Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/2386/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
15․4
Պատասխանող
Մուշեղ Թումանյան Գագիկի
Մուշեղ Թումանյան
Մուշեղ Թումանյան
Մուշեղ Թումանյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Վահե Ջիվանյան
Քրեական վերաքննիչ
Վազգեն Ռշտունի
Մխիթար Պապոյան
Տաթևիկ Գրիգորյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Վահե Ջիվանյան
Քրեական վերաքննիչ
Վազգեն Ռշտունի
Մխիթար Պապոյան
Տաթևիկ Գրիգորյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2026-02-09 | 17:30 | 1 | Կայացել է | ||
| Քրեական վերաքննիչ | 2026-02-03 | 17:00 | 1 | Չի կայացել | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-12-04 | 09:50 | 6 | Կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-11-20 | 14:30 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-10-10 | 09:30 | 6 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-09-11 | 10:00 | 4 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-08-20 | 12:00 | 4 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-07-24 | 12:30 | 4 | Նիստը կայացել է |
ԵԴ1/2386/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«04» դեկտեմբերի 2025 թվական քաղաք Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)
ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ` ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` ԳՈՀԱՐ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ ԴԱՎԻԹ ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ ՄԱՆՈՒԿ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ՄՈՒՇԵՂ ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ
«Աջափնյակ 1» նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում արագացված վարույթով քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (ծնված` 1989 թվականի դեկտեմբերի 22-ին՝ Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, չի աշխատում, ամուրի, դատված՝ դատվածությունը չմարված, հաշվառման և բնակության հասցե՝ քաղաք Երևան, Սարյան փողոց, 27-րդ շենք, 49-րդ բնակարան)։
1․ Նկարագրական մաս.
2025 թվականի հունվարի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60131325 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հունիսի 20-ին Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2025 թվականի հունիսի 23-ին Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի հուլիսի 07-ին թիվ քրեական գործը մուտքագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որով 2025 թվականի հուլիսի 10-ին ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
2025 թվականի հոկտեմբերի 10-ին կիրառվել է արագացված վարույթ և իրականացվել են լրացուցիչ դատալսումներ։
1.1. Մեղադրանքի փաստական նկարագրություն.
Մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ նա, 1 տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 2025 թվականի հունվարի 9-ին վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես․ Մուշեղ Թումանյանը, 2025 թվականի հունվարի 1-ի թիվ 8250000588 որոշմամբ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 2025 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2026 թվականի հունվարի 1-ը զրկված վիճակում, այդ մասին պատշաճ ծանուցված լինելով, 2025 թվականի հունվարի 9-ին՝ ժամը 23:20-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Արշակունյաց փողոցում վարել է «ԲԻԴ» մակնիշի 37 BP 800 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոց, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից:
1.2. Արագացված վարույթի կարգ.
Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ և հայտնել, որ ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպան Մանուկ Մելքոնյանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները։
Դատարանը, քննարկելով միջնորդությունը և գտնելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը և բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
1.3. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված փաստաթղթերը, դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Լրացուցիչ դատալսումներում Դատարանը հետազոտել է հետևյալ փաստաթղթերը.
Դատվածության և հետախուզման առկայության վերաբերյալ ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 քրեական գործով 16․09․2024թ․ դատավճիռը, որոնց համաձայն՝ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ Արարատի և Վանոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 16․09․2024թ․ թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ է նշանակվել տուգանք 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, որին մասնակիորեն գումարվել է Լոռու մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 16․04․2024թ․ թիվ ԼԴ/0095/01/24 դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը, և վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանք 500․000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 15-18/
Պետական եկամուտների կոմիտեի շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի հարցվող ժամանակահատվածում Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի եկամտի վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
2․ Պատճառաբանական մաս.
2.1. Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանին վերագրված արարքներն ապացուցված են, դրանք ճիշտ են որակված և համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին:
2.2. Անդրադառնալով մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործությունների համար պատիժ նշանակելու հարցին` Դատարանն արձանագրում է.
Հանցանքը կատարելու պահին գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով պատիժ է նախատեսվում տուգանք` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներ` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյո՞ք Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) Մուշեղ Գագիկի Թումանյանը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքների համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ.
դ) Մուշեղ Գագիկի Թումանյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ չկան, իսկ որպես ծանրացնող հանգամանք դիտարկում է հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետ)։
2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանն արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս պետք է նշանակի պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։
2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…):»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ քրեական գործով արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…): Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»: (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետը)
Անդրադառնալով արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ քրեական գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-15-րդ կետերը):
Վկայակոչված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասովկատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն,
- ենթադրյալ հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը,
- նրա անձը բնութագրող՝ 2․2․1․ կետում նշված հանգամանքները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով:
(...)
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
(...)
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
(...)
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:
(․․․)»։
Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ամենամեղմ պատժատեսակը՝ տուգանք` հանցանքի պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի ութապատիկի չափով։
«Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝ Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը կազմել է 75․000 դրամ:
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանին մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի վերաբերյալ տեղեկություն առկա չէ, ուստի Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելիս որպես ելակետ պետք է ընդունել նրա կողմից ենթադրյալ հանցանք կատարելու պահին գործող Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը, այսինքն՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը։ Նշված պայմաններում նրա նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակվելիք պատժաչափը կազմում է 600․000 (վեց հարյուր հազար) ՀՀ դրամ:
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանը Արարատի և Վանոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 16․09․2024թ․ թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ է նշանակվել տուգանք 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, որին մասնակիորեն գումարվել է Լոռու մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 16․04․2024թ․ թիվ ԼԴ/0095/01/24 դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը, և վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանք 500․000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով, սակայն Մուշեղ Թումանյանի կողմից տուգանքը դեռևս չի վճարվել։ Այսինքն՝ Մուշեղ Թումանյանն ունի չկրած պատիժ, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասով, համաձայն որի՝ «Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:»։
Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով դատավճիռների համակցությամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Արարատի և Վանոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 16․09․2024թ․ թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 դատավճռով նշանակված 500․000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը և Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1․100․000 (մեկ միլիոն հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը: Միաժամանակ հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանը չի առարկել տուգանք պատժատեսակին, սակայն նշել է, որ ի վիճակի չէ նշանակված տուգանքն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել և միջնորդել է թույլատրել այն վճարել մեկ տարվա ընթացքում, ուստի Դատարանը, հաշվի առնելով կայուն եկամտի վերաբերյալ տեղեկությունների բացակայությունը, թույլատրելի է համարում նրա կողմից տուգանքը մաս առ մաս վճարելը՝ 1 տարի ժամկետում:
2․3․ Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը՝ մեղադրյալի հետագա պատշաճ վարքագիծը և պատժի կատարումն ապահովելու համար։
2.4. Գործով իրեղեն ապացույցներ, գույքային հայց, վարութային ծախսեր չկան, հետևաբար այդ հարցերը Դատարանը չի քննարկում։
2.5. Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալի գույքի արգելադրում չի կիրառվել, և դատավճիռ կայացնելիս հիմքեր չկան դրա կիրառման համար։
2.6. Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ապացույց ճանաչված փաստաթղթերը պետք է թողնել քրեական գործի նյութերում։
2.7. Սույն դատական ակտը կայացնելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-րդ, 33-րդ, 99-րդ, 347-350-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով։
3. Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերոգրյալից` Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Մուշեղ Գագիկի Թումանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի ութապատիկի չափով՝ 600․000 (վեց հարյուր հազար) ՀՀ դրամ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով՝ դատավճիռների համակցությամբ, նշանակված պատժին լրիվ գումարել Արարատի և Վանոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 16․09․2024թ․ թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 դատավճռով նշանակված 500․000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը և Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1․100․000 (մեկ միլիոն հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կանոններով Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի վճարման համար սահմանել 1 (մեկ) տարի ժամկետ և թույլատրել տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ յուրաքանչյուր ամիս հավասարաչափ վճարելու կարգով:
Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով):
ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«04» դեկտեմբերի 2025 թվական քաղաք Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)
ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ` ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` ԳՈՀԱՐ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ ԴԱՎԻԹ ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ ՄԱՆՈՒԿ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ՄՈՒՇԵՂ ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ
«Աջափնյակ 1» նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում արագացված վարույթով քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (ծնված` 1989 թվականի դեկտեմբերի 22-ին՝ Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, չի աշխատում, ամուրի, դատված՝ դատվածությունը չմարված, հաշվառման և բնակության հասցե՝ քաղաք Երևան, Սարյան փողոց, 27-րդ շենք, 49-րդ բնակարան)։
1․ Նկարագրական մաս.
2025 թվականի հունվարի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60131325 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հունիսի 20-ին Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2025 թվականի հունիսի 23-ին Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի հուլիսի 07-ին թիվ քրեական գործը մուտքագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որով 2025 թվականի հուլիսի 10-ին ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
2025 թվականի հոկտեմբերի 10-ին կիրառվել է արագացված վարույթ և իրականացվել են լրացուցիչ դատալսումներ։
1.1. Մեղադրանքի փաստական նկարագրություն.
Մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ նա, 1 տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 2025 թվականի հունվարի 9-ին վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես․ Մուշեղ Թումանյանը, 2025 թվականի հունվարի 1-ի թիվ 8250000588 որոշմամբ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 2025 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2026 թվականի հունվարի 1-ը զրկված վիճակում, այդ մասին պատշաճ ծանուցված լինելով, 2025 թվականի հունվարի 9-ին՝ ժամը 23:20-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Արշակունյաց փողոցում վարել է «ԲԻԴ» մակնիշի 37 BP 800 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոց, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից:
1.2. Արագացված վարույթի կարգ.
Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ և հայտնել, որ ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպան Մանուկ Մելքոնյանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները։
Դատարանը, քննարկելով միջնորդությունը և գտնելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը և բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
1.3. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված փաստաթղթերը, դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Լրացուցիչ դատալսումներում Դատարանը հետազոտել է հետևյալ փաստաթղթերը.
Դատվածության և հետախուզման առկայության վերաբերյալ ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 քրեական գործով 16․09․2024թ․ դատավճիռը, որոնց համաձայն՝ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ Արարատի և Վանոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 16․09․2024թ․ թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ է նշանակվել տուգանք 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, որին մասնակիորեն գումարվել է Լոռու մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 16․04․2024թ․ թիվ ԼԴ/0095/01/24 դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը, և վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանք 500․000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 15-18/
Պետական եկամուտների կոմիտեի շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի հարցվող ժամանակահատվածում Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի եկամտի վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
2․ Պատճառաբանական մաս.
2.1. Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանին վերագրված արարքներն ապացուցված են, դրանք ճիշտ են որակված և համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին:
2.2. Անդրադառնալով մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործությունների համար պատիժ նշանակելու հարցին` Դատարանն արձանագրում է.
Հանցանքը կատարելու պահին գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով պատիժ է նախատեսվում տուգանք` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներ` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյո՞ք Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) Մուշեղ Գագիկի Թումանյանը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքների համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ.
դ) Մուշեղ Գագիկի Թումանյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ չկան, իսկ որպես ծանրացնող հանգամանք դիտարկում է հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետ)։
2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանն արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս պետք է նշանակի պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։
2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…):»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ քրեական գործով արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…): Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»: (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետը)
Անդրադառնալով արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ քրեական գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-15-րդ կետերը):
Վկայակոչված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասովկատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն,
- ենթադրյալ հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը,
- նրա անձը բնութագրող՝ 2․2․1․ կետում նշված հանգամանքները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով:
(...)
3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։
(...)
5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
(...)
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:
(․․․)»։
Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ամենամեղմ պատժատեսակը՝ տուգանք` հանցանքի պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի ութապատիկի չափով։
«Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝ Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը կազմել է 75․000 դրամ:
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանին մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի վերաբերյալ տեղեկություն առկա չէ, ուստի Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելիս որպես ելակետ պետք է ընդունել նրա կողմից ենթադրյալ հանցանք կատարելու պահին գործող Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը, այսինքն՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը։ Նշված պայմաններում նրա նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակվելիք պատժաչափը կազմում է 600․000 (վեց հարյուր հազար) ՀՀ դրամ:
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանը Արարատի և Վանոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 16․09․2024թ․ թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ է նշանակվել տուգանք 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, որին մասնակիորեն գումարվել է Լոռու մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 16․04․2024թ․ թիվ ԼԴ/0095/01/24 դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը, և վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանք 500․000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով, սակայն Մուշեղ Թումանյանի կողմից տուգանքը դեռևս չի վճարվել։ Այսինքն՝ Մուշեղ Թումանյանն ունի չկրած պատիժ, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասով, համաձայն որի՝ «Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:»։
Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով դատավճիռների համակցությամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Արարատի և Վանոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 16․09․2024թ․ թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 դատավճռով նշանակված 500․000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը և Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1․100․000 (մեկ միլիոն հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը: Միաժամանակ հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանը չի առարկել տուգանք պատժատեսակին, սակայն նշել է, որ ի վիճակի չէ նշանակված տուգանքն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել և միջնորդել է թույլատրել այն վճարել մեկ տարվա ընթացքում, ուստի Դատարանը, հաշվի առնելով կայուն եկամտի վերաբերյալ տեղեկությունների բացակայությունը, թույլատրելի է համարում նրա կողմից տուգանքը մաս առ մաս վճարելը՝ 1 տարի ժամկետում:
2․3․ Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը՝ մեղադրյալի հետագա պատշաճ վարքագիծը և պատժի կատարումն ապահովելու համար։
2.4. Գործով իրեղեն ապացույցներ, գույքային հայց, վարութային ծախսեր չկան, հետևաբար այդ հարցերը Դատարանը չի քննարկում։
2.5. Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալի գույքի արգելադրում չի կիրառվել, և դատավճիռ կայացնելիս հիմքեր չկան դրա կիրառման համար։
2.6. Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ապացույց ճանաչված փաստաթղթերը պետք է թողնել քրեական գործի նյութերում։
2.7. Սույն դատական ակտը կայացնելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-րդ, 33-րդ, 99-րդ, 347-350-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով։
3. Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերոգրյալից` Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Մուշեղ Գագիկի Թումանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի ութապատիկի չափով՝ 600․000 (վեց հարյուր հազար) ՀՀ դրամ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով՝ դատավճիռների համակցությամբ, նշանակված պատժին լրիվ գումարել Արարատի և Վանոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 16․09․2024թ․ թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 դատավճռով նշանակված 500․000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը և Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1․100․000 (մեկ միլիոն հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կանոններով Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի վճարման համար սահմանել 1 (մեկ) տարի ժամկետ և թույլատրել տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ յուրաքանչյուր ամիս հավասարաչափ վճարելու կարգով:
Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով):
ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ
ԵԴ1/2386/01/25
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր
դատավորներ
դատական նիստերի քարտուղար
դատախազ
պաշտպան
մեղադրյալ
Վ.Ռշտունի
Մ.Պապոյան
Տ․Գրիգորյան
Ք․Բադալյան
Դ․Թադևոսյան
Մ․Մելքոնյան
Մ.Թումանյան
<<09>> փետրվարի 2026թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի՝ (ծնված` 1989 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ՝ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, չի աշխատում, ամուրի, նախկինում՝ դատապարտված, հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Սարյան փողոցի 27-րդ շենքի 49-րդ բնակարանում) վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև դատարան) 2025 թվականի դեկտեմբերի 4-ի դատավճռի դեմ պաշտպան Մանուկ Մելքոնյանի վերաքննիչ բողոքը,
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի հունվարի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Մ․Աբաջյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60131325 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հունիսի 20-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Բադալյանի որոշմամբ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում է հարուցվել հանրորեն վտանգավոր այն արարքը կատարելու համար, որ նա 2025 թվականի հունվարի 1-ի թիվ 8250000588 որոշմամբ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 2025 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2026 թվականի հունվարի 1-ը զրկված վիճակում, այդ մասին պատշաճ ծանուցված լինելով, 2025 թվականի հունվարի 9-ին՝ ժամը 23:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Արշակունյաց փողոցում վարել է <<ԲԻԴ>> մակնիշի 37BP800 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոց, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից:
2025 թվականի հունիսի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Մ․Աբաջյանի որոշմամբ Մուշեղ Թումանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի հուլիսի 7-ին թիվ 60131325 վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 4-ի դատավճռով Մուշեղ Գագիկի Թումանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ՝ տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի ութապատիկի չափով՝ 600․000 ՀՀ դրամ։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով՝ դատավճիռների համակցությամբ, նշանակված պատժին լրիվ գումարվել է Արարատի և Վայոց ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 16-ի թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 դատավճռով նշանակված 500․000 ՀՀ դրամ տուգանքը և Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 1․100․000 ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կանոններով Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի վճարման համար սահմանվել է 1 տարի ժամկետ և թույլատրվել է տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ յուրաքանչյուր ամիս հավասարաչափ վճարելու կարգով: Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Որոշվել է դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։
2026 թվականի հունվարի 12-ին վերը նշված դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի պաշտպան Մանուկ Մելքոնյանը (Վերաքննիչ դատարանում այն մուտքագրվել է 2026 թվականի հունվարի 14-ին)։
Թիվ ԵԴ1/2386/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2026 թվականի հունվարի 22-ին (Նախագահող դատավորի աշխատակազմին հանձնվել է 2026 թվականի հունվարի 23-ին):
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Պաշտպան Մանուկ Մելքոնյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ դատավճիռը ստանալուց հետո մեղադրյալը հայտնել է, որ իր ֆինանսական վիճակը վատացել է և հետագայում ի վիճակի չի լինի կատարել իր նկատմամբ կիրառված տուգանքի ձևով պատիժը:
Հաշվի առնելով վերը նշված հանգամանքը ինչպես նաև հետագայում պատժի նպատակների իրականացումը, հանրային աշխատանքների ձևով պատժատեսակի նշանակումն հնարավոր կլինի իրականացնել պատժի նպատակները:
Ելնելով վերոգրյալից՝ բողոքաբերը խնդրել է բեկանել դատարանի դատավճիռը և մեղադրյալ Մուշեղ Թումանյանի նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ նշանակված 1․100․000 ՀՀ դրամի չափով տուգանքը փոխարինել հանրային աշխատանքներով 270 ժամ տևողությամբ:
Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
Մեղադրյալ Մ․Թումանյանը վերը նշված հիմնավորումներով պնդեց պաշտպանի կողմից ներկայացված բողոքը։
Պաշտպան Մ․Մելքոնյանը չէր ներկայացել դատական նիստին, սակայն Վերաքննիչ դատարան ներկայացված գրությամբ խնդրել էր բողոքի քննությունն իրականացնել իր բացակայությամբ։
Դատախազ Դ․Թադևոսյանը չէր ներկայացել դատական նիստին, սակայն Վերաքննիչ դատարանի աշխատակազմի հետ հեռախոսազանգի ընթացքում հայտնել էր, որ չի առարկում նիստն իր բացակայությամբ իրականացնելու դեմ։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննությունն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, ուսումնասիրելով ներկայացված բողոքը և քրեական գործը, գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելու կամ խուսափելու համար, որը պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ է և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Պատժի տեսակի և չափի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է հաշվի առնի կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2019 թվականի դեկտեմբերի 20-ի թիվ ԱՎԴ/0056/01/17 որոշմամբ դիրքորոշում է արտահայտել, որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա` ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Հանցանքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը ճիշտ գնահատելու և հանցավորի նկատմամբ համաչափ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է, ի թիվս այլնի, հատուկ ուշադրություն դարձնել հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակին, հանցանքի կատարման գործիքին և հանցագործության իրադրությանը, պատճառված վնասի բնույթին, արարքի նկատմամբ անձի հոգեբանական վերաբերմունքին, հանցագործության նպատակին և շարժառիթին:
Թեև ընդունելի է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ որոշումները վերաբերում են նախկին իրավակարգավորումներին, այնուամենայնիվ դրանցում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները կիրառելի են։
Դատարանը նշել է, որ էական է մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, ենթադրյալ հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը, քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ առկա չեն, իսկ ծանրացնող հանգամանք է հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը։
Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտել է, որ մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ամենամեղմ պատժատեսակը՝ տուգանք` հանցանքի պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի ութապատիկի չափով։
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանին մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի վերաբերյալ տեղեկություն առկա չէ, ուստի դատարանը գտել է, որ նրա նկատմամբ տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելիս որպես ելակետ պետք է ընդունել նրա կողմից ենթադրյալ հանցանք կատարելու պահին գործող Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը, այսինքն՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը։ Նշված պայմաններում նրա նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակվելիք պատժաչափը կազմում է 600․000 (վեց հարյուր հազար) ՀՀ դրամ:
Դատարանը միաժամանակ արձանագրել է, որ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 16-ի թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 375․000 ՀՀ դրամի չափով, որին մասնակիորեն գումարվել է Լոռու մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի ապրիլի 16-ի թիվ ԼԴ/0095/01/24 դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը՝ 375․000 ՀՀ դրամը, և վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 500․000 ՀՀ դրամի չափով, սակայն Մուշեղ Թումանյանի կողմից տուգանքը դեռևս չի վճարվել։
Դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով դատավճիռների համակցությամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 16-ի թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 դատավճռով նշանակված 500․000 ՀՀ դրամ տուգանքը և Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1․100․000 ՀՀ դրամի չափով։
Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանը չի առարկել տուգանք պատժատեսակին, սակայն նշել է, որ ի վիճակի չէ նշանակված տուգանքն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել և միջնորդել է թույլատրել այն վճարել մեկ տարվա ընթացքում, ուստի դատարանը, հաշվի առնելով կայուն եկամտի վերաբերյալ տեղեկությունների բացակայությունը, թույլատրելի է համարել նրա կողմից տուգանքը մաս առ մաս վճարելը՝ 1 տարի ժամկետում։
Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում նշել, որ դատարանը գործում առկա հանգամանքների համալիր հետազոտման արդյունքում մեղադրյալ Մուշեղ Թումանյանի նկատմամբ իրավաչափորեն նշանակել է համաչափ պատիժ, որը բավարար է պատժի նպատակների, այն է՝ սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործություններ կանխմանը հասնելու համար:
Մասնավորապես՝ էական նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Մուշեղ Թումանյանը ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, չի առարկել տուգանք պատժատեսակ նշանակելու դեմ, կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք: Այսինքն՝ գործում առկա չեն այնպիսի հանգամանքներ, որոնք կարող են վկայել, որ դատարանի կողմից նշանակված պատիժն անհամաչափ է մեղադրյալ Մուշեղ Թումանյանի կողմից կատարված հանցանքին։
Հարկ է նշել նաև, որ դատարանը մեղադրյալ Մուշեղ Թումանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտել նախկինում դատապարտված լինելը և տվյալ քրեական գործով նշանակված տուգանք պատժատեսակին իրավաչափորեն գումարել է նախկին դատավճռով նշանակված տուգանքը։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ Վերաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը միայն այն դեպքերում, երբ առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները, կամ առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, կամ առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս վերոնշյալ պահանջների չպահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված։ Այլ կերպ ասած՝ պատիժն ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու հիմքով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը փոփոխելիս վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է պատճառաբանել, թե պատժի նշանակման հատկապես որ սկզբունքը կամ սկզբունքները չեն պահպանվել, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որ հանգամանքները հաշվի չեն առնվել և արդյոք այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն է հանգեցրել անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։ Այսինքն` եթե վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, պետք է պատճառաբանի, թե ինչում է արտահայտվել պատժի խստության կամ մեղմության ակնհայտությունը: Իսկ տվյալ դեպքում, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժն ակնհայտ մեղմ չէ:
Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի այն խնդրանքին, որ իր նկատմամբ նշանակվի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակ համարվող հանրային աշխատանքը, ապա Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում նշել, որ քննարկման առարկա կարող է դարձնել միայն տվյալ քրեական գործով Մուշեղ Թումանյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի արդարացի լինելը, իսկ Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 16-ի թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 դատավճռով վերջինի նկատմամբ նշանակված տուգանքը սույն բողոքի շրջանակներում քննարկման առարկա դարձվել չի կարող։
Բացի այդ՝ հանրային աշխատանքներ պատժատեսակի նշանակման վերաբերյալ օրենսդիրը նախատեսել է կարգավորում, որ եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը` երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով, կամ նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Այսինքն՝ առկա է դատավճռի կայացումից հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով տուգանքի վճարման ժամկետը երկարաձգելու կամ այն հանրային աշխատանքներով փոխարինելու հնարավորություն։
Այսպիսով հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ քրեական գործում առկա հանգամանքների ամբողջական գնահատման արդյունքում դատարանը իրավաչափորեն նշանակել է սանկցիայով ամենամեղմ պատիժ հանդիսացող տուգանք պատժատեսակը, այն օրինական է, հիմնավոր և բեկանելու հիմքեր առկա չեն:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 371-րդ և 380-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
Պաշտպան Մանուկ Մելքոնյանի բողոքը մերժել՝ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 4-ի ԵԴ1/2386/01/25 թվակիր դատավճիռը թողնելով անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ․ՊԱՊՈՅԱՆ
Տ․ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր
դատավորներ
դատական նիստերի քարտուղար
դատախազ
պաշտպան
մեղադրյալ
Վ.Ռշտունի
Մ.Պապոյան
Տ․Գրիգորյան
Ք․Բադալյան
Դ․Թադևոսյան
Մ․Մելքոնյան
Մ.Թումանյան
<<09>> փետրվարի 2026թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի՝ (ծնված` 1989 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ՝ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, չի աշխատում, ամուրի, նախկինում՝ դատապարտված, հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Սարյան փողոցի 27-րդ շենքի 49-րդ բնակարանում) վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև դատարան) 2025 թվականի դեկտեմբերի 4-ի դատավճռի դեմ պաշտպան Մանուկ Մելքոնյանի վերաքննիչ բողոքը,
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի հունվարի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Մ․Աբաջյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60131325 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հունիսի 20-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Բադալյանի որոշմամբ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում է հարուցվել հանրորեն վտանգավոր այն արարքը կատարելու համար, որ նա 2025 թվականի հունվարի 1-ի թիվ 8250000588 որոշմամբ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 2025 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2026 թվականի հունվարի 1-ը զրկված վիճակում, այդ մասին պատշաճ ծանուցված լինելով, 2025 թվականի հունվարի 9-ին՝ ժամը 23:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Արշակունյաց փողոցում վարել է <<ԲԻԴ>> մակնիշի 37BP800 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոց, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից:
2025 թվականի հունիսի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Մ․Աբաջյանի որոշմամբ Մուշեղ Թումանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի հուլիսի 7-ին թիվ 60131325 վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 4-ի դատավճռով Մուշեղ Գագիկի Թումանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ՝ տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի ութապատիկի չափով՝ 600․000 ՀՀ դրամ։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով՝ դատավճիռների համակցությամբ, նշանակված պատժին լրիվ գումարվել է Արարատի և Վայոց ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 16-ի թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 դատավճռով նշանակված 500․000 ՀՀ դրամ տուգանքը և Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 1․100․000 ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կանոններով Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի վճարման համար սահմանվել է 1 տարի ժամկետ և թույլատրվել է տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ յուրաքանչյուր ամիս հավասարաչափ վճարելու կարգով: Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Որոշվել է դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։
2026 թվականի հունվարի 12-ին վերը նշված դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի պաշտպան Մանուկ Մելքոնյանը (Վերաքննիչ դատարանում այն մուտքագրվել է 2026 թվականի հունվարի 14-ին)։
Թիվ ԵԴ1/2386/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2026 թվականի հունվարի 22-ին (Նախագահող դատավորի աշխատակազմին հանձնվել է 2026 թվականի հունվարի 23-ին):
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Պաշտպան Մանուկ Մելքոնյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ դատավճիռը ստանալուց հետո մեղադրյալը հայտնել է, որ իր ֆինանսական վիճակը վատացել է և հետագայում ի վիճակի չի լինի կատարել իր նկատմամբ կիրառված տուգանքի ձևով պատիժը:
Հաշվի առնելով վերը նշված հանգամանքը ինչպես նաև հետագայում պատժի նպատակների իրականացումը, հանրային աշխատանքների ձևով պատժատեսակի նշանակումն հնարավոր կլինի իրականացնել պատժի նպատակները:
Ելնելով վերոգրյալից՝ բողոքաբերը խնդրել է բեկանել դատարանի դատավճիռը և մեղադրյալ Մուշեղ Թումանյանի նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ նշանակված 1․100․000 ՀՀ դրամի չափով տուգանքը փոխարինել հանրային աշխատանքներով 270 ժամ տևողությամբ:
Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
Մեղադրյալ Մ․Թումանյանը վերը նշված հիմնավորումներով պնդեց պաշտպանի կողմից ներկայացված բողոքը։
Պաշտպան Մ․Մելքոնյանը չէր ներկայացել դատական նիստին, սակայն Վերաքննիչ դատարան ներկայացված գրությամբ խնդրել էր բողոքի քննությունն իրականացնել իր բացակայությամբ։
Դատախազ Դ․Թադևոսյանը չէր ներկայացել դատական նիստին, սակայն Վերաքննիչ դատարանի աշխատակազմի հետ հեռախոսազանգի ընթացքում հայտնել էր, որ չի առարկում նիստն իր բացակայությամբ իրականացնելու դեմ։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննությունն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, ուսումնասիրելով ներկայացված բողոքը և քրեական գործը, գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելու կամ խուսափելու համար, որը պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ է և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Պատժի տեսակի և չափի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է հաշվի առնի կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2019 թվականի դեկտեմբերի 20-ի թիվ ԱՎԴ/0056/01/17 որոշմամբ դիրքորոշում է արտահայտել, որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա` ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Հանցանքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը ճիշտ գնահատելու և հանցավորի նկատմամբ համաչափ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է, ի թիվս այլնի, հատուկ ուշադրություն դարձնել հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակին, հանցանքի կատարման գործիքին և հանցագործության իրադրությանը, պատճառված վնասի բնույթին, արարքի նկատմամբ անձի հոգեբանական վերաբերմունքին, հանցագործության նպատակին և շարժառիթին:
Թեև ընդունելի է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ որոշումները վերաբերում են նախկին իրավակարգավորումներին, այնուամենայնիվ դրանցում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները կիրառելի են։
Դատարանը նշել է, որ էական է մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, ենթադրյալ հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը, քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ առկա չեն, իսկ ծանրացնող հանգամանք է հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը։
Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտել է, որ մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ամենամեղմ պատժատեսակը՝ տուգանք` հանցանքի պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի ութապատիկի չափով։
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանին մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի վերաբերյալ տեղեկություն առկա չէ, ուստի դատարանը գտել է, որ նրա նկատմամբ տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելիս որպես ելակետ պետք է ընդունել նրա կողմից ենթադրյալ հանցանք կատարելու պահին գործող Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը, այսինքն՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը։ Նշված պայմաններում նրա նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակվելիք պատժաչափը կազմում է 600․000 (վեց հարյուր հազար) ՀՀ դրամ:
Դատարանը միաժամանակ արձանագրել է, որ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 16-ի թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 375․000 ՀՀ դրամի չափով, որին մասնակիորեն գումարվել է Լոռու մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի ապրիլի 16-ի թիվ ԼԴ/0095/01/24 դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը՝ 375․000 ՀՀ դրամը, և վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 500․000 ՀՀ դրամի չափով, սակայն Մուշեղ Թումանյանի կողմից տուգանքը դեռևս չի վճարվել։
Դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով դատավճիռների համակցությամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 16-ի թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 դատավճռով նշանակված 500․000 ՀՀ դրամ տուգանքը և Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1․100․000 ՀՀ դրամի չափով։
Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանը չի առարկել տուգանք պատժատեսակին, սակայն նշել է, որ ի վիճակի չէ նշանակված տուգանքն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել և միջնորդել է թույլատրել այն վճարել մեկ տարվա ընթացքում, ուստի դատարանը, հաշվի առնելով կայուն եկամտի վերաբերյալ տեղեկությունների բացակայությունը, թույլատրելի է համարել նրա կողմից տուգանքը մաս առ մաս վճարելը՝ 1 տարի ժամկետում։
Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում նշել, որ դատարանը գործում առկա հանգամանքների համալիր հետազոտման արդյունքում մեղադրյալ Մուշեղ Թումանյանի նկատմամբ իրավաչափորեն նշանակել է համաչափ պատիժ, որը բավարար է պատժի նպատակների, այն է՝ սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործություններ կանխմանը հասնելու համար:
Մասնավորապես՝ էական նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Մուշեղ Թումանյանը ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, չի առարկել տուգանք պատժատեսակ նշանակելու դեմ, կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք: Այսինքն՝ գործում առկա չեն այնպիսի հանգամանքներ, որոնք կարող են վկայել, որ դատարանի կողմից նշանակված պատիժն անհամաչափ է մեղադրյալ Մուշեղ Թումանյանի կողմից կատարված հանցանքին։
Հարկ է նշել նաև, որ դատարանը մեղադրյալ Մուշեղ Թումանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտել նախկինում դատապարտված լինելը և տվյալ քրեական գործով նշանակված տուգանք պատժատեսակին իրավաչափորեն գումարել է նախկին դատավճռով նշանակված տուգանքը։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ Վերաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը միայն այն դեպքերում, երբ առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները, կամ առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, կամ առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս վերոնշյալ պահանջների չպահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված։ Այլ կերպ ասած՝ պատիժն ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու հիմքով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը փոփոխելիս վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է պատճառաբանել, թե պատժի նշանակման հատկապես որ սկզբունքը կամ սկզբունքները չեն պահպանվել, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որ հանգամանքները հաշվի չեն առնվել և արդյոք այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն է հանգեցրել անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։ Այսինքն` եթե վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, պետք է պատճառաբանի, թե ինչում է արտահայտվել պատժի խստության կամ մեղմության ակնհայտությունը: Իսկ տվյալ դեպքում, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժն ակնհայտ մեղմ չէ:
Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի այն խնդրանքին, որ իր նկատմամբ նշանակվի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակ համարվող հանրային աշխատանքը, ապա Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում նշել, որ քննարկման առարկա կարող է դարձնել միայն տվյալ քրեական գործով Մուշեղ Թումանյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի արդարացի լինելը, իսկ Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 16-ի թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 դատավճռով վերջինի նկատմամբ նշանակված տուգանքը սույն բողոքի շրջանակներում քննարկման առարկա դարձվել չի կարող։
Բացի այդ՝ հանրային աշխատանքներ պատժատեսակի նշանակման վերաբերյալ օրենսդիրը նախատեսել է կարգավորում, որ եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը` երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով, կամ նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Այսինքն՝ առկա է դատավճռի կայացումից հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով տուգանքի վճարման ժամկետը երկարաձգելու կամ այն հանրային աշխատանքներով փոխարինելու հնարավորություն։
Այսպիսով հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ քրեական գործում առկա հանգամանքների ամբողջական գնահատման արդյունքում դատարանը իրավաչափորեն նշանակել է սանկցիայով ամենամեղմ պատիժ հանդիսացող տուգանք պատժատեսակը, այն օրինական է, հիմնավոր և բեկանելու հիմքեր առկա չեն:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 371-րդ և 380-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
Պաշտպան Մանուկ Մելքոնյանի բողոքը մերժել՝ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 4-ի ԵԴ1/2386/01/25 թվակիր դատավճիռը թողնելով անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ․ՊԱՊՈՅԱՆ
Տ․ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/2386/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 07-07-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 60131325 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Մուշեղ Գագիկի Թումանյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 1 տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 2025թվականի հունվարի 9-ին վարել է տրանսպորտային միջոց։ |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Մուշեղ |
| Ազգանուն | Թումանյան |
| Հայրանուն | Գագիկի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 344 Մաս 1 Կետ /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Դատվածություն | |
| Դատվածություն | նախկինում դատապարտված |
| Վիճակագրական տողի համարը | 15․4 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.1 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 07-07-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Վահե |
| Ազգանուն | Ջիվանյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 10-07-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/2386/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹՆ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «10» հուլիսի 2025թ․ ք. Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Վ.Ջիվանյանս, ուսումնասիրելով թիվ ԵԴ1/2386/01/25 քրեական գործը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի 2025 թվականի հուլիսի 07-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում մուտքագրվել է քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մուշեղ Գառնիկի Թումանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որը 2025 թվականի հուլիսի 08-ին հանձնվել է ինձ։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 310-րդ հոդվածներով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի 1. Քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Մուշեղ Գառնիկի Թումանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ստանձնել վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ (դռնբաց) 2025 թվականի հուլիսի 24-ին՝ ժամը 12։30-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի «Աջափնյակ 1» նստավայրում։ 2. Որոշման պատճենը երկօրյա ժամկետում ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ դրան կցելով նրա իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթ, ներառյալ նախնական դատալսումների ընթացքում քննարկման ենթակա հարցերի ցանկը և դրանց կապակցությամբ միջնորդություններ ներկայացնելու իրավունքի մասին պարզաբանում: ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Դ․ |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Մուշեղ |
| Ազգանուն | Թումանյան |
| Հայրանուն | Գառնիկ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 24-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 24-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 20-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 20-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Այլ նշումներ | Մեղադրյալին հանրային պաշտպանով ապահովելու համար նիստը հետաձգվեց։ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 11-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 11-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Որոշում | Մեղադրյալի և պաշտպանի բացակայության հիմքով դատական նիստը հետաձգվեց: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 10-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 10-10-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 10-10-2025 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 20-11-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 20-11-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Դատական նիստի տևողությունը | 6 |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 04-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 09:50 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 04-12-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
| Դատական նիստի տևողությունը | 6 |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 04-12-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Մուշեղ |
| Ազգանուն | Թումանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 04-12-2025 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Տուգանք |
| Այլ պատժաչափեր | Պատիժ նշանակելը դատավճիռների համակցության դեպքում (ՀՀ քր. օր. 75 հոդված) |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/2386/01/25 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ «04» դեկտեմբերի 2025 թվական քաղաք Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ` ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆԻ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` ԳՈՀԱՐ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ` ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ ԴԱՎԻԹ ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ ՄԱՆՈՒԿ ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ՄՈՒՇԵՂ ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻ «Աջափնյակ 1» նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում արագացված վարույթով քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով (ծնված` 1989 թվականի դեկտեմբերի 22-ին՝ Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, չի աշխատում, ամուրի, դատված՝ դատվածությունը չմարված, հաշվառման և բնակության հասցե՝ քաղաք Երևան, Սարյան փողոց, 27-րդ շենք, 49-րդ բնակարան)։ 1․ Նկարագրական մաս. 2025 թվականի հունվարի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60131325 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի հունիսի 20-ին Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ 2025 թվականի հունիսի 23-ին Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ 2025 թվականի հուլիսի 07-ին թիվ քրեական գործը մուտքագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որով 2025 թվականի հուլիսի 10-ին ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ։ 2025 թվականի հոկտեմբերի 10-ին կիրառվել է արագացված վարույթ և իրականացվել են լրացուցիչ դատալսումներ։ 1.1. Մեղադրանքի փաստական նկարագրություն. Մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ նա, 1 տարի ժամկետով զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 2025 թվականի հունվարի 9-ին վարել է տրանսպորտային միջոց: Այսպես․ Մուշեղ Թումանյանը, 2025 թվականի հունվարի 1-ի թիվ 8250000588 որոշմամբ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 2025 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2026 թվականի հունվարի 1-ը զրկված վիճակում, այդ մասին պատշաճ ծանուցված լինելով, 2025 թվականի հունվարի 9-ին՝ ժամը 23:20-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Արշակունյաց փողոցում վարել է «ԲԻԴ» մակնիշի 37 BP 800 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոց, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից: 1.2. Արագացված վարույթի կարգ. Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ և հայտնել, որ ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպան Մանուկ Մելքոնյանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները։ Դատարանը, քննարկելով միջնորդությունը և գտնելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը և բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։ 1.3. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված փաստաթղթերը, դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները. Լրացուցիչ դատալսումներում Դատարանը հետազոտել է հետևյալ փաստաթղթերը. Դատվածության և հետախուզման առկայության վերաբերյալ ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 քրեական գործով 16․09․2024թ․ դատավճիռը, որոնց համաձայն՝ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ Արարատի և Վանոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 16․09․2024թ․ թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ է նշանակվել տուգանք 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, որին մասնակիորեն գումարվել է Լոռու մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 16․04․2024թ․ թիվ ԼԴ/0095/01/24 դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը, և վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանք 500․000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։ /Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 15-18/ Պետական եկամուտների կոմիտեի շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի հարցվող ժամանակահատվածում Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի եկամտի վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ։ /Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/ Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի վերաբերյալ տեղեկատվություն առկա չէ։ /Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/ 2․ Պատճառաբանական մաս. 2.1. Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանին վերագրված արարքներն ապացուցված են, դրանք ճիշտ են որակված և համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին: 2.2. Անդրադառնալով մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործությունների համար պատիժ նշանակելու հարցին` Դատարանն արձանագրում է. Հանցանքը կատարելու պահին գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով պատիժ է նախատեսվում տուգանք` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներ` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով: Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին. ա) ապացուցված են արդյո՞ք Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները. բ) Մուշեղ Գագիկի Թումանյանը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքների համար. գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ. դ) Մուշեղ Գագիկի Թումանյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. 2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ չկան, իսկ որպես ծանրացնող հանգամանք դիտարկում է հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետ)։ 2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանն արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս պետք է նշանակի պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։ 2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (…):»: Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝ ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ քրեական գործով արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…): Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»: (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետը) Անդրադառնալով արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ քրեական գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-15-րդ կետերը): Վկայակոչված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները. - մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասովկատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, - ենթադրյալ հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը, - նրա անձը բնութագրող՝ 2․2․1․ կետում նշված հանգամանքները։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Տուգանքը դրամական տուժանք է, որը նշանակվում է սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում և չափերով: (...) 3. Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։ (...) 5. Հանցանք կատարած անձի եկամտի բացակայության կամ դրա չափը պարզելու անհնարինության դեպքում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով, եթե հանցանք կատարած անձի եկամուտն առաջացել է հանցանքն ավարտվելուց հետո։ Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից: (...) 7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։ 8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը` 1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով, 2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: (․․․)»։ Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ամենամեղմ պատժատեսակը՝ տուգանք` հանցանքի պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի ութապատիկի չափով։ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝ Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը կազմել է 75․000 դրամ: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանին մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի վերաբերյալ տեղեկություն առկա չէ, ուստի Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելիս որպես ելակետ պետք է ընդունել նրա կողմից ենթադրյալ հանցանք կատարելու պահին գործող Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը, այսինքն՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը։ Նշված պայմաններում նրա նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակվելիք պատժաչափը կազմում է 600․000 (վեց հարյուր հազար) ՀՀ դրամ: Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանը Արարատի և Վանոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 16․09․2024թ․ թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ է նշանակվել տուգանք 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով, որին մասնակիորեն գումարվել է Լոռու մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 16․04․2024թ․ թիվ ԼԴ/0095/01/24 դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը՝ 375․000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը, և վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանք 500․000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով, սակայն Մուշեղ Թումանյանի կողմից տուգանքը դեռևս չի վճարվել։ Այսինքն՝ Մուշեղ Թումանյանն ունի չկրած պատիժ, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասով, համաձայն որի՝ «Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:»։ Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով դատավճիռների համակցությամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Արարատի և Վանոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 16․09․2024թ․ թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 դատավճռով նշանակված 500․000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը և Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1․100․000 (մեկ միլիոն հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։ 2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը: Միաժամանակ հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանը չի առարկել տուգանք պատժատեսակին, սակայն նշել է, որ ի վիճակի չէ նշանակված տուգանքն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել և միջնորդել է թույլատրել այն վճարել մեկ տարվա ընթացքում, ուստի Դատարանը, հաշվի առնելով կայուն եկամտի վերաբերյալ տեղեկությունների բացակայությունը, թույլատրելի է համարում նրա կողմից տուգանքը մաս առ մաս վճարելը՝ 1 տարի ժամկետում: 2․3․ Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը՝ մեղադրյալի հետագա պատշաճ վարքագիծը և պատժի կատարումն ապահովելու համար։ 2.4. Գործով իրեղեն ապացույցներ, գույքային հայց, վարութային ծախսեր չկան, հետևաբար այդ հարցերը Դատարանը չի քննարկում։ 2.5. Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալի գույքի արգելադրում չի կիրառվել, և դատավճիռ կայացնելիս հիմքեր չկան դրա կիրառման համար։ 2.6. Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ապացույց ճանաչված փաստաթղթերը պետք է թողնել քրեական գործի նյութերում։ 2.7. Սույն դատական ակտը կայացնելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-րդ, 33-րդ, 99-րդ, 347-350-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով։ 3. Եզրափակիչ մաս. Ելնելով վերոգրյալից` Դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Մուշեղ Գագիկի Թումանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի ութապատիկի չափով՝ 600․000 (վեց հարյուր հազար) ՀՀ դրամ։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով՝ դատավճիռների համակցությամբ, նշանակված պատժին լրիվ գումարել Արարատի և Վանոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 16․09․2024թ․ թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 դատավճռով նշանակված 500․000 (հինգ հարյուր հազար) ՀՀ դրամ տուգանքը և Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1․100․000 (մեկ միլիոն հարյուր հազար) ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կանոններով Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի վճարման համար սահմանել 1 (մեկ) տարի ժամկետ և թույլատրել տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ յուրաքանչյուր ամիս հավասարաչափ վճարելու կարգով: Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով): ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 04-12-2025 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 20-01-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 49 թերթ, 89 թերթ: |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 14-01-2026 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 20-01-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 49 թերթ, 89 թերթ |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-6816/26 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/2386/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 14-01-2026 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 12-01-2026 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Պաշտպան |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Մանուկ |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Մուշեղ Թումանյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել և փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 04.12.2025թ. դատավճիռը : Մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ նշանակված 1․100․000 ՀՀ դրամի չափով տուգանքը փոխարինել հանրային աշխատանքներով 270 ժամ տևողությամբ : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 22-01-2026 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 15․4 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 22-01-2026 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Վազգեն |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մխիթար |
| Ազգանուն | Պապոյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Տաթևիկ |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 23-01-2026 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 03-02-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | Նախագահող դատավոր Վ.Ռշտունու՝ որպես Երևանի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետի ատեստավորման հանձնաժողովի նախագահ, գիտական խորհրդի նիստին մասնակցելու պատճառով: |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 09-02-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 09-02-2026 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Մուշեղ |
| Ազգանուն | Թումանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/2386/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) Նախագահող դատավոր դատավորներ դատական նիստերի քարտուղար դատախազ պաշտպան մեղադրյալ Վ.Ռշտունի Մ.Պապոյան Տ․Գրիգորյան Ք․Բադալյան Դ․Թադևոսյան Մ․Մելքոնյան Մ.Թումանյան <<09>> փետրվարի 2026թ. ք.Երևան դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի՝ (ծնված` 1989 թվականի դեկտեմբերի 22-ին Երևան քաղաքում, ազգությամբ՝ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, չի աշխատում, ամուրի, նախկինում՝ դատապարտված, հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Սարյան փողոցի 27-րդ շենքի 49-րդ բնակարանում) վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև դատարան) 2025 թվականի դեկտեմբերի 4-ի դատավճռի դեմ պաշտպան Մանուկ Մելքոնյանի վերաքննիչ բողոքը, ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2025 թվականի հունվարի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Մ․Աբաջյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 60131325 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի հունիսի 20-ին Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա․Բադալյանի որոշմամբ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում է հարուցվել հանրորեն վտանգավոր այն արարքը կատարելու համար, որ նա 2025 թվականի հունվարի 1-ի թիվ 8250000588 որոշմամբ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 2025 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2026 թվականի հունվարի 1-ը զրկված վիճակում, այդ մասին պատշաճ ծանուցված լինելով, 2025 թվականի հունվարի 9-ին՝ ժամը 23:20-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Արշակունյաց փողոցում վարել է <<ԲԻԴ>> մակնիշի 37BP800 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոց, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից: 2025 թվականի հունիսի 23-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնի քննիչ Մ․Աբաջյանի որոշմամբ Մուշեղ Թումանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ 2025 թվականի հուլիսի 7-ին թիվ 60131325 վարույթի նյութերը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 4-ի դատավճռով Մուշեղ Գագիկի Թումանյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակվել է պատիժ՝ տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի ութապատիկի չափով՝ 600․000 ՀՀ դրամ։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի կանոններով՝ դատավճիռների համակցությամբ, նշանակված պատժին լրիվ գումարվել է Արարատի և Վայոց ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 16-ի թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 դատավճռով նշանակված 500․000 ՀՀ դրամ տուգանքը և Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 1․100․000 ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կանոններով Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի վճարման համար սահմանվել է 1 տարի ժամկետ և թույլատրվել է տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ յուրաքանչյուր ամիս հավասարաչափ վճարելու կարգով: Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնվել է անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Որոշվել է դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։ 2026 թվականի հունվարի 12-ին վերը նշված դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի պաշտպան Մանուկ Մելքոնյանը (Վերաքննիչ դատարանում այն մուտքագրվել է 2026 թվականի հունվարի 14-ին)։ Թիվ ԵԴ1/2386/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2026 թվականի հունվարի 22-ին (Նախագահող դատավորի աշխատակազմին հանձնվել է 2026 թվականի հունվարի 23-ին): Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Պաշտպան Մանուկ Մելքոնյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ դատավճիռը ստանալուց հետո մեղադրյալը հայտնել է, որ իր ֆինանսական վիճակը վատացել է և հետագայում ի վիճակի չի լինի կատարել իր նկատմամբ կիրառված տուգանքի ձևով պատիժը: Հաշվի առնելով վերը նշված հանգամանքը ինչպես նաև հետագայում պատժի նպատակների իրականացումը, հանրային աշխատանքների ձևով պատժատեսակի նշանակումն հնարավոր կլինի իրականացնել պատժի նպատակները: Ելնելով վերոգրյալից՝ բողոքաբերը խնդրել է բեկանել դատարանի դատավճիռը և մեղադրյալ Մուշեղ Թումանյանի նկատմամբ որպես վերջնական պատիժ նշանակված 1․100․000 ՀՀ դրամի չափով տուգանքը փոխարինել հանրային աշխատանքներով 270 ժամ տևողությամբ: Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները. Մեղադրյալ Մ․Թումանյանը վերը նշված հիմնավորումներով պնդեց պաշտպանի կողմից ներկայացված բողոքը։ Պաշտպան Մ․Մելքոնյանը չէր ներկայացել դատական նիստին, սակայն Վերաքննիչ դատարան ներկայացված գրությամբ խնդրել էր բողոքի քննությունն իրականացնել իր բացակայությամբ։ Դատախազ Դ․Թադևոսյանը չէր ներկայացել դատական նիստին, սակայն Վերաքննիչ դատարանի աշխատակազմի հետ հեռախոսազանգի ընթացքում հայտնել էր, որ չի առարկում նիստն իր բացակայությամբ իրականացնելու դեմ։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննությունն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: Վերաքննիչ դատարանը, ուսումնասիրելով ներկայացված բողոքը և քրեական գործը, գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածը պատասխանատվություն է նախատեսում տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելու կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելու կամ խուսափելու համար, որը պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ է և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Պատժի տեսակի և չափի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է հաշվի առնի կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2019 թվականի դեկտեմբերի 20-ի թիվ ԱՎԴ/0056/01/17 որոշմամբ դիրքորոշում է արտահայտել, որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա` ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Հանցանքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը ճիշտ գնահատելու և հանցավորի նկատմամբ համաչափ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է, ի թիվս այլնի, հատուկ ուշադրություն դարձնել հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակին, հանցանքի կատարման գործիքին և հանցագործության իրադրությանը, պատճառված վնասի բնույթին, արարքի նկատմամբ անձի հոգեբանական վերաբերմունքին, հանցագործության նպատակին և շարժառիթին: Թեև ընդունելի է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ որոշումները վերաբերում են նախկին իրավակարգավորումներին, այնուամենայնիվ դրանցում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները կիրառելի են։ Դատարանը նշել է, որ էական է մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, ենթադրյալ հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը, քրեական պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ առկա չեն, իսկ ծանրացնող հանգամանք է հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը։ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտել է, որ մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված ամենամեղմ պատժատեսակը՝ տուգանք` հանցանքի պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի ութապատիկի չափով։ Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանին մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի վերաբերյալ տեղեկություն առկա չէ, ուստի դատարանը գտել է, որ նրա նկատմամբ տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելիս որպես ելակետ պետք է ընդունել նրա կողմից ենթադրյալ հանցանք կատարելու պահին գործող Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը, այսինքն՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը։ Նշված պայմաններում նրա նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակվելիք պատժաչափը կազմում է 600․000 (վեց հարյուր հազար) ՀՀ դրամ: Դատարանը միաժամանակ արձանագրել է, որ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 16-ի թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 դատավճռով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 375․000 ՀՀ դրամի չափով, որին մասնակիորեն գումարվել է Լոռու մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի ապրիլի 16-ի թիվ ԼԴ/0095/01/24 դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը՝ 375․000 ՀՀ դրամը, և վերջնական պատիժ է նշանակվել տուգանք՝ 500․000 ՀՀ դրամի չափով, սակայն Մուշեղ Թումանյանի կողմից տուգանքը դեռևս չի վճարվել։ Դատարանը գտել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով դատավճիռների համակցությամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 16-ի թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 դատավճռով նշանակված 500․000 ՀՀ դրամ տուգանքը և Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1․100․000 ՀՀ դրամի չափով։ Հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանը չի առարկել տուգանք պատժատեսակին, սակայն նշել է, որ ի վիճակի չէ նշանակված տուգանքն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել և միջնորդել է թույլատրել այն վճարել մեկ տարվա ընթացքում, ուստի դատարանը, հաշվի առնելով կայուն եկամտի վերաբերյալ տեղեկությունների բացակայությունը, թույլատրելի է համարել նրա կողմից տուգանքը մաս առ մաս վճարելը՝ 1 տարի ժամկետում։ Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում նշել, որ դատարանը գործում առկա հանգամանքների համալիր հետազոտման արդյունքում մեղադրյալ Մուշեղ Թումանյանի նկատմամբ իրավաչափորեն նշանակել է համաչափ պատիժ, որը բավարար է պատժի նպատակների, այն է՝ սոցիալական արդարության վերականգմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործություններ կանխմանը հասնելու համար: Մասնավորապես՝ էական նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Մուշեղ Թումանյանը ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել, չի առարկել տուգանք պատժատեսակ նշանակելու դեմ, կատարել է ոչ մեծ ծանրության հանցանք: Այսինքն՝ գործում առկա չեն այնպիսի հանգամանքներ, որոնք կարող են վկայել, որ դատարանի կողմից նշանակված պատիժն անհամաչափ է մեղադրյալ Մուշեղ Թումանյանի կողմից կատարված հանցանքին։ Հարկ է նշել նաև, որ դատարանը մեղադրյալ Մուշեղ Թումանյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտել նախկինում դատապարտված լինելը և տվյալ քրեական գործով նշանակված տուգանք պատժատեսակին իրավաչափորեն գումարել է նախկին դատավճռով նշանակված տուգանքը։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ Վերաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը միայն այն դեպքերում, երբ առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները, կամ առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, կամ առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս վերոնշյալ պահանջների չպահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված։ Այլ կերպ ասած՝ պատիժն ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու հիմքով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը փոփոխելիս վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է պատճառաբանել, թե պատժի նշանակման հատկապես որ սկզբունքը կամ սկզբունքները չեն պահպանվել, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որ հանգամանքները հաշվի չեն առնվել և արդյոք այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն է հանգեցրել անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման։ Այսինքն` եթե վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, պետք է պատճառաբանի, թե ինչում է արտահայտվել պատժի խստության կամ մեղմության ակնհայտությունը: Իսկ տվյալ դեպքում, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակված պատիժն ակնհայտ մեղմ չէ: Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի այն խնդրանքին, որ իր նկատմամբ նշանակվի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակ համարվող հանրային աշխատանքը, ապա Վերաքննիչ դատարանը նախ հարկ է համարում նշել, որ քննարկման առարկա կարող է դարձնել միայն տվյալ քրեական գործով Մուշեղ Թումանյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի արդարացի լինելը, իսկ Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 16-ի թիվ ԱՎԴ4/0074/01/24 դատավճռով վերջինի նկատմամբ նշանակված տուգանքը սույն բողոքի շրջանակներում քննարկման առարկա դարձվել չի կարող։ Բացի այդ՝ հանրային աշխատանքներ պատժատեսակի նշանակման վերաբերյալ օրենսդիրը նախատեսել է կարգավորում, որ եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը` երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով, կամ նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: Այսինքն՝ առկա է դատավճռի կայացումից հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով տուգանքի վճարման ժամկետը երկարաձգելու կամ այն հանրային աշխատանքներով փոխարինելու հնարավորություն։ Այսպիսով հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ քրեական գործում առկա հանգամանքների ամբողջական գնահատման արդյունքում դատարանը իրավաչափորեն նշանակել է սանկցիայով ամենամեղմ պատիժ հանդիսացող տուգանք պատժատեսակը, այն օրինական է, հիմնավոր և բեկանելու հիմքեր առկա չեն: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 371-րդ և 380-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը ՈՐՈՇԵՑ Պաշտպան Մանուկ Մելքոնյանի բողոքը մերժել՝ Մուշեղ Գագիկի Թումանյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 4-ի ԵԴ1/2386/01/25 թվակիր դատավճիռը թողնելով անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Մ․ՊԱՊՈՅԱՆ Տ․ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 09-02-2026 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 07-04-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատոր, 1-ին հատորը՝ 49 թերթ, 2-րդ հատորը՝ 89 թերթ, 3-րդ հատորը՝ 60 թերթ: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 07-04-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատոր, 1-ին հատորը՝ 49 թերթ, 2-րդ հատորը՝ 89 թերթ, 3-րդ հատորը՝ 60 թերթ: |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | 29509/26 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/2386/01/25
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 25-03-2026 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Մեղադրյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Մանուկ |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Մուշեղ |
| Ազգանուն | Թումանյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 09-02-2026թ․ որոշման դեմ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 08-04-2026 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | Առդիր՝ 3 հատորից․ /49, 89, 60/։ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 08-04-2026 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Արթուր |
| Ազգանուն | Պողոսյան |