ԵԴ1/2445/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«25» օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝

Նախագահությամբ՝ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Գ․ՄՈւՐԱԴՅԱՆԻ
պաշտպան Հ․ՎԱՐԴԱՆՅԱՆԻ
մեղադրյալ Է․ՏԵՐ-ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆԻ


դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Էմանուել Նորիկի Տեր-Աբրահամյանի (ծնված՝ 19․01․2003թ․, Կոտայքի մարզի Աբովյան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված է Կոտայքի մարզի Աբովյան քաղաքի 4-րդ միկրոշրջանի 19-րդ շենքի 35-րդ տանը, բնակվում է Կոտայքի մարզի Աբովյան քաղաքի Գեղարդի փողոցի 3-րդ շենքի 15-րդ բնակարանում)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, խափանման միջոցներ է կիրառված տնային կալանքը և բացակայելու արգելքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի մայիսի 24-ին Էմանուել Նորիկի Տեր-Աբրահամյանը հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է։
2025 թվականի մայիսի 25-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Մարետա Միսակյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 12182425 քրեական վարույթը։
2025 թվականի մայիսի 26-ին Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Գ․Մուրադյանը որոշում է կայացրել թիվ 12182425 քրեական վարույթով Էմանուել Նորիկի Տեր-Աբրահամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 27-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 12182425 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էմանուել Նորիկի Տեր-Աբրահամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել տնային կալանքը՝ երկու ամիս ժամկետով, և բացակայելու արգելքը։ Տնային կալանքի ընթացքում Էմանուել Նորիկի Տեր-Աբրահամյանին արգելվել է իր բնակության վայրում՝ Կոտայքի մարզի Աբովյան քաղաքի Գեղարդի փողոցի 3-րդ շենքի 15-րդ բնակարանում, հյուրընկալել այլ անձանց՝ բացառությամբ մերձավոր ազգականների և նրա պաշտպանների։
2025 թվականի մայիսի 27-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Մարետա Միսակյանը որոշում է կայացրել թիվ 12182425 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էմանուել Նորիկի Տեր-Աբրահամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին։
ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Կոտայքի մարզային մարմնի պետի գրության համաձայն՝ 2025 թվականի մայիսի 29-ին Էմանուել Նորիկի Տեր-Աբրահամյանի նկատմամբ կիրառվել է տնային կալանք:
2025 թվականի հունիսի 6-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Մարետա Միսակյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 336-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 12189125 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հունիսի 6-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Մարետա Միսակյանը որոշում է կայացրել թիվ 12189125 քրեական վարույթը թիվ 12182425 քրեական վարույթին միացնելու մասին, իսկ միացված վարույթին շնորհվել է թիվ 12182425 համարը։
2025 թվականի հուլիսի 4-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի ՀԿԳ քննիչ Մարետա Միսակյանը որոշում է կայացրել թիվ 12182425 քրեական վարույթից անջատել և մեկ այլ վարույթում առանձնացնել թիվ 12806725 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 336-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2025 թվականի հուլիսի 7-ին թիվ 12182425 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան և մակագրվել դատավոր Մ.Արզումանյանին։
2025 թվականի հուլիսի 10-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2025 թվականի հուլիսի 21-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/2445/01/25 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էմանուել Նորիկի Տեր-Աբրահամյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառված տնային կալանքը և բացակայելու արգելքը անփոփոխ թողնելու մասին։ Թիվ ԵԴ1/2445/01/25 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էմանուել Նորիկի Տեր-Աբրահամյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է երեք ամիս ժամկետով։

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Էմանուել Նորիկի Տեր-Աբրահամյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարման համար, որ նա ապօրինի կերպով ձեռք է բերել և պահել հրազեն:
Այսպես. Էմանուել Նորիկի Տեր-Աբրահամյանը, չունենալով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված հրազենի ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու և պահելու իրավունք, ինչպես նաև հրազենի և ռազմամթերքի շրջանառություն իրականացնելու՝ ՀՀ ոստիկանությունում օրենքով սահմանված կարգով ձևակերպված համապատասխան թույլտվություն, քննութամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում ապօրինի կերպով ձեռք է բերել և իր մոտ պահել հրազեն հանդիսացող ձևափոխված՝ գործարանային արտադրության «BLOW TRZ 914 02» տեսակի «Z2IBLGBTS04-2400288» համարի 9մմ տրամաչափի ազդանշանային ատրճանակ, որը հայտնաբերվել և վերցվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայողների կողմից 2025 թվականի մայիսի 24-ին Երևան քաղաքի Արին Բերդ «Էկո» թաղամասում Աղասի Բադալյանին պատկանող «Լադա» մակնիշի, 18 AX 008 ավտոմեքենայի մեջ:

Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Է․Տեր-Աբրահամյանը միջնորդեց կիրառել արագացված վարույթ:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը հրապարակելուց հետո մեղադրյալ Էմանուել Տեր-Աբրահամյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին, հայտնեց, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, ինչպես նաև հայտնեց, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում:
Հանրային մեղադրող Գ․Մուրադյանը և պաշտպան Հ․Վարդանյանը առարկություններ չներկայացրեցին ներկայացված միջնորդության դեմ։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ մեղադրյալի միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
- Էմանուել Տեր-Աբրահամյանին տրված՝ ՀՀ ՊՆ ռազմաբժշկական վարչության կենտրոնական կլինիկական զինվորական հոսպիտալի՝ կրծքային վիրաբուժության բաժանմունքի դուրսգրման էպիկրիզի պատճենը, համաձայն որի՝ կլինիկական ախտորոշումն է․ Կրծքավանդակի առաջային պատի և պարանոցի ս/3-ի, ձախ բազկի առաջային մակերեսի կույր բեկորային չթափանցող վնասվածք: Վիճակ ԱՊՎ-ից հետո: Աջակողմյան միջին օտիտ: Տարել է սուր սթրեսային ռեակցիա:
- Էմանուել Տեր-Աբրահամյանի վերաբերյալ ՀՀ ՊՆ կենտրոնական ռազմաբժշկական փորձաքննական կենտրոնի թիվ 2638 եզրակացության պատճենը, համաձայն որի՝ ՀՀ կառավարության 12.04.2018թ.-ի N 405-Ն /22․12․2022թ․-ի 2016-Ն փոփոխություններ և լրացումներ որոշման 86-րդ հոդվածի կետերի և N 404-Ն /22․12․2022թ․ N 2053-Ն փոփոխություններ/ որոշման 34Գ 38Գ հոդվածների կետի 2-րդ սյունակի՝ Էմանուել Տեր-Աբրահամյանը ճանաչվել է սահմանափակումով պիտանի զինվորական ծառայության համար:
- Էմանուել Տեր-Աբրահամյանին Կոտայքի մարզի Աբովյան քաղաքի 4-րդ միկրոշրջանի 19-րդ շենքի լիազորի կողմից տրված և «Արարատ» համատիրության նախագահի կողմից հաստատված դրական բնութագիրը։
- Էմանուել Տեր-Աբրահամյանի զինվորական գրքույկի պատճենը, համաձայն որի՝ Է․Տեր-Աբրահամյանը 2022 թվականի սեպտեմբերի 13-ից 14-ը մասնակցել է մարտական գործողությունների, իրականացրել է մարտական հերթապահություն, շնորհվել է շարքայինի, կրտսեր սերժանտի և սերժանի կոչումներ, իրականացրել է մարտական հերթապահություն, ծառայության ընթացքում ստացել է «Մարտական հերթապահության» և «Լավագույն զինվոր մարտիկ» կրծքանշանները։
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Էմանուել Նորիկի Տեր-Աբրահամյանը նախկինում դատապարտված չի եղել։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով՝ հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
Արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Էմանուել Տեր-Աբրահամյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը), այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասը։
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Էմանուել Տեր-Աբրահամյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը որպես մեղադրյալ Էմանուել Տեր-Աբրահամյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտարկում նախկինում դատապարտված չլինելը և դրականորեն բնութագրվելը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ Էմանուել Տեր-Աբրահամյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտարկել ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և կատարածի համար զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը համահունչ է Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը), առողջական խնդիրներ ունենալը և մարտական գործողությունների մասնակից ու մարտական հերթապահություն իրականացրած լինելը:
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Էմանուել Տեր-Աբրահամյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4.1 մասի համաձայն՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
(…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
(…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։ Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս։ Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն։
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն:
(…)»:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Հազարապետ Հարությունյանի գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12, Սեյրան Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, Ջոն Շիրվանյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 և այլ որոշումները):
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Ապօրինի կերպով հրազեն (բացառությամբ քաղաքացիական ողորկափող հրազենի, դրա փամփուշտների կամ դրա բաղկացուցիչ մասերի), դրա հիմնական բաղկացուցիչ մաս, ռազմամթերք, ակոսափող հրազենի փամփուշտ, պայթուցիկ նյութ կամ պայթեցման սարք ձեռք բերելը, իրացնելը, պահելը, փոխադրելը, առաքելը կամ կրելը՝ պատժվում է ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից որոշակի ժամկետով մեկուսացնելն է, որը կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում:
2. Ազատազրկումը նշանակվում է 3 ամսից 20 տարի ժամկետով:
3. Ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 3 ամսից:
4. Անզգույշ հանցագործության համար ազատազրկումը չի կարող գերազանցել 10 տարին:
5. Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձը չի կարող դատապարտվել ազատազրկման»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Էմանուել Նորիկի Տեր-Աբրահամյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ 3 (երեք) ամիս ժամկետով ազատազրկում պատժատեսակի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Միևնույն ժամանակ հարկ է արձանագրել, որ սույն քրեական գործի նյութերի համաձայն՝ 2025 թվականի մայիսի 24-ին Էմանուել Նորիկի Տեր-Աբրահամյանը հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է։ 2025 թվականի մայիսի 27-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել թիվ 12182425 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էմանուել Նորիկի Տեր-Աբրահամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել տնային կալանքը՝ երկու ամիս ժամկետով, և բացակայելու արգելքը։ ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Կոտայքի մարզային մարմնի պետի գրության համաձայն՝ 2025 թվականի մայիսի 29-ին Էմանուել Նորիկի Տեր-Աբրահամյանի նկատմամբ կիրառվել է տնային կալանք: 2025 թվականի հուլիսի 21-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/2445/01/25 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էմանուել Նորիկի Տեր-Աբրահամյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ կիրառված տնային կալանքը և բացակայելու արգելքն անփոփոխ թողնելու մասին, իսկ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է երեք ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի համաձայն՝
«(…) 3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց(…)»։
Վերոգրյալի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ հաշվի առնելով Էմանուել Նորիկի Տեր-Աբրահամյանի՝ սույն քրեական գործով 2025 թվականի մայիսի 24-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 27-ը, և 2025 թվականի մայիսի 29-ից մինչև 2025 թվականի օգոստոսի 25-ն անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը, պետք է Էմանուել Նորիկի Տեր-Աբրահամյանին ազատել պատժից՝ այն կրած լինելու հիմքով։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Է․Տեր-Աբրահամյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցների հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցները՝ տնային կալանքը և բացակայելու արգելքը պետք է վերացնել:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ հրազեն հանդիսացող ձևափոխված՝ գործարանային արտադրության «BLOW TRZ 914 02» տեսակի «Z2IBLGBTS04-2400288» համարի 9մմ տրամաչափի ազդանշանային ատրճանակի հարցը պետք է թողնել լուծելու թիվ 12806725 քրեական վարույթով։
Դատարանը գտնում է, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի լուծման, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման, գույքի բռնագրավման և արգելադրման հարցեր առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 98-99-րդ, 117-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5 հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Էմանուել Նորիկի Տեր-Աբրահամյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ Էմանուել Նորիկի Տեր-Աբրահամյանին ազատել պատժից՝ այն կրած լինելու հիմքով։
Էմանուել Նորիկի Տեր-Աբրահամյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցները՝ տնային կալանքը և բացակայելու արգելքը, վերացնել:
Էմանուել Նորիկի Տեր-Աբրահամյանին անհապաղ ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճում։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ հրազեն հանդիսացող ձևափոխված՝ գործարանային արտադրության «BLOW TRZ 914 02» տեսակի «Z2IBLGBTS04-2400288» համարի 9մմ տրամաչափի ազդանշանային ատրճանակի հարցը թողնել լուծելու թիվ 12806725 քրեական վարույթով։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ