ԵԴ1/2389/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

2026 թվականի փետրվարի 03-ին Երևան քաղաքում

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական
դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)` հետևյալ կազմով

Նախագահությամբ դատավոր՝ Տիգրան Ոսկանյանի
Քարտուղարությամբ՝ Սյուզաննա Բադալյանի

Մասնակցությամբ
Մեղադրող՝ Խալուհի Մովսիսյանի
Պաշտպան՝ Արթուր Մանուկյանի
Մեղադրյալ` Ալբերտ Ժամհարյանի

Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանի (ծնված՝ 28.09.1997 թվականին՝ ք.Երևանում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, չի աշխատում, չամուսնացած, դատվածություն չունեցող, հաշվառված և փաստացի բնակվող՝ ք.Երևան, Նոր-Արեշ 42 փողոց, 81 տուն հասցեում)` 5 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2022 թվականի հոկտեմբերի 20-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60825822 քրեական վարույթը:
2024 թվականի օգոստոսի 08-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի պետ Գ.Ալոյանի գրությամբ թիվ 60825822 քրեական վարույթն ուղարկվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժին՝ նախաքննությունը շարունակելու նպատակով։
2025 թվականի ապրիլի 28-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 08146225 քրեական վարույթը։
2025 թվականի ապրիլի 28-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Գ.Շահմուրադյանի որոշմամբ թիվ 60825822 և թիվ 08146225 քրեական վարույթները միացվել են, միացված վարույթին շնորհվել է թիվ 08146225 համարը։
2025 թվականի հունիսի 10-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Խ.Մովսիսյանի որոշմամբ՝ Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ 5 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2025 թվականի հունիսի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական երրորդ բաժնի քննիչ Գ.Շահմուրադյանի որոշմամբ՝ թիվ 08146225 քրեական վարույթով մեղադրյալ Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանի նկատմամբ կիրառվել է այլընտրանքային խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը:
Թիվ 08146225 քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանի՝ 5 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, 2025 թվականի հուլիսի 07-ի գրությամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունից ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, մուտքագրվել է 07.07.2025 թվականին և նույն օրն էլ համակարգչային ծրագրի միջոցով իրականացվող գործերի բաշխմամբ, գործը մակագրվել է դատավոր Տիգրան Ոսկանյանին:
Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/2389/01/25 համարը:
Քրեական գործը դատավորին հանձնվել է 2025 թվականի հուլիսի 08-ին։
2025 թվականի հունիսի 09-ին որոշում է կայացվել Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանի վերաբերյալ 5 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ ԵԴ1/2389/01/25 քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումների նշանակելու մասին:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ:
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանի նկատմամբ 5 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում, 2022 թվականի հոկտեմբերի 6-ին, ժամը 00:20-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Դավիթ Բեկի փողոցում վարել է «Մազդա» մակնիշի 37 MZ 356 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որը հայտնաբերվել է տվյալ վայրում ծառայություն իրականացնող՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից:
Բացի այդ, Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում, 2022 թվականի նոյեմբերի 22-ին, ժամը 13:12-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Տերյան-Թումանյան փողոցների խաչմերուկում վարել է «Մազդա» մակնիշի 37 MZ 356 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Բացի այդ, Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում, 2022 թվականի դեկտեմբերի 30-ին, ժամը 16:18-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Դավիթ Բեկ փողոցում վարել է «Մազդա» մակնիշի 37 MZ 356 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Բացի այդ, Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում, 2023 թվականի հունվարի 7-ին, ժամը 00:14-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Աբովյան-Թումանյան փողոցների խաչմերուկում վարել է «Մազդա» մակնիշի 37 MZ 356 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Բացի այդ, Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում, 2023 թվականի հունվարի 13-ին, ժամը 19:57-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Աբովյան-Իսահակյան փողոցների խաչմերուկում վարել է «Մազդա» մակնիշի 37 MZ 356 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
3.Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Մեղադրյալ Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանը հիմնական դատալսումների ժամանակ ցուցմունք տվեց այն մասին, որ տրանսպորտային միջոցը բացի վկայից նաև իրենց աշխատանքի վայրից մեկ այլ աղջիկ նույնպես վարել է, քանզի ինքը զրկված է եղել տրանսպորտային միջոցների վարելու իրավունքից: Հստակ չի կարող ասել, թե որ դեպքերում են նրանք վարել, իսկ առաջադրված մեղադրանքի սահմաններից, 5 դրվագից առավելագույնը 2-ն է, որ ինքն է կատարել: Վկայի հետ ընկերական հարաբերությունների մեջ է գտնվել, եղել է, որ աշխատանքից զատ, այդ մեքենայով նաև վարել է իր ընտանիքին տեղ է տարել, այդ մեքենային որպես վարորդ կցված է եղել նա: Այդ ավտոմեքենայի որպես վարորդ կցվածից դուրս է եկել, երբ վկայի հայրն է մահացել և նա պետք է հոր ավտոմեքենայի վրա կցվեր, որպես շահագործող: Իր վարորդական իրավունքի կասեցումից հետո, ինքը չի իմացել, որ պետք է որպես վարորդ այլ անձ կցվի որպես շահագործող, ուղղակի ինքը չի վարել ավտոմեքենան: Կոնկրետ մեղադրանքի դրվագներով չի հիշում, ինքը եղել է վկայի հետ ավտոմեքենան վարելիս, թե ոչ, բայց Արսենն է, որ շահագործել է այդ ավտոմեքենան: Արսենը 2-3 տարի է աշխատել իրենց մոտ, հստակ չի կարող ասել, թե որ թվականներին: Պարեկային ծառայողի կողմից կազմված վարչական իրավախախտման ժամանակ ավտոմեքենայի ղեկին եղել է ինքը: 2022 թվականի հոկտեմբերից մինչև 2023 թվականի հունվարը վկան հանդիսացել է այդ ավտոմեքենայի վարորդը: Ժամանակահատվածը չի կարող նշել հստակ, այդ ժամանակ է եղել վկան կցված որպես վարորդ, թե ոչ: Հստակ չի հիշում, պարեկային ծառայողի կողմից կազմված վարչական իրավախախտման ժամանակ ավտոմեքենայի ղեկին լինելուց հետո, ինքը էլի վարել է տրանսպորտային միջոց թե ոչ, իսկ այդ դեպքը հստակ հիշում է, որ ինքն է եղել ղեկին, քանզի ճանապարհահատվածը, որը պետք է գնար 2 րոպեի ճանապարհ էր: Դրանից հետո, ինքը խուսափել է ավտոմեքենա վարելուց: Առավոտյան աշխատանքի գնալուց, վկան գալիս էր, իրեն վերցնում, գնում էին աշխատանքի, հետո տուն վերադառնում: Վկայի հետ նույն տեղն են բնակվել, նույն տեղն են աշխատել: Իրեն զրկել են տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից, քանի որ իր քեռիի համար օրավարձով ավտոմեքենա է վերցրել և որպես շահագործող ինքն է կցված եղել: Ինքը իմացել է, որ միայն ինքը չպետք է վարի, ինքը չի իմացել, որ ավտոմեքենայի վարորդ պետք է կցվեր այլ անձ: Հոկտեմբերի 06-ին, երբ կանգնացրել են, ինքն իմացել է, որ կասեցված է եղել: Մինչև 2023 թվականը ինքն ամեն օր եղել է Աբովյան փողոցում, ինքը չի կարող կոնկրետ ասել, որ օրն է ընկերը քշել, իր ընկերոջ հետ չի զրուցել, թե որ օրն է, որ նա է քշել: Հոկտեմբերի 06-ին է իմացել, որ քրեական պատասխանատվություն է նախատեսված կասեցված վարելու դեպքում: Դրանից հետո, ինքն ինչքանով հիշում է, ինքը չի վարել: Չի ուզում սխալ բան ասի:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
Վկա Արսեն Արտաշեսի Մկրտչյանը հիմնական դատալսումների ժամանակ ցուցմունք տվեց այն մասին, որ Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանին ճանաչում է մոտ 7-8 տարի: Եթե չի սխալվում 2022 թվականից սկսած Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանի ավտոմեքենան վարել է, թե՛ անձնական բնույթից ելնելով, թե՛ աշխատանքային: Ինքը աշխատում է որպես վարորդ: Ալբերտը վարել է ավտոմեքենա, բայց կասեցվելուց հետո չի վարել: Ալբերտի մեքենան Մազդա 3 է եղել, կասեցնելուց հետո այդ ավտոմեքենան վարել է ինքը, իրենց աշխատանքի վայրից մի աղջիկ և տղա՝ Սուսաննան, Տիգրանը: 2022 թվականի վերջից մինչև 2023 թվականի սկիզբը չի կարող ասել ինքն է վարել, թե ոչ, որովհետև երկար ժամանակահատված է անցել: Ալբերտի վարորդական իրավունքի կասեցման օրը իրենք միասին են եղել, բայց օրը չի հիշում: 2022 թվականի նոյեմբերից առաջ է կասեցվել, թե ոչ, չի հիշում: Մեքենան միշտ չի, որ իր մոտ է եղել, մեքենան կայանված է եղել աշխատավայրի մոտ նաև, այնպես չէ, որ միշտ իր մոտ է եղել ավտոմեքենան: Ժամով և օրով չի կարող ասել, ինքն է վարել, թե ոչ: Հնարավոր է, որ Ալբերտը վարած լինի, իսկ ինքը իմացած չլինի:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
Հետազոտվել են.
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 06․10․2022 թվականին կազմված թիվ 8180161715 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Շիրազ Կորյունի Բարսեղյանի կողմից վարչական իրավախախտման վերաբերյալ՝ 06․10․2022թ․ կազմված թիվ 8180161715 արձանագրության՝ Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանը 06.10.2022 թվականին՝ ժամը 00։15-ին, Երևան քաղաքի Դավիթ Բեկի փողոցում «Մազդա» մակնիշի, 37 MZ 356 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում: Արձանագրության վրա «Վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը, դիտողությունը, ստորագրությունը», «Արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումն ստացա» գրառմամբ հատվածում առկա է Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանի ստորագրությունը։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 5)
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 29․09․2022 թվականին կազմված թիվ 8200308322 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության ավագ պարեկ Վռամ Մուրադյանի կողմից վարչական իրավախախտման վերաբերյալ՝ 29․09․2022 թվականին կազմված թիվ 8200308322 արձանագրության՝ Երևան քաղաքի Քրիստափորի փողոցում՝ Փեթակի հատվածում, լուսացույցի սեկցիայի արգելող ազդանշանին չենթարկվելու կապակցությամբ որոշում է կայացվել Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանի՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցնել 6 /վեց/ ամիս ժամկետով։ Արձանագրության վրա «Վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը, դիտողությունը, ստորագրությունը», «Արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումն ստացա» գրառմամբ հատվածում առկա է Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանի ստորագրությունը։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 17)
ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության տեխնիկական միջոցներով հայտնաբերված իրավախախտման վերաբերյալ 09․12․2022 թվականի վարչական տույժ նշանակելու վերաբերյալ կայացված թիվ 2215611735 որոշումը, համաձայն որի՝ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության տեխնիկական միջոցներով հայտնաբերված իրավախախտման վերաբերյալ 09․12․2022 թվականին Երևան քաղաքի Տերյան/Թումանյան խաչմերուկի հատվածում 22․11․2022 թվականին՝ ժամը 13։12-ին, համընթաց ուղղության տրանսպորտային հոսքերը բաժանող հոծ գիծ գծանշումը հատելու կապակցությամբ Ալբերտ Արշավիրի ժամհարյանի՝ վարչական տույժ նշանակելու վերաբերյալ կայացված թիվ 2215611735 որոշման՝ նշված իրավախախտումը Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանը կատարել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 21)
ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության տեխնիկական միջոցներով հայտնաբերված իրավախախտման վերաբերյալ 17․01․2023 թվականի վարչական տույժ նշանակելու վերաբերյալ կայացված թիվ 2315787263 որոշումը, համաձայն որի՝ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության տեխնիկական միջոցներով հայտնաբերված իրավախախտման վերաբերյալ 17․01․2023 թվականին Երևան քաղաքի Դավիթ Բեկի փողոցում 30․12․2022 թվականին՝ ժամը 16։18-ին, բնակավայրում երթևեկության սահմանված արագությունը 2 կմ/ժ-ով, հանելով արագաչափ սարքի հնարավոր սխալանքի 10 կմ/ժ չափը, գերազանցելու կապակցությամբ Ալբերտ Արշավիրի ժամհարյանի՝ վարչական տույժ նշանակելու վերաբերյալ կայացված թիվ 2315787263 որոշման՝ նշված իրավախախտումը Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանը կատարել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 60)
Թիվ AD156206737AM առաքանին, համաձայն որի՝ 2315787263 որոշումը Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանին է հանձնվել 28․01․2023 թվականին, առկա է նաև «Ժամհարյան» գրառումը։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 61)
ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության տեխնիկական միջոցներով հայտնաբերված իրավախախտման վերաբերյալ 24․01․2023 թվականի վարչական տույժ նշանակելու վերաբերյալ կայացված թիվ 2315825450 որոշումը, համաձայն որի՝ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության տեխնիկական միջոցներով հայտնաբերված իրավախախտման վերաբերյալ 24․01․2023 թվականին Երևան քաղաքի Աբովյան/Թումանյան խաչմերուկի հատվածում 07․01․2023 թվականին՝ ժամը 00։14-ին, «Կանգառն արգելվում է» ճանապարհային նշանի ազդման գոտում կանգառ կատարելու կապակցությամբ Ալբերտ Արշավիրի ժամհարյանի՝ վարչական տույժ նշանակելու վերաբերյալ կայացված թիվ 2315825450 որոշման՝ նշված իրավախախտումը Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանը կատարել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 62)
ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության տեխնիկական միջոցներով հայտնաբերված իրավախախտման վերաբերյալ 30․01․2023 թվականի վարչական տույժ նշանակելու վերաբերյալ կայացված թիվ 23115859175 որոշումը, համաձայն որի՝ ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության տեխնիկական միջոցներով հայտնաբերված իրավախախտման վերաբերյալ 30․01․2023 թվականին Երևան քաղաքի Աբովյան/Իսահակյան խաչմերուկի հատվածում 13․01․2023 թվականին՝ ժամը 19։57-ին, «Կանգառն արգելվում է» ճանապարհային նշանի ազդման գոտում կանգառ կատարելու կապակցությամբ Ալբերտ Արշավիրի ժամհարյանի՝ վարչական տույժ նշանակելու վերաբերյալ կայացված թիվ 23115859175 որոշման նշված իրավախախտումը Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանը կատարել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 66)
Թիվ AD1156840644AM առաքանին, համաձայն որի՝ 2311589175 որոշումը Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանին է հանձնվել 07․02․2023 թվականին, առկա է նաև «Ժամհարյան» գրառումը և Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանի ստորագրությունը։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 67)
Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության կողմից ստացված թիվ ՄԳ/137829-22 գրությունը, համաձայն որի՝ Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանի վարորդական իրավունքը կասեցվել է Պարեկային ծառայության թիվ 8200308322 որոշման /կասեցման սկիզբը՝ 29․09․2022թ․, ավարտը՝ 29․03․2023թ․/ հիման վրա, որը հասցեատիրոջն է հանձնվել առձեռն։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 18-19)
Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային եղանակով ծանուցումների վերաբերյալ տեղեկանքը, համաձայն որի՝ 2022-08-22 01։20։42 37493890906 հեռախոսահամարին ուղարկվել է կարճ հաղորդագրություն «Բալերը զրոյացվել են» բովանդակությամբ, իսկ 2022-10-03 04։10։34 37493890906 հեռախոսահամարին ուղարկվել է կարճ հաղորդագրություն «վարորդական վկայականը կասեցվել է» բովանդակությամբ։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 22-23)
ՀՀ ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված քաղվածքը, համաձայն որի՝ Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանի՝ տրանսպորտային միջոց վարելու վարորդական իրավունքի վկայականը կասեցված է 29.03.2022 թվականից մինչև 29.03.2023 թվականը։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 3)
Զննում կատարելու մասին արձանագրությունը:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 107-110)
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշումը։
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 122-127)
Պաշտպանական կողմից ներկայացված և դատարանի արձանագրային որոշմամբ որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված լազերային սկավառակում առկա տեսագրությունը:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն)
4.Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղադրվողը համարվում է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորությունն ապացուցված չէ սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով՝ դատարանի՝ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով:
2. Չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղությանը:
3. Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացուցել իր անմեղությունը կամ քրեական վարույթն իրականացնող մարմնին ցույց տալ որևէ աջակցություն: Մեղադրյալի անմեղության ապացուցման պարտականությունը չի կարող դրվել նաև նրա պաշտպանի, օրինական ներկայացուցչի, գույքային պատասխանողի և նրա ներկայացուցչի վրա: Մեղադրանքի ապացուցման և ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված փաստարկների հերքման պարտականությունը հանրային քրեական հետապնդման դեպքում կրում է դատախազը, իսկ մինչդատական վարույթում` նաև քննիչը: Մասնավոր քրեական հետապնդման դեպքում այդ պարտականությունը կրում են տուժողը և նրա ներկայացուցիչը:
4. Մեղադրանքն ապացուցված լինելու վերաբերյալ բոլոր ողջամիտ կասկածները, որոնք չեն փարատվել սույն օրենսգրքի դրույթներին համապատասխան պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում, մեկնաբանվում են հօգուտ մեղադրյալի:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Քրեական վարույթի ընթացքում ապացուցման ենթակա են՝
1) դեպքը և դրա հանգամանքները (ժամանակը, տեղը, եղանակը և այլն).
2) մեղադրյալի առնչությունը դեպքին.
3) ենթադրյալ հանցագործության՝ քրեական օրենքով նախատեսված հատկանիշները.
4) մեղադրյալի մեղավորությունը ենթադրյալ հանցանքը կատարելու մեջ.
5) քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները.
6) մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները.
7) ենթադրյալ հանցագործությամբ պատճառված վնասը.
8) այն հանգամանքները, որոնք թույլ են տալիս անձին ազատել քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից.
9) այն հանգամանքները, որոնցով անձը հիմնավորում է վարույթի ընթացքում իր գույքային պահանջները.
10) այն հանգամանքները, որոնցով վարույթի մասնակիցը կամ այլ անձը հիմնավորում է իր պահանջները:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի համաձայն՝
«4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝
1) դատարանի հետևությունները հիմնված են միայն հետազոտված թույլատրելի ապացույցների վրա.
2) դատարանի կողմից հաստատված կամ հերքված համարված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են:
(...)
7. Մեղադրական դատավճիռը կայացվում է մեղադրական վերդիկտի հիման վրա և բովանդակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալին մեղավոր ճանաչելու և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակելու, պատժից ազատելու, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում` պատիժ չնշանակելու մասին դատարանի որոշումը:»:
«Ապացույցների բավարարություն» հասկացության էությունը, ապացույցների բավարարությունը որոշելու ընդհանուր չափանիշները, դրանցից յուրաքանչյուրի բնութագիրը Վճռաբեկ դատարանը քննարկել և վերլուծել է Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով կայացրած որոշման շրջանակներում:
Մասնավորապես, վկայակոչված որոշման մեջ Վճռաբեկ դատարանը, համեմատական վերլուծության ենթարկելով «ապացուցման առարկա» և «ապացույցների բավարարություն» հասկացությունները, նշել է. «(…)եթե ապացուցման առարկան ցույց է տալիս, թե ինչ է անհրաժեշտ է պարզել յուրաքանչյուր քրեական գործով, ապա ապացույցների բավարարությունը կապված է այն ապացուցողական նյութի հետ, որը վերաբերում է ապացուցման առարկային և թույլ է տալիս այդ հանգամանքների մասին գալ արժանահավատ հետևության: Որոշելով ապացույցների բավարարությունը` վարույթն իրականացնող մարմինները լուծում են քրեական գործի համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքների հետազոտման խորության աստիճանի հետ կապված հարցերը, մասնավորապես այն, թե ի՞նչ աստիճանի պետք է մանրացվի յուրաքանչյուր հանգամանքը, և ի՞նչ ծավալի ապացույցներ են անհրաժեշտ այդ հանգամանքները հավաստի պարզելու և դրա հիման վրա այս կամ այն դատավարական որոշումը կայացնելու համար:
Այսպիսով, ապացույցների բավարարությունը ենթադրում է կոնկրետ գործով ապացուցման շրջանակների այնպիսի որոշումը, որպեսզի հավաքված ապացույցները որակական կողմից ապահովեն ապացուցման առարկայի յուրաքանչյուր տարրի պարզումը, իսկ քանակական կողմից` այդ հանգամանքների բացահայտման արժանահավատությունը և դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունն ու պատճառաբանվածությունը:
Ի տարբերություն ապացուցման առարկայի, ապացույցների բավարարություն հասկացության բովանդակությունը քրեական դատավարության օրենսդրությամբ բացահայտված չէ, այսինքն` օրենքում հստակ նշում չկա այն մասին, թե մինչև ե՞րբ պետք է հավաքվեն և հետազոտվեն ապացույցները, որպեսզի յուրաքանչյուր գործով պարզվի ապացուցման առարկան ամբողջությամբ կամ նրա տարրերն առանձին վերցրած: Բացի այդ, օրենքում սահմանված չէ միասնական չափանիշ առ այն, թե ե՞րբ են ի հայտ գալիս յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման առարկան բացահայտված համարելու հիմքերը:
Անդրադառնալով «ապացույցների բավարարությունը» որոշելու չափանիշներին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ արձանագրել, որ այդպիսիք են.
1)անմեղության կանխավարկածը,
2)վարույթն իրականացնող մարմինների ներքին համոզմունքը,
3)դատավարական որոշումների հիմնավորվածությունը և պատճառաբանվածությունը:
Անդրադառնալով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին` Վճռաբեկ դատարանը հարկ է համարում նշել, որ քրեական դատավարությունում կանխավարկածը օրենքով կամ նախադեպային իրավունքով հաստատված այն կանոնն է, որի համաձայն՝ որոշակի հանգամանք համարվում է հաստատված, քանի դեռ օրենքով սահմանված կարգով չի ապացուցվել հակառակը: Մարդու անմեղությունը քրեական դատավարության կարևորագույն կանխավարկածներից է, որն ամրագրված է ինչպես ՀՀ Սահմանադրությամբ, միջազգային պայմանագրերով և օրենքներով, այնպես էլ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային իրավունքով: Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատված համարելը ոչ այլ ինչ է, քան անմեղության կանխավարկածի հաղթահարում: Միևնույն ժամանակ, անձին դատապարտելու համար համարժեք ապացույցների բավարար համակցության բացակայությունը նշանակում է, որ անձի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարված չէ: Այլ խոսքով՝ քրեական դատավարության ընթացքում չապացուցված մեղավորությունը հավասարազոր է ապացուցված անմեղության:
Հարկ է նշել նաև, որ անմեղության կանխավարկածն ամրագրող նորմերը, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքը սահմանում են ոչ միայն այդ սկզբունքի բուն էությունը, այլև՝ դրա հաղթահարման, նույնն է, թե անձի մեղավորության հաստատման համար անհրաժեշտ դատավարական չափորոշիչները:
Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը Մ.Հակոբյանի գործով որոշման մեջ շեշտել է. «(…) ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը դատարաններին պարտավորեցնում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածում թվարկված՝ ապացուցման ենթակա հանգամանքների, այդ թվում՝ կոնկրետ հանցանքի հատկանիշների և այդ հանցանքի մեջ անձի մեղավորության վերաբերյալ իր հետևությունները հիմնավորել վերաբերելի, փոխկապակցված, հավաստի ապացույցներով և ոչ թե ենթադրություններով: Այլ խոսքով՝ հանցանքի մեջ մեղադրվող յուրաքանչյուր անձի վերաբերյալ` ապացուցման ենթակա յուրաքանչյուր հանգամանքի կապակցությամբ դատարանի հետևությունը պետք է հիմնված լինի ոչ թե գնահատողական դատողությունների, կանխատեսումների կամ կարծիքների, այլ կոնկրետ գործով օրենքով սահմանված կարգով ձեռք բերված փաստական տվյալների վրա: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ մեղսագրվող հանցագործության և դրա հատկանիշների ապացուցման բեռը կրում է մեղադրանքի կողմը, իսկ չփարատված կասկածները պետք է մեկնաբանվեն հօգուտ մեղադրյալի: Դրանից հետևում է, որ մեղադրանքի կողմը կրում է անձի մեղքը հաստատելու համար բավարար ապացույցներ ներկայացնելու պարտականությունը (…)» (տե՛ս Մարգար Հակոբյանի վերաբերյալ 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշման 13-րդ կետը): Անմեղության կանխավարկածի սկզբունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել և իրավական դիրքորոշում է արտահայտել նաև Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով որոշման մեջ (տե՛ս Արմեն Բաբայանի և Սուրեն Թումանյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0044/01/11 որոշման 14-րդ կետը):
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը ևս ցույց է տալիս, որ Եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ կետով երաշխավորված անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը, ի թիվս այլոց, ենթադրում է մեղադրանքի կողմի պարտականությունը ներկայացնելու անձին դատապարտելու համար բավարար ապացույցներ (տե՛ս, ի թիվս այլոց, Barbera Messegue and Jabardo v. Spain, գանգատ թիվ 10590/83, 1988 թվականի դեկտեմբերի 6-ի վճիռ, 77-րդ կետ, Janosevic v. Sweden, գանգատ թիվ 34619/97, 2002 թվականի հուլիսի 23-ի վճիռ, 97-րդ կետ):
Այսպիսով, անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը ենթադրում է ապացույցների այնպիսի ամբողջության առկայություն, որն անհրաժեշտ է անձի մեղավորությունը ողջամիտ (հիմնավոր) կասկածից վեր ապացուցված համարելու, այլ ոչ թե անձի մեղավորության մասին ենթադրություններ անելու համար:
Ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս չափանիշին՝ ներքին համոզմունքին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Մ.Հովհաննիսյանի և Ա.Մարտիրոսյանի վերաբերյալ որոշման մեջ և դիրքորոշում ձևավորել այն մասին, որ «(…) Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Ապացույցները, որոնք հավաքվել և ստուգվել են օրենքին համապատասխան, կազմում են ներքին համոզմունքի այն օբյեկտիվ հիմքը, որն իր դրսևորումն է գտնում ընդունվող որոշումներում: Թեպետ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա, այն չի կարող լինել կամայական: Դրա հիմքում պետք է դրված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննությունը: (…)» (տե՛ս Մակար Հովհաննիսյանի և Աշոտ Մարտիրոսյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի փետրվարի 12-ի թիվ ԵՔՐԴ/0632/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Այսպիսով, «ներքին համոզմունքը» սուբյեկտիվ-օբյեկտիվ կատեգորիա է: Այն ապացույցների գնահատումն իրականացնող սուբյեկտի գիտակցված և ողջամիտ համոզվածությունն է իր իսկ կողմից կայացված որոշման հիմնավորվածության մեջ (սուբյեկտիվ բնույթ): Այդպիսի համոզվածությունը պետք է ձևավորված լինի գործի բոլոր հանգամանքների լրիվ, օբյեկտիվ և բազմակողմանի քննության արդյունքում և հիմնվի թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների բավարար համակցությամբ հաստատված փաստերի վրա, որոնք անկողմնակալ դիտորդի մոտ ողջամտորեն կձևավորեն նույն համոզվածությունը (օբյեկտիվ բնույթ):
Ելնելով այն հանգամանքից, որ ներքին համոզմունքն ունի օբյեկտիվ հիմքեր, անհրաժեշտ է այն տարբերակել ինտուիցիայից, ենթադրություններից և այլ անհաշվետու զգացմունքներից: Ի տարբերություն դրանց, ներքին համոզմունքը չի կարող ձևավորվել առանց օբյեկտիվ հիմքի և հիմնվել անթույլատրելի, ոչ վերաբերելի, անարժանահավատ ապացույցների վրա: Այլ խոսքով, ներքին համոզմունքը հիմնվում է ողջամիտ կարծիքի, գիտելիքի վրա, այլ ոչ թե ենթադրությունների, երևակայության, համակրանքի, հակակրանքի կամ կանխակալ կարծիքի վրա:
Ներքին համոզմունքի՝ որպես ապացույցների գնահատման արդյունքի օբյեկտիվ հիմքը քրեական գործով ձեռք բերված, բազմակողմանի և օբյեկտիվ հետազոտված ապացույցների բավարար համակցությունն է: Այս առումով անհրաժեշտ է վերլուծել ապացույցների թույլատրելիության, վերաբերելիության և արժանահավատության հատկանիշները, որոնց տեսանկյունից ապացույցները ենթակա են գնահատման:
Վերաբերելիությունն ապացույցի կարողությունն է իր բովանդակությամբ ծառայելու ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանքները, գործի քննության և լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ տվյալները բացահայտելուն և հաստատելուն: Այլ խոսքով՝ ապացույցի վերաբերելիության հատկանիշն արտացոլում է ապացույցի և գործի քննության ու լուծման համար նշանակություն ունեցող հանգամանքների միջև կապը: Ապացույցը կհամարվի վերաբերելի, եթե տեղեկություններ պարունակի գործի համար որևէ նշանակություն ունեցող փաստի մասին:
Ապացույցի արժանահավատության հատկանիշը նույնպես վերաբերում է ապացույցի բովանդակային գնահատմանը: Արժանահավատ է այն ապացույցը, որի ճշմարտացիությունը կասկած չի հարուցում: Ապացույցն արժանահավատության տեսանկյունից գնահատելիս դատարանը պետք է հիմք ընդունի հետևյալ հանգամանքները.
ա) ապացույցի աղբյուրի հատկանիշները (օրինակ՝ փորձագետի ձեռնհասությունը, ցուցմունք տվող անձի շահագրգռվածությունը, որոշ դեպքերում հոգեբանական և ֆիզիոլոգիական հատկանիշները, վիճակը, ինչպես նաև անձին վերաբերող այլ հատկանիշներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ այդ անձի կողմից գործի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքներն ընկալելու, մտապահելու, վերարտադրելու գործընթացի վրա),
բ) ապացույցի ձևավորման հանգամանքները (օրինակ՝ վկայի կողմից կոնկրետ հանգամանքն ընկալելու պայմանները, պաշտպանի, ներկայացուցչի ներկայությունը և այլն),
գ) ապացուցողական տեղեկությունը ձեռք բերելու միջոցը,
դ) ապացույցի բովանդակությունը կազմող տեղեկությունը հաստատող կամ հերքող հանգամանքների առկայությունը,
ե) նույն տեղեկության ստացումն այլ աղբյուրից:
Յուրաքանչյուր ապացույց արժանահավատության տեսանկյունից պետք է գնահատվի ապացույցների համակցության մեջ՝ բազմակողմանի և մանրամասն գնահատելով փաստական տվյալների ստացման աղբյուրները և ապացույցի ձևավորման ամբողջ ընթացքը: Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ վերջնական որոշում կարող է կայացվել դրա բովանդակությունն այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունների հետ համադրելու արդյունքում: Որոշակի փաստի վերաբերյալ այս կամ այն աղբյուրից ստացված տեղեկությունների արժանահավատությունը գնահատելու համար անհրաժեշտ է վերլուծել ստացված տեղեկությունների բովանդակությունը, համադրել դրանք այլ ապացույցների հետ, պարզել դրանց համապատասխանությունը կամ հակասությունը, հակասության դեպքում` դրա պատճառները:
Ապացույցի արժանահավատության վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները պետք է հիմնվեն գործում առկա փաստական տվյալների վրա:
Ապացույցների գնահատման արդյունքում ձևավորված ներքին համոզմունքն իրավական նշանակություն է ստանում և օբյեկտիվացվում ապացույցների բավարարությունը որոշելու մյուս՝ դատավարական որոշումների հիմնավորման և պատճառաբանման չափանիշի միջոցով (սույն չափանիշի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումների մասին տե՛ս նաև Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 18-րդ կետը): Ապացույցների կամայական գնահատման արգելքը ենթադրում է ապացույցները բարեխիղճ վերլուծության ենթարկելու պարտականություն:
Վերջին դիրքորոշումը բխում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 3-րդ կետից՝ «4. Դատավճիռը հիմնավոր է, եթե՝ 3) դատավճռում շարադրվող բոլոր հետևությունները և որոշումները պատշաճ պատճառաբանված են»:
Դատական ակտի պատճառաբանվածության հարցին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Ֆ.Գալստյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) Դատական ակտի պատճառաբանվածությունը կոչված է պարզաբանելու, թե ինչու է դատարանը եկել այս կամ այն հետևության, որ իրավանորմերով է ղեկավարվել նման որոշում կայացնելիս և միևնույն ժամանակ հնարավորություն է ստեղծում վերադաս դատարանի կողմից դատական ակտի օրինականության և հիմնավորվածության ստուգման համար:
(…) Պատճառաբանված որոշման բացակայությունն արդեն իսկ օբյեկտիվորեն սահմանափակում է վերադաս դատական ատյանի հնարավորությունը` լիարժեք դատական ստուգման ենթարկելու բողոքարկվող դատական ակտի օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը և կայացնելու արդարացի որոշում, հետևաբար դատական ակտի չպատճառաբանված լինելը հանգեցնում է քրեական դատավարության կարևորագույն սկզբունքներից մեկի` ՀՀ Սահմանադրությամբ և քրեադատավարական օրենքով երաշխավորված արդար դատական քննության իրավունքի խախտման:
(…) Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանն իր մի շարք որոշումներում՝ ներպետական դատարանների կողմից կայացված որոշումների չպատճառաբանվածությունը կամ ոչ բավարար պատճառաբանվածությունը դիտել [է] «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով երաշխավորված` անձի արդար դատական քննության իրավունքի խախտում (տե՛ս Սալովն ընդդեմ Ուկրաինայի (Salov v. Սkraine) 06.09.2005 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 65518/01, Բոլդեան ընդդեմ Ռումինիայի (Boldea v. Romania) 15.02.2007 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 19997/02, Գրադինարն ընդդեմ Մոլդովայի (Gradinar v. Moldova) 08.04.2008 թվականի որոշումը, գանգատ թիվ 7170/02)» (տե՛ս Ֆրունզիկ Գալստյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010 թվականի մարտի 26-ի թիվ ԵԿԴ/0058/11/09 որոշման 18-20-րդ կետերը):
Վերահաստատելով Ֆ.Գալստյանի գործով որոշմամբ ձևավորած իրավական դիրքորոշումը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ դատարանը պարտավոր է իր դատական ակտում ամրագրել և թույլատրելիության, վերաբերելիության ու արժանահավատության տեսանկյունից գնահատման ենթարկել այն ապացույցները, որոնց վրա հիմնված են դատարանի հետևությունները, ինչպես նաև նշել այս կամ այն ապացույցն անարժանահավատ համարելու փաստարկները: Հակառակ դեպքում ապացույցների գնահատումը, դրա արդյունքում դատարանի համապատասխան ներքին համոզմունքի ձևավորումը կկրեն սուբյեկտիվ բնույթ, կհանգեցնեն կամայականության և անձի արդար դատաքննության իրավունքի խախտման՝ սահմանափակելով նաև դատական ակտի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը ստուգելու վերադաս դատարանի հնարավորությունը:
Գործի լուծման համար ապացույցների բավարարությունը որոշելու չափանիշները սերտորեն փոխկապակցված են և փոխադարձաբար պայմանավորում են միմյանց: Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
Ս.Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանը նաև արձանագրել է. «Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով (…) : Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում:» (տե՛ս Սիրակ Սաքանյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԷԴ/0058/01/10 որոշման 17-րդ կետը):
Այսպիսով, քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Այլ խոսքով՝ մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումը):
Թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 1998 թվականի հուլիսի 01-ին ընդունված քրեական դատավարության օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն Դատարանն արձանագրում է, որ այն վերաբերելի մասով կիրառելի է նաև 2022 թվականի հուլիսի 01-ից գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի պայմաններում:
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա դատարանի կողմից հաստատված են համարվում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
-Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 29․09․2022 թվականին կազմված թիվ 8200308322 արձանագրությամբ Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցնել 6 /վեց/ ամիս ժամկետով,
-Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ 06․10․2022 թվականին կազմված թիվ 8180161715 արձանագրությամբ Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանը 06.10.2022 թվականին՝ ժամը 00։15-ին, «Մազդա» մակնիշի, 37 MZ 356 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում,
-ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության տեխնիկական միջոցներով հայտնաբերված իրավախախտման վերաբերյալ 09․12․2022 թվականի վարչական տույժ նշանակելու վերաբերյալ կայացված թիվ 2215611735 որոշմամբ Ալբերտ Արշավիրի ժամհարյանը կատարել է վարչական իրավախախտում՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում,
-ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության տեխնիկական միջոցներով հայտնաբերված իրավախախտման վերաբերյալ 17․01․2023 թվականի վարչական տույժ նշանակելու վերաբերյալ կայացված թիվ 2315787263 որոշմամբ Ալբերտ Արշավիրի ժամհարյանը կատարել է վարչական իրավախախտում՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում, որպիսի որոշումը Արշավիրի Ժամհարյանին է հանձնվել 28․01․2023 թվականին,
-ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության տեխնիկական միջոցներով հայտնաբերված իրավախախտման վերաբերյալ 24․01․2023 թվականի վարչական տույժ նշանակելու վերաբերյալ կայացված թիվ 2315825450 որոշմամբ Ալբերտ Արշավիրի ժամհարյանը կատարել է վարչական իրավախախտում՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում,
-ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության տեխնիկական միջոցներով հայտնաբերված իրավախախտման վերաբերյալ 30․01․2023 թվականի վարչական տույժ նշանակելու վերաբերյալ կայացված թիվ 23115859175 որոշմամբ Ալբերտ Արշավիրի ժամհարյանը կատարել է վարչական իրավախախտում՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում, որպիսի որոշումը Արշավիրի Ժամհարյանին է հանձնվել 07.02․2023 թվականին:
Մեղադրյալի մեղավորությունը հիմնավորվում է սույն դատավճռի 3-րդ բաժնում թվարկված թույլատրելի ապացույցներով: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի և պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ Դատարանում հարցաքննված վկայի հայտնած տվյալներին, հարկ է արձանագրել, որ մեղադրյալի բերած փաստարկները հավատ չեն ներշնչում և նման ցուցմունք տալով՝ մեղադրյալը փորձում է խուսափել քրեական պատասխանատվությունից և պատժից: Ընդ որում՝ հարկ է նշել, որ սույն գործով մեղադրյալը մի դեպքում հայտնում է, որ տեղեկացված է եղել վարորդական իրավունքի վկայականը կասեցված լինելու մասին և դրանից հետո 2 անգամ է վարել տրանսպորտային միջոց, մի դեպքում հայտնում է, որ կասեցված լինելուց հետո ինքը չի վարել, իսկ իր անվամբ գրանցված ավտոմեքենան վարել է իրենց աշխատակիցներից իր ընկերը՝ Արսենը կամ իրենց աշխատակիցներից մի աղջիկ: Մեղադրյալի կողմից իրարամերժ ցուցմունքները, դատավարություն մասնակիցների կողմից տրված հստակ հարցերին ոչ միանշանակ պատասխաներ հնչեցնելը, ինքնին վկայում է տվյալ ցուցմունքների ոչ արժանահավատ լինելու մասին:
Տրամաբանական չէ նաև մեղադրյալի հայտնածն առ այն, որ 2022 թվականի հոկտեմբերից մինչև 2023 թվականի հունվարը Արսենն է հանդիսացել այդ ավտոմեքենայի վարորդը, սակայն դրանից հետո հաջորդ իսկ հարցադրմանն ի պատասխան նշում է, որ կոնկրետ ժամանակահատվածը չի կարող նշել, թե Արսենը երբ է վարել իր ավտոմեքենան:
Ինչ վերաբերում է վկա Արսեն Մկրտչյանի ցուցմունքներին, հարկ է նկատել, որ վերջինս հստակ հայտնել է մի դեպքում, որ իր ընկերոջ՝ Ալբերտ Ժամհարյանի վարորդական իրավունքի վկայականը կասեցնելուց հետո Ա.Ժամհարյանը տրանսպորտային միջոց չի վարել, մյուս դեպքում՝ որ ավտոմեքենան գտնվել է Ա.Ժամհարյանի մոտ և վերջինս չգիտի, թե վարել է, թե ոչ:
Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից ի պաշտպանություն իրեն բերված փաստարկներին առ այն, որ վերջինս չի իմացել, որ վարորդական իրավունքի կասեցումից հետո, եթե այլ անձ է շահագործում իր ավտոմեքենան, ուստի պետք է վարորդի փոփոխություն կատարվի, հարկ է նկատել նախ և առաջ, որ մեղադրյալը հենց ցուցմունք տալիս հայտնել է, որ իր ընկերն է կցված եղել որպես ավտոմեքենայի վարորդ, սակայն որպես շահագործող փոփոխություն է եղել ընկերոջ հոր մահվանից հետո վերջինիս ավտոմեքենան շահագործելու հարցի կապակցությամբ: Բացի այդ, հարկ է արձանագրել նաև հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 106-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե քրեական վարույթի ընթացքում հակառակը չի ապացուցվում, ապա ապացուցված են համարվում՝
1) հանրահայտ փաստը.
2) արդի գիտության, տեխնիկայի, արվեստի, արհեստի կամ այլ բնագավառների համընդհանուր ճանաչում ստացած մեթոդիկաների ճշմարտացիությունը.
3) փաստը, որը անձին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ իրավական ակտով կամ պայմանագրով սահմանված իր մասնագիտական կամ պաշտոնեական պարտականությունների կապակցությամբ.
4) փաստը, որը մեղադրյալին հայտնի է կամ պետք է հայտնի լիներ՝ որպես նրա բացառիկ իրազեկության հանգամանք:
2. Եթե վարույթի մասնակիցը վիճարկում է սույն հոդվածի 1-ին մասով սահմանված փաստերի հավաստիությունը, ապա կրում է հակառակն ապացուցելու պարտականությունը:»
Դատարանն արձանագրում է, որ իրավական կանխավարկածը իրավաբանական փաստի առկայության կամ բացակայության մասին նորմատիվ բնույթի ենթադրություն է, որն ունի հավանականության բարձր աստիճան: Իրավական կանխավարկածը տեղեկատվության պակասի պայմաններում իրականացվող իրավակիրառմանը հաղորդում է որոշակիություն, լրացնում փաստի վերաբերյալ տեղեկատվության բացը: Բանն այն է, որ այս կամ այն փաստի առկայության կամ բացակայության մասին նորմատիվ ենթադրությունը ինքնին լրացնում է այդ փաստի մասին տեղեկատվության պակասը: Իրավական կանխավարկածներն ինքնին ենթակա չեն ապացուցման, սակայն նրանց որոշ մասը կազմում է ապացուցման առարկայի մեջ մտնող հանգամանք, կամ իրավական կանխավարկածով կարելի է հիմնավորել ապացուցման առարկայի մեջ մտնող այլ հանգամանքներ:
Անձի անմեղության կանխավարկածի իրավունքը կամ քրեական գործով անձի անմեղ կանխավարկածվելու իրավունքը և դրանից բխող՝ իր դեմ ներկայացված պնդումները մեղադրանքի կողմից ապացուցման բեռը կրելու պահանջի իրավունքը բացարձակ չեն: Այլ կերպ ասած՝ անձի մեղավորությունը չի ապացուցվում այն աստիճանի, որ բացառվեն հնարավոր բոլոր հակառակ պնդումները: Մեղադրանքի կողմը կրում է միայն ի պաշտպանություն բերված ողջամիտ փաստարկները մեղադրական բնույթի ապացույցներով հաղթահարելու պարտականություն: Ինչ վերաբերում է անձի կարծիքով իրեն արդարացնող մյուս հանգամանքներին կամ դիտարկումներին, ապա միայն դրանց բարձրաձայնումը մեղադրանքի կողմի համար դրանք հերքելու, իսկ դատարանի համար այն խորությամբ գնահատելու պարտականություն չի առաջացնում, այլ անձը տրամաբանորեն կրում է իր ներկայացրած փաստական հանգամանքի հավաստման և հիմնավորման ողջամիտ պարտականություն:
Դատարանի նման մեկնաբանությունը հիմնված է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի Ֆոլկն ընդդեմ Նիդերլանդների գործով վճռով արտահայտված դիրքորոշման վրա, որի համաձայն՝ քրեական գործի շրջանակում անﬔղ համարվելու անձի իրավունքը և նրան ներկայացված ﬔղադրանքի ապացուցման բեռը կրելու դատախազության համար սահմանված պահանջը բացարձակ չեն, քանի որ քրեական իրավունքի ցանկացած համակարգում գործում են փաստի կամ իրավունքի կանխավարկածներ, որոնք Կոնվենցիան սկզբունքորեն չի արգելում (2004 թվականի հոկտեմբերի 19, գանգատ թիվ 66273/01):
Անդրադառնալով պաշտպանական կողմից ներկայացված սկավառակի զննությանը, հարկ է արձանագրել, որ առաջին հերթին, տեսագրությունից պարզ չէ, թե ի վերջո ով է այդ տեսագրության մեջ նստում ավտոմեքենայի ղեկին, և երկրորդ, թե՛ մեղադրյալը, թե՛ վկան, հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնեցին, որ չեն կարող ասել, իրենցից որ մեկն է տվյալ պահին նստում մեքենայի ղեկին, ով վարորդի կողքի նստատեղին:
Անդրադառնալով պաշտպանական կողմի այն պնդմանը, որ մեղադրյալը իրեն մեղսագրվող արարքների կատարման նկատմամբ ունեցել է մեկ միասնական դիտավորություն, ուստի վերջինիս արարքը պետք է որակվեր 1 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
Վճռաբեկ դատարանը Վ. Մկրտչյանի և մյուսների գործով որոշման շրջանակներում փաստել է.«(...)[Թ]ե՛ իրական համակցությունը, թե՛ շարունակվող հանցագործությունը դրսևորվում են մեկից ավելի արարքների կատարմամբ, հետևաբար կատարվող արարքներին ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալու հարցում կարևոր է դրանց տարանջատման հստակ չափանիշների սահմանումը: Այսպես` հանցագործությունների իրական համակցությունը հանցագործությունների բազմակիության տեսակներից մեկն է (հանցագործությունների ռեցիդիվի հետ միասին) և բնութագրվում է վերջինիս բնորոշ այնպիսի ընդհանուր հատկանիշով, ինչպիսին է միևնույն անձի կողմից մեկից ավելի արարքներով երկու կամ ավելի ինքնուրույն հանցակազմ պարունակող հանցանքներ կատարելով: Ընդ որում, իրական համակցություն են կազմում տարբեր, միասնական դիտավորությամբ չկապված այնպիսի արարքներ, որոնք պարունակում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի տարբեր կամ միևնույն հոդվածներով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներ:
Ինչ վերաբերում է շարունակվող հանցագործությանը, ապա այն բարդ (եզակի) հանցագործության տեսակ է, որը թեպետ դրսևորվում է որոշակի ժամանակային ընդմիջումներով կատարվող մեկից ավելի հակաիրավական արարքներով, այնուամենայնիվ դիտվում է որպես մեկ հանցագործություն և որակվում է քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի մեկ հոդվածով կամ հոդվածի մասով: Վերոնշյալը պայմանավորված է կատարվող արարքների միջև գոյություն ունեցող սերտ կապով, ինչը թույլ է տալիս դրանք գնահատել որպես մեկ ամբողջություն: Մասնավորապես, շարունակվող հանցագործությունը բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ այնպիսի հատկանիշներով, որոնցով տարանջատվում է հանցագործությունների իրական համակցությունից:
Այսպես` շարունակվող հանցագործության օբյեկտիվ հատկանիշը ենթադրում է, որ`
- կատարվող արարքներից յուրաքանչյուրը ոտնձգում է միևնույն օբյեկտի, ընդ որում, որպես կանոն, միևնույն անմիջական օբյեկտի դեմ, այսինքն` այն հասարակական հարաբերության, որը վնասվում է կոնկրետ հանցագործության կատարման արդյունքում (օրինակ` հափշտակությունների դեպքում անմիջական օբյեկտը կոնկրետ անձի սեփականության պաշտպանությանն ուղղված հարաբերություններն են): Միևնույն ժամանակ, կատարված մեկից ավելի արարքները շարունակվող հանցագործություն դիտելու հարցում, կոնկրետ հանցակազմի առանձնահատկություններով պայմանավորված, հաշվի են առնվում նաև օբյեկտիվ բնույթի այլ հատկանիշներ, ինչպիսիք են, օրինակ, հանցագործության եղանակը (միևնույն կամ նմանատիպ եղանակով), միևնույն աղբյուրից կատարված լինելու հանգամանքը (օրինակ` հափշտակությունների դեպքում), հանցավոր հետևանքի (արդյունքի) միասնականությունը և այլն,
- կատարվող արարքները նույնական են, այսինքն` նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի միևնույն հոդվածով կամ հոդվածի մասով: Ընդ որում, խոսքն իրավաբանական առումով նույնականության մասին է, իսկ փաստական կողմով արարքները կարող են միմյանցից տարբերվել (օրինակ` հրազենի ապօրինի ձեռքբերումն ու իրացումը փաստական հատկանիշներով թեպետ տարբերվում են, սակայն իրավաբանորեն դրանք նույնական արարքներ են, քանի որ միևնույն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի եղանակ են):
(…) Ինչ վերաբերում է շարունակվող հանցագործության սուբյեկտիվ հատկանիշին, ապա այն ենթադրում է հանցավորի մոտ միասնական դիտավորության և նպատակի առկայություն: Այլ կերպ ասած` անձը պետք է նախնական մտադրություն ունենա կատարելու կոնկրետ հանցանքը մեկից ավելի, որոշակի ժամանակային ընդմիջումներով առանձնացված նույնական արարքներով: Ընդ որում, շարունակվող հանցագործությունների դեպքում միասնական դիտավորությունը կարող է արտահայտվել հետևյալ կերպ`
- շարունակվող հանցագործության մաս կազմող բոլոր արարքների և ընդհանուր հանցավոր արդյունքի նկատմամբ անձի դիտավորությունը կոնկրետացված է և առաջանում է նախքան առաջին արարքը կատարելը (դասական միասնական դիտավորություն),
- կատարվելիք հետագա արարքների նկատմամբ միասնական դիտավորությունն առաջանում է նախորդող արարքը կատարելու ընթացքում (վերաճող միասնական դիտավորություն),
- ընդհանուր հանցավոր արդյունքի նկատմամբ հանցավորի դիտավորությունը թեպետ կոնկրետացված չէ, սակայն վերջինս ունի միասնական դիտավորություն` հանցագործության միևնույն անմիջական օբյեկտի դեմ ոտնձգությունն իրականացնելու մեկից ավելի նույնական արարքներով:
Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ սուբյեկտիվ հատկանիշի բացահայտումը կարևոր նշանակություն ունի հանցագործության ճիշտ քրեաիրավական որակման հարցում, քանի որ արարքների նույնականությունը, ոտնձգության օբյեկտի, աղբյուրի և եղանակի միասնականությունը դեռևս հիմք չեն կատարվածը շարունակվող հանցագործություն դիտելու համար: Այսպես` իրական համակցության պարագայում նույնպես կատարվող արարքները կարող են օժտված լինել շարունակվող հանցագործությանը բնորոշ (...) օբյեկտիվ հատկանիշներով: Հետևաբար նման դեպքերում շարունակվող հանցագործությունն իրական համակցությունից տարանջատելու հիմնական չափանիշը հանցավորի մոտ համապատասխան արարքները կատարելու միասնական դիտավորության առկայության հավաստումն է և միաժամանակ դիտավորության` ամեն արարքից հետո կրկին ծագած լինելու հավանականության բացառումը, ինչը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է իրականացվի վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործի հանգամանքների բազմակողմանի հետազոտման արդյունքում:
(…) Ամփոփելով վերոշարադրյալը` Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ կատարված մեկից ավելի արարքները կարող են դիտվել որպես շարունակվող հանցագործություն և որակվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մեկ հոդվածով (հոդվածի մասով կամ կետով) միայն (...) օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշների միաժամանակյա առկայության պայմաններում:
Այսպիսով, շարունակվող հանցագործությունը մեկ միասնական բարդ հանցագործության տեսակ է, որը ձևավորվում է նույնական այնպիսի արարքներից, որոնց միջև, որպես կանոն, առկա է հարաբերականորեն ոչ մեծ ժամանակային խզում, և որոնք ոտնձգում են միևնույն անմիջական օբյեկտի դեմ, ընդգրկված են մեկ միասնական դիտավորությամբ և հանդես են գալիս որպես մեկ ամբողջական հանցագործության առանձին օղակ:
Միևնույն ժամանակ, եթե կատարված արարքները եղել են ոչ նույնական, այլ տարաբնույթ կամ միաբնույթ, ուղղված են եղել տարբեր անմիջական օբյեկտների դեմ, կատարվել են տարբեր աղբյուրներից, կապված չեն եղել միասնական դիտավորությամբ, ինչպես նաև այն դեպքերում, երբ կատարված արարքները թեպետ եղել են նույնական և ուղղված են եղել միևնույն անմիջական օբյեկտի դեմ, սակայն ընդգրկված չեն եղել միասնական դիտավորությամբ, այլ յուրաքանչյուր դեպքում դիտավորությունն առանձին է ծագել, կատարվածը չի կարող դիտվել որպես շարունակվող հանցագործություն և ենթակա է որակման հանցագործությունների համակցության կանոններով:
Հետևաբար` Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ հանցագործությունների իրական համակցության կամ շարունակվող հանցագործության կանոնները կիրառելու և հանցավորի արարքներին ճիշտ քրեաիրավական գնահատական տալու համար քրեական վարույթն իրականացնող մարմինը հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնի կոնկրետ հանցագործության օբյեկտին, կատարվող արարքների բնույթին, կատարման եղանակին, աղբյուրին, դիտավորության ու նպատակի առանձնահատկություններին» (տե՛ս Վարդան Մկրտչյանի, Արբակ Առաքելյանի և Գրիշա Մուրադյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2016 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԿԴ3/0034/01/15 որոշման 13-14-րդ կետերը):
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն դատավճռի երրորդ բաժնում թվարկված ապացույցները չեն վկայում, որ մեղադրյալի կողմից կատարված արարքները միասնական դիտավորությամբ են իրականացվել: Ավելին՝ հետազոտված ապացույցները վկայում են, որ մեղադրյալը գործել է ոչ թե միասնական և նախնական դիտավորությամբ, այլ յուրաքանչյուր դեպքում կրկին ծագած դիտավորությամբ: Դատարանը փաստում է, որ սույն գործում առկա չէ այնպիսի տվյալ, որն անմիջականորեն կվկայեր, որ մեղադրյալը նախապես պլանավորել է և կատարել որոշակի քանակությամբ գործողություններ և ունեցել է միասնական հանցավոր մտադրության իրականացման ընդհանուր նպատակ, ուստի Ա.Ժամհարյանի կողմից կատարված արարքները շարունակվող հանցագործություն գնահատելու համար անհրաժեշտ և Վճռաբեկ դատարանի Վ. Մկրտչյանի և մյուսների գործով մեջբերված օբյեկտիվ ու սուբյեկտիվ հատկանիշները բացակայում են, ուստի քննարկվող արարքների նկատմամբ կիրառման են ենթակա հանցագործությունների համակցության կանոնները:
Վերոգրյալով պայմանավորված՝ Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքները, որոնց նկատմամբ կիրառելի է 5 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասը և հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատված են համարվում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում, 2022 թվականի հոկտեմբերի 6-ին, ժամը 00:20-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Դավիթ Բեկի փողոցում վարել է «Մազդա» մակնիշի 37 MZ 356 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որը հայտնաբերվել է տվյալ վայրում ծառայություն իրականացնող՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցների կողմից:
Բացի այդ, Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում, 2022 թվականի նոյեմբերի 22-ին, ժամը 13:12-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Տերյան-Թումանյան փողոցների խաչմերուկում վարել է «Մազդա» մակնիշի 37 MZ 356 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Բացի այդ, Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում, 2022 թվականի դեկտեմբերի 30-ին, ժամը 16:18-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Դավիթ Բեկ փողոցում վարել է «Մազդա» մակնիշի 37 MZ 356 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Բացի այդ, Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում, 2023 թվականի հունվարի 7-ին, ժամը 00:14-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Աբովյան-Թումանյան փողոցների խաչմերուկում վարել է «Մազդա» մակնիշի 37 MZ 356 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Բացի այդ, Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանը, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված վիճակում, 2023 թվականի հունվարի 13-ին, ժամը 19:57-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Աբովյան-Իսահակյան փողոցների խաչմերուկում վարել է «Մազդա» մակնիշի 37 MZ 356 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
5.Դատարանի իրավական վերլուծությունը.
Դատարանը հաստատված համարելով հանցագործության և դրա կատարման մեջ Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանի մեղքի ապացուցված լինելը, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքի համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- ապացուցված են արդյո՞ք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
- ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
- դատապարտված մեղադրյալը արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Այսպիսով, պատիժ նշանակելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը: Հանցագործության այս հատկանիշներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Արմեն Սուրիկի Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) դատարանի կողմից արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի բացահայտումը սերտորեն կապված է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների հետ՝ թե՛ արդարացի պատիժ նշանակելու և թե՛ պատժի անհատականացման համատեքստում: Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (տե՛ս mutatis mutandis Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-17-րդ կետերը): Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա: (…)»:
Իրավահարաբերության առկայության պահին գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:(…)»:
Այլընտրանքային սանկցիաների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…)այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա»։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը, որպես մեղադրյալ Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է արձանագրում՝ նախկինում դատապարտված կամ արատավորված չլինելը։
Միաժամանակ, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Վերոգրյալ իրավական նորմերի լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանը 5 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության համար ենթակա է պատժի՝ դրվագներից յուրաքանչյուրով՝ տուգանքի ձևով: Սահմանված պատիժը տվյալ դեպքում համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Միաժամանակ, անդրադառնալով ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակվող տուգանքի ձևով պատժի չափին, Դատարանն արձանագրում է, որ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի ներկայիս կարգավորումներով մեղադրյալ Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանի նկատմամբ նշանակվող տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելիս, հաշվարկային դրույքը կազմելու է 375.000-1.500.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազարից մեկ միլիոն հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ, իսկ արարքի կատարման պահին գործող (2022 թվականի հոկտեմբերի 6-ի, 2022 թվականի նոյեմբերի 22-ի և 2022 թվականի դեկտեմբերի 30-ի դրվագներով) «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքով սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի դրույքաչափի հաշվարկման դեպքում՝ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված իրավակարգավորումների պայմաններում տուգանք պատժատեսակի չափը սահմանված է նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկից քսանապատիկի չափով և հաշվի առնելով նոր օրենքով նախատեսված համապատասխան կարգավորումները՝ Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանի նկատմամբ տուգանք կարող է նշանակվել 340.000-1.360.000 (երեք հարյուր քառասուն հազարից մեկ միլիոն երեք հարյուր վաթսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Նման պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանի նկատմամբ նշանակվող տուգանք պատժատեսակի չափի հաշվարկային հիմք պետք է ընդունել 2022 թվականի հոկտեմբերի 6-ի, 2022 թվականի նոյեմբերի 22-ի և 2022 թվականի դեկտեմբերի 30-ի դրվագներով արարքի կատարման պահին գործող «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքով սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափը՝ 68.000 (վաթսունութ հազար) ՀՀ դրամը, իսկ 2023 թվականի հունվարի 7-ի և 2023 թվականի հունվարի 13-ի դրվագներով՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափը՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը:
Հաշվի առնելով մեղադրյալի գույքային դրությունը Դատարանը գտնում է, որ Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանի նկատմամբ 2022 թվականի հոկտեմբերի 6-ի, 2022 թվականի նոյեմբերի 22-ի և 2022 թվականի դեկտեմբերի 30-ի դրվագներով տուգանքը պետք է նշանակվի դրվագներից յուրաքանչյուրով՝ արարքի կատարման պահին գործող «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքով սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 340.000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամի չափով, իսկ 2023 թվականի հունվարի 7-ի և 2023 թվականի հունվարի 13-ի դրվագներով՝ տուգանքը պետք է նշանակվի դրվագներից յուրաքանչյուրով՝ արարքի կատարման պահին գործող «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» օրենքով սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Միաժամանակ Դատարանը գտնում է, որ Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանի նկատմամբ սույն դրվագներով վերջնական պատիժ պետք է նշանակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով:
Միաժամանակ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանը հայտարարեց, որ ինքն անհապաղ ի վիճակի չէ ամբողջությամբ վճարել տուգանքը, այլ կարող է այն վճարել մաս-մաս, ապա Դատարանը հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգավորումները գտնում է, որ մեղադրյալին պետք է հնարավորություն տալ նշանակվելիք տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ըստ դատապարտյալի և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան մարմնի կողմից համատեղ սահմանած վճարման ժամանակացույցի:
ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածի համաձայն դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
-որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
-վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
-ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
-դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
-ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք, վարութային ծախսեր, ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցեր առկա չեն, դատարանը այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանին մեղավոր ճանաչել 5 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ:
Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 340.000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 340.000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 340.000 (երեք հարյուր քառասուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1.770.000 (մեկ միլիոն յոթ հարյուր յոթանասուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կարգով՝ թույլատրել Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանին դատավճռով նշանակված 1.770.000 (մեկ միլիոն յոթ հարյուր յոթանասուն հազար) ՀՀ դրամի գումարի չափով տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ 1 (մեկ) տարվա ընթացքում՝ ըստ դատապարտյալի և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան մարմնի կողմից համատեղ սահմանած վճարման ժամանակացույցի:
Ալբերտ Արշավիրի Ժամհարյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ՏԻԳՐԱՆ ՈՍԿԱՆՅԱՆ