ԵԴ1/2382/01/25
Երևան քաղաքի
առաջին ատյանի
ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարան՝
Նախագահող դատավոր՝
Ա.Ասատրյան

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈՒՄ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան),


Նախագահությամբ դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյանի,
Դատավորներ՝ Տ.Գրիգորյանի,
Վ․Ռշտունու

քարտուղարությամբ՝ Ք.Բադալյանի,


«23» հոկտեմբրի 2025թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ (այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան) թիվ ԵԴ1/2382/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի հուլիսի 23-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) վերաքննիչ բողոքը.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2025 թվականի փետրվարի 7-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60160625 քրեական վարույթը:
Նույն օրը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60160725 քրեական վարույթը:
Նույն օրը թիվ 60160725 և թիվ 60160625 քրեական վարույթնորը միացվել են և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 60160625 քրեական վարույթի շրջանակներում:
2025 թվականի հունիսի 20-ին մեղադրյալ Կարեն Բագրատի Միրզոյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով /2 դրվագ/։
2025 թվականի հունիսի 23-ին մեղադրյալ Կարեն Բագրատի Միրզոյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել՝ բացակայելու արգելքը:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 9-ի որոշմամբ, թիվ ԵԴ1/2382/01/25 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 23-ի դատավճռով վճռվել է.
«Կարեն Բագրատի Միրզոյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի յոթապատիկի` 525.000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կիրառմամբ սույն դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ գումարել Արարատի և Վայոց ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2025 թվականի հունվարի 29-ի թիվ ԱՎԴ2/0019/01/25 դատավճռով Կարեն Բագրատի Միրզոյանի նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակված պատիժը՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ գումարը և Կարեն Բագրատի Միրզոյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 900.000 (ինը հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգով՝ թույլատրել Կարեն Բագրատի Միրզոյանին սույն դատավճռով նշանակված 900.000 (ինը հարյուր հազար) ՀՀ դրամ գումարի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ յուրաքանչյուր ամիս նվազագույնը 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամ վճարելու պայմանով:
Կարեն Բագրատի Միրզոյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված»:
3. 2025 թվականի սեպտեմբերի 8-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը։
Թիվ ԵԴ1/2382/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի սեպտեմբերի 15-ին։ Դատավորների միջև գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով մակագրվել է դատարանի կազմին (նախագահող դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյան, կազմի դատավորներ՝ Տ․Գրիգորյան, Վ.Ռշտունի) և 2025 թվականի սեպտեմբերի 16-ին հանձնվել է նախագահող դատավորին:

Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
4. 2025 թվականի հունիսի 20-ին մեղադրյալ Կարեն Բագրատի Միրզոյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով /2 դրվագ/, այն բանի համար, որ «նա հանդիսանալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձ, 2025 թվականի հունվարի 13-ին և 19-ին վարել է տրանսպորտային միջոց: Այսպես. Կարեն Միրզոյանը, օրենքով սահմանված կարգով՝ վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 8180363177 և թիվ 8180381115 որոշումների հիման վրա 2024 թվականի հունիսի 25-ից մեկ տարի ժամկետով հանդիսանալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձ հիշատակված որոշումների պատճեններն առձեռն ստանալու և նշված իրավունքից զրկման ժամկետը լրացած չլինելու պայմաններում՝ 2025 թվականի հունվարի 13-ին՝ ժամը 22:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Շիրակի փողոցում վարել է «Mercedes Benz մակնիշի, 37 XD 603 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Այսինքն՝ Կարեն Բագրատի Միրզոյանի արարքում առկա են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարումը վկայող փաստեր:
Բացի այդ, Կարեն Միրզոյանը, օրենքով սահմանված կարգով` վարչական տույժ նշանակելու մասին թիվ 8180363177 և թիվ 8180381115 որոշումների հիման վրա 2024 թվականի հունիսի 25 ից մեկ տարի ժամկետով հանդիսանալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձ, հիշատակված որոշումների պատճեններն առձեռն ստանալու և նշված իրավունքից զրկման ժամկետը լրացած չլինելու պայմաններում՝ 2025 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 17:40-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բագրատունյաց փողոցում վարել է «Mercedes-Benz մակնիշի, 37 XD 603 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը»։
5. Առաջին ատյանի դատարանն իր դատավճռով արձանագրել է հետևյալը.
«(…) 4. Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների բավարար համակցություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարելու Կարեն Միրզոյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական հանգամանքները (տես սույն դատավճռի 2-րդ կետը)՝ բացառելով դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
4.1. Հիմնական և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները, ինչպես նաև գործով կազմված մեղադրական եզրակացության մեջ պարունակվող տվյալները վերլուծելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում սույն քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող՝ նաև հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Կարեն Միրզոյանը 2025 թվականի հունվարի 19-ի դրությամբ չի ունեցել դատվածություն,
- Կարեն Միրզոյանի խնամքին է անչափահաս երեխան,
- մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Կարեն Միրզոյանի ստացած եկամտի վերաբերյալ տվյալների հաշվարկից հետևում է, որ Կարեն Միրզոյանի ամսական եկամտի չափը պակաս է նվազագույն աշխատավարձի չափից։
Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները. (…)
Միաժամանակ Դատարանը գտնում է, որ Կարեն Միրզոյանի կողմից կատարված արարքների նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը՝ մեկ դրվագով: Դատարանի վերջին եզրահանգումը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ 2025 թվականի հունվարի 13-ից մինչև 2025 թվականի հունվարի 19-ն ընկած ժամանակահատվածում Կարեն Միրզոյանը մեկ միասնական դիտավորության մեջ ընդգրկված արարքներով կատարել է միևնույն անմիջական օբյեկտի դեմ ուղղված մեկ (եզակի) շարունակվող հանցագործություն: (…)»

Վերաքննիչ բողոքի հիմքը, այն հաստատող փաստերը և պահանջը.
6. Բողոքաբերը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ նախաքննության ընթացքում մեղադրյալը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ տեղյակ է եղել տրանսպորտային միջոցներ վարելու իր իրավունքից զրկված լինելու մասին: Արձանագրության մեջ առկա ստորագրությունն իրեն է պատկանում։ Նշված երկու օրերին էլ, և 2025 թվականի հունվարի 13-ին՝ ժամը 22:00-ին, և 2025 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 17:40-ին, «Մերսեդես Բենց» մակնիշի, 37 XD 603 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է անհրաժեշտությունից ելնելով: Հիմնական դատալսումների ժամանակ, մեղադրյալն օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, ցուցմունք չի տվել, հայտնելով, որ պնդում է նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքը: Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ Կարեն Միրզոյանի նախաքննական ցուցմունքը հրապարակվել է:
Բողոքաբերը գտել է, որ Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո դիտարկելով սույն քրեական գործով հաստատված տվյալները, ակնհայտ է դառնում, որ գործով հաստատվել է այն հանգամանքը, որ Կ.Միրզոյանը յուրաքանչյուր դեպքում տրանսպորտային միջոցը վարել է անհրաժեշտությունից ելնելով, ինչը նշանակում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարելու առաջին ակտի ժամանակ կամ դրանից հետո վերջինիս մոտ չէր կարող առաջանալ հաջորդ՝ դեռևս չծագած անհրաժեշտությամբ պայմանավորված դիտավորությունը: Հակառակ մոտեցումը որևէ քննադատության չի դիմանում այն պարզ պատճառաբանությամբ, որ եթե անգամ դիտարկենք, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձի դիտավորւթյունն օրենքով սահմանված կարգով իր տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված լինելու փաստն անտեսելն է և օրենքն արհամարհելը, իրավակարգի նշված պահանջին չենթարկվելը, ապա հասարակությունում հաճախ հանդիպող, միմիայն հափշտակության միջոցով ապրուստը հոգացող անձի կողմից ամեն օր գողություն կատարելը պետք է դիտվի որպես վերջինիս ողջ կյաքնի ընթացքում ձևավորած դիտավորություն, ինչը չի կարող ողջամիտ համարվել: Ստացվում է, գործով ոչ միայն չի բացառվել, այլև հաստատվել է 2025 թվականի հունվարի 13-ին տրանսպորտային միջոցը վարելուց հետո՝ 2025 թվականի հունվարի 19-ին վերջինիս մոտ կրկին ծագած դիտավորությունը, որպիսի պայմաններում, անգամ որպես շարունակվող հանցագործություն, դրանք չեն կարող համարվել որպես միասնական դիտավորությամբ ենթադրաբար կատարված:
Բողոքաբերը նշել է, որ նշված արարքն անգամ որպես տևող դիտարկելու պարագայում՝ սույն դեպքում գործ ունենք անձի կողմից որոշակի իրավունքից զրկված լինելու և նրա կողմից օրենքի նշված պահանջն անընդհատ խախտելու և յուրաքանչյուր դեպքում օրենքով արգելված արարքը կատարելիս հայտնաբերվելու հետ: Սույն հանցակազմի դեպքում տրանսպորտային միջոցներ վարելն ինքնին ենթադրում է ոչ թե գործողության եզակի ակտ, այլ տևական ժամանակահատվածում միևնույն հանցանքի անընդհատ իրականացում, որը կարող է տևել ինչպես մի քանի րոպե, այնպես էլ մի քանի ժամ, որպիսի դեպքում անձը ենթակա կլինի քրեական պատասխանատվության բռնվելու, մեղայականով ներկայանալու կամ այլ հանգամանքների ուժով արարքն ավարտվելու պահին գործող քրեական օրենքով: Նշվածի համատեքստում, քրեական գործով հաստատվել է, որ տվյալ անձը բռնվել է և 2025 թվականի հունվարի 13-ին, և նույն ամսվա 15-ին, որպիսի պարագայում նույնպես անձի մոտ տրանսպորտային միջոց վարելու հերթական ակտն իրենից ներկայացնում է առանձին հանցագործություն, այլ ոչ թե միասնական դիտավորությամբ ենթադրաբար կատարված:
Բողոքաբերը նշել է, որ միասնական դիտավորության մասին խոսք կարող է գնալ միմիայն կարճ ժամանակահատվածում՝ առավելագույնը մի քանի օր, այն էլ՝ սոսկ A կետից B կետն ուղևորվելու պարագայում, անգամ արարքը բացահայտվելուց հետո կրկին վարելը (ասվածը վերաբերում է նաև տեխնիկական միջոցներով կոնկրետ անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելու ակտն արձանագրված լինելը, երբ անձը տեղյակ չէ, որ իր գործողությունները բացահայտվել են և դրանք բացահայտվում են որոշակի ժամանակ անց), անգամ այն դեպքում, երբ անձն A կետից շարժվելուց հետո, մինչև B կետը հասնելը, տրանսպորտային միջոցը կայանել է, մտել է, օրինակ, խանութ և տրանսպորտային միջոցը B կետ հասնելու նպատակով կրկին գործի է դրել տրանսպորտային միջոցի շարժիչը և այն կրկին վարել է, քանի որ տվյալ դեպքում անձի դիտավորությունն ուղղված է A կետից B կետ հասնելը, ոչ թե հենց օրենքը դիտավորյալ կամ արհամարհանքով խախտելը: Գտնում ենք, որ վերը նշված՝ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումները խնդրո առարկա հանցակազմի համատեքստում վերաբերում են հենց սույն պարբերությամբ նկարագրված իրավիճակներին, ինչի պայմաններում էլ ՀՀ քրեական օրենսգիրքը 51-րդ հոդվածի 4-րդ մասով ամրագրել է մեկ տևող կամ շարունակվող հանցագործության դեպքում հանցագործությունների բազմակիության բացակայությունը, իսկ յուրաքանչյուր հանցագործության բացահայտվելուց հետո կրկին հանցագործություն կատարելը որպես միասնական դիտավորություն դիտարկելը չի կարող բխել օրենսդրի կամքից:
Բողոքաբերի պնդմամբ՝ ասվածն ավելի պատկերավոր է դառնում, երբ նույն իրավիճակն արտացոլենք հափշտակության վրա, դիցուք, անձը ցանկանում է բնակարանից հափշտակել 1 միլիոն ՀՀ դրամ: Առաջին անգամ ապօրինի մուտք է գործում բնակարան, սակայն բնակարանի ննջասենյակից հափշտակում է 330.000 ՀՀ դրամ, որը ծախսելուց հետո բացահայտվում է: Ինչ-ինչ պատճառներով չի հայտնվում անազատության մեջ և իր նախնական դիտավորությունը ավարտին հասցնելու նպատակով, բացահայտվելուց հետո կրկին նույն եղանակով մուտք է գործում նույն բնակարան և այս անգամ արդեն բնակարանի հյուրասենյակից հափշտակում է 500.000 ՀՀ դրամ: Նշված դեպքում հարցը հետևյալն է՝ արդյոք նշված անձի արարքը պետք է դիտարկվի որպես միասնական դիտավորությամբ կատարված: Պատասխանը միանշանակ է, անձն իմանալով, որ իր կատարված արարքը բացահայտվել է, վերջինիս մոտ առաջանում է երկընտրանք՝ կամ դիտավորությունից ետ կանգնելը, կամ նոր հանցագործություն կատարելը. տվյալ դեպքում միասնական դիտավորությունն առկա կլիներ, եթե հանցավորը նույն արարքի շրջանակներում հափշտակությունը կատարեր և հյուրասենյակից, և ննջասենյակից՝ ցանկացած հաջորդականությամբ: Սույն օրինակը սպանության հանցակազմի վրա տարածելու պարագայում իրավիճակի վերաբերյալ պատկերացումը կլինի ավելի ցայտուն, միաժամանակ՝ ողբերգական:
Վերոգրյալի համատեքստում Բողոքաբերը գտել է, որ քննարկվող հանցակազմի՝ շարունակվող հանցագործություն հանդիսանալու համատեքստում, 2025 թվականի հունվարի 13-ին և 2025 թվականի հունվարի 19-ին Կարեն Միրզոյանի կողմից իրեն մեղսագրված արարքները կատարելը չի կարող դիտվել որպես նշված անձի կողմից մեկ միասնական շարունակվող հանցագործության կատարում, այլ հանդիսանում է հանցագործությունների համակցություն: Սույն դեպքում մեղադրյալը պետք է մեղավոր ճանաչվեր ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 2 դրվագով, և նրա նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ պետք է նշանակվեր տուգանք՝ 1.425.000 ՀՀ դրամի չափով՝ նշանակված 900.000 ՀՀ դրամի փոխարեն:
Վերոգրյալի հիման վրա Բողոքաբերը Վերքաննիչ դատարանին խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Դատավճիռը՝ կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ, մասնավորպես, մեղադրյալին մեղավոր ճանաչելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ 2 դրվագով՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ և 75-րդ հոդվածների կիրառմամբ որպես վերջնական պատիժ նշանակելով տուգանք՝ 1.425.000 ՀՀ դրամի չափով, կամ քրեական գործը փոխանցելով Առաջին ատյանի դատարան՝ նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը:

Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
8. Վերաքննիչ դատարանին հասցեագրված դիմումով Դատախազ Դ․Թադևոսյանը հայտնել է որ չի կարող ներկայանալ դատական նիստին։ Հեռախոսազանգով վերջինս հայտնել է որ չի առարկում դատական նիստն անցկացնել իր բացակայությամբ։
Մեղադրյալ Կ․Միրզոյանը հեռախոսազանգի միջոցով հայտնել է, որ չի առարկում դատական նիստն անցկացնել իր բացակայությամբ։

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
9. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, գտնում է, որ սույն վերաքննիչ բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին.
հիմնավորված են արդյո՞ք Կարեն Բագրատի Միրզոյանին միայն մեկ դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղավոր ճանաչելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
10. Պատասխանելով սույն որոշման 9-րդ կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 25-րդ կետի համաձայն՝
«25) շարունակվող հանցագործություն՝ մեկ միասնական դիտավորությամբ, միևնույն օբյեկտի դեմ ուղղված նույնական արարքներով հանցանքի կատարում»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Արգելվում է անձին կրկին քրեական պատասխանատվության ենթարկել նույն հանցանքը կատարելու համար, բացառությամբ սույն օրենսգրքի 133-154-րդ, 155-րդ, 308-րդ, 450-րդ կամ 451-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքների համար այլ պետության կողմից քրեական պատասխանատվության ենթարկված լինելու այն դեպքերի, երբ անձն անհիմն ազատվել է քրեական պատասխանատվությունից կամ անարդարացիորեն դատապարտվել է մեղմ պատժի կամ անհիմն լրիվ կամ մասնակիորեն ազատվել է պատժի կրումից»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Շարունակվող հանցագործության դեպքում անձը ենթակա է քրեական պատասխանատվության իր միասնական դիտավորության մեջ ընդգրկված արարքներից վերջինը կատարելու պահին գործող քրեական օրենքով»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 53-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«Հանցագործությունների համակցություն է համարվում միևնույն անձի կողմից մեկ կամ մեկից ավելի արարքներով սույն օրենսգրքով նախատեսված երկու կամ ավելի հանցանք կատարելը, եթե նա դրանցից ոչ մեկի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել»։
11. ՀՀ վճռաբեկ դատարանը` Դավիթ Բաբայանի գործով 2012 թվականի հունիսի 8-ի թիվ ԿԴ1/0043/01/11 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը. «[Կ]րկին անգամ դատվելու անթույլատրելիության (non bis in idem) սկզբունքը հիմնարար տեղ է զբաղեցնում ՀՀ Սահմանադրությամբ և միջազգային պայմանագրերով երաշխավորված պաշտպանության համակարգում, որի հիմքում ընկած է մեղքը քաված լինելու կանխավարկածը, և այն իրենից ներկայացնում է նույն արարքի համար նույն անձին կրկին քրեական հետապնդման չենթարկելու, չդատապարտելու, չպատժելու երաշխիք։ Ընդ որում` «նույն արարքի համար» ձևակերպումը նշանակում է, որ կրկնակի դատապարտման անթույլատրելիության առարկան պետք է ընկալվի ոչ թե հանցանքի իրավական որակման, այլ փաստական նկարագրության իմաստով»:
Վճռաբեկ դատարանը, Վարդան Մկրտչյանի, Արբակ Առաքելյանի և Գրիշա Մուրադյանի գործով` 2016 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԿԴ3/0034/01/15 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը. «Շարունակվող հանցագործությունների վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանը Ս.Ղամբարյանի և այլոց գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) Շարունակվող հանցագործությունները բաղկացած են մեկից ավելի նույնական արարքներից, որոնցից յուրաքանչյուրը թեկուզև ինքնուրույն հանցակազմ է պարունակում, բայց ընդգրկված են միասնական դիտավորության մեջ, հետապնդում են մեկ ընդհանուր նպատակ, հետևաբար դիտվում են իբրև մեկ հանցագործություն, որն ավարտված է համարվում հանցավորի դիտավորությամբ ընդգրկված վերջին արարքի կատարման պահից: (…)» (տե՛ս Ս.Ղամբարյանի և այլոց գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵՇԴ/0055/01/11 որոշման 21-րդ կետը):
13. Վերահաստատելով և զարգացնելով նախորդ կետում մեջբերված որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները` Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ թե՛ իրական համակցությունը, թե՛ շարունակվող հանցագործությունը դրսևորվում են մեկից ավելի արարքների կատարմամբ, հետևաբար կատարվող արարքներին ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալու հարցում կարևոր է դրանց տարանջատման հստակ չափանիշների սահմանումը: Այսպես` հանցագործությունների իրական համակցությունը հանցագործությունների բազմակիության տեսակներից մեկն է (հանցագործությունների ռեցիդիվի հետ միասին) և բնութագրվում է վերջինիս բնորոշ այնպիսի ընդհանուր հատկանիշով, ինչպիսին է միևնույն անձի կողմից մեկից ավելի արարքներով երկու կամ ավելի ինքնուրույն հանցակազմ պարունակող հանցանքներ կատարելով: Ընդ որում, իրական համակցություն են կազմում տարբեր, միասնական դիտավորությամբ չկապված այնպիսի արարքներ, որոնք պարունակում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի տարբեր կամ միևնույն հոդվածներով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներ:
Ինչ վերաբերում է շարունակվող հանցագործությանը, ապա այն բարդ (եզակի) հանցագործության տեսակ է, որը թեպետ դրսևորվում է որոշակի ժամանակային ընդմիջումներով կատարվող մեկից ավելի հակաիրավական արարքներով, այնուամենայնիվ դիտվում է որպես մեկ հանցագործություն և որակվում է քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի մեկ հոդվածով կամ հոդվածի մասով: Վերոնշյալը պայմանավորված է կատարվող արարքների միջև գոյություն ունեցող սերտ կապով, ինչը թույլ է տալիս դրանք գնահատել որպես մեկ ամբողջություն: Մասնավորապես, շարունակվող հանցագործությունը բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ այնպիսի հատկանիշներով, որոնցով տարանջատվում է հանցագործությունների իրական համակցությունից:
Այսպես` շարունակվող հանցագործության օբյեկտիվ հատկանիշը ենթադրում է, որ`
- կատարվող արարքներից յուրաքանչյուրը ոտնձգում է միևնույն օբյեկտի, ընդ որում, որպես կանոն, միևնույն անմիջական օբյեկտի դեմ, այսինքն` այն հասարակական հարաբերության, որը վնասվում է կոնկրետ հանցագործության կատարման արդյունքում (օրինակ` հափշտակությունների դեպքում անմիջական օբյեկտը կոնկրետ անձի սեփականության պաշտպանությանն ուղղված հարաբերություններն են): Միևնույն ժամանակ, կատարված մեկից ավելի արարքները շարունակվող հանցագործություն դիտելու հարցում, կոնկրետ հանցակազմի առանձնահատկություններով պայմանավորված, հաշվի են առնվում նաև օբյեկտիվ բնույթի այլ հատկանիշներ, ինչպիսիք են, օրինակ, հանցագործության եղանակը (միևնույն կամ նմանատիպ եղանակով), միևնույն աղբյուրից կատարված լինելու հանգամանքը (օրինակ` հափշտակությունների դեպքում), հանցավոր հետևանքի (արդյունքի) միասնականությունը և այլն,
- կատարվող արարքները նույնական են, այսինքն` նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի միևնույն հոդվածով կամ հոդվածի մասով: Ընդ որում, խոսքն իրավաբանական առումով նույնականության մասին է, իսկ փաստական կողմով արարքները կարող են միմյանցից տարբերվել (օրինակ` հրազենի ապօրինի ձեռքբերումն ու իրացումը փաստական հատկանիշներով թեպետ տարբերվում են, սակայն իրավաբանորեն դրանք նույնական արարքներ են, քանի որ միևնույն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի եղանակ են):
13.1. Ինչ վերաբերում է շարունակվող հանցագործության սուբյեկտիվ հատկանիշին, ապա այն ենթադրում է հանցավորի մոտ միասնական դիտավորության և նպատակի առկայություն: Այլ կերպ ասած` անձը պետք է նախնական մտադրություն ունենա կատարելու կոնկրետ հանցանքը մեկից ավելի, որոշակի ժամանակային ընդմիջումներով առանձնացված նույնական արարքներով: Ընդ որում, շարունակվող հանցագործությունների դեպքում միասնական դիտավորությունը կարող է արտահայտվել հետևյալ կերպ`
- շարունակվող հանցագործության մաս կազմող բոլոր արարքների և ընդհանուր հանցավոր արդյունքի նկատմամբ անձի դիտավորությունը կոնկրետացված է և առաջանում է նախքան առաջին արարքը կատարելը (դասական միասնական դիտավորություն),
- կատարվելիք հետագա արարքների նկատմամբ միասնական դիտավորությունն առաջանում է նախորդող արարքը կատարելու ընթացքում (վերաճող միասնական դիտավորություն),
- ընդհանուր հանցավոր արդյունքի նկատմամբ հանցավորի դիտավորությունը թեպետ կոնկրետացված չէ, սակայն վերջինս ունի միասնական դիտավորություն` հանցագործության միևնույն անմիջական օբյեկտի դեմ ոտնձգությունն իրականացնելու մեկից ավելի նույնական արարքներով:
Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ սուբյեկտիվ հատկանիշի բացահայտումը կարևոր նշանակություն ունի հանցագործության ճիշտ քրեաիրավական որակման հարցում, քանի որ արարքների նույնականությունը, ոտնձգության օբյեկտի, աղբյուրի և եղանակի միասնականությունը դեռևս հիմք չեն կատարվածը շարունակվող հանցագործություն դիտելու համար: Այսպես` իրական համակցության պարագայում նույնպես կատարվող արարքները կարող են օժտված լինել շարունակվող հանցագործությանը բնորոշ, սույն որոշման 13-րդ կետում թվարկված օբյեկտիվ հատկանիշներով: Հետևաբար նման դեպքերում շարունակվող հանցագործությունն իրական համակցությունից տարանջատելու հիմնական չափանիշը հանցավորի մոտ համապատասխան արարքները կատարելու միասնական դիտավորության առկայության հավաստումն է և միաժամանակ դիտավորության` ամեն արարքից հետո կրկին ծագած լինելու հավանականության բացառումը, ինչը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է իրականացվի վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործի հանգամանքների բազմակողմանի հետազոտման արդյունքում»:
12. Վերը նշված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Կարեն Միրզոյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով միայն 1 դրվագ հանցանք կատարելու համար մեղավոր ճանաչելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին՝ Վերաքննիչ դատարանը նախ և առաջ փաստում է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոցը մեկ միասնական դիտավորությամբ մի քանի անգամ, այդ թվում՝ տարբեր օրերի վարելը պետք է դիտարկել շարունակվող հանցագործության մաս կազմող նույնական արարքներ, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ անձն արարքը կատարում է առաջին արարքի համար դատապարտվելուց հետո:
Վերաքննիչ դատարանը անդրադառնալով սույն գործում առկա փաստական հանգամանքներին, փաստում է հետևյալը.
- Կ.Միրզոյանը, 2025 թվականի հունվարի 13-ին՝ ժամը 22:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Շիրակի փողոցում վարել է «Mercedes Benz մակնիշի, 37 XD 603 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
- Կ.Միրզոյանը, 2025 թվականի հունվարի 19-ին՝ ժամը 17:40-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Բագրատունյաց փողոցում վարել է «Mercedes-Benz մակնիշի, 37 XD 603 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Արդյունքում, Վերաքննիչ դատարանը, հիմք ընդունելով վերոգրյալ փաստական հանգամանքները, գտնում է, որ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում Կարեն Միրզոյանի կողմից 2025 թվականի հունվարի 13-ին և 2025 թվականի հունվարի 19-ին տրանսպորտային միջոցի վարման դեպքերը հանդիսանում են մեկ միասնական դիտավորությամբ կատարված նույնական արարքներ, այլ կերպ՝ շարունակվող հանցագործություն։ Այսինքն՝ նշված ժամանակահատվածում՝ 2025 թվականի հունվարի 13-ից 19-ը Կարեն Միրզոյանը մեկ միասնական դիտավորության մեջ ընդգրկված արարքներով կատարել է միևնույն անմիջական օբյեկտի դեմ ուղղված մեկ շարունակվող հանցագործություն:
13. Ուստի, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է այն հետևության, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռով թույլ չի տրվել դատական սխալ, այդ թվում նաև՝ նյութաիրավական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բխում է ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքից:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-372-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.

Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Դ.Թադևոսյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/2382/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի հուլիսի 23-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ

ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Տ․ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

Վ․ՌՇՏՈՒՆԻ