, և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար: Քրեական դատավարության ցանկացած փուլում դատարանի կողմից չհիմնավորված, չպատճառաբանված (կամ ոչ պատշաճ պատճառաբանված) որոշումների կայացումն անընդունելի է: Ընդ որում, դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում չեն կարող դրվել վերացական, ընդհանուր բնույթի դատողություններ:
Պատճառաբանությունը պետք է կառուցվի տրամաբանորեն կապված և գործի փաստական հանգամանքներից բխող հստակ, որոշակի և համոզիչ հետևությունների վրա, ուստիև դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում վերացական, ընդհանրական դատողությունների առկայությունն անմիջականորեն վկայում է այդպիսի պատճառաբանության ոչ պատշաճ լինելու մասին:
Անդրադառնալով դատական ակտի պատճառաբանվածության խնդրին՝ Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատել է իր նախադեպային իրավունքում ձևավորած մոտեցումներն առ այն, որ. «(…) [Դ]ատարանը պարտավոր է դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ և կհանգեցնեն կամայականության: Դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում չեն կարող դրվել վերացական, ընդհանուր բնույթի դատողություններ: Պատճառաբանությունը պետք է կառուցվի տրամաբանորեն կապված և գործի փաստական հանգամանքներից բխող հստակ, որոշակի և համոզիչ հետևությունների վրա, ուստիև դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում վերացական, ընդհանրական դատողությունների առկայությունն անմիջականորեն վկայում է այդպիսի պատճառաբանության ոչ պատշաճ լինելու մասին (…)»: (Տե՛ս, mutatis mutandis, Վճռաբեկ դատարանի՝ Ֆրունզիկ Գալստյանի վերաբերյալ գործով 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09, Գևորգ Խնուսյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԷԴ/0030/01/12, Արսեն Մակարյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0016/11/15, Արամայիս Հակոբյանի վերաբերյալ գործով 2016 թվականի հունիսի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0224/01/14, Մարտուն Հակոբյանի վերաբերյալ գործով 2017 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ԱՐԴ1/0005/11/16 որոշումները):
7.2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը նույն արարքի համար օրենքով սահմանված պատասխանատվության կիրառումից հետո` մեկ տարվա ընթացքում՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը տասնհինգապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ առավելագույնը հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով: (…)»:
8. Սույն որոշման 7-7.2-րդ կետերում նշված իրավակարգավորումների, վերլուծությունների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն որոշման 1-3-րդ կետերում նշված փաստական տվյալները, Վերաքննիչ դատարանը վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում ամբողջությամբ իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված որոշման հետևություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը): Այսինքն, Առաջին ատյանի դատարանը Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով իրականացվող քրեական հետապնդումը՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված՝ քրեական վարույթը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա նախաձեռնված լինելու հիմքով, դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս հանգել է ճիշտ հետևության, որի հետ չհամաձայնվելու իրավաչափ հիմքեր տվյալ պարագայում չկան:
Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից, սույն որոշման նախորդ կետում նշված չափանիշներով, կայացվել է օրինական և հիմնավորված դատական ակտ, նախնական դատալսումների ընթացքում, քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ վարույթը կարճելու հարցի քննարկման շրջանակում համապատասխան վարույթային ակտի ուսումնասիրման համատեքստում կատարվել է լրիվ, բազմակողմանի և օբյեկտիվ քննություն, բավարար չափով գնահատվել են վերաբերելի փաստական տվյալները և կայացվել է հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ։
Մասնավորապես, տվյալ դեպքում վարույթի նյութերի ուսումնասիրության արդյունքում պարզ է դառնում, որ վարույթի նյութերում բացակայում է քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը։ Այսինքն, առկա է քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն (տե՛ս հատոր 1, վ․թ․9), որը սակայն վերաբերելի չէ սույն վարույթով մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին։ Ավելի կոնկրետ, ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ավետիք Թովմասյանի կողմից 10․01․2025թ․ կազմված թիվ 60108725 քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը վերաբերվում է այլ անձի՝ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի կողմից (ենթադրյալ) հանցանքի կատարմանը, հետևաբար թիվ 60108725 քրեական վարույթը վերաբերելի է վերջինիս։
Այսինքն Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն վարույթով վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունը վերաբերվում է մեղադրանքին չվերաբերվող ենթադրյալ փաստերին։
Անդրադառնալով դատախազի բողոքում բերված այն փաստարկին, որ նախնական դատալսումների ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից փաստացի իրականացվել է ապացույցի բովանդակային հետազոտում, որ պետք է հիմնական դատալսումներում ապացույց հետազոտվեր հետո որոշում կայացվեր, ապա բողոքն այդ մասով անհիմն է, չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության 315-րդ հոդվածի 1-ին մասից։ Բացի այդ հարկ է նշել, որ քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունն ուսումնասիրելն ապացույցի հետազոտում չէ, քանի որ այդ վարութային ակտն ապացույց չի հանդիսանում։
Ինչ վերաբերվում է քննիչի կողմից տեխնիկական վրիպակ թույլ տրված լինելու վերաբերյալ դատախազի բողոքում բերված փաստարկներին, ապա հաշվի առնելով, որ սույն քրեական գործում առկա վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ նախաձեռնվել է թիվ 60108725 քրեական վարույթը, իսկ վերաքննիչ բողոքին կից ներկայացված՝ «Քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին» արձանագրությունը վերաբերվել է այլ՝ թիվ 60108425 վարույթին։ Սույն քրեական գործը վերաբերելի է թիվ 60108725 նշված վարույթին, և բոլոր վարութային ակտերը, այդ թվում՝ մեղադրական եզրակացությունը վերաբերվում է թիվ 60108725 վարույթին, իսկ այդ վարույթը նախաձեռնելու արձանագրությունը վերաբերելի է այլ անձի և այլ փաստերի։ Հետևաբար դատախազի բողոքում վրիպակ թույլ տրված լինելու վերաբերյալ բերված փաստարկներն ամբողջությամբ անհիմն են և չեն բխում վարույթում առկա փաստական տվյալներից և բավարար չեն հակառակ հետևությանը հանգելու համար։ Բացի այդ, հարկ է նշել, որ սույն քրեական գործով վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունը այլ քրեական վարույթով վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության հետ փոխարինելու և այլ վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունը սույն քրեական վարույթի արձանագրություն դիտարկելու քրեադատավարական մեխանիզմներ չկան։ Հակառակ մոտեցումը կհանգեցնի քրեադատավարական կառուցակարգերի խաթարմանը։
Անդրադառնալով համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ չիրականացնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի որոշման իրավաչափությանը և այդ մասով վերաքննիչ բողոքում բերված փաստարկներին, ապա հարկ է նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանը վարույթ ստանձնելու մասին որոշմամբ նշել է, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․7 հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետով նախատեսված սահմանափակումը, որից բխում է, որ չի պահպանվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․6-րդ հոդվածով սահմանված կարգը։ Մասնավորապես սույն քրեական վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից բխում է, որ «Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին» արձանագրությամբ չի պահպանվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․6-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված կանոնը։ Թեև մինչ այդ քննիչն օրենքից քաղվածք է տվել մեղադրյալին, սակայն հարցերի միջոցով չի հավաստիացել, թե արդյոք մեղադրյալը գիտակցել է իր միջնորդության բնույթն ու հետևանքները։ Հետևաբար բողոքն այդ մասով ևս անհիմն է։
Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նախնական դատալսումների ընթացքում օրենքով սահմանված կարգով քննարկման առարկա է դարձվել քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ վարույթը կարճելու հարցը, և բարձրացված հարցի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված՝ քրեական հետապնդումը բացառող հիմքի առկայության վերաբերյալ հանգել է իրավաչափ հետևության։ Հետևաբար վերը նշված հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասով բերված բողոքը ևս անհիմն է։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում առկա է քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք։ Այսինքն, սույն քրեական գործով քրեական վարույթ նախաձեռնելու վերաբերյալ արձանագրությունը վերաբերելի չէ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին ներկայացված մեղադրանքին, իսկ վերջինիս ներյայացված մեղադրանքի վերաբերյալ սույն վարույթի շրջանակներում փաստացի քրեական վարույթ չի նախաձեռնվել։ Մինչդեռ դատախազը վերաքննիչ բողոքում փորձել է հիմնավորել վերոնշյալ հանգամանքը որպես տեխնիկական վրիպակ, ինչը սակայն չի բխում վարույթի նյութերից և հետազոտված փաստական տվյալներից։ Այսինքն, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն վարույթի նյութերում առկա չեն վերաբերելի անհրաժեշտ փաստական տվյալներ, որոնցով կհիմնավորվեր թիվ 60108725 քրեական վարույթով Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերաբերելի համապատասխան արձանագրությամբ քրեական վարույթ նախաձեռնված լինելը։
Տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևություններին, որ․ «Վկայակոչված դատավարական փաստաթղթերի բովանդակությունից ակնհայտ է, որ չնայած ներկայացված հաղորդումը տեղեկություններ է պարունակում Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերագրելի գործողությունների վերաբերյալ, սակայն դրանք չեն շարադրվել և տեղ չեն գտել դրա հիման վրա քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում։ Մասնավորապես, նախաձեռնված քրեական վարույթը վերաբերելի չէ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերագրելի որևէ փաստական հանգամանքի, նման հանգամանքներ, այդ թվում՝ ընդհանրական բնույթի, նկարագրված չեն քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությամբ։ Ավելին, քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ նկարագրված է այլ անձի կողմից, այլ ժամանակահատվածում, այլ տրանսպորտային միջոց վարելու և դրա արդյունքում կազմված այլ արձանագրության մասին տեղեկություններ:
Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ հանցանքի ենթադրյալ կատարման դեպքի առթիվ քրեական վարույթ չի նախաձեռնվել, վարույթի քննությունն իրականացվել է այլ անձի՝ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի կողմից (ենթադրյալ) հանցանքի կատարման կապակցությամբ նախաձեռնված քրեական վարույթի շրջանակներում, որը հավասարազոր է նախաձեռնված քրեական վարույթի բացակայությանը։ Հետևաբար՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված՝ քրեական վարույթը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա նախաձեռնված լինելու հիմքով:»։
Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված հետևությունները բխում են սույն վարույթի նյութերից և գործող իրավակարգավորումներից։
Հետևաբար, վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկներն ամբողջությամբ անհիմն են և չեն բխում ինչպես առկա իրավակարգավորումներից, այնպես էլ գործի փաստական տվյալներից և Վերաքննիչ դատարանը տվյալ դեպքում վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաներում ամբողջությամբ իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը)։
Տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացվել է օրինական, հիմնավորված և բավարար չափով պատճառաբանված դատական ակտ։
9. Ընդհանրացնելով սույն որոշման նախորդ կետերում վերլուծված փաստական տվյալները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից տրված լուծումները, Վերաքննիչ դատարանի վերը նշված պատճառաբանության համատեքստում, էության մեջ հիմնավոր են, իսկ վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկներն անհիմն են և բավարար չեն Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու և այլ դատական ակտ կայացնելու համար։
Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքում նշված մյուս փաստարկներին ու դատողություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը), ապա հարկ է արձանագրել, որ սույն որոշմամբ վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումները, վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իսկ ամբողջությամբ ներառում են դրանց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի մոտեցումներն ու բարձրացված հարցերի պատասխանները, ուստի լրացուցիչ առանձին-առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը, առկա պայմաններում, բացակայում է: Ընդ որում, այդ կապակցությամբ հարկ է նաև փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ թեև «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը դատարանին պարտավորեցնում է պատճառաբանել իր որոշումները, սակայն այն չի կարող մեկնաբանվել որպես կողմի ներկայացրած յուրաքանչյուր փաստարկին դատարանի կողմից մանրամասն պատասխան տալու պահանջ: (Տե՛ս, ի թիվս այլնի, Ռուիզ Տորեխան ընդդեմ Իսպանիայի (RUIZ TORIJA v. SPAIN) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի դեկտեմբերի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 18390/91, կետ 29, Վան դե Հուրքն ընդդեմ Նիդեռլանդների (VAN DE HURK v. THE NETHERLANDS) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի ապրիլի 19-ի վճիռը, գանգատ թիվ 16034/90, կետ 61):
10. Ամփոփելով վերը շարադրվածը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ բողոքարկված դատական ակտով Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով իրականացվող քրեական հետապնդումը՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված (վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա) հիմքով, դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն ըստ էության իրավաչափ են, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդել է կամ կարող էր ազդել գործի ելքի վրա: Ուստի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան և հիմք ընդունելով սույն որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ բերված վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել:
11. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-363-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ի «Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու մասին» թիվ ԵԴ1/2459/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ:
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ա․ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ
Ա․ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/2459/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 08-07-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 60108725 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 6 ամիս ժամկետով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում վարել է տրանսպորտային միջոց: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Վազգեն |
| Ազգանուն | Ստեփանյան |
| Հայրանուն | Ալեքսանդրի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Դատվածություն | |
| Դատվածություն | չդատված |
| Վիճակագրական տողի համարը | 15.4 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.1 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 08-07-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Սամվել |
| Ազգանուն | Յուզբաշյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 01-07-2022 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 10-07-2025 |
|---|---|
| Որոշում | Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՎ ՎԱՐՈՒՅԹՆ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «10» հուլիսի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ս.Յուզբաշյանս, ուսումնասիրելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով. Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի 2025 թվականի հուլիսի 08-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 60108725 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որը թիվ ԵԴ1/2459/01/25 համարի ներքո նույն օրը մակագրվել և 2025 թվականի հուլիսի 09-ին հանձնվել է դատավոր Ս.Յուզբաշյանին: Ուսումնասիրելով քրեական գործը և մեղադրական եզրակացությանը կից համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.6 հոդվածի համաձայն՝ «1. Սույն օրենսգրքի 199-րդ հոդվածով սահմանված կարգով նախաքննությունն ավարտելու դեպքում քննիչը, ստանալով հսկող դատախազի գրավոր համաձայնությունը, Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի իմաստով՝ առաջին անգամ հանցանք կատարած և ոչ մեծ ծանրության հանցագործության համար մեղադրվող մեղադրյալին գրավոր ծանուցում է նաև համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու հնարավորության և իրավական հետևանքների մասին։ 2. Վարույթի նյութերը մեղադրյալի ծանոթացմանը ներկայացնելիս քննիչը ճշտում է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու վերաբերյալ վերջինիս դիրքորոշումը: 3. Եթե մեղադրյալը չի վիճարկում իրեն ներկայացված մեղադրանքի փաստական հիմքն ու իրավական գնահատականը և պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո կամավոր ցանկություն է հայտնում, որ դատարանում գործի քննությունն իրականացվի համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով, ապա քննիչը մեղադրյալի բանավոր միջնորդության հիման վրա կազմում է համապատասխան արձանագրություն, որը ստորագրում են նաև մեղադրյալը և նրա պաշտպանը: Արձանագրությունը կցվում է մեղադրական եզրակացությանը /…/»։ Նույն օրենսգրքի 464.7 հոդվածի համաձայն՝ «1. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթն իրականացվում է, եթե առկա է սույն օրենսգրքի 464.6 հոդվածով սահմանված կարգով կազմված և ստորագրված արձանագրություն: 2. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ չի կարող իրականացվել, եթե՝ 1) մեղադրյալն անչափահաս է. 2) մեղադրյալը մեղադրվում է մեկից ավելի հանցանքներ կատարելու համար. 3) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի համար Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով տուգանք պատժատեսակ սահմանված չէ. 4) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքով վնաս է պատճառվել մասնավոր անձի շահերին. 5) գույքային հայց է հարուցվել մեղադրյալի կամ այն անձի դեմ, որի վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար. 6) սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս հսկող դատախազն իրավական կամ փաստական հիմնավորմամբ առարկել է դրա դեմ՝ այդ մասին նշում կատարելով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու որոշման մեջ․ 7) մեղադրյալը գրավոր հրաժարվել է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելուց․ 8) խախտվել է սույն օրենսգրքի 464.6 հոդվածով սահմանված կարգը»: Նույն օրենսգրքի 464.8 հոդվածի համաձայն՝ «1. Դատավորը քրեական գործն ստանալուց հետո հավաստիանալով, որ առկա է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու հիմքը, և բացակայում են սույն օրենսգրքի 464.7 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանգամանքները, եռօրյա ժամկետում որոշում է կայացնում վարույթն ստանձնելու և համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ հարուցելու մասին: Հակառակ դեպքում կայացվում է սույն օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշումը: 2. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու մասին որոշումը պետք է բովանդակի տեղեկություններ այն կայացրած դատարանի և դատավորի, քրեական գործն ստանալու և որոշումը կայացնելու օրվա, վարույթը գրավոր ընթացակարգով իրականացնելու, ինչպես նաև դատավճռի կայացման օրվա մասին: 3. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշումը կայացվելուց հետո՝ երկօրյա ժամկետում, դատավորը դրա պատճենն ուղարկում է հանրային մեղադրողին և վարույթի մասնավոր մասնակիցներին: /…/»։ Դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.7 հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետով նախատեսված համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանք, հետևաբար անհրաժեշտ է ստանձնել քրեական գործով վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 33-34-րդ, 464.6-464․8 հոդվածներով Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի 1. Թիվ ԵԴ1/2459/01/25 քրեական գործով, ըստ մեղադրանքի՝ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ստանձնել վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ՝ 2025 թվականի հուլիսի 24-ին՝ ժամը 10:00-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Շենգավիթ նստավայրում (ք.Երևան, Արշակունյաց պող., 24/1, դահլիճ համար 6): 2. Որոշման օրինակն ուղարկել հանրային մեղադրողին, վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ ուղարկելով սահմանված ձևի հուշաթերթ` հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով սահմանված հարցերի կապակցությամբ միջնորդություններ ներկայացնելու իրավունքի պարզաբանմամբ: 3. Որոշումն ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից և ենթակա չէ բողոքարկման: ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ՎԱԶԳԵՆ |
| Ազգանուն | ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ |
| Հայրանուն | ԱԼԵՔՍԱՆԴՐԻ |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ԱԿՍԵԼ |
| Ազգանուն | ՄԱՆՈՒԿՅԱՆ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | ՀԵԲՈՅԱՆ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 24-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 24-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | Հետաձգվել է մեղադրյալի բացակայության հիմքով |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 15-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 15-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 15-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 15-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Վարույթը կարճվել է
| Կարճման ամսաթիվը | 15-10-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալ | |
| Անուն | Վազգեն |
| Ազգանուն | Ստեփանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Հոդված | |
| Որոշում | ԵԴ1/2459/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ԵՎ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԿԱՐՃԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «15» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը՝ նախագահությամբ դատավոր Ս.Յուզբաշյանի, քարտուղարությամբ՝ Ա.Քոչարյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ա.Հեբոյանի, պաշտպան Ե.Սարգսյանի, մեղադրյալ Վ.Ալեքսանդրյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի (ծնված՝ 16.05.2002 թվականին, ազգությամբ հայ, ԼՂՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, աշխատում է որպես վարորդ-առաքիչ, չամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, դատվածություն չունեցող, հաշվառված՝ Արարատի մարզ, ք.Մասիս, Հանրապետության փողոց, 2/35 տուն հասցեում, որպես խափանման միջոց է ընտրված ՀՀ-ից բացակայելու արգելքը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով) նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ ՎՎԻ բաժնի ավագ տեսուչ, ոստիկանության կապիտան Ե.Վարդանյանը առերևույթ հանցանքի վերաբերյալ հաղորդում է ներկայացրել /հատոր 1-ին, գ.թ. 2/: 2025 թվականի հունվարի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ա.Թովմասյանը արձանագրություն է կազմել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 60108725 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին /հատոր 1-ին, գ.թ. 9/: 2025 թվականի հունիսի 23-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում այն բանի համար, որ նա «6 ամիս ժամկետով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում վարել է տրանսպորտային միջոց: Այսպես. Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կայացված թիվ 8400766888 որոշմամբ 2024 թվականի նոյեմբերի 10-ից 6 ամիս ժամկետով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում և 2024 թվականի նոյեմբերի 10-ին տեղեկացված լինելով սույն որոշման մասին, 2024 թվականի դեկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 15:00-ին, Երևան քաղաքի Նուբարաշեն փողոցում վարել է «Վազ» մակնիշի, 21 UO 021 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից նույն օրը՝ ժամը 16:00-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180417772 արձանագրությունը» /հատոր 1-ին, գ.թ. 24/: Նույն օրը նրան մեղադրանք է ներկայացվել /հատոր 1-ին, գ.թ. 30-33/: 2025 թվականի հունիսի 24-ին որոշում է կայացվել թիվ 60108725 քրեական վարույթով մեղադրյալ Վ.Ստեփանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելք կիրառելու մասին /հատոր 1-ին, գ.թ. 26-27/: 2025 թվականի հունիսի 25-ին արձանագրություն է կազմվել համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին /հատոր 1-ին, գ.թ. 48/: 2025 թվականի հունիսի 30-ին կազմվել է թիվ 60108725 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը /հատոր 1-ին, գ.թ. 49-56/: 2025 թվականի հուլիսի 08-ին որոշում է կայացվել թիվ 60108725 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին։ 2025 թվականի հուլիսի 08-ին թիվ 60108725 քրեական գործը մուտք է եղել դատարան, էլեկտրոնային եղանակով նույն օրը թիվ ԵԴ1/2459/01/25 համարի ներքո մակագրվել և նույն թվականի հուլիսի 09-ին հանձնվել է դատավոր Ս.Յուզբաշյանին։ 2025 թվականի հուլիսի 10-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: Նախնական դատալսումների ընթացքում հանրային մեղադրող հայտնեց, որ 2025 թվականի հունվարի 10-ին քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ այլ դեպքի վերաբերյալ շարադրանքը տեխնիկական վրիպակի արդյունք է։ Պաշտպան Ե.Սարգսյանը հայտնեց, որ եթե հաղորդման հիման վրա առկա չէ պատշաճ արձանագրություն քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին, հետևաբար ողջ նախաքննությունն անթույլատրելի է եղել։ Ուսումնասիրելով վարույթի անհրաժեշտ նյութերը և լսելով վարույթի մասնակիցների դիրքորոշումները՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝ «քրեական վարույթ` առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ ձևով տեղեկանալու պահից սույն օրենսգրքով սահմանված պետական մարմինների և պաշտոնատար անձանց կողմից իրենց իրավասության սահմաններում իրականացվող ընթացակարգ, որը դրսևորվում է վարութային գործողությունների կատարմամբ և դատավարական ակտերի ընդունմամբ»: Նույն օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթն իրականացնող մարմիններն են` 1) քննիչը` վարույթը նախաձեռնելու պահից մինչև մեղադրական եզրակացությունը կամ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը հսկող դատախազին հանձնելը, /.../»: Նույն օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քննիչն իր իրավասության սահմաններում պարտավոր է քրեական վարույթ նախաձեռնել, եթե առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ հաղորդումը ստացվել է` 1) ֆիզիկական անձից. /.../ 2. Համապատասխան հաղորդումը համարվում է առերևույթ հանցանքի մասին, եթե դրանով փաստվում է այնպիսի դեպք կամ գործողություն կամ անգործություն, որին ողջամտորեն կարող է տրվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ արարքին համապատասխանելու նախնական իրավական գնահատական: /.../»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Արձանագրության մեջ նշվում են քննիչի անունը, ազգանունը, պաշտոնը, քրեական վարույթ նախաձեռնելու առիթը, հաղորդմամբ ներկայացված առերևույթ հանցանքի փաստական նկարագրությունը, քրեական oրենսգրքի այն հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետը, որի հատկանիշներով սկսվում է վարույթը, հաղորդմանը կցված նյութերի ցանկը` այդպիսիք լինելու դեպքում»: Նույն օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի համաձայն՝ « 1. Այն դեպքում, երբ հաղորդումը չի համապատասխանում սույն օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերով նախատեսված պայմաններին, քննիչը քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն չի կազմում, որի վերաբերյալ հաղորդումն ստանալու պահից 24 ժամվա ընթացքում գրավոր տեղեկացնում է հսկող դատախազին՝ նշելով քրեական վարույթ չնախաձեռնելու հիմքը: /.../»: Նույն օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Մինչդատական վարույթի ընթացքում հսկող դատախազը՝ /.../ 2) իր լիազորություններն իրականացնելիս առերևույթ հանցագործության հատկանիշներ հայտնաբերելու դեպքում քննիչին անհապաղ հանձնարարում է նախաձեռնել քրեական վարույթ և սկսել նախաքննություն, իսկ ենթադրյալ հանցանքի փաստական նկարագրությունը կամ դրան տրված իրավական գնահատականը շտկելու անհրաժեշտության դեպքում՝ փոփոխություն կատարել քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ, /.../»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 41-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն՝ «1. Քննիչը` /…/ 3) նախաքննության ընթացքում ենթադրյալ այլ հանցագործության հատկանիշներ հայտնաբերելու դեպքում կազմում է քրեական վարույթ նախաձեռնելու վերաբերյալ արձանագրություն` այդ մասին անհապաղ գրավոր տեղեկացնելով հսկող դատախազին. /…/»։ Վերոշարադրյալ նորմերի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ մինչդատական վարույթի սահմաններն ըստ փաստերի (in rem) և քրեաիրավական որակման ընդգծվում է մասնավորապես քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ, իսկ ըստ անձի (in personam)՝ որպես կանոն՝ անձի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու որոշմամբ: Քննարկվող նորմերից ուղղակիորեն հետևում է, որ վարույթն իրականացնող մարմնի ողջ գործունեությունը կապվում է քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ նկարագրված փաստերի և դրանց տրված քրեաիրավական որակման հետ (in rem), իսկ անձնային (in personam) սահմաններ նշված լինելու դեպքում՝ նաև անձի հետ, նրանք կարող են քննություն իրականացնել բացառապես այդ շրջանակներում: Դատարանի հետևությունն առ այն, որ նախաքննության սահմաններն ընդգծվում են նախևառաջ քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ նկարագրված իրավաբանական փաստերով ու դրանց տրված քրեաիրավական որակմամբ, ուղղակիորեն ամրագրված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն՝ արձանագրության մեջ նշվում են, ի թիվս այլոց, հաղորդմամբ ներկայացված առերևույթ հանցանքի փաստական նկարագրությունը, քրեական oրենսգրքի այն հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետը, որի հատկանիշներով սկսվում է վարույթը: Ինչ վերաբերում է անձնային սահմանների ֆակուլտատիվությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դեռևս նախկին օրենսգրքի գործողության պայմաններում Լ.Պողոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել առ այն, որ քրեական գործը հարուցվում է դեպքի առթիվ, այլ ոչ թե անձի նկատմամբ, և անձին անհատականացնող տվյալներ չպետք է նշել քրեական գործ հարուցելու մասին որոշմամբ (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Լ.Պողոսյանի վերաբերյալ 22.12.2011թ. թիվ ԵԿԴ/0136/11/11 որոշումը): Գաղափարախոսական տեսանկյունից նշված դիրքորոշումը՝ անձին անհատականացնող տվյալներ նշելու պահանջի բացակայության վերաբերյալ կիրառելի է նաև գործող օրենսգրքի կարգավորումների պայմաններում։ Միևնույն ժամանակ, եթե վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում բնութագրվում է կոնկրետ անձի գործողությունները որպես նախաձեռնման հիմք, ապա դրանով իսկ նախանշվում են նաև վարույթի անձնային սահմանները։ Հակառակ մոտեցման դեպքում, եթե վարույթն իրականացնող մարմինը դուրս գա այդ սահմաններից և քննություն իրականացնի այլ փաստերի առթիվ, որոնք նշված չեն քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ կամ նոր քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ, արժեզրկվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, 41-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետում, ինչպես նաև 38-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետում ամրագրված պահանջները: Վերոգրյալի հետ մեկտեղ Դատարանն արձանագրում է, որ մինչդատական վարույթի սահմանները ստատիկ չեն, այլ դինամիկ են և կարող են փոփոխվել, սակայն օրենսդիրը նախատեսել է այդ սահմանները փոփոխելու հատուկ կանոններ, որոնք պետք է պահպանել, որպեսզի թույլ չտրվի քրեադատավարական օրենքի էական խախտում: Մասնավորապես՝ մինչդատական վարույթի սահմանները փոփոխելու կառուցակարգեր են - այլ հանցագործության հատկանիշներով քրեական վարույթի նախաձեռնումը և այն քննվող վարույթին միացնելը (սահմանների ընդլայնում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մաս), - քննվող վարույթից նոր վարույթ անջատելը (սահմանների նեղացում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 2-րդ մաս), - ենթադրյալ հանցանքի փաստական նկարագրությունը կամ դրան տրված իրավական գնահատականը շտկելու անհրաժեշտության դեպքում՝ հսկող դատախազի հանձնարարությամբ քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ փոփոխություն կատարելը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետ), - քրեական հետապնդում չիրականացնելը կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 196-րդ հոդված)։ Վերոգրյալի հիման վրա՝ Դատարանը փաստում է, որ կանոնն այն է, որ յուրաքանչյուր հանցագործության դեպքի առթիվ պետք է նախաձեռնվի առանձին քրեական վարույթ և ըստ այդմ՝ իրականացվի քննություն: Եթե նախաքննության մարմինն իրավունք ունենա դուրս գալու, շեղվելու քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ նկարագրված փաստական հանգամանքների շրջանակներից և քննություն իրականացնի քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ չնշված և ինքնուրույն քրեաիրավական որակման արժանի փաստերի շուրջ, ապա կարող է ստացվել այնպիսի իրավիճակ, որ որևէ վարույթի շրջանակներում իրականացվի քննություն այդ վարույթի հետ առնչություն չունեցող որևէ այլ հանցագործության դեպքով՝ առանձին քրեական վարույթ նախաձեռնելու, կամ նախաձեռնելու արձանագրությունը շտկելու հարցի լուծումը շրջանցելու, գործնական ավելորդ բարդություններից և խնդիրներից խուսափելու կամ հնարավոր սխալներից ապահովագրվելու համար: Մինչդեռ նախաքննության սահմանների ինստիտուտը հենց նրա համար է, որպեսզի իրավասու մարմինների գործողությունները սահմանափակվեն կոնկրետ վարույթի համար հիմք ծառայած փաստերի շրջանակներում քննություն իրականացնելով, իսկ դրանից դուրս այլ փաստերի առնչությամբ կատարված բոլոր գործողությունները համարվեն ոչ իրավաչափ՝ համապատասխան հետևանքներով: Դատարանի համոզմամբ՝ նման կանոնակարգումներ տալով օրենսդրի նպատակն է եղել ընդգծել նախաքննության մարմինների գործունեության շրջանակները, որպեսզի նրանք քրեական վարույթով քննություն չիրականացնեն այնպիսի փաստերի և դրանց տրված քրեաիրավական որակման շրջանակներում, որոնք ներառված չեն քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ կամ որոնց առնչությամբ նոր քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն չի կազմվել: Քննարկվող պահանջը հատկապես կարևորվում է նրանով, որ անձի հիմնական իրավունքների սահմանափակման իրավաչափության պայմանների շարքում նախատեսված է նաև կոնկրետ հանցագործության վերաբերյալ նախաձեռնված քրեական վարույթի պարտադիրությունը։ Վերջինով պայմանավորված էլ նախատեսված է այդպիսի սահմանափակումների վերաբերյալ դատարան ներկայացվող միջնորդություններին կից վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունը կցելու պահանջ։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում նախանշված սահմանները էական նշանակություն են ստանում համապատասխան քննչական գործողության կատարման իրավաչափ նպատակի և անհրաժեշտության (համաչափության) հարցերի գնահատման շրջանակներում։ Անդրադառնալով մինչդատական վարույթի սահմանները խախտված լինելու իրավական հետևանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե` /.../ 8) վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա. /.../»։ Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական հետապնդումը բացառող քննարկվող հիմքի բովանդակությունը կազմում են հետևյալ պայմանները՝ - առկա է արդյոք հանցագործության տվյալ դեպքի վերաբերյալ իրավասու սուբյեկտի կողմից նախաձեռնված վարույթ, եթե՝ այո, - այն նախաձեռնվել է արդյոք օրենսգրքով նախատեսված աղբյուրից դրա վերաբերյալ ստացված տեղեկության հիման վրա։ Այսինքն՝ քրեական հետապնդումը բացառող նշված հիմքի առկայության կամ բացակայության վերաբերյալ եզրահանգում կարող է կատարվել վերոնշյալ պայմանների հաջորդականությամբ ստուգման արդյունքում, իսկ դրանցից որևէ մեկի բացակայությունը կհանգեցնի հետապնդումը բացառող քննարկվող հիմքի կիրառելիության։ Վերջին դիրքորոշման տեսանկյունից Դատարանը հաշվի է առնում քննարկվող հանգամանքի նպատակային ուղղվածությունը և բնույթը, այն, որ կոնկրետ հանցանքի դեպքով նախաձեռնված քրեական վարույթի բացակայությունը, որպես իրավաբանական փաստ իր ծավալով ավելի լայն է, քան նախաձեռնման օրինական հիմքի բացակայությունը, ուստի եթե քրեական հետապնդումը բացառվում է ավելի նեղ պայմանի առկայության դեպքում, այն չի կարող չբացառվել ավելի լայն պայմանի առկայության դեպքում (եթե օրենքը ժխտում է նվազը, այն ժխտում է նաև ավելին, «a maiore ad minus» իրավամեկնաբանման կանոն): Մասնավորապես, Դատարանի քննարկվող նորմի նպատակը վարույթի օրինական մեկնարկն ապահովելն է և դրանով պայմանավորված հետագա քրեադատավարական միջոցների անհարկի օգտագործումը կանխելը։ Դրա մասին վկայում է նաև այն, որ առանց պատշաճ կարգով քրեական վարույթ նախաձեռնելու չի կարող լինել վարույթ իրականացնող մարմին (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ քննիչը վարույթ իրականացնող մարմին է վարույթը նախաձեռնելու պահից մինչև մեղադրական եզրակացությունը կամ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը հսկող դատախազին հանձնելը), չեն կարող կատարվել վարութային գործողություններ և ընդունվել դատավարական ակտեր (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝ քրեական վարույթը առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ ձևով տեղեկանալու պահից սույն օրենսգրքով սահմանված պետական մարմինների և պաշտոնատար անձանց կողմից իրենց իրավասության սահմաններում իրականացվող ընթացակարգ է, որը դրսևորվում է վարութային գործողությունների կատարմամբ և դատավարական ակտերի ընդունմամբ), իսկ առանց առերևույթ հանցանքի մասին տեղեկությունը օրինական աղբյուրից ստացված լինելու չի կարող նախաձեռնվել քրեական վարույթ (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ քրեական վարույթ չի կարող նախաձեռնվել, եթե հանցանքի մասին տեղեկությունն ստացվել է սույն հոդվածով չնախատեսված, այդ թվում` անհայտ կամ չբացահայտված աղբյուրից)։ Այսինքն՝ օրենսդիրը քննարկվող հիմքի նախատեսմամբ բացառում է ի սկզբանե հակաիրավական հանրային գործունեությունը շարունակելու հնարավորությունը՝ անկախ որևէ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցված լինելու կամ չլինելու հանգամանքից։ Անդրադառնալով սույն գործի փաստերին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ ՎՎԻ բաժնի ավագ տեսուչ, ոստիկանության կապիտան Ե.Վարդանյանի հաղորդման համաձայն՝ «Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի /.../ նկատմամբ 22.12.2024թ.-ին՝ ժամը 16:00-ին կազմված թիվ 8180417772 արձանագրությունը, ըստ որի՝ վերջինս 22.12.2024թ.-ին՝ ժամը 15:00-ին, Երևան քաղաքի Նուբարաշեն փողոցում, «ՎԱԶ» մակնիշի 21 UO 021 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված /.../» /հատոր 1-ին, գ.թ. 2/: Վարույթ նախաձեռնելու մասին 2025 թվականի հունվարի 10-ի արձանագրության համաձայն՝ «/.../ Ելենա Վարդանյանից հաղորդում է ստացվել այն մասին, որ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանը /.../ մեկ տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 18.12.2024 թվականին ժամը 16:45-ին, Երևան քաղաքի Էրեբունու փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 22 PP 050 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից 18.12.2024 թվականին՝ ժամը 17:15-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն»: Վկայակոչված դատավարական փաստաթղթերի բովանդակությունից ակնհայտ է, որ չնայած ներկայացված հաղորդումը տեղեկություններ է պարունակում Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերագրելի գործողությունների վերաբերյալ, սակայն դրանք չեն շարադրվել և տեղ չեն գտել դրա հիման վրա քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում։ Մասնավորապես, նախաձեռնված քրեական վարույթը վերաբերելի չէ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերագրելի որևէ փաստական հանգամանքի, նման հանգամանքներ, այդ թվում՝ ընդհանրական բնույթի, նկարագրված չեն քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությամբ։ Ավելին, քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ նկարագրված է այլ անձի կողմից, այլ ժամանակահատվածում, այլ տրանսպորտային միջոց վարելու և դրա արդյունքում կազմված այլ արձանագրության մասին տեղեկություններ: Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ հանցանքի ենթադրյալ կատարման դեպքի առթիվ քրեական վարույթ չի նախաձեռնվել, վարույթի քննությունն իրականացվել է այլ անձի՝ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի կողմից (ենթադրյալ) հանցանքի կատարման կապակցությամբ նախաձեռնված քրեական վարույթի շրջանակներում, որը հավասարազոր է նախաձեռնված քրեական վարույթի բացակայությանը։ Հետևաբար՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված՝ քրեական վարույթը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա նախաձեռնված լինելու հիմքով: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե` /…/ 3) մեղադրյալի նկատմամբ դադարեցվել է քրեական հետապնդումը, և սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները. /…/»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 315-րդ հոդվածը սահմանում է. «1. Սույն օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-14-րդ կետերով նախատեսված որևէ հանգամանքի առկայության դեպքում, երբ դա հնարավոր է առանց ապացույցների հետազոտման, դատարանը որոշում է կայացնում քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին: Եթե քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքը վերաբերում է մեղադրյալներից մեկին, ապա քրեական հետապնդումը դադարեցվում է միայն նրա նկատմամբ՝ առանց վարույթը կարճելու: 2. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշմամբ վերացվում են տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները, իսկ վարույթը կարճելու դեպքում` նաև այլ անձանց նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները: Վարույթը կարճելու մասին որոշմամբ լուծվում է նաև իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը: 3. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին որոշման պատճենն ուղարկվում է հանրային մեղադրողին և վարույթի մասնավոր մասնակիցներին»: Նման պայմաններում Դատարանն, արձանագրելով որ առկա է նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետով նախատեսված՝ քրեական գործի վարույթը կարճելու հիմք, գտնում է, որ թիվ ԵԴ1/2459/01/25 քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ, 13-րդ, 270-րդ, 311-րդ, 315-րդ, 352-րդ, 364-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված հիմքով: 2. Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները, վերացնել: 3. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի պատճենները պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում: 4. Թիվ ԵԴ1/2459/01/25 քրեական գործի վարույթը կարճել: 5. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆ |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/2459/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՔՐԵԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄԸ ԴԱԴԱՐԵՑՆԵԼՈՒ ԵՎ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԿԱՐՃԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «15» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը՝ նախագահությամբ դատավոր Ս.Յուզբաշյանի, քարտուղարությամբ՝ Ա.Քոչարյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող Ա.Հեբոյանի, պաշտպան Ե.Սարգսյանի, մեղադրյալ Վ.Ալեքսանդրյանի, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի (ծնված՝ 16.05.2002 թվականին, ազգությամբ հայ, ԼՂՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, աշխատում է որպես վարորդ-առաքիչ, չամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, դատվածություն չունեցող, հաշվառված՝ Արարատի մարզ, ք.Մասիս, Հանրապետության փողոց, 2/35 տուն հասցեում, որպես խափանման միջոց է ընտրված ՀՀ-ից բացակայելու արգելքը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով) նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ ՎՎԻ բաժնի ավագ տեսուչ, ոստիկանության կապիտան Ե.Վարդանյանը առերևույթ հանցանքի վերաբերյալ հաղորդում է ներկայացրել /հատոր 1-ին, գ.թ. 2/: 2025 թվականի հունվարի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ա.Թովմասյանը արձանագրություն է կազմել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 60108725 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին /հատոր 1-ին, գ.թ. 9/: 2025 թվականի հունիսի 23-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում այն բանի համար, որ նա «6 ամիս ժամկետով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում վարել է տրանսպորտային միջոց: Այսպես. Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կայացված թիվ 8400766888 որոշմամբ 2024 թվականի նոյեմբերի 10-ից 6 ամիս ժամկետով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում և 2024 թվականի նոյեմբերի 10-ին տեղեկացված լինելով սույն որոշման մասին, 2024 թվականի դեկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 15:00-ին, Երևան քաղաքի Նուբարաշեն փողոցում վարել է «Վազ» մակնիշի, 21 UO 021 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից նույն օրը՝ ժամը 16:00-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180417772 արձանագրությունը» /հատոր 1-ին, գ.թ. 24/: Նույն օրը նրան մեղադրանք է ներկայացվել /հատոր 1-ին, գ.թ. 30-33/: 2025 թվականի հունիսի 24-ին որոշում է կայացվել թիվ 60108725 քրեական վարույթով մեղադրյալ Վ.Ստեփանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելք կիրառելու մասին /հատոր 1-ին, գ.թ. 26-27/: 2025 թվականի հունիսի 25-ին արձանագրություն է կազմվել համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին /հատոր 1-ին, գ.թ. 48/: 2025 թվականի հունիսի 30-ին կազմվել է թիվ 60108725 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը /հատոր 1-ին, գ.թ. 49-56/: 2025 թվականի հուլիսի 08-ին որոշում է կայացվել թիվ 60108725 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին։ 2025 թվականի հուլիսի 08-ին թիվ 60108725 քրեական գործը մուտք է եղել դատարան, էլեկտրոնային եղանակով նույն օրը թիվ ԵԴ1/2459/01/25 համարի ներքո մակագրվել և նույն թվականի հուլիսի 09-ին հանձնվել է դատավոր Ս.Յուզբաշյանին։ 2025 թվականի հուլիսի 10-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: Նախնական դատալսումների ընթացքում հանրային մեղադրող հայտնեց, որ 2025 թվականի հունվարի 10-ին քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ այլ դեպքի վերաբերյալ շարադրանքը տեխնիկական վրիպակի արդյունք է։ Պաշտպան Ե.Սարգսյանը հայտնեց, որ եթե հաղորդման հիման վրա առկա չէ պատշաճ արձանագրություն քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին, հետևաբար ողջ նախաքննությունն անթույլատրելի է եղել։ Ուսումնասիրելով վարույթի անհրաժեշտ նյութերը և լսելով վարույթի մասնակիցների դիրքորոշումները՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝ «քրեական վարույթ` առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ ձևով տեղեկանալու պահից սույն օրենսգրքով սահմանված պետական մարմինների և պաշտոնատար անձանց կողմից իրենց իրավասության սահմաններում իրականացվող ընթացակարգ, որը դրսևորվում է վարութային գործողությունների կատարմամբ և դատավարական ակտերի ընդունմամբ»: Նույն օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթն իրականացնող մարմիններն են` 1) քննիչը` վարույթը նախաձեռնելու պահից մինչև մեղադրական եզրակացությունը կամ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը հսկող դատախազին հանձնելը, /.../»: Նույն օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քննիչն իր իրավասության սահմաններում պարտավոր է քրեական վարույթ նախաձեռնել, եթե առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ հաղորդումը ստացվել է` 1) ֆիզիկական անձից. /.../ 2. Համապատասխան հաղորդումը համարվում է առերևույթ հանցանքի մասին, եթե դրանով փաստվում է այնպիսի դեպք կամ գործողություն կամ անգործություն, որին ողջամտորեն կարող է տրվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ արարքին համապատասխանելու նախնական իրավական գնահատական: /.../»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Արձանագրության մեջ նշվում են քննիչի անունը, ազգանունը, պաշտոնը, քրեական վարույթ նախաձեռնելու առիթը, հաղորդմամբ ներկայացված առերևույթ հանցանքի փաստական նկարագրությունը, քրեական oրենսգրքի այն հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետը, որի հատկանիշներով սկսվում է վարույթը, հաղորդմանը կցված նյութերի ցանկը` այդպիսիք լինելու դեպքում»: Նույն օրենսգրքի 179-րդ հոդվածի համաձայն՝ « 1. Այն դեպքում, երբ հաղորդումը չի համապատասխանում սույն օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի 2-րդ և 3-րդ մասերով նախատեսված պայմաններին, քննիչը քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն չի կազմում, որի վերաբերյալ հաղորդումն ստանալու պահից 24 ժամվա ընթացքում գրավոր տեղեկացնում է հսկող դատախազին՝ նշելով քրեական վարույթ չնախաձեռնելու հիմքը: /.../»: Նույն օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Մինչդատական վարույթի ընթացքում հսկող դատախազը՝ /.../ 2) իր լիազորություններն իրականացնելիս առերևույթ հանցագործության հատկանիշներ հայտնաբերելու դեպքում քննիչին անհապաղ հանձնարարում է նախաձեռնել քրեական վարույթ և սկսել նախաքննություն, իսկ ենթադրյալ հանցանքի փաստական նկարագրությունը կամ դրան տրված իրավական գնահատականը շտկելու անհրաժեշտության դեպքում՝ փոփոխություն կատարել քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ, /.../»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 41-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն՝ «1. Քննիչը` /…/ 3) նախաքննության ընթացքում ենթադրյալ այլ հանցագործության հատկանիշներ հայտնաբերելու դեպքում կազմում է քրեական վարույթ նախաձեռնելու վերաբերյալ արձանագրություն` այդ մասին անհապաղ գրավոր տեղեկացնելով հսկող դատախազին. /…/»։ Վերոշարադրյալ նորմերի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ մինչդատական վարույթի սահմաններն ըստ փաստերի (in rem) և քրեաիրավական որակման ընդգծվում է մասնավորապես քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ, իսկ ըստ անձի (in personam)՝ որպես կանոն՝ անձի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու որոշմամբ: Քննարկվող նորմերից ուղղակիորեն հետևում է, որ վարույթն իրականացնող մարմնի ողջ գործունեությունը կապվում է քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ նկարագրված փաստերի և դրանց տրված քրեաիրավական որակման հետ (in rem), իսկ անձնային (in personam) սահմաններ նշված լինելու դեպքում՝ նաև անձի հետ, նրանք կարող են քննություն իրականացնել բացառապես այդ շրջանակներում: Դատարանի հետևությունն առ այն, որ նախաքննության սահմաններն ընդգծվում են նախևառաջ քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ նկարագրված իրավաբանական փաստերով ու դրանց տրված քրեաիրավական որակմամբ, ուղղակիորեն ամրագրված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն՝ արձանագրության մեջ նշվում են, ի թիվս այլոց, հաղորդմամբ ներկայացված առերևույթ հանցանքի փաստական նկարագրությունը, քրեական oրենսգրքի այն հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետը, որի հատկանիշներով սկսվում է վարույթը: Ինչ վերաբերում է անձնային սահմանների ֆակուլտատիվությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դեռևս նախկին օրենսգրքի գործողության պայմաններում Լ.Պողոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել առ այն, որ քրեական գործը հարուցվում է դեպքի առթիվ, այլ ոչ թե անձի նկատմամբ, և անձին անհատականացնող տվյալներ չպետք է նշել քրեական գործ հարուցելու մասին որոշմամբ (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Լ.Պողոսյանի վերաբերյալ 22.12.2011թ. թիվ ԵԿԴ/0136/11/11 որոշումը): Գաղափարախոսական տեսանկյունից նշված դիրքորոշումը՝ անձին անհատականացնող տվյալներ նշելու պահանջի բացակայության վերաբերյալ կիրառելի է նաև գործող օրենսգրքի կարգավորումների պայմաններում։ Միևնույն ժամանակ, եթե վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում բնութագրվում է կոնկրետ անձի գործողությունները որպես նախաձեռնման հիմք, ապա դրանով իսկ նախանշվում են նաև վարույթի անձնային սահմանները։ Հակառակ մոտեցման դեպքում, եթե վարույթն իրականացնող մարմինը դուրս գա այդ սահմաններից և քննություն իրականացնի այլ փաստերի առթիվ, որոնք նշված չեն քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ կամ նոր քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ, արժեզրկվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, 41-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետում, ինչպես նաև 38-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետում ամրագրված պահանջները: Վերոգրյալի հետ մեկտեղ Դատարանն արձանագրում է, որ մինչդատական վարույթի սահմանները ստատիկ չեն, այլ դինամիկ են և կարող են փոփոխվել, սակայն օրենսդիրը նախատեսել է այդ սահմանները փոփոխելու հատուկ կանոններ, որոնք պետք է պահպանել, որպեսզի թույլ չտրվի քրեադատավարական օրենքի էական խախտում: Մասնավորապես՝ մինչդատական վարույթի սահմանները փոփոխելու կառուցակարգեր են - այլ հանցագործության հատկանիշներով քրեական վարույթի նախաձեռնումը և այն քննվող վարույթին միացնելը (սահմանների ընդլայնում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մաս), - քննվող վարույթից նոր վարույթ անջատելը (սահմանների նեղացում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 2-րդ մաս), - ենթադրյալ հանցանքի փաստական նկարագրությունը կամ դրան տրված իրավական գնահատականը շտկելու անհրաժեշտության դեպքում՝ հսկող դատախազի հանձնարարությամբ քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ փոփոխություն կատարելը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետ), - քրեական հետապնդում չիրականացնելը կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 196-րդ հոդված)։ Վերոգրյալի հիման վրա՝ Դատարանը փաստում է, որ կանոնն այն է, որ յուրաքանչյուր հանցագործության դեպքի առթիվ պետք է նախաձեռնվի առանձին քրեական վարույթ և ըստ այդմ՝ իրականացվի քննություն: Եթե նախաքննության մարմինն իրավունք ունենա դուրս գալու, շեղվելու քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ նկարագրված փաստական հանգամանքների շրջանակներից և քննություն իրականացնի քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ չնշված և ինքնուրույն քրեաիրավական որակման արժանի փաստերի շուրջ, ապա կարող է ստացվել այնպիսի իրավիճակ, որ որևէ վարույթի շրջանակներում իրականացվի քննություն այդ վարույթի հետ առնչություն չունեցող որևէ այլ հանցագործության դեպքով՝ առանձին քրեական վարույթ նախաձեռնելու, կամ նախաձեռնելու արձանագրությունը շտկելու հարցի լուծումը շրջանցելու, գործնական ավելորդ բարդություններից և խնդիրներից խուսափելու կամ հնարավոր սխալներից ապահովագրվելու համար: Մինչդեռ նախաքննության սահմանների ինստիտուտը հենց նրա համար է, որպեսզի իրավասու մարմինների գործողությունները սահմանափակվեն կոնկրետ վարույթի համար հիմք ծառայած փաստերի շրջանակներում քննություն իրականացնելով, իսկ դրանից դուրս այլ փաստերի առնչությամբ կատարված բոլոր գործողությունները համարվեն ոչ իրավաչափ՝ համապատասխան հետևանքներով: Դատարանի համոզմամբ՝ նման կանոնակարգումներ տալով օրենսդրի նպատակն է եղել ընդգծել նախաքննության մարմինների գործունեության շրջանակները, որպեսզի նրանք քրեական վարույթով քննություն չիրականացնեն այնպիսի փաստերի և դրանց տրված քրեաիրավական որակման շրջանակներում, որոնք ներառված չեն քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ կամ որոնց առնչությամբ նոր քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն չի կազմվել: Քննարկվող պահանջը հատկապես կարևորվում է նրանով, որ անձի հիմնական իրավունքների սահմանափակման իրավաչափության պայմանների շարքում նախատեսված է նաև կոնկրետ հանցագործության վերաբերյալ նախաձեռնված քրեական վարույթի պարտադիրությունը։ Վերջինով պայմանավորված էլ նախատեսված է այդպիսի սահմանափակումների վերաբերյալ դատարան ներկայացվող միջնորդություններին կից վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունը կցելու պահանջ։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում նախանշված սահմանները էական նշանակություն են ստանում համապատասխան քննչական գործողության կատարման իրավաչափ նպատակի և անհրաժեշտության (համաչափության) հարցերի գնահատման շրջանակներում։ Անդրադառնալով մինչդատական վարույթի սահմանները խախտված լինելու իրավական հետևանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե` /.../ 8) վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա. /.../»։ Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական հետապնդումը բացառող քննարկվող հիմքի բովանդակությունը կազմում են հետևյալ պայմանները՝ - առկա է արդյոք հանցագործության տվյալ դեպքի վերաբերյալ իրավասու սուբյեկտի կողմից նախաձեռնված վարույթ, եթե՝ այո, - այն նախաձեռնվել է արդյոք օրենսգրքով նախատեսված աղբյուրից դրա վերաբերյալ ստացված տեղեկության հիման վրա։ Այսինքն՝ քրեական հետապնդումը բացառող նշված հիմքի առկայության կամ բացակայության վերաբերյալ եզրահանգում կարող է կատարվել վերոնշյալ պայմանների հաջորդականությամբ ստուգման արդյունքում, իսկ դրանցից որևէ մեկի բացակայությունը կհանգեցնի հետապնդումը բացառող քննարկվող հիմքի կիրառելիության։ Վերջին դիրքորոշման տեսանկյունից Դատարանը հաշվի է առնում քննարկվող հանգամանքի նպատակային ուղղվածությունը և բնույթը, այն, որ կոնկրետ հանցանքի դեպքով նախաձեռնված քրեական վարույթի բացակայությունը, որպես իրավաբանական փաստ իր ծավալով ավելի լայն է, քան նախաձեռնման օրինական հիմքի բացակայությունը, ուստի եթե քրեական հետապնդումը բացառվում է ավելի նեղ պայմանի առկայության դեպքում, այն չի կարող չբացառվել ավելի լայն պայմանի առկայության դեպքում (եթե օրենքը ժխտում է նվազը, այն ժխտում է նաև ավելին, «a maiore ad minus» իրավամեկնաբանման կանոն): Մասնավորապես, Դատարանի քննարկվող նորմի նպատակը վարույթի օրինական մեկնարկն ապահովելն է և դրանով պայմանավորված հետագա քրեադատավարական միջոցների անհարկի օգտագործումը կանխելը։ Դրա մասին վկայում է նաև այն, որ առանց պատշաճ կարգով քրեական վարույթ նախաձեռնելու չի կարող լինել վարույթ իրականացնող մարմին (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ քննիչը վարույթ իրականացնող մարմին է վարույթը նախաձեռնելու պահից մինչև մեղադրական եզրակացությունը կամ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը հսկող դատախազին հանձնելը), չեն կարող կատարվել վարութային գործողություններ և ընդունվել դատավարական ակտեր (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝ քրեական վարույթը առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ ձևով տեղեկանալու պահից սույն օրենսգրքով սահմանված պետական մարմինների և պաշտոնատար անձանց կողմից իրենց իրավասության սահմաններում իրականացվող ընթացակարգ է, որը դրսևորվում է վարութային գործողությունների կատարմամբ և դատավարական ակտերի ընդունմամբ), իսկ առանց առերևույթ հանցանքի մասին տեղեկությունը օրինական աղբյուրից ստացված լինելու չի կարող նախաձեռնվել քրեական վարույթ (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ քրեական վարույթ չի կարող նախաձեռնվել, եթե հանցանքի մասին տեղեկությունն ստացվել է սույն հոդվածով չնախատեսված, այդ թվում` անհայտ կամ չբացահայտված աղբյուրից)։ Այսինքն՝ օրենսդիրը քննարկվող հիմքի նախատեսմամբ բացառում է ի սկզբանե հակաիրավական հանրային գործունեությունը շարունակելու հնարավորությունը՝ անկախ որևէ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցված լինելու կամ չլինելու հանգամանքից։ Անդրադառնալով սույն գործի փաստերին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ ՎՎԻ բաժնի ավագ տեսուչ, ոստիկանության կապիտան Ե.Վարդանյանի հաղորդման համաձայն՝ «Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի /.../ նկատմամբ 22.12.2024թ.-ին՝ ժամը 16:00-ին կազմված թիվ 8180417772 արձանագրությունը, ըստ որի՝ վերջինս 22.12.2024թ.-ին՝ ժամը 15:00-ին, Երևան քաղաքի Նուբարաշեն փողոցում, «ՎԱԶ» մակնիշի 21 UO 021 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված /.../» /հատոր 1-ին, գ.թ. 2/: Վարույթ նախաձեռնելու մասին 2025 թվականի հունվարի 10-ի արձանագրության համաձայն՝ «/.../ Ելենա Վարդանյանից հաղորդում է ստացվել այն մասին, որ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանը /.../ մեկ տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 18.12.2024 թվականին ժամը 16:45-ին, Երևան քաղաքի Էրեբունու փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 22 PP 050 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից 18.12.2024 թվականին՝ ժամը 17:15-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն»: Վկայակոչված դատավարական փաստաթղթերի բովանդակությունից ակնհայտ է, որ չնայած ներկայացված հաղորդումը տեղեկություններ է պարունակում Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերագրելի գործողությունների վերաբերյալ, սակայն դրանք չեն շարադրվել և տեղ չեն գտել դրա հիման վրա քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում։ Մասնավորապես, նախաձեռնված քրեական վարույթը վերաբերելի չէ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերագրելի որևէ փաստական հանգամանքի, նման հանգամանքներ, այդ թվում՝ ընդհանրական բնույթի, նկարագրված չեն քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությամբ։ Ավելին, քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ նկարագրված է այլ անձի կողմից, այլ ժամանակահատվածում, այլ տրանսպորտային միջոց վարելու և դրա արդյունքում կազմված այլ արձանագրության մասին տեղեկություններ: Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ հանցանքի ենթադրյալ կատարման դեպքի առթիվ քրեական վարույթ չի նախաձեռնվել, վարույթի քննությունն իրականացվել է այլ անձի՝ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի կողմից (ենթադրյալ) հանցանքի կատարման կապակցությամբ նախաձեռնված քրեական վարույթի շրջանակներում, որը հավասարազոր է նախաձեռնված քրեական վարույթի բացակայությանը։ Հետևաբար՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված՝ քրեական վարույթը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա նախաձեռնված լինելու հիմքով: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե` /…/ 3) մեղադրյալի նկատմամբ դադարեցվել է քրեական հետապնդումը, և սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները. /…/»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 315-րդ հոդվածը սահմանում է. «1. Սույն օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-14-րդ կետերով նախատեսված որևէ հանգամանքի առկայության դեպքում, երբ դա հնարավոր է առանց ապացույցների հետազոտման, դատարանը որոշում է կայացնում քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին: Եթե քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքը վերաբերում է մեղադրյալներից մեկին, ապա քրեական հետապնդումը դադարեցվում է միայն նրա նկատմամբ՝ առանց վարույթը կարճելու: 2. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշմամբ վերացվում են տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները, իսկ վարույթը կարճելու դեպքում` նաև այլ անձանց նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները: Վարույթը կարճելու մասին որոշմամբ լուծվում է նաև իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը: 3. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին որոշման պատճենն ուղարկվում է հանրային մեղադրողին և վարույթի մասնավոր մասնակիցներին»: Նման պայմաններում Դատարանն, արձանագրելով որ առկա է նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետով նախատեսված՝ քրեական գործի վարույթը կարճելու հիմք, գտնում է, որ թիվ ԵԴ1/2459/01/25 քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ, 13-րդ, 270-րդ, 311-րդ, 315-րդ, 352-րդ, 364-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց 1. Մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված հիմքով: 2. Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները, վերացնել: 3. Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի պատճենները պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում: 4. Թիվ ԵԴ1/2459/01/25 քրեական գործի վարույթը կարճել: 5. Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 15-10-2025 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 26-11-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 2 հատոր, 1-ին հատորը՝ 58 թերթ, 2-րդ հատորը՝ 69 թերթ: |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 21-11-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 26-11-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատոր՝ 1-58 թերթ, 2-69 թերթ: |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-138644/25 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/2459/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 21-11-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 21-11-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ա |
| Ազգանուն | Հեբոյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Վազգեն Ստեփանյան Բողոքն ընդունել վարույթ։ Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Շենգավիթ/՝ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու մասին 15.10.2025թ. կայացված որոշումը և վարույթը փոխանցել նույն դատարան՝ այլ դատական կազմով նոր քննության : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 27-11-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 15.4 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Քրեական գործով վարույթը կարճելու և քրեական հետապնդումը դադարացնելու մասին որոշում |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 27-11-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Բեկթաշյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Ադրինե |
| Ազգանուն | Ղուկասյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 02-12-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 17-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 19-01-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 19-01-2026 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Վազգեն |
| Ազգանուն | Ստեփանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Գործ թիվ ԵԴ1/2459/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով. նախագահող դատավոր՝ Մ.Հարությունյան, դատավորներ՝ Ա․Ղուկասյան, Ա․Բեկթաշյան, քարտուղարությամբ՝ Ա․Կարապետյանի, մասնակցությամբ՝ դատախազ՝ Ա․Հեբոյանի, մեղադրյալ՝ Վ․Ստեփանյանի, պաշտպան՝ Ե․Սարգսյանի, 2026 թվականի հունվարի 19-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա․Հեբոյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր Ս.Յուզբաշյան)՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ի «Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու մասին» թիվ ԵԴ1/2459/01/25 որոշումը, ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1․ 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ ՎՎԻ բաժնի ավագ տեսուչ, ոստիկանության կապիտան Ե.Վարդանյանի կողմից առերևույթ հանցանքի վերաբերյալ հաղորդում է ներկայացվել: 2025 թվականի հունվարի 10-ին ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ա.Թովմասյանի կողմից կազմվել է արձանագրություն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 60108725 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին: 2025 թվականի հունիսի 23-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա․Հեբոյանի որոշմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։ Նույն օրը նրան մեղադրանք է ներկայացվել: 2025 թվականի հունիսի 24-ին ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում կայացված որոշմամբ՝ թիվ 60108725 քրեական վարույթով մեղադրյալ Վ.Ստեփանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը: 2025 թվականի հունիսի 25-ին կազմվել է արձանագրություն՝ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին: 2025 թվականի հուլիսի 08-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա․Հեբոյանի որոշմամբ՝ հաստատվել է թիվ 60108725 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը և քրեական վարույթն ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան։ 2025 թվականի հուլիսի 10-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) «Քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին» որոշմամբ՝ ստանձնել է թիվ ԵԴ1/2459/01/25 քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, վարույթը և նշանակվել է նախնական դատալսումներ: 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի «Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու մասին» թիվ ԵԴ1/2459/01/25 որոշմամբ որոշվել է․ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցնել՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված հիմքով: Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները, վերացնել: Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի պատճենները պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում: Թիվ ԵԴ1/2459/01/25 քրեական գործի վարույթը կարճել: 2025 թվականի նոյեմբերի 25-ին ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա․Հեբոյանի վերաքննիչ բողոքը՝ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ի վերը նշված որոշման դեմ: Քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի նոյեմբերի 27-ին, մակագրվել դատարանի կազմին (նախագահող դատավոր Մ.Հարությունյան, կազմի ղատավորներ Ա.Ղուկասյան, Ա․Բեկթաշյան)։ Դատական գործը դատավոր Մ.Հարությունյանի աշխատակազմին է հանձնվել 2025 թվականի նոյեմբերի 28-ին։ 2025 թվականի դեկտեմբերի 02-ի ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի «Վերաքննիչ բողոքը վարույթ ընդունելու և քրեական գործը դատաքննության նշանակելու մասին» որոշմամբ՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ի «Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու մասին» թիվ ԵԴ1/2459/01/25 որոշման դեմ Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա․Հեբոյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել է դռնբաց դատական նիստում քննության: Մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը պահպանվել է: Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը. 2․Քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին 2025 թվականի հունվարի 10-ին կազմված թիվ 60108725 արձանագրության համաձայն՝ «(…)ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ, առաջին դասի խորհրդական՝ Ավետիք Թովմասյանս, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 41-րդ, 173-րդ, 177-րդ, 178-րդ հոդվածներով, կազմեցի սույն արձանագրությունն այն մասին, որ 2025 թվականի հունվարի 10-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի վարչական վարույթի իրականացման բաժնի ավագ տեսուչ, ոստիկանության կապիտան Ելենա Մուրադի Վարդանյանից հաղորդում է ստացվել այն մասին, որ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանը (ծնված՝ 08.02.1961թ. ք.Երևան Ջրաշեն 1-ին փողոց 49-րդ տուն, ՀԾՀ՝ 1802610715) մեկ տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 18.12.2024 թվականին ժամը 16։45-ին, Երևան քաղաքի Էրեբունու փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 22 PP 050 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից 18.12.2024 թվականին՝ ժամը 17:15-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն։ Նկատի ունենալով, որ հաղորդմամբ ներկայացված առերևույթ հանցանքի փաստական նկարագրությունը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ուստի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում նշված հոդվածով իմ կողմից 2025 թվականի հունվարի 10-ին նախաձեռնվում է թիվ 60108725 քրեական վարույթը՝ ձեռնամուխ լինելով նախաքննության կատարմանը։ (…)»։ 2.1․ Նախաքննության մարմինը Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է առաջադրել այն բանի համար, որ. «(…) [Ն]ա 6 ամիս ժամկետով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում վարել է տրանսպորտային միջոց: Այսպես. Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կայացված թիվ 8400766888 որոշմամբ 2024 թվականի նոյեմբերի 10-ից 6 ամիս ժամկետով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում և 2024 թվականի նոյեմբերի 10-ին տեղեկացված լինելով սույն որոշման մասին, 2024 թվականի դեկտեմբերի 22-ին՝ ժամը 15:00-ին, Երևան քաղաքի Նուբարաշեն փողոցում վարել է «Վազ» մակնիշի, 21 UO 021 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից նույն օրը՝ ժամը 16:00-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180417772 արձանագրությունը: (…)»: 3. Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ի «Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու մասին» թիվ ԵԴ1/2459/01/25 որոշմամբ նշվել է. «(…) Նախնական դատալսումների ընթացքում հանրային մեղադրող հայտնեց, որ 2025 թվականի հունվարի 10-ին քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ այլ դեպքի վերաբերյալ շարադրանքը տեխնիկական վրիպակի արդյունք է։ Պաշտպան Ե.Սարգսյանը հայտնեց, որ եթե հաղորդման հիման վրա առկա չէ պատշաճ արձանագրություն քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին, հետևաբար ողջ նախաքննությունն անթույլատրելի է եղել։ Ուսումնասիրելով վարույթի անհրաժեշտ նյութերը և լսելով վարույթի մասնակիցների դիրքորոշումները՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. (…) Քննարկվող նորմերից ուղղակիորեն հետևում է, որ վարույթն իրականացնող մարմնի ողջ գործունեությունը կապվում է քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ նկարագրված փաստերի և դրանց տրված քրեաիրավական որակման հետ (in rem), իսկ անձնային (in personam) սահմաններ նշված լինելու դեպքում՝ նաև անձի հետ, նրանք կարող են քննություն իրականացնել բացառապես այդ շրջանակներում: Դատարանի հետևությունն առ այն, որ նախաքննության սահմաններն ընդգծվում են նախևառաջ քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ նկարագրված իրավաբանական փաստերով ու դրանց տրված քրեաիրավական որակմամբ, ուղղակիորեն ամրագրված է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, որի համաձայն՝ արձանագրության մեջ նշվում են, ի թիվս այլոց, հաղորդմամբ ներկայացված առերևույթ հանցանքի փաստական նկարագրությունը, քրեական oրենսգրքի այն հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետը, որի հատկանիշներով սկսվում է վարույթը: Ինչ վերաբերում է անձնային սահմանների ֆակուլտատիվությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դեռևս նախկին օրենսգրքի գործողության պայմաններում Լ.Պողոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել առ այն, որ քրեական գործը հարուցվում է դեպքի առթիվ, այլ ոչ թե անձի նկատմամբ, և անձին անհատականացնող տվյալներ չպետք է նշել քրեական գործ հարուցելու մասին որոշմամբ (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի Լ.Պողոսյանի վերաբերյալ 22.12.2011թ. թիվ ԵԿԴ/0136/11/11 որոշումը): Գաղափարախոսական տեսանկյունից նշված դիրքորոշումը՝ անձին անհատականացնող տվյալներ նշելու պահանջի բացակայության վերաբերյալ կիրառելի է նաև գործող օրենսգրքի կարգավորումների պայմաններում։ Միևնույն ժամանակ, եթե վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում բնութագրվում է կոնկրետ անձի գործողությունները որպես նախաձեռնման հիմք, ապա դրանով իսկ նախանշվում են նաև վարույթի անձնային սահմանները։ Հակառակ մոտեցման դեպքում, եթե վարույթն իրականացնող մարմինը դուրս գա այդ սահմաններից և քննություն իրականացնի այլ փաստերի առթիվ, որոնք նշված չեն քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ կամ նոր քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ, արժեզրկվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասում, 41-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետում, ինչպես նաև 38-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետում ամրագրված պահանջները: Վերոգրյալի հետ մեկտեղ Դատարանն արձանագրում է, որ մինչդատական վարույթի սահմանները ստատիկ չեն, այլ դինամիկ են և կարող են փոփոխվել, սակայն օրենսդիրը նախատեսել է այդ սահմանները փոփոխելու հատուկ կանոններ, որոնք պետք է պահպանել, որպեսզի թույլ չտրվի քրեադատավարական օրենքի էական խախտում: Մասնավորապես՝ մինչդատական վարույթի սահմանները փոփոխելու կառուցակարգեր են - այլ հանցագործության հատկանիշներով քրեական վարույթի նախաձեռնումը և այն քննվող վարույթին միացնելը (սահմանների ընդլայնում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մաս), - քննվող վարույթից նոր վարույթ անջատելը (սահմանների նեղացում, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 10-րդ հոդվածի 2-րդ մաս), - ենթադրյալ հանցանքի փաստական նկարագրությունը կամ դրան տրված իրավական գնահատականը շտկելու անհրաժեշտության դեպքում՝ հսկող դատախազի հանձնարարությամբ քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ փոփոխություն կատարելը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետ), - քրեական հետապնդում չիրականացնելը կամ քրեական հետապնդումը դադարեցնելը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 196-րդ հոդված)։ Վերոգրյալի հիման վրա՝ Դատարանը փաստում է, որ կանոնն այն է, որ յուրաքանչյուր հանցագործության դեպքի առթիվ պետք է նախաձեռնվի առանձին քրեական վարույթ և ըստ այդմ՝ իրականացվի քննություն: Եթե նախաքննության մարմինն իրավունք ունենա դուրս գալու, շեղվելու քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ նկարագրված փաստական հանգամանքների շրջանակներից և քննություն իրականացնի քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ չնշված և ինքնուրույն քրեաիրավական որակման արժանի փաստերի շուրջ, ապա կարող է ստացվել այնպիսի իրավիճակ, որ որևէ վարույթի շրջանակներում իրականացվի քննություն այդ վարույթի հետ առնչություն չունեցող որևէ այլ հանցագործության դեպքով՝ առանձին քրեական վարույթ նախաձեռնելու, կամ նախաձեռնելու արձանագրությունը շտկելու հարցի լուծումը շրջանցելու, գործնական ավելորդ բարդություններից և խնդիրներից խուսափելու կամ հնարավոր սխալներից ապահովագրվելու համար: Մինչդեռ նախաքննության սահմանների ինստիտուտը հենց նրա համար է, որպեսզի իրավասու մարմինների գործողությունները սահմանափակվեն կոնկրետ վարույթի համար հիմք ծառայած փաստերի շրջանակներում քննություն իրականացնելով, իսկ դրանից դուրս այլ փաստերի առնչությամբ կատարված բոլոր գործողությունները համարվեն ոչ իրավաչափ՝ համապատասխան հետևանքներով: Դատարանի համոզմամբ՝ նման կանոնակարգումներ տալով օրենսդրի նպատակն է եղել ընդգծել նախաքննության մարմինների գործունեության շրջանակները, որպեսզի նրանք քրեական վարույթով քննություն չիրականացնեն այնպիսի փաստերի և դրանց տրված քրեաիրավական որակման շրջանակներում, որոնք ներառված չեն քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ կամ որոնց առնչությամբ նոր քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն չի կազմվել: Քննարկվող պահանջը հատկապես կարևորվում է նրանով, որ անձի հիմնական իրավունքների սահմանափակման իրավաչափության պայմանների շարքում նախատեսված է նաև կոնկրետ հանցագործության վերաբերյալ նախաձեռնված քրեական վարույթի պարտադիրությունը։ Վերջինով պայմանավորված էլ նախատեսված է այդպիսի սահմանափակումների վերաբերյալ դատարան ներկայացվող միջնորդություններին կից վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունը կցելու պահանջ։ Դատարանը հաշվի է առնում նաև այն, որ վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում նախանշված սահմանները էական նշանակություն են ստանում համապատասխան քննչական գործողության կատարման իրավաչափ նպատակի և անհրաժեշտության (համաչափության) հարցերի գնահատման շրջանակներում։ Անդրադառնալով մինչդատական վարույթի սահմանները խախտված լինելու իրավական հետևանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ՝ (…) Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական հետապնդումը բացառող քննարկվող հիմքի բովանդակությունը կազմում են հետևյալ պայմանները՝ - առկա է արդյոք հանցագործության տվյալ դեպքի վերաբերյալ իրավասու սուբյեկտի կողմից նախաձեռնված վարույթ, եթե՝ այո, - այն նախաձեռնվել է արդյոք օրենսգրքով նախատեսված աղբյուրից դրա վերաբերյալ ստացված տեղեկության հիման վրա։ Այսինքն՝ քրեական հետապնդումը բացառող նշված հիմքի առկայության կամ բացակայության վերաբերյալ եզրահանգում կարող է կատարվել վերոնշյալ պայմանների հաջորդականությամբ ստուգման արդյունքում, իսկ դրանցից որևէ մեկի բացակայությունը կհանգեցնի հետապնդումը բացառող քննարկվող հիմքի կիրառելիության։ Վերջին դիրքորոշման տեսանկյունից Դատարանը հաշվի է առնում քննարկվող հանգամանքի նպատակային ուղղվածությունը և բնույթը, այն, որ կոնկրետ հանցանքի դեպքով նախաձեռնված քրեական վարույթի բացակայությունը, որպես իրավաբանական փաստ իր ծավալով ավելի լայն է, քան նախաձեռնման օրինական հիմքի բացակայությունը, ուստի եթե քրեական հետապնդումը բացառվում է ավելի նեղ պայմանի առկայության դեպքում, այն չի կարող չբացառվել ավելի լայն պայմանի առկայության դեպքում (եթե օրենքը ժխտում է նվազը, այն ժխտում է նաև ավելին, «a maiore ad minus» իրավամեկնաբանման կանոն): Մասնավորապես, Դատարանի քննարկվող նորմի նպատակը վարույթի օրինական մեկնարկն ապահովելն է և դրանով պայմանավորված հետագա քրեադատավարական միջոցների անհարկի օգտագործումը կանխելը։ Դրա մասին վկայում է նաև այն, որ առանց պատշաճ կարգով քրեական վարույթ նախաձեռնելու չի կարող լինել վարույթ իրականացնող մարմին (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ քննիչը վարույթ իրականացնող մարմին է վարույթը նախաձեռնելու պահից մինչև մեղադրական եզրակացությունը կամ քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը հսկող դատախազին հանձնելը), չեն կարող կատարվել վարութային գործողություններ և ընդունվել դատավարական ակտեր (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝ քրեական վարույթը առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ ձևով տեղեկանալու պահից սույն օրենսգրքով սահմանված պետական մարմինների և պաշտոնատար անձանց կողմից իրենց իրավասության սահմաններում իրականացվող ընթացակարգ է, որը դրսևորվում է վարութային գործողությունների կատարմամբ և դատավարական ակտերի ընդունմամբ), իսկ առանց առերևույթ հանցանքի մասին տեղեկությունը օրինական աղբյուրից ստացված լինելու չի կարող նախաձեռնվել քրեական վարույթ (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ քրեական վարույթ չի կարող նախաձեռնվել, եթե հանցանքի մասին տեղեկությունն ստացվել է սույն հոդվածով չնախատեսված, այդ թվում` անհայտ կամ չբացահայտված աղբյուրից)։ Այսինքն՝ օրենսդիրը քննարկվող հիմքի նախատեսմամբ բացառում է ի սկզբանե հակաիրավական հանրային գործունեությունը շարունակելու հնարավորությունը՝ անկախ որևէ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցված լինելու կամ չլինելու հանգամանքից։ Անդրադառնալով սույն գործի փաստերին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ ՎՎԻ բաժնի ավագ տեսուչ, ոստիկանության կապիտան Ե.Վարդանյանի հաղորդման համաձայն՝ «Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի /.../ նկատմամբ 22.12.2024թ.-ին՝ ժամը 16:00-ին կազմված թիվ 8180417772 արձանագրությունը, ըստ որի՝ վերջինս 22.12.2024թ.-ին՝ ժամը 15:00-ին, Երևան քաղաքի Նուբարաշեն փողոցում, «ՎԱԶ» մակնիշի 21 UO 021 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված /.../» /հատոր 1-ին, գ.թ. 2/: Վարույթ նախաձեռնելու մասին 2025 թվականի հունվարի 10-ի արձանագրության համաձայն՝ «/.../ Ելենա Վարդանյանից հաղորդում է ստացվել այն մասին, որ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանը /.../ մեկ տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 18.12.2024 թվականին ժամը 16:45-ին, Երևան քաղաքի Էրեբունու փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի 22 PP 050 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից 18.12.2024 թվականին՝ ժամը 17:15-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն»: Վկայակոչված դատավարական փաստաթղթերի բովանդակությունից ակնհայտ է, որ չնայած ներկայացված հաղորդումը տեղեկություններ է պարունակում Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերագրելի գործողությունների վերաբերյալ, սակայն դրանք չեն շարադրվել և տեղ չեն գտել դրա հիման վրա քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում։ Մասնավորապես, նախաձեռնված քրեական վարույթը վերաբերելի չէ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերագրելի որևէ փաստական հանգամանքի, նման հանգամանքներ, այդ թվում՝ ընդհանրական բնույթի, նկարագրված չեն քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությամբ։ Ավելին, քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ նկարագրված է այլ անձի կողմից, այլ ժամանակահատվածում, այլ տրանսպորտային միջոց վարելու և դրա արդյունքում կազմված այլ արձանագրության մասին տեղեկություններ: Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ հանցանքի ենթադրյալ կատարման դեպքի առթիվ քրեական վարույթ չի նախաձեռնվել, վարույթի քննությունն իրականացվել է այլ անձի՝ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի կողմից (ենթադրյալ) հանցանքի կատարման կապակցությամբ նախաձեռնված քրեական վարույթի շրջանակներում, որը հավասարազոր է նախաձեռնված քրեական վարույթի բացակայությանը։ Հետևաբար՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված՝ քրեական վարույթը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա նախաձեռնված լինելու հիմքով: (…) Նման պայմաններում Դատարանն, արձանագրելով որ առկա է նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետով նախատեսված՝ քրեական գործի վարույթը կարճելու հիմք, գտնում է, որ թիվ ԵԴ1/2459/01/25 քրեական գործի վարույթը ենթակա է կարճման: (…)»։ Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. 4. Վերաքննիչ բողոքը քննվում է հետևյալ հիմքերի սահմաններում՝ ներքոհիշյալ հիմնավորումներով. Իր վերաքննիչ բողոքում Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Ա․Հեբոյանը մասնավորապես նշել է․ «(․․․)[Բ]ողոքարկվող՝ Դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ի թիվ ԵԴ1/2459/01/25 որոշմամբ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված հիմքով դադարեցնելով և թիվ ԵԴ1/2459/01/25 քրեական գործի վարույթը կարճելով՝ Առաջին ատյանի ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը կայացրել է անօրինական և չհիմնավորված որոշում: Այսպես. ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔԳ ՎՎԻ բաժնի ավագ տեսուչ, ոստիկանության կապիտան Ե.Վարդանյանը 2024 թվականի դեկտեմբերի 25-ին առերևույթ հանցանքի վերաբերյալ հաղորդում է տվել այն մասին, որ՝ «Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի /ծնված՝ 16.05.2002թ., Արարատի մարզ, ք. Մասիս, Հանրապետության փողոց, 2/35 տուն, ՀԾՀ 2625020148/ նկատմամբ 22.12.2024թ.-ին` ժամը 16:00-ին, կազմվել է թիվ 8180417772 արձանագրությունը, ըստ որի վերջինս 22.12.2024թ.-ին` ժամը 15:00-ին, Երևան քաղաքի Նուբարաշեն փողոցում, «ՎԱԶ» մակնիշի 21 UO 021 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված: (...): Այսինքն, վկայակոչված դատավարական փաստաթղթերի բովանդակությունից ակնհայտ է, որ ներկայացված հաղորդումը տեղեկություններ է պարունակում Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերագրելի գործողությունների վերաբերյալ։ Վարույթ նախաձեռնելու մասին 2025 թվականի հունվարի 10-ի արձանագրության համաձայն՝ (...) Ելենա Վարդանյանից հաղորդում է ստացվել այն մասին, որ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանը /…/ մեկ տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, 18.12.2024 թվականին՝ ժամը 16:45-ին, Երևան քաղաքի Էրեբունու փողոցում վարել է «Օպել» մակնիշի, 22 PP 050 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից 18.12.2024 թվականին՝ ժամը 17:15-ին, կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն: (...): Հարկ է նշել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 55.2 գլխում շարադրված են համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի իրականացման, այդ թվում այն իրականացման բացառող հանգամանքները: Սույն քրեական վարույթով 2025 թվականի հունիսի 25-ին արձանագրություն է կազմվել համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին, ինչի վերաբերյալ չի առարկել մեղադրյալը, չի վիճարկել իրեն ներկայացված մեղադրանքի փաստական հիմքն ու իրավական գնահատականը և պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո կամավոր ցանկություն է հայտնել, որ դատարանում գործի քննությունն իրականացվի համաձայնությամբ՝ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով, և 2025 թվականի հունիսի 30-ին թիվ 60108725 քրեական վարույթը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ հանձնվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան: Ստանալով քրեական գործի նյութերը, Առաջին ատյանի դատարանը, քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշմամբ գտել է, որ սույն դեպքում առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.7 հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետով (խախտվել է սույն օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածով սահմանված կարգը) նախատեսված՝ համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանք, մինչդեռ տվյալ վարույթի նյութերի ուսումնասիրությամբ ակնհայտ է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.7 հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետով նախատեսված որևէ հանգամանք առկա չէ, մասնավորապես՝ նյութերի ուսումնասիրությամբ ակնհայտ է դառնում, որ քննիչի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածով սահմանված կարգը չի խախտվել, քննիչը ստանալով հսկող դատախազի գրավոր համաձայնությունը՝ գրավոր ծանուցել է մեղադրյալին նաև համաձայնությամբ՝ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու հնարավորության և իրավական հետևանքների մասին, մեղադրյալը չի վիճարկել իրեն ներկայացված մեղադրանքի փաստական հիմքն ու իրավական գնահատականը և պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո կամավոր ցանկություն է հայտնել դատարանում գործի քննությունն համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով իրականացնելու մասին, այսինքն առկա չէ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.7 հոդվածով նախատեսված որևէ բացառող հանգամանք: Մինչդեռ, ստորադաս դատարանը, իր կայացրած որոշմամբ չարձանագրելով, թե քննարկվող հոդվածի ո՞ր բացառող հանգամանքն է ըստ Դատարանի գնահատման վերջիվերջո առկա եղել նյութերում, որն էլ իբրև խոչընդոտ է հանդիսացել համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի իրականացման համար, կայացրել է քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին ոչ իրավաչափ որոշում: Այլ կերպ ասած, պետք է փաստել, որ Օրենսդրի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածով հստակ սահմանվել են համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ իրականացնելու բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև նույն օրեսնգրքի 464.8-րդ հոդվածի 4-րդ մասով հստակ նշված են, թե որ դեպքերում է դատարանը որոշում կայացնում համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթը դադարեցնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին, համաձայն որի՝ «4. Դատարանը որոշում է կայացնում համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթը դադարեցնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին, եթե, ծանոթանալով քրեական գործին, հանգում է հետևության, որ 1) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքն ակնհայտորեն կատարվել է մեղադրյալ չհանդիսացող այլ անձի կողմից կամ նրա մասնակցությամբ. 2) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքին տրված իրավական գնահատականն ակնհայտորեն չի համապատասխանում մեղադրանքի փաստական հանգամանքներին. 3) առկա է սույն օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանգամանքներից որևէ մեկը»: Վերը շարադրվածը վկայում է այն մասին, որ Դատարանը իրավասու է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթը դադարեցնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում կայացնել, եթե առկա է բացառապես վերը նշված հիմքերից որևէ մեկը, մինչդեռ սույն քրեական վարույթով համաձայնության տուգանքի վարույթ իրականացնելու բացառող հանգամանք առկա չի եղել, հետևաբար՝ ստորադաս դատարանը առանց հիմքերի և հիմնավորման չի կայացրել համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ հարուցելու մասին որոշում: Անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի այն եզրահանգմանը, որ չնայած ներկայացված հաղորդումը տեղեկություններ է պարունակում Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերագրելի գործողությունների վերաբերյալ, սակայն դրանք չեն շարադրվել և տեղ չեն գտել դրա հիման վրա քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում, պետք է նշել, որ իրականում Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի վերաբերյալ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ա.Թովմասյանի կողմից 10.01.2025թ.-ին նախաձեռնված է եղել քրեական վարույթ՝ հետևյալ բովանդակությամբ արձանագրությամբ. «Ելենա Մուրադի Վարդանյանից հաղորդում է ստացվել այն մասին, որ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը վեց ամիս ժամկետով կասեցված լինելու պայմաններում 22.12.2024թ.-ին՝ ժամը 15:00-ին, Երևան քաղաքի Նուբարաշեն փողոցում վարել է «Վազ» մակնիշի 21 UO 021 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից 22.12.2024թ.-ին կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն:» Նշված արձանագրությունը քննիչի կողմից վրիպակի արդյունքում դրվել է մեկ այլ մասնավորապես՝ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի վերաբերյալ նախաձեռնված քրեական վարույթի նյութերում, ինչի պատճառով էլ՝ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի վերաբերյալ քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը հայտնվել է սույն՝ Վազգեն Ստեփանյանի վերաբերյալ վարույթի նյութերում։ Այլ կերպ ասած, նույն քննիչը՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Ա.Թովմասյանը, ստանալով հանցագործության մասին երկու հաղորդում, մեկը՝ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի, իսկ մյուսը՝ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի վերաբերյալ, 2025 թվականի հունվարի 10-ին նախաձեռնել է երկու քրեական վարույթ, քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություններում պատշաճ շարադրել է յուրաքանչյուր ենթադրյալ հանցագործության փաստական նկարագրությունը և իրավական գնահատականը, սակայն տեխնիկական վրիպակի արդյունքում շփոթել և Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի վերաբերյալ վարույթում դրել է Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի վերաբերյալ նախաձեռնման արձանագրությունը, իսկ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի վարույթում՝ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի վերաբերյալ նախաձեռնման արձանագրությունը։ Ընդ որում, Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի վերաբերյալ քրեական վարույթը, որի նյութերում մեջ սխալմամբ քննիչի կողմից դրվել է Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի վերաբերյալ նախաձեռնման արձանագրությունը, դեռևս 08.07.2025թ. հանձնվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան և քննվել է թիվ ԵԴ1/2452/01/25 քրեական գործը, որպիսի պայմաններում մեկ հարցմամբ հնարավոր էր ստանալ տվյալ քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը և համոզվել, որ Վազգեն Ստեփանյանի կողմից ենթադրյալ հանցանք կատարելու դեպքի առթիվ իրականում նախաձեռնված է եղել քրեական վարույթ: Դրա փոխարեն Առաջին ատյանի դատարանը, անտեսելով հանրային մեղադրողի կողմից արված այն պնդումները, որ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի վերաբերյալ քրեական վարույթի նյութերում այլ բովանդակությամբ՝ նախաձեռնման արձանագրության առկայությունը հանդիսանում է տեխնիկական վրիպակի արդյունք, անգամ չի ընձեռել հանրային մեղադրողին իրական նախաձեռնման արձանագրությունը ձեռք բերելու և դատարանին ներկայացնելու հնարավորություն, քանի որ ստորադաս դատարանը տվյալ քրեական գործով ընդամենը մեկ նիստ է հրավիրել` 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ին, և նույն օրը նախնական դատալսումների ընթացքում որոշում կայացրել քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու մասին: Բացի այդ, Առաջին ատյանի դատարանը անգամ հարկ չի համարել ստեղծված իրավիճակով պայմանավորված պարզաբանումներ ստանալ վարույթն իրականացրած քննիչից, որպիսի պարագայում կհերքվեին դատարանի այն պնդումները, թե իբրև վարույթի քննությունն իրականացվել է այլ անձի` Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի կողմից (ենթադրյալ) հանցանքի կատարման կապակցությամբ նախաձեռնված քրեական վարույթի շրջանականերում: Սրա փոխարեն Ստորադաս դատարանը շտապողականություն է դրսևորել՝ կայանցնելով վիճարկվող որոշումը և արձանագրելով, թե իբրև տվյալ իրավիճակը հավասարազոր է նախաձեռնված քրեական վարույթի բացակայությանը: Անհրաժեշտ եմ գտնում նաև անդրադարձ կատարել նախնական դատալսումների ընթացքում վիճարկվող որոշման կայացման իրավաչափությանը․ (...) Վերը նշված իրավակարգավորումներից կարելի է փաստել, որ Օրենսդիրը նախնական դատալսումների ընթացքում որևէ ապացույցի կամ այլ փաստաթղթի բովանդակային հետազոտման կարգ չի սահմանել` դրա հնարավորությունը նախատեսելով գործի քննության հետագա փուլերի համար, մինչդեռ Ստորադաս դատարանը, անտեսելով նշվածը, նախնական դատալսումների ընթացքում հետազոտել է քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության բովանդակությունը՝ այն հիմք համարելով վիճարկվող որոշումը կայացնելու համար և դրանում ամբողջությամբ շարադրելով նախաձեռնման արձանագրության բովանդակությունը: [Ն]ախնական դատալսումների ընթացքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 315-րդ հոդվածով նախատեսված որոշման կայացումը կարող է հիմնավորված համարվել այն դեպքում, երբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու հիմքն առնվազն ակնհայտ է վարույթի պրոֆեսիոնալ մասնակցի համար՝ առանց տվյալ ապացույցի բովանդակային հետազոտման և այլ ապացույցների հետ համադրության, մնացած դեպքերում տվյալ՝ նախնական դատական նիստի փուլում դատարանն առանց պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ապացույցների հետազոտման դատարանը գնահատական է տալիս ապացույցների վերաբերելիությանը, պիտանիությանը, դրանց՝ վարույթի ելքի համար նշանակությանը, այլ խոսքով՝ դրանց տալիս է նախապես հաստատված ապացույցի ուժ։ Անդրադառնալով Ստորադաս դատարանի կողմից կայացված որոշման հիմքին, անհրաժեշտ է նշել, որ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1- ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված հիմքով․ (...) Մինչդեռ տվյալ դեպքում Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի կողմից ենթադրյալ հանցանքը կատարելու վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՊԾ ԵՔՎ ՎՎԻ բաժնի ավագ տեսուչ, ոստիկանության կապիտան Ե.Վարդանյանի կողմից ներկայացվել է քրեադատավարական պահանջներին համապատասխանող հաղորդումն առ այն, որ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ 22.12.2024թ.-ին՝ ժամը 16:00-ին կազմվել է թիվ 8180417772 արձանագրությունը, ըստ որի՝ վերջինս 22.12.2024թ.-ին` ժամը 15:00-ին, Երևան քաղաքի Նուբարաշեն փողոցում, «Վազ» մակնիշի 21 UO 021 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված: Նման պայմաններում պետք է փաստել, որ ենթադրյալ հանցանքի մասին տեղեկությունը ստացվել է քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված պատշաճ աղբյուրից, տվյալ դեպքում՝ ենթադրյալ հանցանքի մասին ստացվել է պատշաճ հաղորդում, հետևաբար՝ վիճարկվող որոշմամբ Առաջին ատյանի դատարանի նշած՝ քրեական հետապնդումը բացառող հիմքի կիրառումն իրավաչափ չէ, իսկ հիմնավորումը, թե իբրև վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա, սույն դեպքին վերաբերելի չէ։ (...) Տվյալ դեպքում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանությունը գնահատելու հարցում կարևոր է նաև մեղադրյալին մեղսագրված ենթադրյալ հանցանքի ծանրությունը, կատարման բնույթը և եղանակը: Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ գտնում եմ, որ մեղադրյալի նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդման հարցի լուծման կարևորությունը վիճարկվող որոշման կայացման պահին գերակայել է մասնավոր շահի նկատմամբ, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացված որոշմամբ չի ապահովվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ հոդվածով սահմանված վարույթի հանրայնության սկզբունքի բովանդակությունը կազմող հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռված պաշտպանությունը: Ամփոփելով վերոգրյալը՝ գտնում եմ, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ին թիվ ԵԴ1/2459/01/25 որոշումը կայացնելով՝ թույլ է տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որն ազդել է գործով (վարույթով) ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, քանի որ արդարադատության շահի դրսևորման և դրա պահանջի առկայության, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության առկայության պայմաններում կայացրել է մեղադրյալ Վ.Ստեփանյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական գործով վարույթը կարճելու մասին անօրինական և անհիմն որոշում: (...)»: Ելնելով վերոգրյալից բողոքի հեղինակը միջնորդել է՝ ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ի թիվ ԵԴ1/2459/01/25 որոշումը և վարույթը փոխանցել նույն դատարան՝ այլ դատական կազմով նոր քննության: Վերաքննիչ դատարանի դատական նիստում արձանագրված դիրքորոշումները. 5. Դատական նիստին կողմերը չեն ներկայացել (մանրամասն տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը)։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը. 6. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «(...)Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում։ (...)»: Մեջբերված քրեադատավարական իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 4-րդ կետում շարադրված վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումներն ու պահանջը՝ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում անդրադառնալ այն հարցին, թե տվյալ դեպքում առկա՞ է արդյոք քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք, մասնավորապես, մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով իրականացվող քրեական հետապնդումն արդյո՞ք ենթակա է դադարեցման՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված (վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա) հիմքով։ Այսպես. 7․ ՀՀ Սահմանադրության 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմիններն ու պաշտոնատար անձինք իրավասու են կատարելու միայն այնպիսի գործողություններ, որոնց համար լիազորված են Սահմանադրությամբ կամ օրենքներով»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Սույն օրենսգրքում օգտագործվող ներքոհիշյալ հասկացություններն ունեն հետևյալ նշանակությունը․ 1) քրեական վարույթ` առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ ձևով տեղեկանալու պահից սույն օրենսգրքով սահմանված պետական մարմինների և պաշտոնատար անձանց կողմից իրենց իրավասության սահմաններում իրականացվող ընթացակարգ, որը դրսևորվում է վարութային գործողությունների կատարմամբ և դատավարական ակտերի ընդունմամբ. (…) 39) ապացույց՝ փաստի վերաբերյալ օրենքով սահմանված կարգով ստացված տվյալ, որի հիման վրա քննիչը, դատախազը, դատարանը պարզում են ապացուցման ենթակա հանգամանքների առկայությունը կամ բացակայությունը, ինչպես նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքներ. (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի շրջանակներում կատարվող բոլոր վարութային գործողությունների ընթացքի և արդյունքների, ինչպես նաև կայացվող բոլոր դատավարական ակտերի ամրագրումը սույն օրենսգրքով լիազորված անձանց կողմից պարտադիր է: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի ընթացքում ընդունվող յուրաքանչյուր դատավարական ակտ պետք է լինի օրինական և հիմնավոր: 2. Դատավարական ակտն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերի, «Հայաստանի Հանրապետության դատական օրենսգիրք» սահմանադրական օրենքի, սույն օրենսգրքի և այն օրենքների պահանջների պահպանմամբ, որոնք կիրառվում են տվյալ վարույթն իրականացնելիս: 3. Դատավարական ակտը հիմնավոր է, եթե այն իր բնույթին և առաջացնող հետևանքներին համապատասխան չափով օբյեկտիվորեն համոզիչ է իր հասցեատերերի համար: 4. Դատավարական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը կարող են հերքվել միայն պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրա ստուգման արդյունքով: (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն․ «1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե՝ (…) 8) վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա.(…) 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-9-րդ կետերով նախատեսված հանգամանքները ռեաբիլիտացնող են։(…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե՝ 1) հաստատվել է քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ հանցանքի բացակայությունը. 2) վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի 3-րդ կամ 6-րդ մասերով նախատեսված պայմանների խախտմամբ. 3) կայացվել է անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշում, և սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները. 4) առկա է սույն օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 9-րդ կետով նախատեսված հանգամանքը․ 5) մինչդատական վարույթի ընթացքում հայտնաբերվել է մասնավոր մեղադրանքի կարգով քրեական հետապնդման ենթակա ենթադրյալ հանցանք կատարած անձը, եթե բացակայում են հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու հիմքերը:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քննիչն իր իրավասության սահմաններում պարտավոր է քրեական վարույթ նախաձեռնել, եթե առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ հաղորդումը ստացվել է՝ 1) ֆիզիկական անձից. (…) 2. Համապատասխան հաղորդումը համարվում է առերևույթ հանցանքի մասին, եթե դրանով փաստվում է այնպիսի դեպք կամ գործողություն կամ անգործություն, որին ողջամտորեն կարող է տրվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ արարքին համապատասխանելու նախնական իրավական գնահատական: (…) 6. Քրեական վարույթ չի կարող նախաձեռնվել, եթե հանցանքի մասին տեղեկությունն ստացվել է սույն հոդվածով չնախատեսված, այդ թվում՝ անհայտ կամ չբացահայտված աղբյուրից: Այդպիսի տեղեկությունը դատախազի կամ քննիչի նախաձեռնությամբ ստուգվում է «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» օրենքով սահմանված կարգով, եթե այն պարունակում է այնպիսի փաստեր, որոնք ողջամտորեն կարող են ստուգվել: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի համաձայն․ «1. Սույն օրենսգրքի 173-րդ հոդվածով նախատեսված աղբյուրից առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ հաղորդում ստանալու յուրաքանչյուր դեպքում քննիչն անհապաղ, սակայն ոչ ուշ, քան 24 ժամվա ընթացքում կազմում է քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն, իսկ դատախազը, սույն օրենսգրքով սահմանված քննչական ենթակայության կանոններին համապատասխան, այն վերահասցեագրում է իրավասու քննչական մարմնի ղեկավարին՝ քրեական վարույթ նախաձեռնելու հարցը լուծելու համար: 2. Արձանագրության մեջ նշվում են քննիչի անունը, ազգանունը, պաշտոնը, քրեական վարույթ նախաձեռնելու առիթը, հաղորդմամբ ներկայացված առերևույթ հանցանքի փաստական նկարագրությունը, քրեական oրենսգրքի այն հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետը, որի հատկանիշներով սկսվում է վարույթը, հաղորդմանը կցված նյութերի ցանկը` այդպիսիք լինելու դեպքում: 3. Արձանագրությունը կազմելուց հետո քննիչն անմիջապես ձեռնամուխ է լինում նախաքննության կատարմանը՝ արձանագրության և կից նյութերի պատճեններն անհապաղ ուղարկելով հսկող դատախազին: Արձանագրության պատճենը այն կազմելուց անմիջապես հետո հանձնվում կամ ուղարկվում է հաղորդումը ներկայացրած անձին: (…)։»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Նախնական դատալսումների ընթացքում սույն հոդվածով սահմանված հաջորդականությամբ դատարանը քննարկման առարկա է դարձնում՝ 1) ինքնաբացարկի, բացարկի և վարույթին մասնակցելուց ազատելու հարցը. 2) վարույթի ընդդատության հարցը. 3) քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ վարույթը կարճելու հարցը. 4) մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու հարցը. 5) գույքային հայց հարուցված լինելու դեպքում՝ գույքային պատասխանող ճանաչելու հարցը. 6) միջնորդության դեպքում՝ համաձայնեցման վարույթ կամ արագացված վարույթ կամ համագործակցության վարույթով դատաքննության հատուկ կարգ կիրառելու հարցը. 7) հետազոտման ենթակա ապացույցների ծավալի հարցը. 8) ապացույցների թույլատրելիության հարցը. 9) այլ վերաբերելի հարցեր: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 315-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Սույն օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-14-րդ կետերով նախատեսված որևէ հանգամանքի առկայության դեպքում, երբ դա հնարավոր է առանց ապացույցների հետազոտման, դատարանը որոշում է կայացնում քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին: Եթե քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքը վերաբերում է մեղադրյալներից մեկին, ապա քրեական հետապնդումը դադարեցվում է միայն նրա նկատմամբ՝ առանց վարույթը կարճելու: 2. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշմամբ վերացվում են տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները, իսկ վարույթը կարճելու դեպքում՝ նաև այլ անձանց նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները: Վարույթը կարճելու մասին որոշմամբ լուծվում է նաև իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը: 3. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին որոշման պատճենն ուղարկվում է հանրային մեղադրողին և վարույթի մասնավոր մասնակիցներին:»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․6-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Սույն օրենսգրքի 199-րդ հոդվածով սահմանված կարգով նախաքննությունն ավարտելու դեպքում քննիչը, ստանալով հսկող դատախազի գրավոր համաձայնությունը, Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի իմաստով՝ առաջին անգամ հանցանք կատարած և ոչ մեծ ծանրության հանցագործության համար մեղադրվող մեղադրյալին գրավոր ծանուցում է նաև համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու հնարավորության և իրավական հետևանքների մասին։ 2. Վարույթի նյութերը մեղադրյալի ծանոթացմանը ներկայացնելիս քննիչը ճշտում է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու վերաբերյալ վերջինիս դիրքորոշումը: 3. Եթե մեղադրյալը չի վիճարկում իրեն ներկայացված մեղադրանքի փաստական հիմքն ու իրավական գնահատականը և պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո կամավոր ցանկություն է հայտնում, որ դատարանում գործի քննությունն իրականացվի համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով, ապա քննիչը մեղադրյալի բանավոր միջնորդության հիման վրա կազմում է համապատասխան արձանագրություն, որը ստորագրում են նաև մեղադրյալը և նրա պաշտպանը: Արձանագրությունը կցվում է մեղադրական եզրակացությանը: 4. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու արձանագրություն կազմելուց առաջ քննիչն իրավասու է մեղադրյալին հարցեր տալու միջոցով հավաստիանալու, թե արդյոք մեղադրյալը գիտակցում է իր միջնորդության բնույթն ու հետևանքները:»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթն իրականացվում է, եթե առկա է սույն օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածով սահմանված կարգով կազմված և ստորագրված արձանագրություն: 2. Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ չի կարող իրականացվել, եթե՝ 1) մեղադրյալն անչափահաս է. 2) մեղադրյալը մեղադրվում է մեկից ավելի հանցանքներ կատարելու համար. 3) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի համար Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով տուգանք պատժատեսակ սահմանված չէ. 4) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքով վնաս է պատճառվել մասնավոր անձի շահերին. 5) գույքային հայց է հարուցվել մեղադրյալի կամ այն անձի դեմ, որի վրա կարող է գույքային պատասխանատվություն դրվել մեղադրյալի գործողությունների համար. 6) սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելիս հսկող դատախազն իրավական կամ փաստական հիմնավորմամբ առարկել է դրա դեմ՝ այդ մասին նշում կատարելով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու որոշման մեջ․ 7) մեղադրյալը գրավոր հրաժարվել է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելուց․ 8) խախտվել է սույն օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածով սահմանված կարգը:»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․8-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Դատավորը քրեական գործն ստանալուց հետո հավաստիանալով, որ առկա է համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու հիմքը, և բացակայում են սույն օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանգամանքները, եռօրյա ժամկետում որոշում է կայացնում վարույթն ստանձնելու և համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ հարուցելու մասին: Հակառակ դեպքում կայացվում է սույն օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված որոշումը: (…)4. Դատարանը որոշում է կայացնում համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթը դադարեցնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին, եթե, ծանոթանալով քրեական գործին, հանգում է հետևության, որ՝ 1) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքն ակնհայտորեն կատարվել է մեղադրյալ չհանդիսացող այլ անձի կողմից կամ նրա մասնակցությամբ. 2) մեղադրյալին մեղսագրվող արարքին տրված իրավական գնահատականն ակնհայտորեն չի համապատասխանում մեղադրանքի փաստական հանգամանքներին. 3) առկա է սույն օրենսգրքի 464.7-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանգամանքներից որևէ մեկը:»։ 7․1․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(…) 2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը: 3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում՝ նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը: 4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ: 2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա: 3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը: 4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները: 5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ: (…)»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 104-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական վարույթի ընթացքում հավաքված ապացույցները ենթակա են պատշաճ ստուգման՝ ստացված ապացույցի ձևի և բովանդակության վերլուծության, այն այլ ապացույցների հետ համադրելու, նոր ապացույցներ հավաքելու, ապացույցների ստացման աղբյուրները վերհանելու միջոցով:»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից: 2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ: 3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(...) 2. Դատավճիռը պետք է լինի օրինական և հիմնավոր: 3. Դատավճիռն օրինական է, եթե այն կայացվել է Սահմանադրության, սույն օրենսգրքի և այն միջազգային պայմանագրի կամ օրենքի պահանջների պահպանմամբ, որոնց նորմերը կիրառելի են տվյալ վարույթն իրականացնելիս: 4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝ 1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա. 2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին. 3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են: (...) 7. Մեղադրական դատավճիռը կայացվում է մեղադրական վերդիկտի հիման վրա և բովանդակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալին մեղավոր ճանաչելու և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելու, պատժից ազատելու, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում՝ պատիժ չնշանակելու մասին դատարանի որոշումը: (...)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ի մասի համաձայն՝ «1. Դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․ 1) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը). 2) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը. 3) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը. 4) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ. (...) 6) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման. 7) ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները. (...)»։ Դատական ակտի պատճառաբանված լինելու հատկանիշի առնչությամբ Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքում մշտապես ընդգծել է, որ դատական ակտերի պատճառաբանման պահանջը ոչ միայն արդարացիության կարևոր բաղադրատարր է, այլև անձի արդար դատաքննության իրավունքի արդյունավետ իրացման կարևոր երաշխիք, ինչը դատավարության մասնակիցներին պաշտպանում է կամայականություններից: Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս, և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար: Քրեական դատավարության ցանկացած փուլում դատարանի կողմից չհիմնավորված, չպատճառաբանված (կամ ոչ պատշաճ պատճառաբանված) որոշումների կայացումն անընդունելի է: Ընդ որում, դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում չեն կարող դրվել վերացական, ընդհանուր բնույթի դատողություններ: Պատճառաբանությունը պետք է կառուցվի տրամաբանորեն կապված և գործի փաստական հանգամանքներից բխող հստակ, որոշակի և համոզիչ հետևությունների վրա, ուստիև դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում վերացական, ընդհանրական դատողությունների առկայությունն անմիջականորեն վկայում է այդպիսի պատճառաբանության ոչ պատշաճ լինելու մասին: Անդրադառնալով դատական ակտի պատճառաբանվածության խնդրին՝ Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատել է իր նախադեպային իրավունքում ձևավորած մոտեցումներն առ այն, որ. «(…) [Դ]ատարանը պարտավոր է դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները։ Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ և կհանգեցնեն կամայականության: Դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում չեն կարող դրվել վերացական, ընդհանուր բնույթի դատողություններ: Պատճառաբանությունը պետք է կառուցվի տրամաբանորեն կապված և գործի փաստական հանգամանքներից բխող հստակ, որոշակի և համոզիչ հետևությունների վրա, ուստիև դատական ակտի պատճառաբանությունների հիմքում վերացական, ընդհանրական դատողությունների առկայությունն անմիջականորեն վկայում է այդպիսի պատճառաբանության ոչ պատշաճ լինելու մասին (…)»: (Տե՛ս, mutatis mutandis, Վճռաբեկ դատարանի՝ Ֆրունզիկ Գալստյանի վերաբերյալ գործով 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09, Գևորգ Խնուսյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԷԴ/0030/01/12, Արսեն Մակարյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0016/11/15, Արամայիս Հակոբյանի վերաբերյալ գործով 2016 թվականի հունիսի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0224/01/14, Մարտուն Հակոբյանի վերաբերյալ գործով 2017 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ԱՐԴ1/0005/11/16 որոշումները): 7.2. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը նույն արարքի համար օրենքով սահմանված պատասխանատվության կիրառումից հետո` մեկ տարվա ընթացքում՝ պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը տասնհինգապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ առավելագույնը հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով: (…)»: 8. Սույն որոշման 7-7.2-րդ կետերում նշված իրավակարգավորումների, վերլուծությունների և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն որոշման 1-3-րդ կետերում նշված փաստական տվյալները, Վերաքննիչ դատարանը վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում ամբողջությամբ իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված որոշման հետևություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը): Այսինքն, Առաջին ատյանի դատարանը Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով իրականացվող քրեական հետապնդումը՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված՝ քրեական վարույթը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա նախաձեռնված լինելու հիմքով, դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս հանգել է ճիշտ հետևության, որի հետ չհամաձայնվելու իրավաչափ հիմքեր տվյալ պարագայում չկան: Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից, սույն որոշման նախորդ կետում նշված չափանիշներով, կայացվել է օրինական և հիմնավորված դատական ակտ, նախնական դատալսումների ընթացքում, քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ վարույթը կարճելու հարցի քննարկման շրջանակում համապատասխան վարույթային ակտի ուսումնասիրման համատեքստում կատարվել է լրիվ, բազմակողմանի և օբյեկտիվ քննություն, բավարար չափով գնահատվել են վերաբերելի փաստական տվյալները և կայացվել է հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ։ Մասնավորապես, տվյալ դեպքում վարույթի նյութերի ուսումնասիրության արդյունքում պարզ է դառնում, որ վարույթի նյութերում բացակայում է քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը։ Այսինքն, առկա է քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն (տե՛ս հատոր 1, վ․թ․9), որը սակայն վերաբերելի չէ սույն վարույթով մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին։ Ավելի կոնկրետ, ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ՃՏՀ քննության բաժնի ավագ քննիչ Ավետիք Թովմասյանի կողմից 10․01․2025թ․ կազմված թիվ 60108725 քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը վերաբերվում է այլ անձի՝ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի կողմից (ենթադրյալ) հանցանքի կատարմանը, հետևաբար թիվ 60108725 քրեական վարույթը վերաբերելի է վերջինիս։ Այսինքն Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ սույն վարույթով վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունը վերաբերվում է մեղադրանքին չվերաբերվող ենթադրյալ փաստերին։ Անդրադառնալով դատախազի բողոքում բերված այն փաստարկին, որ նախնական դատալսումների ընթացքում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից փաստացի իրականացվել է ապացույցի բովանդակային հետազոտում, որ պետք է հիմնական դատալսումներում ապացույց հետազոտվեր հետո որոշում կայացվեր, ապա բողոքն այդ մասով անհիմն է, չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության 315-րդ հոդվածի 1-ին մասից։ Բացի այդ հարկ է նշել, որ քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությունն ուսումնասիրելն ապացույցի հետազոտում չէ, քանի որ այդ վարութային ակտն ապացույց չի հանդիսանում։ Ինչ վերաբերվում է քննիչի կողմից տեխնիկական վրիպակ թույլ տրված լինելու վերաբերյալ դատախազի բողոքում բերված փաստարկներին, ապա հաշվի առնելով, որ սույն քրեական գործում առկա վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրությամբ նախաձեռնվել է թիվ 60108725 քրեական վարույթը, իսկ վերաքննիչ բողոքին կից ներկայացված՝ «Քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին» արձանագրությունը վերաբերվել է այլ՝ թիվ 60108425 վարույթին։ Սույն քրեական գործը վերաբերելի է թիվ 60108725 նշված վարույթին, և բոլոր վարութային ակտերը, այդ թվում՝ մեղադրական եզրակացությունը վերաբերվում է թիվ 60108725 վարույթին, իսկ այդ վարույթը նախաձեռնելու արձանագրությունը վերաբերելի է այլ անձի և այլ փաստերի։ Հետևաբար դատախազի բողոքում վրիպակ թույլ տրված լինելու վերաբերյալ բերված փաստարկներն ամբողջությամբ անհիմն են և չեն բխում վարույթում առկա փաստական տվյալներից և բավարար չեն հակառակ հետևությանը հանգելու համար։ Բացի այդ, հարկ է նշել, որ սույն քրեական գործով վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունը այլ քրեական վարույթով վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության հետ փոխարինելու և այլ վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունը սույն քրեական վարույթի արձանագրություն դիտարկելու քրեադատավարական մեխանիզմներ չկան։ Հակառակ մոտեցումը կհանգեցնի քրեադատավարական կառուցակարգերի խաթարմանը։ Անդրադառնալով համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ չիրականացնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի որոշման իրավաչափությանը և այդ մասով վերաքննիչ բողոքում բերված փաստարկներին, ապա հարկ է նշել, որ Առաջին ատյանի դատարանը վարույթ ստանձնելու մասին որոշմամբ նշել է, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․7 հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետով նախատեսված սահմանափակումը, որից բխում է, որ չի պահպանվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․6-րդ հոդվածով սահմանված կարգը։ Մասնավորապես սույն քրեական վարույթի նյութերի ուսումնասիրությունից բխում է, որ «Համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ նախաձեռնելու մասին» արձանագրությամբ չի պահպանվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․6-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված կանոնը։ Թեև մինչ այդ քննիչն օրենքից քաղվածք է տվել մեղադրյալին, սակայն հարցերի միջոցով չի հավաստիացել, թե արդյոք մեղադրյալը գիտակցել է իր միջնորդության բնույթն ու հետևանքները։ Հետևաբար բողոքն այդ մասով ևս անհիմն է։ Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նախնական դատալսումների ընթացքում օրենքով սահմանված կարգով քննարկման առարկա է դարձվել քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ վարույթը կարճելու հարցը, և բարձրացված հարցի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված՝ քրեական հետապնդումը բացառող հիմքի առկայության վերաբերյալ հանգել է իրավաչափ հետևության։ Հետևաբար վերը նշված հիմքով քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասով բերված բողոքը ևս անհիմն է։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում առկա է քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք։ Այսինքն, սույն քրեական գործով քրեական վարույթ նախաձեռնելու վերաբերյալ արձանագրությունը վերաբերելի չէ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին ներկայացված մեղադրանքին, իսկ վերջինիս ներյայացված մեղադրանքի վերաբերյալ սույն վարույթի շրջանակներում փաստացի քրեական վարույթ չի նախաձեռնվել։ Մինչդեռ դատախազը վերաքննիչ բողոքում փորձել է հիմնավորել վերոնշյալ հանգամանքը որպես տեխնիկական վրիպակ, ինչը սակայն չի բխում վարույթի նյութերից և հետազոտված փաստական տվյալներից։ Այսինքն, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ սույն վարույթի նյութերում առկա չեն վերաբերելի անհրաժեշտ փաստական տվյալներ, որոնցով կհիմնավորվեր թիվ 60108725 քրեական վարույթով Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերաբերելի համապատասխան արձանագրությամբ քրեական վարույթ նախաձեռնված լինելը։ Տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի այն հետևություններին, որ․ «Վկայակոչված դատավարական փաստաթղթերի բովանդակությունից ակնհայտ է, որ չնայած ներկայացված հաղորդումը տեղեկություններ է պարունակում Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերագրելի գործողությունների վերաբերյալ, սակայն դրանք չեն շարադրվել և տեղ չեն գտել դրա հիման վրա քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությունում։ Մասնավորապես, նախաձեռնված քրեական վարույթը վերաբերելի չէ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանին վերագրելի որևէ փաստական հանգամանքի, նման հանգամանքներ, այդ թվում՝ ընդհանրական բնույթի, նկարագրված չեն քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրությամբ։ Ավելին, քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ նկարագրված է այլ անձի կողմից, այլ ժամանակահատվածում, այլ տրանսպորտային միջոց վարելու և դրա արդյունքում կազմված այլ արձանագրության մասին տեղեկություններ: Ամփոփելով վերոշարադրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ հանցանքի ենթադրյալ կատարման դեպքի առթիվ քրեական վարույթ չի նախաձեռնվել, վարույթի քննությունն իրականացվել է այլ անձի՝ Վաչագան Վաղարշակի Խաչատրյանի կողմից (ենթադրյալ) հանցանքի կատարման կապակցությամբ նախաձեռնված քրեական վարույթի շրջանակներում, որը հավասարազոր է նախաձեռնված քրեական վարույթի բացակայությանը։ Հետևաբար՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված՝ քրեական վարույթը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա նախաձեռնված լինելու հիմքով:»։ Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված հետևությունները բխում են սույն վարույթի նյութերից և գործող իրավակարգավորումներից։ Հետևաբար, վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկներն ամբողջությամբ անհիմն են և չեն բխում ինչպես առկա իրավակարգավորումներից, այնպես էլ գործի փաստական տվյալներից և Վերաքննիչ դատարանը տվյալ դեպքում վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաներում ամբողջությամբ իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 3-րդ կետը)։ Տվյալ դեպքում Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կայացվել է օրինական, հիմնավորված և բավարար չափով պատճառաբանված դատական ակտ։ 9. Ընդհանրացնելով սույն որոշման նախորդ կետերում վերլուծված փաստական տվյալները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից տրված լուծումները, Վերաքննիչ դատարանի վերը նշված պատճառաբանության համատեքստում, էության մեջ հիմնավոր են, իսկ վերաքննիչ բողոքում նշված փաստարկներն անհիմն են և բավարար չեն Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու և այլ դատական ակտ կայացնելու համար։ Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքում նշված մյուս փաստարկներին ու դատողություններին (մանրամասն տե՛ս սույն որոշման 4-րդ կետը), ապա հարկ է արձանագրել, որ սույն որոշմամբ վերը շարադրված իրավական դիրքորոշումները, վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իսկ ամբողջությամբ ներառում են դրանց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի մոտեցումներն ու բարձրացված հարցերի պատասխանները, ուստի լրացուցիչ առանձին-առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը, առկա պայմաններում, բացակայում է: Ընդ որում, այդ կապակցությամբ հարկ է նաև փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ թեև «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը դատարանին պարտավորեցնում է պատճառաբանել իր որոշումները, սակայն այն չի կարող մեկնաբանվել որպես կողմի ներկայացրած յուրաքանչյուր փաստարկին դատարանի կողմից մանրամասն պատասխան տալու պահանջ: (Տե՛ս, ի թիվս այլնի, Ռուիզ Տորեխան ընդդեմ Իսպանիայի (RUIZ TORIJA v. SPAIN) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի դեկտեմբերի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 18390/91, կետ 29, Վան դե Հուրքն ընդդեմ Նիդեռլանդների (VAN DE HURK v. THE NETHERLANDS) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի ապրիլի 19-ի վճիռը, գանգատ թիվ 16034/90, կետ 61): 10. Ամփոփելով վերը շարադրվածը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ բողոքարկված դատական ակտով Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով իրականացվող քրեական հետապնդումը՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված (վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա) հիմքով, դադարեցնելու և քրեական գործի վարույթը կարճելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն ըստ էության իրավաչափ են, Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդել է կամ կարող էր ազդել գործի ելքի վրա: Ուստի բողոքարկված դատական ակտը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան և հիմք ընդունելով սույն որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշումները, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ բերված վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել: 11. Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 361-363-րդ, 370-371-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Վերաքննիչ բողոքը մերժել: Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ի «Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և գործի վարույթը կարճելու մասին» թիվ ԵԴ1/2459/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ: Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Մ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Ա․ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ Ա․ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 19-01-2026 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 27-02-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատորից, 1-ին հատոր՝ «58» թերթ, 2-րդ հատոր, «176» թերթից։ |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 27-02-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատորից, 1-ին հատոր՝ «58» թերթ, 2-րդ հատոր, «176» թերթից։ |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | 16720/26 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/2459/01/25
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 23-02-2026 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Գլխավոր դատախազ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Վարդապետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Վազգեն |
| Ազգանուն | Ստեփանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Կայացվել է որոշում | Բողոքի վարույթ ընդունումը մերժվել է |
| Որոշման ամսաթիվ | 03-06-2026 |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2459/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ ՎՃՌԱԲԵԿ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՎՃՌԱԲԵԿ ԲՈՂՈՔԸ ՎԱՐՈՒՅԹ ԸՆԴՈՒՆԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 3 հունիսի 2026 թվական ք.Երևան ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի քրեական պալատը (այսուհետ` Վճռաբեկ դատարան), նախագահությամբ՝ Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ մասնակցությամբ դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆԻ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ քննարկելով մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 19-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա․Վարդապետյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Վարույթի դատավարական նախապատմությունը. 1. Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան)` 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ի որոշմամբ Վ․Ստեփանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդումը դադարեցվել է՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված հիմքով: ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) 2026 թվականի հունվարի 19-ի որոշմամբ դատախազի բողոքը մերժել է՝ Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշումը թողնելով անփոփոխ։ Վերաքննիչ դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 19-ի որոշման դեմ վճռաբեկ բողոք է բերել ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա․Վարդապետյանը։ Վճռաբեկ բողոքի փաստարկները և պահանջը. 2. Բողոք բերած անձը փաստարկել է, որ բողոքը պետք է վարույթ ընդունվի, քանի որ առկա են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված պայմանները, այն է՝ Վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, ինչպես նաև առերևույթ լուրջ դատական սխալ թույլ տալու հետևանքով կամ առերևույթ որևէ լուրջ փաստական կամ իրավական հանգամանք ի հայտ գալու ուժով կայացված դատական ակտը կարող է խաթարել արդարադատության բուն էությունը: Ի հիմնավորումն վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու վերոնշյալ պայմանների առկայության՝ բողոքի հեղինակը նշել է, որ բողոքարկվող դատական ակտի կապակցությամբ առկա է իրավունքի զարգացման խնդիր։ Ըստ բողոքաբերի՝ Վերաքննիչ դատարանը, ի թիվս այլնի, խախտել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 15-րդ, 21-րդ հոդվածների պահանջները: Բողոքաբերը, համակարգային վերլուծության ենթարկելով վարույթի փաստական հանգամանքները և դրանք համադրելով վերաբերելի օրենսդրական կարգավորումների հետ, փաստարկել է, որ խնդրո առարկա դեպքում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.7 հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետով նախատեսված որևէ հանգամանք առկա չի եղել, մասնավորապես՝ քննիչի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.6-րդ հոդվածով սահմանված կարգը չի խախտվել, քննիչը ստանալով հսկող դատախազի գրավոր համաձայնությունը՝ գրավոր ծանուցել է մեղադրյալին նաև համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթ կիրառելու հնարավորության և իրավական հետևանքների մասին, մեղադրյալը չի վիճարկել իրեն ներկայացված մեղադրանքի փաստական հիմքն ու իրավական գնահատականը և պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո կամավոր ցանկություն է հայտնել դատարանում գործի քննությունը համաձայնությամբ տուգանք նշանակելու վարույթի կարգով իրականացնելու մասին։ Բողոքի հեղինակը փաստել է, որ ենթադրյալ հանցանքի մասին տեղեկությունը ստացվել է քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված պատշաճ աղբյուրից, տվյալ դեպքում՝ ենթադրյալ հանցանքի մասին ստացվել է պատշաճ հաղորդում, հետևաբար՝ ստորադաս դատարանների նշած՝ քրեական հետապնդումը բացառող հիմքի կիրառումն իրավաչափ չէ, իսկ հիմնավորումը, թե վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա, ըստ բողոքաբերի՝ վերաբերելի չէ: Բողոքաբերը նշել է նաև, որ Վ․Ստեփանյանի վերաբերյալ քրեական վարույթի նյութերում այլ բովանդակությամբ նախաձեռնման արձանագրության առկայությունը հանդիսանում է տեխնիկական վրիպակի արդյունք։ Վերոգրյալի հիման վրա, բողոք բերած անձը խնդրել է Վերաքննիչ դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 19-ի որոշումը բեկանել և վարույթը փոխանցել համապատասխան ստորադաս դատարան՝ նոր քննության: Վճռաբեկ դատարանի հիմնավորումները և եզրահանգումը. 3. Վճռաբեկ դատարանը, քննարկելով վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու հարցը, գտնում է, որ այն ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Վճռաբեկ դատարանը բողոքն ընդունում է վարույթ, եթե գալիս է հետևության, որ՝ 1) վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, կամ առերևույթ առկա է բողոքարկվող դատական ակտը ոչ իրավաչափ դարձնող որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, 2) առերևույթ լուրջ դատական սխալ թույլ տալու հետևանքով կամ առերևույթ որևէ լուրջ փաստական կամ իրավական հանգամանք ի հայտ գալու ուժով կայացված դատական ակտը կարող է խաթարել արդարադատության բուն էությունը: (...)»: Նույն օրենսգրքի 383-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժվում է, եթե Վճռաբեկ դատարանը գալիս է հետևության, որ վարույթ ընդունելու պայմանների հիմնավորումները բավարար չեն: Եթե վճռաբեկ բողոքում վկայակոչված է վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելու` սույն օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-4-րդ կետերով նախատեսված որևէ պայման, ապա վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժելու մասին որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը պետք է հիմնավորի վկայակոչված պայմանի բացակայությունը»։ Վճռաբեկ դատարանը, բողոք բերած անձի փաստարկների, սույն վարույթի նյութերի, բողոքարկվող որոշման պատճառաբանությունների համադրված վերլուծության հիման վրա գալիս է հետևության, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից թույլ չեն տրվել նյութական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտումներ, որոնք կարող էին ազդել վարույթի ելքի վրա կամ խաթարել արդարադատության բուն էությունը, իսկ հակառակի մասին բողոք բերած անձի փաստարկները հերքվում են Վերաքննիչ դատարանի որոշման պատճառաբանություններով և եզրահանգումներով: Ինչ վերաբերում է բողոքարկվող դատական ակտի կապակցությամբ իրավունքի զարգացման խնդրի առկայության վերաբերյալ բողոքաբերի փաստարկին, ապա Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում առկա չէ իրավունքի զարգացման խնդիր։ Այսպիսով՝ Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ բողոքաբերի կողմից չեն բերվել բավարար հիմնավորումներ, որ Վերաքննիչ դատարանի կողմից առերևույթ թույլ է տրվել դատական սխալ, և միաժամանակ բողոքում բարձրացված հարցի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի որոշումը կարող է էական նշանակություն ունենալ oրենքի կամ այլ նորմատիվ իրավական ակտի միատեսակ կիրառության համար, ինչպես նաև առերևույթ լուրջ դատական սխալ թույլ տալու հետևանքով կամ առերևույթ որևէ լուրջ փաստական կամ իրավական հանգամանք ի հայտ գալու ուժով կայացված դատական ակտը կարող է խաթարել արդարադատության բուն էությունը: Հիմք ընդունելով վերոգրյալը և նկատի ունենալով, որ բողոքում ներկայացված հիմնավորումները բավարար չեն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 381-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով սահմանված պայմաններով բողոքը վարույթ ընդունելու հետևության հանգելու համար, Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 383-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը ենթակա է մերժման: Հաշվի առնելով վերոշարադրյալ հիմնավորումները և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 281-րդ և 383-րդ հոդվածներով՝ Վճռաբեկ դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Վազգեն Ալեքսանդրի Ստեփանյանի վերաբերյալ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 19-ի որոշման դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազ Ա․Վարդապետյանի վճռաբեկ բողոքը վարույթ ընդունելը մերժել: Որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտնում կայացնելու օրը: Նախագահող` Հ.ԱՍԱՏՐՅԱՆ Դատավորներ՝ Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ Հ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ Ա.ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ Լ.ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Ա.ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 19-01-2026թ․ որոշման դեմ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 03-03-2026 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | Առդիր՝ 2 հատորից․ /58, 176/։ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 03-03-2026 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Հայկ |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |