Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/2400/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
14.5
Պատասխանող
Հրայր Պողոսյան Գրիգորի
ՀՐԱՅՐ ՊՈՂՈՍՅԱՆ ԳՐԻԳՈՐԻ
Հրայր Պողոսյան
Հրայր Պողոսյան
Հրայր Պողոսյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Սամվել Յուզբաշյան
Քրեական վերաքննիչ
Արմեն Բեկթաշյան
Ադրինե Ղուկասյան
Մնացական Հարությունյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Սամվել Յուզբաշյան
Քրեական վերաքննիչ
Արմեն Բեկթաշյան
Ադրինե Ղուկասյան
Մնացական Հարությունյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-11-25 | 12:00 | 5 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-08-11 | 10:30 | 6 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-07-22 | 15:00 | 6 | Նիստը կայացել է |
Գործ ԵԴ1/2400/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Ա.ՔՈՉԱՐՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող Երևան քաղաքի Կենտրոն և
Նորք-Մարաշ վարչական
շրջանների դատախազության
դատախազ Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ
պաշտպաններ Հ.ԴԱԴՈՅԱՆԻ, Ռ.ԹՈՎՄԱՍՅԱՆԻ
մեղադրյալ Հ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
2025 թվականի օգոստոսի 11-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում դատաքննության հատուկ կարգի՝ արագացված վարույթի կիրառմամբ, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի՝ ծնված՝ 18.05.1999թ. ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, աշխատում է Երևանի քաղաքապետարանի «Բնակչության հատուկ սպասարկում» ՀՈԱԿ-ում որպես տնօրենի տեղակալ, չամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, չդատապարտված, բնակվող՝ ք.Երևան, Իսակովի փողոց, 52/4 շենք, 25 բնակարան հասցեում, որպես խափանման միջոցներ համակցված ընտրված են վարչական հսկողությունը, գրավը և բացակայելու արգելքը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1 2025 թվականի ապրիլի 11-ին ձերբակալվել է Հրայր Գրիգորի Պողոսյանը /հատոր 1-ին, գ.թ. 10/:
1.2 Նույն օրը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 15142325 քրեական վարույթը /հատոր 1-ին, գ.թ. 15-16/:
1.3 Նույն օրը որոշում է կայացվել հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում Հ.Պողոսյանին ձերբակալելու մասին /հատոր 1-ին, գ.թ. 24-25/:
1.4 2025 թվականի ապրիլի 12-ին թիվ 15142325 քրեական վարույթով Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նույն օրը նրան մեղադրանք է ներկայացվել /հատոր 1-ին, գ.թ. 47-52/:
1.5 2025 թվականի ապրիլի 12-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի ԵԴ1/0729/06/25 որոշմամբ մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ համակցված կիրառվել են վարչական հսկողությունը և 1.000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամ չափով գրավը /հատոր 1-ին, գ.թ. 68-89/:
1.6 Նույն օրը թիվ 15142325 քրեական վարույթով Հ.Պողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը /հատոր 1-ին, գ.թ. 91-92/:
1.7 2025 թվականի հունիսի 30-ին թիվ 15142325 քրեական վարույթով Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նույն օրը նրան մեղադրանք է ներկայացվել /հատոր 1-ին, գ.թ. 183-184, 186-191/:
1.8 Նույն օրը կազմվել է թիվ 15142325 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը /հատոր 1-ին, գ.թ. 205-211/:
1.9 2025 թվականի հուլիսի 07-ին որոշում է կայացվել թիվ 15142325 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին։
1.10 2025 թվականի հուլիսի 07-ին թիվ 15142325 քրեական գործը մուտք է եղել դատարան, էլեկտրոնային եղանակով նույն օրը թիվ ԵԴ1/2400/01/25 համարի ներքո մակագրվել և նույն թվականի հուլիսի 08-ին հանձնվել է դատավոր Ս.Յուզբաշյանին։
1.11 2025 թվականի հուլիսի 08-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1.12 2025 թվականի հուլիսի 22-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ համակցված կիրառված վարչական հսկողության պայմանները փոխելու, իսկ գրավը և բացակայելու արգելքն անփոփոխ թողնելու մասին:
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2.1 Հրայր Գրիգորի Պողոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված այն արարքի կատարման համար, որ նա «խախտելով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով սահմանված պահանջները քննությամբ չպարզված հանգամանքներում, անհայտ անձից ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և կրել ինքնաշեն եղանակով ձևափոխված ողորկափող հրազեն հանդիսացող 6,35 Br. 6.35*15մ/տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար հարմարեցված գործարանային արտադրության «EKOL VIPER 3» տեսակի V2iEKCGYT14-2301169 համարի 9 մմ տրամաչափի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակ, որը 2025 թվականի ապրիլի 11-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Մարաշի բաժնում՝ հայտնաբերվել և վերցվել է վերջինի անձնական խուզարկությամբ՝ բաճկոնի ձախ ծոցագրպանից»:
3. Արագացված վարույթ.
3.1 Քրեական գործի նախնական դատալսումների փուլում մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ, հայտարարելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպաններ Հ.Դադոյանի և Ռ.Թովմասյանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
3.2 Հանրային մեղադրող Վ.Մարգարյանն արագացված վարույթ կիրառելու դեմ չի առարկել:
3.3 Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով, որ մեղադրյալը համաձայն է մեղադրանքի հետ, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը ու հետևանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:
4. Արագացված վարույթով լրացուցիչ դատալսումներ.
4.1 Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվեց՝ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի ձև 8 տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանը հանդիսանում է չդատապարտված /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1-ին, գ.թ. 14/,
5. Դատարանի պատճառաբանությունը և եզրահանգումները.
5.1 Առաջադրված մեղադրանքի հետ մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի համաձայն լինելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է Հրայր Գրիգորի Պողոսյանին վերագրվող արարքի փաստական հանգամանքները, վերջինս կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ինչպես նաև ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ։
5.2 Հաստատված համարելով մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
5.3 Մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե Դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ապօրինի կերպով հրազեն (բացառությամբ քաղաքացիական ողորկափող հրազենի, դրա փամփուշտների կամ դրա բաղկացուցիչ մասերի), դրա հիմնական բաղկացուցիչ մաս, ռազմամթերք, ակոսափող հրազենի փամփուշտ, պայթուցիկ նյութ կամ պայթեցման սարք ձեռք բերելը, իրացնելը, պահելը, փոխադրելը, առաքելը կամ կրելը՝
պատժվում է ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով:
/.../»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները:
5.4 Պատիժ նշանակելը քրեական գործով արդարադատության իրականացման վճռական պահն է, որը պետք է դառնա կատարված հանցանքի հասարակական վտանգավորության գնահատման լիարժեք չափանիշ, պատժի ենթարկվող անձին վերասոցիալականացնելու, ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ այլ անձանց կողմից հանցագործությունները կանխելու գործուն միջոց: Արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը պատժի տեսակը և չափը որոշելու բազմաթիվ դրույթների ու չափանիշների հետ մեկտեղ անխզելիորեն կապված է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները հետազոտելու և հաշվի առնելու հետ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածում թվարկված են յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները: Այդ հոդվածի 5-րդ կետի համաձայն՝ քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները հաստատվում են միայն ապացույցների հիման վրա: Ընդ որում, անձի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների գնահատումը յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս հնարավորություն է տալիս դատարանին պատկերացում կազմել հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, բնույթի, ինչպես նաև հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատժի անհատականացման կարևորությունն այն է, որ դա լուրջ երաշխիք է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացման համար: Վերոգրյալից հետևում է, որ մեղադրյալի կողմից արագացված վարույթ կիրառելուն համաձայնություն տալու և ներկայացված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու պարագայում առանց որևէ սահմանափակումների պատժաչափի նշանակման հարցում օրենսդիրը արտոնյալ պայմաններ է նախատեսել: Մասնավորապես՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից:
5.5 Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածների համապատասխան Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առնում կատարված հանցագործության եղանակը, շարժառիթն ու նպատակը, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք է արձանագրում մեղքն ընդունելն ու անկեղծորեն զղջալը:
Մեղքն ընդունելը որպես մեղմացնող հանգամանք դիտարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում արագացված վարույթի կիրառմամբ պայմանավորված մեղադրյալի դիրքորոշումը, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մոտեցումն, ըստ որի՝ «/.../ մեղքն ընդունելը կամ չընդունելն անձի սուբյեկտիվ իրավունքն է, որը նախատեսված և երաշխավորված է ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ և 22-րդ հոդվածներով։ Հետևաբար, մեղքը չընդունելը չի կարող պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվել և հակառակը` մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում բարենպաստ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող հանգամանք է և կարող է կատարել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի դեր։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, զղջացել է դրա համար։ Մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է /.../ (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27 կետը):
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով, արձանագրում է, որ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ:
Որպես Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ են դիտարկվում դատապարտված չլինելը, Երևանի քաղաքապետարանի «Բնակչության հատուկ սպասարկում» ՀՈԱԿ-ում տնօրենի տեղակալ հանդիսանալը:
5.6 Գոռ Գագիկի Ավետիսյանի և Արմեն Իշխանի Հովակիմյանի գործով 2010թ. նոյեմբերի 5-ին կայացված թիվ ԵԱՔԴ/0164/01/09 որոշման մեջ անդրադառնալով նշանակվող պատժի արդարացիության պահանջին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ՝ «/…/ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և, ելնելով քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից, ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու, նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Հետևաբար, ակնհայտ մեղմ կամ ակնհայտ խիստ լինելու պատճառով անարդարացի կլինի այնպիսի պատիժը, որը նշանակվել է առանց պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանման»:
5.7 Դատարանը, հիմք ընդունելով 4.1 և 5.5 կետերում արձանագրված հանգամանքները և ղեկավարվելով 5.3, 5.4 և 5.6 կետերում մեջբերված նորմերով ու իրավական դիրքորոշումներով, գտնում է, որ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի համար պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
Անդրադառնալով Հ.Պողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով առավել մեղմ պատժատեսակների, մասնավորապես ազատության սահմանափակում կամ կարճաժամկետ ազատազրկում կիրառելու հնարավորությանը, Դատարանը փաստում է, որ դրանց կիրառմամբ չի ապահովվի պատժի նպատակների իրացումը: Այլ կերպ Դատարանը գտնում է, որ Հ.Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժն անհրաժեշտ և բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքով և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով սահմանված պատժի առջև դրված խնդիրների և նպատակների իրագործմանը հասնելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու, օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելու, զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակման, ազատության սահմանափակման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ժամկետները հաշվարկվում են ամիսներով և տարիներով: Հանրային աշխատանքների ժամկետը հաշվարկվում է ժամերով: Կարճաժամկետ ազատազրկման ժամկետը հաշվարկվում է օրերով և ամիսներով:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված պատիժները փոխարինելիս կամ գումարելիս, ինչպես նաև պատիժը հաշվակցելիս ժամկետները կարող են հաշվարկվել օրերով:
3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց:
/.../»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան:
Վերոնշյալի կիրառմամբ Դատարանը գտնում է, որ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին անհրաժեշտ է հաշվակցել վերջինիս փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 2 /երկու/ օր ժամկետը և Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ թողնել կրելու ազատազրկում՝ 11 /տասնմեկ/ ամիս 28 /քսանութ/ օր ժամկետով:
5.8 Դատարանն, անդրադառնալով մեղադրյալի Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 11 /տասնմեկ/ ամիս 28 /քսանութ/ օր ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու հարցին, արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
§1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
/.../
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:»
Մեջբերված քրեաիրավական նորմը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել հմ.ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում, որոնցով կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն Դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջներից է այն, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին:
Սեյրան Կառլենի Աղախանյանի վերաբերյալ 13.09.2013թ. կայացրած թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշմամբ, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «/.../ յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանն, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը: Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները: Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները»:
Վերոգրյալի հիման վրա, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքներն ու առանձնահատկություններն, մեղադրյալ Հ.Պողոսյանի անձը, նրան բնութագրող հանգամանքները, նրա սոցիալական դրությունը, հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև գործով պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունն ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նաև իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, հաշվի առնելով գործով հաստատված փաստական հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ առկա են Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը, վերջինիս ուղղումը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, ուստի սույն գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ մեղադրյալ Հ.Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը, որը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Դատարանը նման եզրահանգման գալիս է հաշվի առնելով կատարված հանցանքի հանրային վտանգավորությունը, արձանագրելով, որ Հրայր Պողոսյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին-րդ մասով նախատեսված միջին ծանրության հանցանք, ընդ որում առաջին անգամ: Հարկ է նկատել, որ Հ.Պողոսյանն ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և կրել ողորկափող հրազեն հանդիսացող ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակ, ընդ որում՝ նա մեջ առկա բացակայել են փամփուշտները, որոնք իրենց հերթին նվազեցնում են նաև անձի հանրային վտանգավոր լինելը: Բացի այդ Դատարանը հաշվի է առնում Հ. Պողոսյանի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես՝ ունի աշխատանք և երբևէ չի եղել արատավորված (տե՛ս 4.1 կետը): Վերը նշվածը հաշվի առնելով Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով և վերջինիս նկատմամբ 2 /երկու/ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելով:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ պետք է սահմանել պարտականություն, մասնավորապես՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը պետք է դրվի ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ վերը մեջբերված պատճառաբանությունների բացի, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը պայմանավորված է նաև նրանով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասը նույն հոդվածի 1-ին մասից անջատ նախատեսել է նաև հնարավորություն նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքեր, ի թիվս այլնի, նաև արագացված վարույթի շրջանակներում: Ընդ որում, Դատարանի գնահատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասում ամրագրված առանձին դեպքերում նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հայեցակարգը պետք է գնահատվի այնպես, որ յուրաքանչյուր դեպքում արագացված կամ համաձայնեցված կամ համագործակցության վարույթի շրջանակներում Դատարանը ոչ թե պետք է հաստատի պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհրաժեշտությունը, այլ պետք է փաստարկված հերքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի, այդ թվում՝ 2-րդ մասով նախատեսված դրույթների կիրառելիության անհնարինությունը, հակառակ դեպքում օրենսդիրը՝ դատավարական հատուկ կարգի կիրառման դեպքերի համար առանձին չէր սահմանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությունը: Իսկ սույն դեպքում քրեական գործի նյութերում բացակայում են այնպիսի ծանրակշիռ փաստական տվյալներ, որոնց համակցված գնահատման արդյունքում կարելի է եզրահանգել, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի չկրելու պայմաններում հնարավոր չի լինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրագործմանը:
5.10 Անդրադառնալով որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ «EKOL VIPER 3» տեսակի V2iEKCGYT14-23001169 համարի 9 մմ տրամաչափի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակի տնօրինման հարցին, հաշվի առնելով 1.7 կետում արձանագրվածը, Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանք պետք է հանձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնի տնօրինմանը:
5.9 Քննության առնելով մեղադրյալի նկատմամբ նախնական դատալսման ընթացքում համակցված ընտրված խափանման միջոցներ վարչական հսկողության, գրավի և բացակայելու արգելքի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք պետք է թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանք, ինչպես նաև դրանցով պայմանավորված սահմանափակումները, այդ թվում՝ Հ.Պողոսյանի կողմից ՀՀ պետական սահմանը հատելու ու անձնագրային գործարքներ կատարելու արգելքները պետք է վերացնել, իսկ գրավի գումարը վերադարձնել գրավատուին:
5.10 Դատարանը գտնում է նաև, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4–րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ, 100-րդ, 347-350-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը հոդվածներով, Դատարանը.
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Հրայր Գրիգորի Պողոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում և պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին հաշվակցել վերջինիս փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 2 /երկու/ օր ժամկետը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ թողնել կրելու ազատազրկում՝ 11 /տասնմեկ/ ամիս 28 /քսանութ/ օր ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 11 /տասնմեկ/ ամիս 28 /քսանութ/ ժամկետով ազատազրկումը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով, որի ընթացքում պարտականություն սահմանել՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցներ վարչական հսկողությունը, գրավը, բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները վերացնել, իսկ գրավի գումարը վերադարձնել գրավատուին:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված «EKOL VIPER 3» տեսակի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակը հանձնել իրավասու մարմնի տնօրինմանը:
Վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ
նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Ա.ՔՈՉԱՐՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող Երևան քաղաքի Կենտրոն և
Նորք-Մարաշ վարչական
շրջանների դատախազության
դատախազ Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ
պաշտպաններ Հ.ԴԱԴՈՅԱՆԻ, Ռ.ԹՈՎՄԱՍՅԱՆԻ
մեղադրյալ Հ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ
2025 թվականի օգոստոսի 11-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում դատաքննության հատուկ կարգի՝ արագացված վարույթի կիրառմամբ, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի՝ ծնված՝ 18.05.1999թ. ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, աշխատում է Երևանի քաղաքապետարանի «Բնակչության հատուկ սպասարկում» ՀՈԱԿ-ում որպես տնօրենի տեղակալ, չամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, չդատապարտված, բնակվող՝ ք.Երևան, Իսակովի փողոց, 52/4 շենք, 25 բնակարան հասցեում, որպես խափանման միջոցներ համակցված ընտրված են վարչական հսկողությունը, գրավը և բացակայելու արգելքը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1 2025 թվականի ապրիլի 11-ին ձերբակալվել է Հրայր Գրիգորի Պողոսյանը /հատոր 1-ին, գ.թ. 10/:
1.2 Նույն օրը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 15142325 քրեական վարույթը /հատոր 1-ին, գ.թ. 15-16/:
1.3 Նույն օրը որոշում է կայացվել հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում Հ.Պողոսյանին ձերբակալելու մասին /հատոր 1-ին, գ.թ. 24-25/:
1.4 2025 թվականի ապրիլի 12-ին թիվ 15142325 քրեական վարույթով Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նույն օրը նրան մեղադրանք է ներկայացվել /հատոր 1-ին, գ.թ. 47-52/:
1.5 2025 թվականի ապրիլի 12-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի ԵԴ1/0729/06/25 որոշմամբ մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ համակցված կիրառվել են վարչական հսկողությունը և 1.000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամ չափով գրավը /հատոր 1-ին, գ.թ. 68-89/:
1.6 Նույն օրը թիվ 15142325 քրեական վարույթով Հ.Պողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը /հատոր 1-ին, գ.թ. 91-92/:
1.7 2025 թվականի հունիսի 30-ին թիվ 15142325 քրեական վարույթով Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նույն օրը նրան մեղադրանք է ներկայացվել /հատոր 1-ին, գ.թ. 183-184, 186-191/:
1.8 Նույն օրը կազմվել է թիվ 15142325 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը /հատոր 1-ին, գ.թ. 205-211/:
1.9 2025 թվականի հուլիսի 07-ին որոշում է կայացվել թիվ 15142325 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին։
1.10 2025 թվականի հուլիսի 07-ին թիվ 15142325 քրեական գործը մուտք է եղել դատարան, էլեկտրոնային եղանակով նույն օրը թիվ ԵԴ1/2400/01/25 համարի ներքո մակագրվել և նույն թվականի հուլիսի 08-ին հանձնվել է դատավոր Ս.Յուզբաշյանին։
1.11 2025 թվականի հուլիսի 08-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1.12 2025 թվականի հուլիսի 22-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ համակցված կիրառված վարչական հսկողության պայմանները փոխելու, իսկ գրավը և բացակայելու արգելքն անփոփոխ թողնելու մասին:
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2.1 Հրայր Գրիգորի Պողոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված այն արարքի կատարման համար, որ նա «խախտելով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով սահմանված պահանջները քննությամբ չպարզված հանգամանքներում, անհայտ անձից ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և կրել ինքնաշեն եղանակով ձևափոխված ողորկափող հրազեն հանդիսացող 6,35 Br. 6.35*15մ/տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար հարմարեցված գործարանային արտադրության «EKOL VIPER 3» տեսակի V2iEKCGYT14-2301169 համարի 9 մմ տրամաչափի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակ, որը 2025 թվականի ապրիլի 11-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Մարաշի բաժնում՝ հայտնաբերվել և վերցվել է վերջինի անձնական խուզարկությամբ՝ բաճկոնի ձախ ծոցագրպանից»:
3. Արագացված վարույթ.
3.1 Քրեական գործի նախնական դատալսումների փուլում մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ, հայտարարելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպաններ Հ.Դադոյանի և Ռ.Թովմասյանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
3.2 Հանրային մեղադրող Վ.Մարգարյանն արագացված վարույթ կիրառելու դեմ չի առարկել:
3.3 Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով, որ մեղադրյալը համաձայն է մեղադրանքի հետ, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը ու հետևանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:
4. Արագացված վարույթով լրացուցիչ դատալսումներ.
4.1 Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվեց՝ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի ձև 8 տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանը հանդիսանում է չդատապարտված /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1-ին, գ.թ. 14/,
5. Դատարանի պատճառաբանությունը և եզրահանգումները.
5.1 Առաջադրված մեղադրանքի հետ մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի համաձայն լինելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է Հրայր Գրիգորի Պողոսյանին վերագրվող արարքի փաստական հանգամանքները, վերջինս կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ինչպես նաև ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ։
5.2 Հաստատված համարելով մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
5.3 Մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե Դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Ապօրինի կերպով հրազեն (բացառությամբ քաղաքացիական ողորկափող հրազենի, դրա փամփուշտների կամ դրա բաղկացուցիչ մասերի), դրա հիմնական բաղկացուցիչ մաս, ռազմամթերք, ակոսափող հրազենի փամփուշտ, պայթուցիկ նյութ կամ պայթեցման սարք ձեռք բերելը, իրացնելը, պահելը, փոխադրելը, առաքելը կամ կրելը՝
պատժվում է ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով:
/.../»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները:
5.4 Պատիժ նշանակելը քրեական գործով արդարադատության իրականացման վճռական պահն է, որը պետք է դառնա կատարված հանցանքի հասարակական վտանգավորության գնահատման լիարժեք չափանիշ, պատժի ենթարկվող անձին վերասոցիալականացնելու, ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ այլ անձանց կողմից հանցագործությունները կանխելու գործուն միջոց: Արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը պատժի տեսակը և չափը որոշելու բազմաթիվ դրույթների ու չափանիշների հետ մեկտեղ անխզելիորեն կապված է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները հետազոտելու և հաշվի առնելու հետ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածում թվարկված են յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները: Այդ հոդվածի 5-րդ կետի համաձայն՝ քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները հաստատվում են միայն ապացույցների հիման վրա: Ընդ որում, անձի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների գնահատումը յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս հնարավորություն է տալիս դատարանին պատկերացում կազմել հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, բնույթի, ինչպես նաև հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատժի անհատականացման կարևորությունն այն է, որ դա լուրջ երաշխիք է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացման համար: Վերոգրյալից հետևում է, որ մեղադրյալի կողմից արագացված վարույթ կիրառելուն համաձայնություն տալու և ներկայացված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու պարագայում առանց որևէ սահմանափակումների պատժաչափի նշանակման հարցում օրենսդիրը արտոնյալ պայմաններ է նախատեսել: Մասնավորապես՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից:
5.5 Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածների համապատասխան Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առնում կատարված հանցագործության եղանակը, շարժառիթն ու նպատակը, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք է արձանագրում մեղքն ընդունելն ու անկեղծորեն զղջալը:
Մեղքն ընդունելը որպես մեղմացնող հանգամանք դիտարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում արագացված վարույթի կիրառմամբ պայմանավորված մեղադրյալի դիրքորոշումը, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մոտեցումն, ըստ որի՝ «/.../ մեղքն ընդունելը կամ չընդունելն անձի սուբյեկտիվ իրավունքն է, որը նախատեսված և երաշխավորված է ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ և 22-րդ հոդվածներով։ Հետևաբար, մեղքը չընդունելը չի կարող պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվել և հակառակը` մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում բարենպաստ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող հանգամանք է և կարող է կատարել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի դեր։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, զղջացել է դրա համար։ Մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է /.../ (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27 կետը):
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով, արձանագրում է, որ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ:
Որպես Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ են դիտարկվում դատապարտված չլինելը, Երևանի քաղաքապետարանի «Բնակչության հատուկ սպասարկում» ՀՈԱԿ-ում տնօրենի տեղակալ հանդիսանալը:
5.6 Գոռ Գագիկի Ավետիսյանի և Արմեն Իշխանի Հովակիմյանի գործով 2010թ. նոյեմբերի 5-ին կայացված թիվ ԵԱՔԴ/0164/01/09 որոշման մեջ անդրադառնալով նշանակվող պատժի արդարացիության պահանջին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ՝ «/…/ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և, ելնելով քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից, ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու, նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Հետևաբար, ակնհայտ մեղմ կամ ակնհայտ խիստ լինելու պատճառով անարդարացի կլինի այնպիսի պատիժը, որը նշանակվել է առանց պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանման»:
5.7 Դատարանը, հիմք ընդունելով 4.1 և 5.5 կետերում արձանագրված հանգամանքները և ղեկավարվելով 5.3, 5.4 և 5.6 կետերում մեջբերված նորմերով ու իրավական դիրքորոշումներով, գտնում է, որ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի համար պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
Անդրադառնալով Հ.Պողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով առավել մեղմ պատժատեսակների, մասնավորապես ազատության սահմանափակում կամ կարճաժամկետ ազատազրկում կիրառելու հնարավորությանը, Դատարանը փաստում է, որ դրանց կիրառմամբ չի ապահովվի պատժի նպատակների իրացումը: Այլ կերպ Դատարանը գտնում է, որ Հ.Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժն անհրաժեշտ և բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքով և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով սահմանված պատժի առջև դրված խնդիրների և նպատակների իրագործմանը հասնելու համար:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու, օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելու, զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակման, ազատության սահմանափակման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ժամկետները հաշվարկվում են ամիսներով և տարիներով: Հանրային աշխատանքների ժամկետը հաշվարկվում է ժամերով: Կարճաժամկետ ազատազրկման ժամկետը հաշվարկվում է օրերով և ամիսներով:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված պատիժները փոխարինելիս կամ գումարելիս, ինչպես նաև պատիժը հաշվակցելիս ժամկետները կարող են հաշվարկվել օրերով:
3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց:
/.../»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան:
Վերոնշյալի կիրառմամբ Դատարանը գտնում է, որ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին անհրաժեշտ է հաշվակցել վերջինիս փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 2 /երկու/ օր ժամկետը և Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ թողնել կրելու ազատազրկում՝ 11 /տասնմեկ/ ամիս 28 /քսանութ/ օր ժամկետով:
5.8 Դատարանն, անդրադառնալով մեղադրյալի Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 11 /տասնմեկ/ ամիս 28 /քսանութ/ օր ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու հարցին, արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
§1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
/.../
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:»
Մեջբերված քրեաիրավական նորմը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել հմ.ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում, որոնցով կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն Դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջներից է այն, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին:
Սեյրան Կառլենի Աղախանյանի վերաբերյալ 13.09.2013թ. կայացրած թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշմամբ, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «/.../ յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանն, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը: Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները: Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները»:
Վերոգրյալի հիման վրա, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքներն ու առանձնահատկություններն, մեղադրյալ Հ.Պողոսյանի անձը, նրան բնութագրող հանգամանքները, նրա սոցիալական դրությունը, հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև գործով պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունն ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նաև իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, հաշվի առնելով գործով հաստատված փաստական հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ առկա են Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը, վերջինիս ուղղումը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, ուստի սույն գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ մեղադրյալ Հ.Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը, որը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Դատարանը նման եզրահանգման գալիս է հաշվի առնելով կատարված հանցանքի հանրային վտանգավորությունը, արձանագրելով, որ Հրայր Պողոսյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին-րդ մասով նախատեսված միջին ծանրության հանցանք, ընդ որում առաջին անգամ: Հարկ է նկատել, որ Հ.Պողոսյանն ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և կրել ողորկափող հրազեն հանդիսացող ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակ, ընդ որում՝ նա մեջ առկա բացակայել են փամփուշտները, որոնք իրենց հերթին նվազեցնում են նաև անձի հանրային վտանգավոր լինելը: Բացի այդ Դատարանը հաշվի է առնում Հ. Պողոսյանի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես՝ ունի աշխատանք և երբևէ չի եղել արատավորված (տե՛ս 4.1 կետը): Վերը նշվածը հաշվի առնելով Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով և վերջինիս նկատմամբ 2 /երկու/ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելով:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ պետք է սահմանել պարտականություն, մասնավորապես՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը պետք է դրվի ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ վերը մեջբերված պատճառաբանությունների բացի, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը պայմանավորված է նաև նրանով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասը նույն հոդվածի 1-ին մասից անջատ նախատեսել է նաև հնարավորություն նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքեր, ի թիվս այլնի, նաև արագացված վարույթի շրջանակներում: Ընդ որում, Դատարանի գնահատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասում ամրագրված առանձին դեպքերում նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հայեցակարգը պետք է գնահատվի այնպես, որ յուրաքանչյուր դեպքում արագացված կամ համաձայնեցված կամ համագործակցության վարույթի շրջանակներում Դատարանը ոչ թե պետք է հաստատի պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհրաժեշտությունը, այլ պետք է փաստարկված հերքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի, այդ թվում՝ 2-րդ մասով նախատեսված դրույթների կիրառելիության անհնարինությունը, հակառակ դեպքում օրենսդիրը՝ դատավարական հատուկ կարգի կիրառման դեպքերի համար առանձին չէր սահմանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությունը: Իսկ սույն դեպքում քրեական գործի նյութերում բացակայում են այնպիսի ծանրակշիռ փաստական տվյալներ, որոնց համակցված գնահատման արդյունքում կարելի է եզրահանգել, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի չկրելու պայմաններում հնարավոր չի լինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրագործմանը:
5.10 Անդրադառնալով որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ «EKOL VIPER 3» տեսակի V2iEKCGYT14-23001169 համարի 9 մմ տրամաչափի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակի տնօրինման հարցին, հաշվի առնելով 1.7 կետում արձանագրվածը, Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանք պետք է հանձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնի տնօրինմանը:
5.9 Քննության առնելով մեղադրյալի նկատմամբ նախնական դատալսման ընթացքում համակցված ընտրված խափանման միջոցներ վարչական հսկողության, գրավի և բացակայելու արգելքի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք պետք է թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանք, ինչպես նաև դրանցով պայմանավորված սահմանափակումները, այդ թվում՝ Հ.Պողոսյանի կողմից ՀՀ պետական սահմանը հատելու ու անձնագրային գործարքներ կատարելու արգելքները պետք է վերացնել, իսկ գրավի գումարը վերադարձնել գրավատուին:
5.10 Դատարանը գտնում է նաև, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4–րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ, 100-րդ, 347-350-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը հոդվածներով, Դատարանը.
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Հրայր Գրիգորի Պողոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում և պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին հաշվակցել վերջինիս փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 2 /երկու/ օր ժամկետը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ թողնել կրելու ազատազրկում՝ 11 /տասնմեկ/ ամիս 28 /քսանութ/ օր ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 11 /տասնմեկ/ ամիս 28 /քսանութ/ ժամկետով ազատազրկումը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով, որի ընթացքում պարտականություն սահմանել՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցներ վարչական հսկողությունը, գրավը, բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները վերացնել, իսկ գրավի գումարը վերադարձնել գրավատուին:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված «EKOL VIPER 3» տեսակի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակը հանձնել իրավասու մարմնի տնօրինմանը:
Վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում։
ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆ
ԵԴ1/2400/01/25
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈւՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ
«25» նոյեմբերի 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր Ա․Բեկթաշյան
Դատավորներ Ա.Ղուկասյան
Մ․Հարությունյան
դատական նիստերի քարտուղար Ա․Կարապետյան
մասնակցությամբ՝
պաշտպաններ Հ․Դադոյան
Ռ․Թովմասյան
մեղադրյալ Հ․Պողոսյան
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի ծնված՝ 1999 թվականի մայիսի 18-ին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, աշխատում է Երևանի քաղաքապետարանի «Բնակչության հատուկ սպասարկում» ՀՈԱԿ-ում որպես տնօրենի տեղակալ, նախկինում չդատապարտված, բնակվում է ք.Երևան, Իսակովի փողոց, 52/4 շենք, 25 բնակարան հասցեում վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի օգոստոսի 11-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ․Մարգարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը`
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Ըստ վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ նյութերի՝ 2025 թվականի ապրիլի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 15142325 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հունիսի 30-ին թիվ 15142325 քրեական վարույթով Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ «նա «խախտելով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով սահմանված պահանջները քննությամբ չպարզված հանգամանքներում, անհայտ անձից ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և կրել ինքնաշեն եղանակով ձևափոխված ողորկափող հրազեն հանդիսացող 6,35 Br. 6.35*15մ/տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար հարմարեցված գործարանային արտադրության «EKOL VIPER 3» տեսակի V2iEKCGYT14-2301169 համարի 9 մմ տրամաչափի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակ, որը 2025 թվականի ապրիլի 11-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Մարաշի բաժնում՝ հայտնաբերվել և վերցվել է վերջինի անձնական խուզարկությամբ՝ բաճկոնի ձախ ծոցագրպանից»։
2025 թվականի հուլիսի 7-ին թիվ 151423258 քրեական վարույթն՝ ըստ մեղադրանքի Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան: Քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2400/01/25 համարը։
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 11-ի դատավճռով վճռվել է․
«Հրայր Գրիգորի Պողոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում և պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին հաշվակցել վերջինիս փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 2 /երկու/ օր ժամկետը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ թողնել կրելու ազատազրկում՝ 11 /տասնմեկ/ ամիս 28 /քսանութ/ օր ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 11 /տասնմեկ/ ամիս 28 /քսանութ/ ժամկետով ազատազրկումը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով, որի ընթացքում պարտականություն սահմանել՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցներ վարչական հսկողությունը, գրավը, բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները վերացնել, իսկ գրավի գումարը վերադարձնել գրավատուին:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված «EKOL VIPER 3» տեսակի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակը հանձնել իրավասու մարմնի տնօրինմանը:
Վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում»:
Նշված դատավճռի օրինակը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունում ստացվել է 2025 թվականի օգոստոսի 26-ին։
2025 թվականի մարտի 24-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ․Մարգարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը։
Թիվ ԵԴ1/2400/01/25 քրեական գործի նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2025 թվականի հոկտեմբերի 2-ին, իսկ նախագահող դատավոր Ա․Բեկթաշյանի աշխատակազմին են հանձնվել 2025 թվականի հոկտեմբերի 3-ին։
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 10-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ․Մարգարյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և թիվ ԵԴ1/2400/01/25 քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության։
Նույն որոշմամբ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի կիրառված խափանման միջոցներ վարչական հսկողությունը, գրավը և բացակայելու արգելքը թողնվել են անփոփոխ։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում, մասնավորապես, նշված է.
«(…) 5.1 Առաջադրված մեղադրանքի հետ մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի համաձայն լինելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է Հրայր Գրիգորի Պողոսյանին վերագրվող արարքի փաստական հանգամանքները, վերջինս կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ինչպես նաև ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ։
5.2 Հաստատված համարելով մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
5.3 Մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
(…)
5.4 Պատիժ նշանակելը քրեական գործով արդարադատության իրականացման վճռական պահն է, որը պետք է դառնա կատարված հանցանքի հասարակական վտանգավորության գնահատման լիարժեք չափանիշ, պատժի ենթարկվող անձին վերասոցիալականացնելու, ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ այլ անձանց կողմից հանցագործությունները կանխելու գործուն միջոց: Արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը պատժի տեսակը և չափը որոշելու բազմաթիվ դրույթների ու չափանիշների հետ մեկտեղ անխզելիորեն կապված է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները հետազոտելու և հաշվի առնելու հետ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածում թվարկված են յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները: Այդ հոդվածի 5-րդ կետի համաձայն՝ քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները հաստատվում են միայն ապացույցների հիման վրա: Ընդ որում, անձի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների գնահատումը յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս հնարավորություն է տալիս դատարանին պատկերացում կազմել հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, բնույթի, ինչպես նաև հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատժի անհատականացման կարևորությունն այն է, որ դա լուրջ երաշխիք է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացման համար: Վերոգրյալից հետևում է, որ մեղադրյալի կողմից արագացված վարույթ կիրառելուն համաձայնություն տալու և ներկայացված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու պարագայում առանց որևէ սահմանափակումների պատժաչափի նշանակման հարցում օրենսդիրը արտոնյալ պայմաններ է նախատեսել: Մասնավորապես՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից:
5.5 Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածների համապատասխան Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առնում կատարված հանցագործության եղանակը, շարժառիթն ու նպատակը, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք է արձանագրում մեղքն ընդունելն ու անկեղծորեն զղջալը:
Մեղքն ընդունելը որպես մեղմացնող հանգամանք դիտարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում արագացված վարույթի կիրառմամբ պայմանավորված մեղադրյալի դիրքորոշումը, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մոտեցումն, ըստ որի՝ «/.../ մեղքն ընդունելը կամ չընդունելն անձի սուբյեկտիվ իրավունքն է, որը նախատեսված և երաշխավորված է ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ և 22-րդ հոդվածներով։ Հետևաբար, մեղքը չընդունելը չի կարող պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվել և հակառակը` մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում բարենպաստ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող հանգամանք է և կարող է կատարել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի դեր։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, զղջացել է դրա համար։ Մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է /.../ (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27 կետը):
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով, արձանագրում է, որ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ:
Որպես Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ են դիտարկվում դատապարտված չլինելը, Երևանի քաղաքապետարանի «Բնակչության հատուկ սպասարկում» ՀՈԱԿ-ում տնօրենի տեղակալ հանդիսանալը:
(…)
5.7 Դատարանը, հիմք ընդունելով 4.1 և 5.5 կետերում արձանագրված հանգամանքները և ղեկավարվելով 5.3, 5.4 և 5.6 կետերում մեջբերված նորմերով ու իրավական դիրքորոշումներով, գտնում է, որ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի համար պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
Անդրադառնալով Հ.Պողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով առավել մեղմ պատժատեսակների, մասնավորապես ազատության սահմանափակում կամ կարճաժամկետ ազատազրկում կիրառելու հնարավորությանը, Դատարանը փաստում է, որ դրանց կիրառմամբ չի ապահովվի պատժի նպատակների իրացումը: Այլ կերպ Դատարանը գտնում է, որ Հ.Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժն անհրաժեշտ և բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքով և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով սահմանված պատժի առջև դրված խնդիրների և նպատակների իրագործմանը հասնելու համար:
(…)
Վերոնշյալի կիրառմամբ Դատարանը գտնում է, որ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին անհրաժեշտ է հաշվակցել վերջինիս փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 2 /երկու/ օր ժամկետը և Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ թողնել կրելու ազատազրկում՝ 11 /տասնմեկ/ ամիս 28 /քսանութ/ օր ժամկետով:
5.8 Դատարանն, անդրադառնալով մեղադրյալի Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 11 /տասնմեկ/ ամիս 28 /քսանութ/ օր ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու հարցին, արձանագրում է հետևյալը.
(…)
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջներից է այն, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին:
(…)
Վերոգրյալի հիման վրա, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքներն ու առանձնահատկություններն, մեղադրյալ Հ.Պողոսյանի անձը, նրան բնութագրող հանգամանքները, նրա սոցիալական դրությունը, հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև գործով պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունն ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նաև իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, հաշվի առնելով գործով հաստատված փաստական հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ առկա են Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը, վերջինիս ուղղումը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, ուստի սույն գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ մեղադրյալ Հ.Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը, որը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Դատարանը նման եզրահանգման գալիս է հաշվի առնելով կատարված հանցանքի հանրային վտանգավորությունը, արձանագրելով, որ Հրայր Պողոսյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին-րդ մասով նախատեսված միջին ծանրության հանցանք, ընդ որում առաջին անգամ: Հարկ է նկատել, որ Հ.Պողոսյանն ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և կրել ողորկափող հրազեն հանդիսացող ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակ, ընդ որում՝ նա մեջ առկա բացակայել են փամփուշտները, որոնք իրենց հերթին նվազեցնում են նաև անձի հանրային վտանգավոր լինելը: Բացի այդ Դատարանը հաշվի է առնում Հ. Պողոսյանի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես՝ ունի աշխատանք և երբևէ չի եղել արատավորված (տե՛ս 4.1 կետը): Վերը նշվածը հաշվի առնելով Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով և վերջինիս նկատմամբ 2 /երկու/ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելով:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ պետք է սահմանել պարտականություն, մասնավորապես՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը պետք է դրվի ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ վերը մեջբերված պատճառաբանությունների բացի, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը պայմանավորված է նաև նրանով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասը նույն հոդվածի 1-ին մասից անջատ նախատեսել է նաև հնարավորություն նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքեր, ի թիվս այլնի, նաև արագացված վարույթի շրջանակներում: Ընդ որում, Դատարանի գնահատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասում ամրագրված առանձին դեպքերում նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հայեցակարգը պետք է գնահատվի այնպես, որ յուրաքանչյուր դեպքում արագացված կամ համաձայնեցված կամ համագործակցության վարույթի շրջանակներում Դատարանը ոչ թե պետք է հաստատի պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհրաժեշտությունը, այլ պետք է փաստարկված հերքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի, այդ թվում՝ 2-րդ մասով նախատեսված դրույթների կիրառելիության անհնարինությունը, հակառակ դեպքում օրենսդիրը՝ դատավարական հատուկ կարգի կիրառման դեպքերի համար առանձին չէր սահմանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությունը: Իսկ սույն դեպքում քրեական գործի նյութերում բացակայում են այնպիսի ծանրակշիռ փաստական տվյալներ, որոնց համակցված գնահատման արդյունքում կարելի է եզրահանգել, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի չկրելու պայմաններում հնարավոր չի լինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրագործմանը:
5.10 Անդրադառնալով որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ «EKOL VIPER 3» տեսակի V2iEKCGYT14-23001169 համարի 9 մմ տրամաչափի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակի տնօրինման հարցին, հաշվի առնելով 1.7 կետում արձանագրվածը, Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանք պետք է հանձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնի տնօրինմանը:
5.9 Քննության առնելով մեղադրյալի նկատմամբ նախնական դատալսման ընթացքում համակցված ընտրված խափանման միջոցներ վարչական հսկողության, գրավի և բացակայելու արգելքի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք պետք է թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանք, ինչպես նաև դրանցով պայմանավորված սահմանափակումները, այդ թվում՝ Հ.Պողոսյանի կողմից ՀՀ պետական սահմանը հատելու ու անձնագրային գործարքներ կատարելու արգելքները պետք է վերացնել, իսկ գրավի գումարը վերադարձնել գրավատուին:
5.10 Դատարանը գտնում է նաև, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4–րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման: (…)»։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ․Մարգարյանը խնդրել է մասնակի բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 11-ի թիվ ԵԴ1/2400/01/25 դատավճիռը՝ մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով և նրա նկատմամբ նշանակել համաչափ պատիժ՝ ազատազրկման ձևով։
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես նշված է, որ․ «(…) Գտնում եմ, որ դատարանը Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական իրավունքի նորմերի այնպիսի էական խախտում, որն ազդել է ճիշտ որոշում կայացնելու վրա:
(…)
Չհամաձայնելով Դատարանի վերը նշված դիրքորոշման հետ և անդրադառնալով մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավաչափության հարցին՝ գտնում է, որ մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտությունը որոշելիս Դատարանը բազմակողմանի գնահատման չի ենթարկել մեղադրյալի կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը, այն որ ձեռք բերված 9 մմ տրամաչափի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակն ինքնաշեն եղանակով ձևափոխված և հարմարեցված է 6,35 Br./6,35x15մմ/ տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար, որպիսի պայմաններում արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից, նշանակված պատիժը Հրայր Պողոսյանի կողմից չկրելու վերաբերյալ հանգել է սխալ հետևության:
Այսպես.
(…)
Նշված հանգամանքների գնահատմամբ անդրադառնալով Հրայր Պողոսյանի կողմից կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին ու հիմք ընդունելով նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները հիշյալ արարքների նկատմամբ առավել խիստ քրեական քաղաքականություն իրականացնելու վերաբերյալ, եզրահանգում եմ, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել միայն Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով, որով կվերականգնվի սոցիալական արդարությունը, կվերասոցիալականացվի պատժի ենթարկված անձը և կկանխվեն հանցագործություններ, ընդ որում Դատարանը ևս իր ակտում փաստել է, որ «(...) Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածների համապատասխան Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առնում կատարված հանցագործության եղանակը, շարժառիթն ու նպատակը, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև նշանակվող պատժի՝ մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքը:
(...)
Դատարանը, հիմք ընդունելով 4.1 և 5.5 կետերում արձանագրված հանգամանքները և ղեկավարվելով 5.3, 5.4 և 5.6 կետերում մեջբերված նորմերով ու իրավական դիրքորոշումներով, գտնում է, որ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի համար պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով (...)»:
Վերը նշված հանգամանքների պայմաններում մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառումը չի կարող համարվել արդարացի և չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրականացումը: Դատարանի վկայակոչած փաստարկները բավարար չեն եզրահանգելու, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժ կրելու: Նշված հանգամանքների գնահատմամբ հաշվի առնելով Հրայր Պողոսյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ մասնավորապես գնահատելով, որ սույն հանցանքները լատենտային են՝ դժվար բացահայտելի, նման պարագայում էլ ի թիվս այլնի բարձր է տվյալ հանցագործությունների հանրային վտանգավորությունը, ուստի գտնում եմ, որ մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանն իր կատարած արարքի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ենթակա է պատժի՝ ազատազրկման ձևով, որը համաչափ է կատարված արարքին, ինչպես նաև անհրաժեշտ և բավարար է՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, Հրայր Պողոսյանի ուղղվելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար, մեղադրյալը պետք է կրի ազատազրկման ձևով պատիժ, քանի որ միայն այդ դեպքում է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը։ (…)»։
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
Դատական նիստի ժամանակ պաշտպաններն առարկեցին ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեցին այն մերժել։
Մեղադրյալը միացավ պաշտպանների առարկություններին։
Դատախազը պատշաճ ծանուցվել է դատական նիստերի օրերի և ժամերի մասին, սակայն չի ներկայացել՝ Վերաքննիչ դատարանին ներկայացնելով գրություններ, որով խնդրել է բողոքի քննությունն անցկացնել իր բացակայությամբ, միաժամանակ պնդելով իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, լսելով պաշտպանների և մեղադրյալի առարկությունները՝ վերաքննիչ բողոքի դեմ, գտնում է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ․Մարգարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(…)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
(...)»։
Ա.Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման մեջ անդրադառնալով վերոնշյալ չափանիշներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...)։ Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա։ Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես՝ մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»։
Ս.Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ «(…) [Յ]ուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (…), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը։ (...) [Պ]ատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները: (...)»։
Ջ.Շիրվանյանի և Ա.Մուրադյանի վերաբերյալ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերահաստատելով վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումները՝ ընդգծել է, որ «[Յ]ուրաքանչյուր դեպքում պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը որոշելիս հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի համատեքստում կարևոր նշանակություն ունի հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների ամբողջական վերլուծությունը։ Մասնավորապես, հանցավորի անձը դրականորեն բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները, հանցագործությունից հետո դրսևորած դրական վարքագիծը (կատարվածի համար զղջալը, ճշմարտացի ցուցմունքներ տալը, քննությանը չխոչընդոտելը, պատճառված վնասը հատուցելը և այլն) կարող են վկայել, որ պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից բացակայում է պատիժը փաստացի կրելու անհրաժեշտությունը։ Այլ խոսքով՝ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները բացահայտելու և օբյեկտիվորեն հաշվի առնելու դատարանի պարտականությունն ուղղակիորեն բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի տրամաբանությունից, որի համաձայն՝ պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը»։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն դրանք վերաբերելի մասով նույնպես կիրառելի են 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի պայմաններում։
Վերոգրյալ նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն, նպատակ ունենալով ապահովելու պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, հանցանք կատարածի անձը, պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ի թիվս վերոնշյալ հանգամանքների, դատարանը պարտավոր է ղեկավարվել պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև հաշվի առնել այնպիսի լրացուցիչ հանգամանքներ, ինչպիսիք են մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, կոնկրետ հանցագործության փաստական հանգամանքները, հանցագործության կատարման եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակն ու շարժառիթները և այլն: Ընդ որում, որքան մեծ է հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը և որքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, այնքան ցածր է դրա համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականությունը:
Վերաքննիչ դատարանն, ուսումնասիրելով վերը նշված իրավական նորմերն ու սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, հարկ է համարում նկատել, որ մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս Առաջին ատյանի դատարանը բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատշաճ գնահատման է արժանացրել նրա կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, որպիսի պայմաններում իրավաչափորեն գտել է, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով. առանց պատիժը փաստացի կրելու հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները, ինչը Վերաքննիչ դատարանն ընդունելի է համարում։
Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել նրա կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման եղանակը և հանգամանքները, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը:
Առաջին ատյանի դատարանը, hետազոտելով մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի անձը բնութագրող հանգամանքները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, արձանագրել է հետևյալը.
- որպես անձը բնութագրող հանգամանքներ են դիտարկվել մեղադրյալի՝ նախկինում դատապարտված չլինելը, Երևանի քաղաքապետարանի «Բնակչության հատուկ սպասարկում» ՀՈԱԿ-ում տնօրենի տեղակալ հանդիսանալը,
- որպես մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ արձանագրվել են Հրայր Պողոսյանի կողմից ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և կատարածի համար զղջալը տե՛ս Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումը,
- մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չեն արձանագրվել։
Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք անհիմն են, քանի որ բողոքարկված դատավճռի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թե՛ պատիժ նշանակելիս, թե՛ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս անդրադարձել և գնահատել է այն բոլոր հանգամանքները, որոնք իրենց համակցության մեջ բավարար չափով նվազեցնում են կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, և դրանք համադրելով գործում առկա այլ հանգամանքների հետ՝ հանգել է իրավաչափ հետևության:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքներն իրենց համաչափ արտացոլումն են գտել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի, ինչպես նաև նրա կողմից ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու վերաբերյալ իրավաչափ հետևություններում:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից բավարար չափով հիմնավորված են, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361-րդ, 362-րդ, 363-րդ, 367-րդ, 370-373-րդ, 375-376-րդ և 378-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ․Մարգարյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 11-ի թիվ ԵԴ1/2400/01/25 դատավճիռը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ
Մ․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈւՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ
«25» նոյեմբերի 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր Ա․Բեկթաշյան
Դատավորներ Ա.Ղուկասյան
Մ․Հարությունյան
դատական նիստերի քարտուղար Ա․Կարապետյան
մասնակցությամբ՝
պաշտպաններ Հ․Դադոյան
Ռ․Թովմասյան
մեղադրյալ Հ․Պողոսյան
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի ծնված՝ 1999 թվականի մայիսի 18-ին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, աշխատում է Երևանի քաղաքապետարանի «Բնակչության հատուկ սպասարկում» ՀՈԱԿ-ում որպես տնօրենի տեղակալ, նախկինում չդատապարտված, բնակվում է ք.Երևան, Իսակովի փողոց, 52/4 շենք, 25 բնակարան հասցեում վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի օգոստոսի 11-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ․Մարգարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը`
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Ըստ վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ նյութերի՝ 2025 թվականի ապրիլի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 15142325 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հունիսի 30-ին թիվ 15142325 քրեական վարույթով Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ «նա «խախտելով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով սահմանված պահանջները քննությամբ չպարզված հանգամանքներում, անհայտ անձից ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և կրել ինքնաշեն եղանակով ձևափոխված ողորկափող հրազեն հանդիսացող 6,35 Br. 6.35*15մ/տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար հարմարեցված գործարանային արտադրության «EKOL VIPER 3» տեսակի V2iEKCGYT14-2301169 համարի 9 մմ տրամաչափի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակ, որը 2025 թվականի ապրիլի 11-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Մարաշի բաժնում՝ հայտնաբերվել և վերցվել է վերջինի անձնական խուզարկությամբ՝ բաճկոնի ձախ ծոցագրպանից»։
2025 թվականի հուլիսի 7-ին թիվ 151423258 քրեական վարույթն՝ ըստ մեղադրանքի Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան: Քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2400/01/25 համարը։
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 11-ի դատավճռով վճռվել է․
«Հրայր Գրիգորի Պողոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում և պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին հաշվակցել վերջինիս փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 2 /երկու/ օր ժամկետը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ թողնել կրելու ազատազրկում՝ 11 /տասնմեկ/ ամիս 28 /քսանութ/ օր ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 11 /տասնմեկ/ ամիս 28 /քսանութ/ ժամկետով ազատազրկումը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով, որի ընթացքում պարտականություն սահմանել՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցներ վարչական հսկողությունը, գրավը, բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները վերացնել, իսկ գրավի գումարը վերադարձնել գրավատուին:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված «EKOL VIPER 3» տեսակի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակը հանձնել իրավասու մարմնի տնօրինմանը:
Վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում»:
Նշված դատավճռի օրինակը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունում ստացվել է 2025 թվականի օգոստոսի 26-ին։
2025 թվականի մարտի 24-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ․Մարգարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը։
Թիվ ԵԴ1/2400/01/25 քրեական գործի նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2025 թվականի հոկտեմբերի 2-ին, իսկ նախագահող դատավոր Ա․Բեկթաշյանի աշխատակազմին են հանձնվել 2025 թվականի հոկտեմբերի 3-ին։
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 10-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ․Մարգարյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և թիվ ԵԴ1/2400/01/25 քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության։
Նույն որոշմամբ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի կիրառված խափանման միջոցներ վարչական հսկողությունը, գրավը և բացակայելու արգելքը թողնվել են անփոփոխ։
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում, մասնավորապես, նշված է.
«(…) 5.1 Առաջադրված մեղադրանքի հետ մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի համաձայն լինելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է Հրայր Գրիգորի Պողոսյանին վերագրվող արարքի փաստական հանգամանքները, վերջինս կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ինչպես նաև ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ։
5.2 Հաստատված համարելով մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
5.3 Մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
(…)
5.4 Պատիժ նշանակելը քրեական գործով արդարադատության իրականացման վճռական պահն է, որը պետք է դառնա կատարված հանցանքի հասարակական վտանգավորության գնահատման լիարժեք չափանիշ, պատժի ենթարկվող անձին վերասոցիալականացնելու, ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ այլ անձանց կողմից հանցագործությունները կանխելու գործուն միջոց: Արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը պատժի տեսակը և չափը որոշելու բազմաթիվ դրույթների ու չափանիշների հետ մեկտեղ անխզելիորեն կապված է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները հետազոտելու և հաշվի առնելու հետ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածում թվարկված են յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները: Այդ հոդվածի 5-րդ կետի համաձայն՝ քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները հաստատվում են միայն ապացույցների հիման վրա: Ընդ որում, անձի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների գնահատումը յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս հնարավորություն է տալիս դատարանին պատկերացում կազմել հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, բնույթի, ինչպես նաև հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատժի անհատականացման կարևորությունն այն է, որ դա լուրջ երաշխիք է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացման համար: Վերոգրյալից հետևում է, որ մեղադրյալի կողմից արագացված վարույթ կիրառելուն համաձայնություն տալու և ներկայացված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու պարագայում առանց որևէ սահմանափակումների պատժաչափի նշանակման հարցում օրենսդիրը արտոնյալ պայմաններ է նախատեսել: Մասնավորապես՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից:
5.5 Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածների համապատասխան Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առնում կատարված հանցագործության եղանակը, շարժառիթն ու նպատակը, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք է արձանագրում մեղքն ընդունելն ու անկեղծորեն զղջալը:
Մեղքն ընդունելը որպես մեղմացնող հանգամանք դիտարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում արագացված վարույթի կիրառմամբ պայմանավորված մեղադրյալի դիրքորոշումը, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մոտեցումն, ըստ որի՝ «/.../ մեղքն ընդունելը կամ չընդունելն անձի սուբյեկտիվ իրավունքն է, որը նախատեսված և երաշխավորված է ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ և 22-րդ հոդվածներով։ Հետևաբար, մեղքը չընդունելը չի կարող պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվել և հակառակը` մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում բարենպաստ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող հանգամանք է և կարող է կատարել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի դեր։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, զղջացել է դրա համար։ Մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է /.../ (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27 կետը):
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով, արձանագրում է, որ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ:
Որպես Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ են դիտարկվում դատապարտված չլինելը, Երևանի քաղաքապետարանի «Բնակչության հատուկ սպասարկում» ՀՈԱԿ-ում տնօրենի տեղակալ հանդիսանալը:
(…)
5.7 Դատարանը, հիմք ընդունելով 4.1 և 5.5 կետերում արձանագրված հանգամանքները և ղեկավարվելով 5.3, 5.4 և 5.6 կետերում մեջբերված նորմերով ու իրավական դիրքորոշումներով, գտնում է, որ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի համար պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով:
Անդրադառնալով Հ.Պողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով առավել մեղմ պատժատեսակների, մասնավորապես ազատության սահմանափակում կամ կարճաժամկետ ազատազրկում կիրառելու հնարավորությանը, Դատարանը փաստում է, որ դրանց կիրառմամբ չի ապահովվի պատժի նպատակների իրացումը: Այլ կերպ Դատարանը գտնում է, որ Հ.Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժն անհրաժեշտ և բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքով և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով սահմանված պատժի առջև դրված խնդիրների և նպատակների իրագործմանը հասնելու համար:
(…)
Վերոնշյալի կիրառմամբ Դատարանը գտնում է, որ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին անհրաժեշտ է հաշվակցել վերջինիս փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 2 /երկու/ օր ժամկետը և Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ թողնել կրելու ազատազրկում՝ 11 /տասնմեկ/ ամիս 28 /քսանութ/ օր ժամկետով:
5.8 Դատարանն, անդրադառնալով մեղադրյալի Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 11 /տասնմեկ/ ամիս 28 /քսանութ/ օր ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու հարցին, արձանագրում է հետևյալը.
(…)
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջներից է այն, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին:
(…)
Վերոգրյալի հիման վրա, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքներն ու առանձնահատկություններն, մեղադրյալ Հ.Պողոսյանի անձը, նրան բնութագրող հանգամանքները, նրա սոցիալական դրությունը, հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև գործով պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունն ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նաև իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, հաշվի առնելով գործով հաստատված փաստական հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ առկա են Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը, վերջինիս ուղղումը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, ուստի սույն գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ մեղադրյալ Հ.Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը, որը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Դատարանը նման եզրահանգման գալիս է հաշվի առնելով կատարված հանցանքի հանրային վտանգավորությունը, արձանագրելով, որ Հրայր Պողոսյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին-րդ մասով նախատեսված միջին ծանրության հանցանք, ընդ որում առաջին անգամ: Հարկ է նկատել, որ Հ.Պողոսյանն ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և կրել ողորկափող հրազեն հանդիսացող ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակ, ընդ որում՝ նա մեջ առկա բացակայել են փամփուշտները, որոնք իրենց հերթին նվազեցնում են նաև անձի հանրային վտանգավոր լինելը: Բացի այդ Դատարանը հաշվի է առնում Հ. Պողոսյանի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես՝ ունի աշխատանք և երբևէ չի եղել արատավորված (տե՛ս 4.1 կետը): Վերը նշվածը հաշվի առնելով Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով և վերջինիս նկատմամբ 2 /երկու/ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելով:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ պետք է սահմանել պարտականություն, մասնավորապես՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը պետք է դրվի ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ վերը մեջբերված պատճառաբանությունների բացի, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը պայմանավորված է նաև նրանով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասը նույն հոդվածի 1-ին մասից անջատ նախատեսել է նաև հնարավորություն նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքեր, ի թիվս այլնի, նաև արագացված վարույթի շրջանակներում: Ընդ որում, Դատարանի գնահատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասում ամրագրված առանձին դեպքերում նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հայեցակարգը պետք է գնահատվի այնպես, որ յուրաքանչյուր դեպքում արագացված կամ համաձայնեցված կամ համագործակցության վարույթի շրջանակներում Դատարանը ոչ թե պետք է հաստատի պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհրաժեշտությունը, այլ պետք է փաստարկված հերքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի, այդ թվում՝ 2-րդ մասով նախատեսված դրույթների կիրառելիության անհնարինությունը, հակառակ դեպքում օրենսդիրը՝ դատավարական հատուկ կարգի կիրառման դեպքերի համար առանձին չէր սահմանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությունը: Իսկ սույն դեպքում քրեական գործի նյութերում բացակայում են այնպիսի ծանրակշիռ փաստական տվյալներ, որոնց համակցված գնահատման արդյունքում կարելի է եզրահանգել, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի չկրելու պայմաններում հնարավոր չի լինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրագործմանը:
5.10 Անդրադառնալով որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ «EKOL VIPER 3» տեսակի V2iEKCGYT14-23001169 համարի 9 մմ տրամաչափի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակի տնօրինման հարցին, հաշվի առնելով 1.7 կետում արձանագրվածը, Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանք պետք է հանձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնի տնօրինմանը:
5.9 Քննության առնելով մեղադրյալի նկատմամբ նախնական դատալսման ընթացքում համակցված ընտրված խափանման միջոցներ վարչական հսկողության, գրավի և բացակայելու արգելքի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք պետք է թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանք, ինչպես նաև դրանցով պայմանավորված սահմանափակումները, այդ թվում՝ Հ.Պողոսյանի կողմից ՀՀ պետական սահմանը հատելու ու անձնագրային գործարքներ կատարելու արգելքները պետք է վերացնել, իսկ գրավի գումարը վերադարձնել գրավատուին:
5.10 Դատարանը գտնում է նաև, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4–րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման: (…)»։
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ․Մարգարյանը խնդրել է մասնակի բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 11-ի թիվ ԵԴ1/2400/01/25 դատավճիռը՝ մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով և նրա նկատմամբ նշանակել համաչափ պատիժ՝ ազատազրկման ձևով։
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես նշված է, որ․ «(…) Գտնում եմ, որ դատարանը Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական իրավունքի նորմերի այնպիսի էական խախտում, որն ազդել է ճիշտ որոշում կայացնելու վրա:
(…)
Չհամաձայնելով Դատարանի վերը նշված դիրքորոշման հետ և անդրադառնալով մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավաչափության հարցին՝ գտնում է, որ մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտությունը որոշելիս Դատարանը բազմակողմանի գնահատման չի ենթարկել մեղադրյալի կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը, այն որ ձեռք բերված 9 մմ տրամաչափի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակն ինքնաշեն եղանակով ձևափոխված և հարմարեցված է 6,35 Br./6,35x15մմ/ տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար, որպիսի պայմաններում արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից, նշանակված պատիժը Հրայր Պողոսյանի կողմից չկրելու վերաբերյալ հանգել է սխալ հետևության:
Այսպես.
(…)
Նշված հանգամանքների գնահատմամբ անդրադառնալով Հրայր Պողոսյանի կողմից կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին ու հիմք ընդունելով նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները հիշյալ արարքների նկատմամբ առավել խիստ քրեական քաղաքականություն իրականացնելու վերաբերյալ, եզրահանգում եմ, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել միայն Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով, որով կվերականգնվի սոցիալական արդարությունը, կվերասոցիալականացվի պատժի ենթարկված անձը և կկանխվեն հանցագործություններ, ընդ որում Դատարանը ևս իր ակտում փաստել է, որ «(...) Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածների համապատասխան Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առնում կատարված հանցագործության եղանակը, շարժառիթն ու նպատակը, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև նշանակվող պատժի՝ մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքը:
(...)
Դատարանը, հիմք ընդունելով 4.1 և 5.5 կետերում արձանագրված հանգամանքները և ղեկավարվելով 5.3, 5.4 և 5.6 կետերում մեջբերված նորմերով ու իրավական դիրքորոշումներով, գտնում է, որ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի համար պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով (...)»:
Վերը նշված հանգամանքների պայմաններում մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառումը չի կարող համարվել արդարացի և չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրականացումը: Դատարանի վկայակոչած փաստարկները բավարար չեն եզրահանգելու, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժ կրելու: Նշված հանգամանքների գնահատմամբ հաշվի առնելով Հրայր Պողոսյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ մասնավորապես գնահատելով, որ սույն հանցանքները լատենտային են՝ դժվար բացահայտելի, նման պարագայում էլ ի թիվս այլնի բարձր է տվյալ հանցագործությունների հանրային վտանգավորությունը, ուստի գտնում եմ, որ մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանն իր կատարած արարքի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ենթակա է պատժի՝ ազատազրկման ձևով, որը համաչափ է կատարված արարքին, ինչպես նաև անհրաժեշտ և բավարար է՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, Հրայր Պողոսյանի ուղղվելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար, մեղադրյալը պետք է կրի ազատազրկման ձևով պատիժ, քանի որ միայն այդ դեպքում է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը։ (…)»։
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
Դատական նիստի ժամանակ պաշտպաններն առարկեցին ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեցին այն մերժել։
Մեղադրյալը միացավ պաշտպանների առարկություններին։
Դատախազը պատշաճ ծանուցվել է դատական նիստերի օրերի և ժամերի մասին, սակայն չի ներկայացել՝ Վերաքննիչ դատարանին ներկայացնելով գրություններ, որով խնդրել է բողոքի քննությունն անցկացնել իր բացակայությամբ, միաժամանակ պնդելով իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, լսելով պաշտպանների և մեղադրյալի առարկությունները՝ վերաքննիչ բողոքի դեմ, գտնում է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ․Մարգարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(…)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
(...)»։
Ա.Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման մեջ անդրադառնալով վերոնշյալ չափանիշներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...)։ Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա։ Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես՝ մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»։
Ս.Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ «(…) [Յ]ուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (…), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը։ (...) [Պ]ատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները: (...)»։
Ջ.Շիրվանյանի և Ա.Մուրադյանի վերաբերյալ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերահաստատելով վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումները՝ ընդգծել է, որ «[Յ]ուրաքանչյուր դեպքում պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը որոշելիս հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի համատեքստում կարևոր նշանակություն ունի հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների ամբողջական վերլուծությունը։ Մասնավորապես, հանցավորի անձը դրականորեն բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները, հանցագործությունից հետո դրսևորած դրական վարքագիծը (կատարվածի համար զղջալը, ճշմարտացի ցուցմունքներ տալը, քննությանը չխոչընդոտելը, պատճառված վնասը հատուցելը և այլն) կարող են վկայել, որ պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից բացակայում է պատիժը փաստացի կրելու անհրաժեշտությունը։ Այլ խոսքով՝ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները բացահայտելու և օբյեկտիվորեն հաշվի առնելու դատարանի պարտականությունն ուղղակիորեն բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի տրամաբանությունից, որի համաձայն՝ պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը»։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն դրանք վերաբերելի մասով նույնպես կիրառելի են 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի պայմաններում։
Վերոգրյալ նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն, նպատակ ունենալով ապահովելու պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, հանցանք կատարածի անձը, պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ի թիվս վերոնշյալ հանգամանքների, դատարանը պարտավոր է ղեկավարվել պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև հաշվի առնել այնպիսի լրացուցիչ հանգամանքներ, ինչպիսիք են մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, կոնկրետ հանցագործության փաստական հանգամանքները, հանցագործության կատարման եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակն ու շարժառիթները և այլն: Ընդ որում, որքան մեծ է հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը և որքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, այնքան ցածր է դրա համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականությունը:
Վերաքննիչ դատարանն, ուսումնասիրելով վերը նշված իրավական նորմերն ու սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, հարկ է համարում նկատել, որ մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս Առաջին ատյանի դատարանը բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատշաճ գնահատման է արժանացրել նրա կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, որպիսի պայմաններում իրավաչափորեն գտել է, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով. առանց պատիժը փաստացի կրելու հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները, ինչը Վերաքննիչ դատարանն ընդունելի է համարում։
Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել նրա կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման եղանակը և հանգամանքները, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը:
Առաջին ատյանի դատարանը, hետազոտելով մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի անձը բնութագրող հանգամանքները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, արձանագրել է հետևյալը.
- որպես անձը բնութագրող հանգամանքներ են դիտարկվել մեղադրյալի՝ նախկինում դատապարտված չլինելը, Երևանի քաղաքապետարանի «Բնակչության հատուկ սպասարկում» ՀՈԱԿ-ում տնօրենի տեղակալ հանդիսանալը,
- որպես մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ արձանագրվել են Հրայր Պողոսյանի կողմից ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և կատարածի համար զղջալը տե՛ս Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումը,
- մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չեն արձանագրվել։
Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք անհիմն են, քանի որ բողոքարկված դատավճռի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թե՛ պատիժ նշանակելիս, թե՛ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս անդրադարձել և գնահատել է այն բոլոր հանգամանքները, որոնք իրենց համակցության մեջ բավարար չափով նվազեցնում են կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, և դրանք համադրելով գործում առկա այլ հանգամանքների հետ՝ հանգել է իրավաչափ հետևության:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքներն իրենց համաչափ արտացոլումն են գտել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի, ինչպես նաև նրա կողմից ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու վերաբերյալ իրավաչափ հետևություններում:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից բավարար չափով հիմնավորված են, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը` մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361-րդ, 362-րդ, 363-րդ, 367-րդ, 370-373-րդ, 375-376-րդ և 378-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ․Մարգարյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 11-ի թիվ ԵԴ1/2400/01/25 դատավճիռը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ
Մ․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/2400/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 07-07-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 15142325 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Հրայր Գրիգորի Պողոսյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա խախտելով «Զենքի շրջանաոության կարգավորման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով սահմանված պահանջները քննությամբ չպարզված հանգամանքներում, անհայտ անձից ապօրինի կերպով ձեոք է բերել, պահել և կրել ինքնաշեն եղանակով ձևափոխված ողորկափող հրազեն հանդիսացող 6,35 Br. 6.35*15մ/տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար հարմարեցված գործարանային արտադրության «EKOL VIPER 3» տեսակի V2iEKCGYT14-2301169 համարի 9 մմ տրամաչափի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակ: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Հրայր |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
| Հայրանուն | Գրիգորի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Դատվածություն | |
| Դատվածություն | նախկինում չդատված |
| Վիճակագրական տողի համարը | 14.5 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.2 |
| Չափահաս | Այո |
| Այլ նշումներ | Վարչական հսկողություն, գրավ և բացակայելու արգելք |
Մակագրել
| Երբ | 07-07-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Սամվել |
| Ազգանուն | Յուզբաշյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 01-07-2022 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 08-07-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ՈՐՈՇՈՒՄ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՎ ՎԱՐՈՒՅԹՆ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ §08¦ հուլիսի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ս.Յուզբաշյանս, ուսումնասիրելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով. ՊԱՐԶԵՑԻ 2025 թվականի հուլիսի 07-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 15142325 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որը թիվ ԵԴ1/2400/01/25 համարի ներքո մակարգվել և նույն թվականի հուլիսի 08-ին հանձնվել է դատավոր Ս.Յուզբաշյանին: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով, ՈՐՈՇԵՑԻ 1. Թիվ ԵԴ1/2400/01/25 քրեական գործով, ըստ մեղադրանքի՝ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ստանձնել վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ՝ 2025 թվականի հուլիսի 22-ին՝ ժամը 15:00-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Շենգավիթ նստավայրում (ք.Երևան, Արշակունյաց պող., 24/1, դահլիճ համար 6): 2. Գործը վարույթ ընդունելու պահից երկու օրվա ընթացքում այդ մասին տեղյակ պահել հանրային մեղադրողին, վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ ուղարկելով սահմանված ձևի հուշաթերթ` հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների, ինչպես նաև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով սահմանված հարցերի կապակցությամբ միջնորդություններ ներկայացնելու իրավունքի պարզաբանմամբ: 3. Որոշումն ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից և ենթակա չէ բողոքարկման: ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ՀՐԱՅՐ |
| Ազգանուն | ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Հայրանուն | ԳՐԻԳՈՐԻ |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ՌՈՄԱՆ |
| Ազգանուն | ԹՈՎՄԱՍՅԱՆԻ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ՀՐԱՆՏ |
| Ազգանուն | ԴԱԴՈՅԱՆ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ՎԵՀԱՆՈՒՇ |
| Ազգանուն | ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 22-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 15:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 22-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Համաձայնեցման վարույթ
| Ամսաթիվ | 22-07-2025 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Ներկայացվել է համաձայնեցման վարույթ կիրառելու միջնորդություն
| Ամսաթիվ | 22-07-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալ / Ամբաստանյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | ՀՐԱՅՐ |
| Ազգանուն | ՊՈՂՈՍՅԱՆ |
| Հայրանուն | ԳՐԻԳՈՐԻ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Պաշտպան | |
| Անուն | ՌՈՄԱՆ |
| Ազգանուն | ԹՈՎՄԱՍՅԱՆ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Համաձայնեցման վարույթ կիրառելու միջնորդությունը բավարարվել է
| Ամսաթիվ | 22-07-2025 |
|---|---|
| Որոշումը (արձանագրային որոշման դեպքում բովանդակության վերաբերյալ ամփոփ տեղեկատվություն) | * |
Կողմերը չեն եկել համաձայնության
| Ամսաթիվ | 11-08-2025 |
|---|
Դատաքննությունն ընդհանուր կարգով շարունակելու մասին
| Ամսաթիվ | 11-08-2025 |
|---|---|
| Որոշումը (արձանագրային որոշման դեպքում բովանդակության վերաբերյալ ամփոփ տեղեկատվություն) | * |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 11-08-2025 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 11-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 6 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 11-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 11-08-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Հրայր |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 1 |
| Ամսաթիվ | 11-08-2025 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Հիմնական պատիժ | Որոշակի ժամկետով ազատազրկում |
| Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել | Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել (ՀՀ քր. օր. 84 հոդ.) |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | Գործ ԵԴ1/2400/01/25 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆԻ քարտուղարությամբ՝ Ա.ՔՈՉԱՐՅԱՆԻ մասնակցությամբ` հանրային մեղադրող Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ.ՄԱՐԳԱՐՅԱՆԻ պաշտպաններ Հ.ԴԱԴՈՅԱՆԻ, Ռ.ԹՈՎՄԱՍՅԱՆԻ մեղադրյալ Հ.ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ 2025 թվականի օգոստոսի 11-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում դատաքննության հատուկ կարգի՝ արագացված վարույթի կիրառմամբ, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի՝ ծնված՝ 18.05.1999թ. ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, աշխատում է Երևանի քաղաքապետարանի «Բնակչության հատուկ սպասարկում» ՀՈԱԿ-ում որպես տնօրենի տեղակալ, չամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, չդատապարտված, բնակվող՝ ք.Երևան, Իսակովի փողոց, 52/4 շենք, 25 բնակարան հասցեում, որպես խափանման միջոցներ համակցված ընտրված են վարչական հսկողությունը, գրավը և բացակայելու արգելքը, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով: 1. Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1.1 2025 թվականի ապրիլի 11-ին ձերբակալվել է Հրայր Գրիգորի Պողոսյանը /հատոր 1-ին, գ.թ. 10/: 1.2 Նույն օրը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 15142325 քրեական վարույթը /հատոր 1-ին, գ.թ. 15-16/: 1.3 Նույն օրը որոշում է կայացվել հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության դեպքում Հ.Պողոսյանին ձերբակալելու մասին /հատոր 1-ին, գ.թ. 24-25/: 1.4 2025 թվականի ապրիլի 12-ին թիվ 15142325 քրեական վարույթով Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նույն օրը նրան մեղադրանք է ներկայացվել /հատոր 1-ին, գ.թ. 47-52/: 1.5 2025 թվականի ապրիլի 12-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի ԵԴ1/0729/06/25 որոշմամբ մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ համակցված կիրառվել են վարչական հսկողությունը և 1.000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամ չափով գրավը /հատոր 1-ին, գ.թ. 68-89/: 1.6 Նույն օրը թիվ 15142325 քրեական վարույթով Հ.Պողոսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը /հատոր 1-ին, գ.թ. 91-92/: 1.7 2025 թվականի հունիսի 30-ին թիվ 15142325 քրեական վարույթով Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով և նույն օրը նրան մեղադրանք է ներկայացվել /հատոր 1-ին, գ.թ. 183-184, 186-191/: 1.8 Նույն օրը կազմվել է թիվ 15142325 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը /հատոր 1-ին, գ.թ. 205-211/: 1.9 2025 թվականի հուլիսի 07-ին որոշում է կայացվել թիվ 15142325 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին։ 1.10 2025 թվականի հուլիսի 07-ին թիվ 15142325 քրեական գործը մուտք է եղել դատարան, էլեկտրոնային եղանակով նույն օրը թիվ ԵԴ1/2400/01/25 համարի ներքո մակագրվել և նույն թվականի հուլիսի 08-ին հանձնվել է դատավոր Ս.Յուզբաշյանին։ 1.11 2025 թվականի հուլիսի 08-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին: 1.12 2025 թվականի հուլիսի 22-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ համակցված կիրառված վարչական հսկողության պայմանները փոխելու, իսկ գրավը և բացակայելու արգելքն անփոփոխ թողնելու մասին: 2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. 2.1 Հրայր Գրիգորի Պողոսյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով մեղադրանք է ներկայացվել պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված այն արարքի կատարման համար, որ նա «խախտելով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով սահմանված պահանջները քննությամբ չպարզված հանգամանքներում, անհայտ անձից ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և կրել ինքնաշեն եղանակով ձևափոխված ողորկափող հրազեն հանդիսացող 6,35 Br. 6.35*15մ/տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար հարմարեցված գործարանային արտադրության «EKOL VIPER 3» տեսակի V2iEKCGYT14-2301169 համարի 9 մմ տրամաչափի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակ, որը 2025 թվականի ապրիլի 11-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Մարաշի բաժնում՝ հայտնաբերվել և վերցվել է վերջինի անձնական խուզարկությամբ՝ բաճկոնի ձախ ծոցագրպանից»: 3. Արագացված վարույթ. 3.1 Քրեական գործի նախնական դատալսումների փուլում մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ, հայտարարելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է պաշտպաններ Հ.Դադոյանի և Ռ.Թովմասյանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները: 3.2 Հանրային մեղադրող Վ.Մարգարյանն արագացված վարույթ կիրառելու դեմ չի առարկել: 3.3 Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով, որ մեղադրյալը համաձայն է մեղադրանքի հետ, պաշտպանի հետ խորհրդակցելուց հետո միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր և գիտակցում է իր միջնորդության բնույթը ու հետևանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին: 4. Արագացված վարույթով լրացուցիչ դատալսումներ. 4.1 Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվեց՝ ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի ձև 8 տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանը հանդիսանում է չդատապարտված /դատական նիստի արձանագրություն, հատոր 1-ին, գ.թ. 14/, 5. Դատարանի պատճառաբանությունը և եզրահանգումները. 5.1 Առաջադրված մեղադրանքի հետ մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի համաձայն լինելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է Հրայր Գրիգորի Պողոսյանին վերագրվող արարքի փաստական հանգամանքները, վերջինս կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ինչպես նաև ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ։ 5.2 Հաստատված համարելով մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի: 5.3 Մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե Դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: 4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ «Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Ապօրինի կերպով հրազեն (բացառությամբ քաղաքացիական ողորկափող հրազենի, դրա փամփուշտների կամ դրա բաղկացուցիչ մասերի), դրա հիմնական բաղկացուցիչ մաս, ռազմամթերք, ակոսափող հրազենի փամփուշտ, պայթուցիկ նյութ կամ պայթեցման սարք ձեռք բերելը, իրացնելը, պահելը, փոխադրելը, առաքելը կամ կրելը՝ պատժվում է ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով: /.../»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները: 5.4 Պատիժ նշանակելը քրեական գործով արդարադատության իրականացման վճռական պահն է, որը պետք է դառնա կատարված հանցանքի հասարակական վտանգավորության գնահատման լիարժեք չափանիշ, պատժի ենթարկվող անձին վերասոցիալականացնելու, ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ այլ անձանց կողմից հանցագործությունները կանխելու գործուն միջոց: Արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը պատժի տեսակը և չափը որոշելու բազմաթիվ դրույթների ու չափանիշների հետ մեկտեղ անխզելիորեն կապված է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները հետազոտելու և հաշվի առնելու հետ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածում թվարկված են յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները: Այդ հոդվածի 5-րդ կետի համաձայն՝ քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները հաստատվում են միայն ապացույցների հիման վրա: Ընդ որում, անձի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների գնահատումը յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս հնարավորություն է տալիս դատարանին պատկերացում կազմել հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, բնույթի, ինչպես նաև հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատժի անհատականացման կարևորությունն այն է, որ դա լուրջ երաշխիք է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացման համար: Վերոգրյալից հետևում է, որ մեղադրյալի կողմից արագացված վարույթ կիրառելուն համաձայնություն տալու և ներկայացված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու պարագայում առանց որևէ սահմանափակումների պատժաչափի նշանակման հարցում օրենսդիրը արտոնյալ պայմաններ է նախատեսել: Մասնավորապես՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից: 5.5 Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածների համապատասխան Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առնում կատարված հանցագործության եղանակը, շարժառիթն ու նպատակը, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքը: Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք է արձանագրում մեղքն ընդունելն ու անկեղծորեն զղջալը: Մեղքն ընդունելը որպես մեղմացնող հանգամանք դիտարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում արագացված վարույթի կիրառմամբ պայմանավորված մեղադրյալի դիրքորոշումը, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մոտեցումն, ըստ որի՝ «/.../ մեղքն ընդունելը կամ չընդունելն անձի սուբյեկտիվ իրավունքն է, որը նախատեսված և երաշխավորված է ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ և 22-րդ հոդվածներով։ Հետևաբար, մեղքը չընդունելը չի կարող պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվել և հակառակը` մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում բարենպաստ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող հանգամանք է և կարող է կատարել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի դեր։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, զղջացել է դրա համար։ Մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է /.../ (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27 կետը): Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով, արձանագրում է, որ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ: Որպես Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ են դիտարկվում դատապարտված չլինելը, Երևանի քաղաքապետարանի «Բնակչության հատուկ սպասարկում» ՀՈԱԿ-ում տնօրենի տեղակալ հանդիսանալը: 5.6 Գոռ Գագիկի Ավետիսյանի և Արմեն Իշխանի Հովակիմյանի գործով 2010թ. նոյեմբերի 5-ին կայացված թիվ ԵԱՔԴ/0164/01/09 որոշման մեջ անդրադառնալով նշանակվող պատժի արդարացիության պահանջին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ՝ «/…/ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և, ելնելով քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից, ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու, նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Հետևաբար, ակնհայտ մեղմ կամ ակնհայտ խիստ լինելու պատճառով անարդարացի կլինի այնպիսի պատիժը, որը նշանակվել է առանց պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանման»: 5.7 Դատարանը, հիմք ընդունելով 4.1 և 5.5 կետերում արձանագրված հանգամանքները և ղեկավարվելով 5.3, 5.4 և 5.6 կետերում մեջբերված նորմերով ու իրավական դիրքորոշումներով, գտնում է, որ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի համար պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով: Անդրադառնալով Հ.Պողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով առավել մեղմ պատժատեսակների, մասնավորապես ազատության սահմանափակում կամ կարճաժամկետ ազատազրկում կիրառելու հնարավորությանը, Դատարանը փաստում է, որ դրանց կիրառմամբ չի ապահովվի պատժի նպատակների իրացումը: Այլ կերպ Դատարանը գտնում է, որ Հ.Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժն անհրաժեշտ և բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքով և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով սահմանված պատժի առջև դրված խնդիրների և նպատակների իրագործմանը հասնելու համար: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու, օտարերկրյա քաղաքացուն Հայաստանի Հանրապետության տարածքից վտարելու, զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակման, ազատության սահմանափակման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ժամկետները հաշվարկվում են ամիսներով և տարիներով: Հանրային աշխատանքների ժամկետը հաշվարկվում է ժամերով: Կարճաժամկետ ազատազրկման ժամկետը հաշվարկվում է օրերով և ամիսներով: 2. Սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված պատիժները փոխարինելիս կամ գումարելիս, ինչպես նաև պատիժը հաշվակցելիս ժամկետները կարող են հաշվարկվել օրերով: 3. Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց: /.../»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան: Վերոնշյալի կիրառմամբ Դատարանը գտնում է, որ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին անհրաժեշտ է հաշվակցել վերջինիս փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 2 /երկու/ օր ժամկետը և Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ թողնել կրելու ազատազրկում՝ 11 /տասնմեկ/ ամիս 28 /քսանութ/ օր ժամկետով: 5.8 Դատարանն, անդրադառնալով մեղադրյալի Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 11 /տասնմեկ/ ամիս 28 /քսանութ/ օր ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու հարցին, արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ §1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: /.../ 5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝ 1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը, 2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը, 3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը, 4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը, 5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը, 6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը, 7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը, 8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը, 9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը: 6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:» Մեջբերված քրեաիրավական նորմը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել հմ.ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում, որոնցով կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն Դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝ 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջներից է այն, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին: Սեյրան Կառլենի Աղախանյանի վերաբերյալ 13.09.2013թ. կայացրած թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշմամբ, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «/.../ յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանն, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը: Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները: Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները»: Վերոգրյալի հիման վրա, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքներն ու առանձնահատկություններն, մեղադրյալ Հ.Պողոսյանի անձը, նրան բնութագրող հանգամանքները, նրա սոցիալական դրությունը, հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև գործով պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունն ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նաև իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, հաշվի առնելով գործով հաստատված փաստական հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ առկա են Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը, վերջինիս ուղղումը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, ուստի սույն գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ մեղադրյալ Հ.Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը, որը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից: Դատարանը նման եզրահանգման գալիս է հաշվի առնելով կատարված հանցանքի հանրային վտանգավորությունը, արձանագրելով, որ Հրայր Պողոսյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին-րդ մասով նախատեսված միջին ծանրության հանցանք, ընդ որում առաջին անգամ: Հարկ է նկատել, որ Հ.Պողոսյանն ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և կրել ողորկափող հրազեն հանդիսացող ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակ, ընդ որում՝ նա մեջ առկա բացակայել են փամփուշտները, որոնք իրենց հերթին նվազեցնում են նաև անձի հանրային վտանգավոր լինելը: Բացի այդ Դատարանը հաշվի է առնում Հ. Պողոսյանի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես՝ ունի աշխատանք և երբևէ չի եղել արատավորված (տե՛ս 4.1 կետը): Վերը նշվածը հաշվի առնելով Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով և վերջինիս նկատմամբ 2 /երկու/ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելով: Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ պետք է սահմանել պարտականություն, մասնավորապես՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը պետք է դրվի ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ վերը մեջբերված պատճառաբանությունների բացի, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը պայմանավորված է նաև նրանով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասը նույն հոդվածի 1-ին մասից անջատ նախատեսել է նաև հնարավորություն նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքեր, ի թիվս այլնի, նաև արագացված վարույթի շրջանակներում: Ընդ որում, Դատարանի գնահատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասում ամրագրված առանձին դեպքերում նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հայեցակարգը պետք է գնահատվի այնպես, որ յուրաքանչյուր դեպքում արագացված կամ համաձայնեցված կամ համագործակցության վարույթի շրջանակներում Դատարանը ոչ թե պետք է հաստատի պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհրաժեշտությունը, այլ պետք է փաստարկված հերքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի, այդ թվում՝ 2-րդ մասով նախատեսված դրույթների կիրառելիության անհնարինությունը, հակառակ դեպքում օրենսդիրը՝ դատավարական հատուկ կարգի կիրառման դեպքերի համար առանձին չէր սահմանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությունը: Իսկ սույն դեպքում քրեական գործի նյութերում բացակայում են այնպիսի ծանրակշիռ փաստական տվյալներ, որոնց համակցված գնահատման արդյունքում կարելի է եզրահանգել, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի չկրելու պայմաններում հնարավոր չի լինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրագործմանը: 5.10 Անդրադառնալով որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ «EKOL VIPER 3» տեսակի V2iEKCGYT14-23001169 համարի 9 մմ տրամաչափի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակի տնօրինման հարցին, հաշվի առնելով 1.7 կետում արձանագրվածը, Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանք պետք է հանձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնի տնօրինմանը: 5.9 Քննության առնելով մեղադրյալի նկատմամբ նախնական դատալսման ընթացքում համակցված ընտրված խափանման միջոցներ վարչական հսկողության, գրավի և բացակայելու արգելքի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք պետք է թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանք, ինչպես նաև դրանցով պայմանավորված սահմանափակումները, այդ թվում՝ Հ.Պողոսյանի կողմից ՀՀ պետական սահմանը հատելու ու անձնագրային գործարքներ կատարելու արգելքները պետք է վերացնել, իսկ գրավի գումարը վերադարձնել գրավատուին: 5.10 Դատարանը գտնում է նաև, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4–րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման: Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ, 100-րդ, 347-350-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը հոդվածներով, Դատարանը. Վ Ճ Ռ Ե Ց Հրայր Գրիգորի Պողոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում և պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 /մեկ/ տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին հաշվակցել վերջինիս փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 2 /երկու/ օր ժամկետը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ թողնել կրելու ազատազրկում՝ 11 /տասնմեկ/ ամիս 28 /քսանութ/ օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 11 /տասնմեկ/ ամիս 28 /քսանութ/ ժամկետով ազատազրկումը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով, որի ընթացքում պարտականություն սահմանել՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա: Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցներ վարչական հսկողությունը, գրավը, բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները վերացնել, իսկ գրավի գումարը վերադարձնել գրավատուին: Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված «EKOL VIPER 3» տեսակի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակը հանձնել իրավասու մարմնի տնօրինմանը: Վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված: Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում։ ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 11-08-2025 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 30-09-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 2 հատորից, 1-ին հատորը՝ 213 թերթ 2-րդ հատորը՝ 72 թերթ: |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 26-09-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 30-09-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-213, 2-72 |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-114450 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/2400/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 26-09-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 26-09-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Վեհանուշ |
| Ազգանուն | Մարգարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Հրայր Պողոսյան Մասնակի բեկանել Երևան քաղաքի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի / Շենգավիթ/ 11.08.2025թ. դատավճիռը՝ մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով և նրա նկատմամբ նշանակել համաչափ պատիժ՝ ազատազրկման ձևով : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 02-10-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 14.5 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 02-10-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Բեկթաշյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Ադրինե |
| Ազգանուն | Ղուկասյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 10-10-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 21-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 24-11-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 25-11-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 25-11-2025 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Հրայր |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/2400/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈւՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ «25» նոյեմբերի 2025թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) Նախագահող դատավոր Ա․Բեկթաշյան Դատավորներ Ա.Ղուկասյան Մ․Հարությունյան դատական նիստերի քարտուղար Ա․Կարապետյան մասնակցությամբ՝ պաշտպաններ Հ․Դադոյան Ռ․Թովմասյան մեղադրյալ Հ․Պողոսյան դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի ծնված՝ 1999 թվականի մայիսի 18-ին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, աշխատում է Երևանի քաղաքապետարանի «Բնակչության հատուկ սպասարկում» ՀՈԱԿ-ում որպես տնօրենի տեղակալ, նախկինում չդատապարտված, բնակվում է ք.Երևան, Իսակովի փողոց, 52/4 շենք, 25 բնակարան հասցեում վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի օգոստոսի 11-ի դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ․Մարգարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը` ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. Ըստ վերաքննիչ բողոքի վերաբերյալ նյութերի՝ 2025 թվականի ապրիլի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 15142325 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի հունիսի 30-ին թիվ 15142325 քրեական վարույթով Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ «նա «խախտելով «Զենքի շրջանառության կարգավորման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով սահմանված պահանջները քննությամբ չպարզված հանգամանքներում, անհայտ անձից ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և կրել ինքնաշեն եղանակով ձևափոխված ողորկափող հրազեն հանդիսացող 6,35 Br. 6.35*15մ/տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար հարմարեցված գործարանային արտադրության «EKOL VIPER 3» տեսակի V2iEKCGYT14-2301169 համարի 9 մմ տրամաչափի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակ, որը 2025 թվականի ապրիլի 11-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Մարաշի բաժնում՝ հայտնաբերվել և վերցվել է վերջինի անձնական խուզարկությամբ՝ բաճկոնի ձախ ծոցագրպանից»։ 2025 թվականի հուլիսի 7-ին թիվ 151423258 քրեական վարույթն՝ ըստ մեղադրանքի Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան: Քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2400/01/25 համարը։ Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 11-ի դատավճռով վճռվել է․ «Հրայր Գրիգորի Պողոսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում և պատիժ նշանակել ազատազրկում 1 /մեկ/ տարի ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի կիրառմամբ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին հաշվակցել վերջինիս փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 2 /երկու/ օր ժամկետը և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ թողնել կրելու ազատազրկում՝ 11 /տասնմեկ/ ամիս 28 /քսանութ/ օր ժամկետով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 11 /տասնմեկ/ ամիս 28 /քսանութ/ ժամկետով ազատազրկումը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 /երկու/ տարի ժամկետով, որի ընթացքում պարտականություն սահմանել՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա: Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցներ վարչական հսկողությունը, գրավը, բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները վերացնել, իսկ գրավի գումարը վերադարձնել գրավատուին: Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված «EKOL VIPER 3» տեսակի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակը հանձնել իրավասու մարմնի տնօրինմանը: Վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված: Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում»: Նշված դատավճռի օրինակը Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունում ստացվել է 2025 թվականի օգոստոսի 26-ին։ 2025 թվականի մարտի 24-ին Վերաքննիչ դատարան է ստացվել Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված դատավճռի դեմ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ․Մարգարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը։ Թիվ ԵԴ1/2400/01/25 քրեական գործի նյութերը Վերաքննիչ դատարան են ստացվել 2025 թվականի հոկտեմբերի 2-ին, իսկ նախագահող դատավոր Ա․Բեկթաշյանի աշխատակազմին են հանձնվել 2025 թվականի հոկտեմբերի 3-ին։ Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի հոկտեմբերի 10-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ․Մարգարյանի վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և թիվ ԵԴ1/2400/01/25 քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության։ Նույն որոշմամբ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի կիրառված խափանման միջոցներ վարչական հսկողությունը, գրավը և բացակայելու արգելքը թողնվել են անփոփոխ։ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում, մասնավորապես, նշված է. «(…) 5.1 Առաջադրված մեղադրանքի հետ մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի համաձայն լինելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է Հրայր Գրիգորի Պողոսյանին վերագրվող արարքի փաստական հանգամանքները, վերջինս կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ինչպես նաև ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ։ 5.2 Հաստատված համարելով մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի: 5.3 Մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. (…) 5.4 Պատիժ նշանակելը քրեական գործով արդարադատության իրականացման վճռական պահն է, որը պետք է դառնա կատարված հանցանքի հասարակական վտանգավորության գնահատման լիարժեք չափանիշ, պատժի ենթարկվող անձին վերասոցիալականացնելու, ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ այլ անձանց կողմից հանցագործությունները կանխելու գործուն միջոց: Արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը պատժի տեսակը և չափը որոշելու բազմաթիվ դրույթների ու չափանիշների հետ մեկտեղ անխզելիորեն կապված է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները հետազոտելու և հաշվի առնելու հետ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածում թվարկված են յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները: Այդ հոդվածի 5-րդ կետի համաձայն՝ քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները հաստատվում են միայն ապացույցների հիման վրա: Ընդ որում, անձի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների գնահատումը յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս հնարավորություն է տալիս դատարանին պատկերացում կազմել հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, բնույթի, ինչպես նաև հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատժի անհատականացման կարևորությունն այն է, որ դա լուրջ երաշխիք է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացման համար: Վերոգրյալից հետևում է, որ մեղադրյալի կողմից արագացված վարույթ կիրառելուն համաձայնություն տալու և ներկայացված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու պարագայում առանց որևէ սահմանափակումների պատժաչափի նշանակման հարցում օրենսդիրը արտոնյալ պայմաններ է նախատեսել: Մասնավորապես՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից: 5.5 Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածների համապատասխան Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առնում կատարված հանցագործության եղանակը, շարժառիթն ու նպատակը, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքը: Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք է արձանագրում մեղքն ընդունելն ու անկեղծորեն զղջալը: Մեղքն ընդունելը որպես մեղմացնող հանգամանք դիտարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում արագացված վարույթի կիրառմամբ պայմանավորված մեղադրյալի դիրքորոշումը, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մոտեցումն, ըստ որի՝ «/.../ մեղքն ընդունելը կամ չընդունելն անձի սուբյեկտիվ իրավունքն է, որը նախատեսված և երաշխավորված է ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ և 22-րդ հոդվածներով։ Հետևաբար, մեղքը չընդունելը չի կարող պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվել և հակառակը` մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում բարենպաստ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող հանգամանք է և կարող է կատարել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի դեր։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, զղջացել է դրա համար։ Մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է /.../ (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27 կետը): Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով, արձանագրում է, որ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ: Որպես Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ են դիտարկվում դատապարտված չլինելը, Երևանի քաղաքապետարանի «Բնակչության հատուկ սպասարկում» ՀՈԱԿ-ում տնօրենի տեղակալ հանդիսանալը: (…) 5.7 Դատարանը, հիմք ընդունելով 4.1 և 5.5 կետերում արձանագրված հանգամանքները և ղեկավարվելով 5.3, 5.4 և 5.6 կետերում մեջբերված նորմերով ու իրավական դիրքորոշումներով, գտնում է, որ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի համար պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով: Անդրադառնալով Հ.Պողոսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով առավել մեղմ պատժատեսակների, մասնավորապես ազատության սահմանափակում կամ կարճաժամկետ ազատազրկում կիրառելու հնարավորությանը, Դատարանը փաստում է, որ դրանց կիրառմամբ չի ապահովվի պատժի նպատակների իրացումը: Այլ կերպ Դատարանը գտնում է, որ Հ.Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժն անհրաժեշտ և բավարար է ՀՀ քրեական օրենսգրքով և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներով սահմանված պատժի առջև դրված խնդիրների և նպատակների իրագործմանը հասնելու համար: (…) Վերոնշյալի կիրառմամբ Դատարանը գտնում է, որ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 1 /մեկ/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատժին անհրաժեշտ է հաշվակցել վերջինիս փաստացի անազատության մեջ գտնվելու՝ 2 /երկու/ օր ժամկետը և Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ թողնել կրելու ազատազրկում՝ 11 /տասնմեկ/ ամիս 28 /քսանութ/ օր ժամկետով: 5.8 Դատարանն, անդրադառնալով մեղադրյալի Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված 11 /տասնմեկ/ ամիս 28 /քսանութ/ օր ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու հարցին, արձանագրում է հետևյալը. (…) Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջներից է այն, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին: (…) Վերոգրյալի հիման վրա, ինչպես նաև հաշվի առնելով գործի հանգամանքներն ու առանձնահատկություններն, մեղադրյալ Հ.Պողոսյանի անձը, նրան բնութագրող հանգամանքները, նրա սոցիալական դրությունը, հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև գործով պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունն ու ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նաև իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, հաշվի առնելով գործով հաստատված փաստական հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ առկա են Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը, վերջինիս ուղղումը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, ուստի սույն գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ մեղադրյալ Հ.Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը, որը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից: Դատարանը նման եզրահանգման գալիս է հաշվի առնելով կատարված հանցանքի հանրային վտանգավորությունը, արձանագրելով, որ Հրայր Պողոսյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին-րդ մասով նախատեսված միջին ծանրության հանցանք, ընդ որում առաջին անգամ: Հարկ է նկատել, որ Հ.Պողոսյանն ապօրինի կերպով ձեռք է բերել, պահել և կրել ողորկափող հրազեն հանդիսացող ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակ, ընդ որում՝ նա մեջ առկա բացակայել են փամփուշտները, որոնք իրենց հերթին նվազեցնում են նաև անձի հանրային վտանգավոր լինելը: Բացի այդ Դատարանը հաշվի է առնում Հ. Պողոսյանի անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես՝ ունի աշխատանք և երբևէ չի եղել արատավորված (տե՛ս 4.1 կետը): Վերը նշվածը հաշվի առնելով Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով և վերջինիս նկատմամբ 2 /երկու/ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելով: Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ պետք է սահմանել պարտականություն, մասնավորապես՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը պետք է դրվի ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ վերը մեջբերված պատճառաբանությունների բացի, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը պայմանավորված է նաև նրանով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասը նույն հոդվածի 1-ին մասից անջատ նախատեսել է նաև հնարավորություն նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքեր, ի թիվս այլնի, նաև արագացված վարույթի շրջանակներում: Ընդ որում, Դատարանի գնահատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասում ամրագրված առանձին դեպքերում նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հայեցակարգը պետք է գնահատվի այնպես, որ յուրաքանչյուր դեպքում արագացված կամ համաձայնեցված կամ համագործակցության վարույթի շրջանակներում Դատարանը ոչ թե պետք է հաստատի պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհրաժեշտությունը, այլ պետք է փաստարկված հերքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի, այդ թվում՝ 2-րդ մասով նախատեսված դրույթների կիրառելիության անհնարինությունը, հակառակ դեպքում օրենսդիրը՝ դատավարական հատուկ կարգի կիրառման դեպքերի համար առանձին չէր սահմանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությունը: Իսկ սույն դեպքում քրեական գործի նյութերում բացակայում են այնպիսի ծանրակշիռ փաստական տվյալներ, որոնց համակցված գնահատման արդյունքում կարելի է եզրահանգել, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի չկրելու պայմաններում հնարավոր չի լինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրագործմանը: 5.10 Անդրադառնալով որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ «EKOL VIPER 3» տեսակի V2iEKCGYT14-23001169 համարի 9 մմ տրամաչափի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակի տնօրինման հարցին, հաշվի առնելով 1.7 կետում արձանագրվածը, Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանք պետք է հանձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական առաջին բաժնի տնօրինմանը: 5.9 Քննության առնելով մեղադրյալի նկատմամբ նախնական դատալսման ընթացքում համակցված ընտրված խափանման միջոցներ վարչական հսկողության, գրավի և բացակայելու արգելքի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դրանք պետք է թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանք, ինչպես նաև դրանցով պայմանավորված սահմանափակումները, այդ թվում՝ Հ.Պողոսյանի կողմից ՀՀ պետական սահմանը հատելու ու անձնագրային գործարքներ կատարելու արգելքները պետք է վերացնել, իսկ գրավի գումարը վերադարձնել գրավատուին: 5.10 Դատարանը գտնում է նաև, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4–րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման: (…)»։ Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ․Մարգարյանը խնդրել է մասնակի բեկանել Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 11-ի թիվ ԵԴ1/2400/01/25 դատավճիռը՝ մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով և նրա նկատմամբ նշանակել համաչափ պատիժ՝ ազատազրկման ձևով։ Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես նշված է, որ․ «(…) Գտնում եմ, որ դատարանը Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական իրավունքի նորմերի այնպիսի էական խախտում, որն ազդել է ճիշտ որոշում կայացնելու վրա: (…) Չհամաձայնելով Դատարանի վերը նշված դիրքորոշման հետ և անդրադառնալով մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավաչափության հարցին՝ գտնում է, որ մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտությունը որոշելիս Դատարանը բազմակողմանի գնահատման չի ենթարկել մեղադրյալի կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը, այն որ ձեռք բերված 9 մմ տրամաչափի ազդանշանային թմբուկավոր ատրճանակն ինքնաշեն եղանակով ձևափոխված և հարմարեցված է 6,35 Br./6,35x15մմ/ տրամաչափի փամփուշտներով կրակելու համար, որպիսի պայմաններում արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից, նշանակված պատիժը Հրայր Պողոսյանի կողմից չկրելու վերաբերյալ հանգել է սխալ հետևության: Այսպես. (…) Նշված հանգամանքների գնահատմամբ անդրադառնալով Հրայր Պողոսյանի կողմից կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին ու հիմք ընդունելով նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի որոշումներում արտահայտած իրավական դիրքորոշումները հիշյալ արարքների նկատմամբ առավել խիստ քրեական քաղաքականություն իրականացնելու վերաբերյալ, եզրահանգում եմ, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել միայն Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով, որով կվերականգնվի սոցիալական արդարությունը, կվերասոցիալականացվի պատժի ենթարկված անձը և կկանխվեն հանցագործություններ, ընդ որում Դատարանը ևս իր ակտում փաստել է, որ «(...) Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածների համապատասխան Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առնում կատարված հանցագործության եղանակը, շարժառիթն ու նպատակը, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև նշանակվող պատժի՝ մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքը: (...) Դատարանը, հիմք ընդունելով 4.1 և 5.5 կետերում արձանագրված հանգամանքները և ղեկավարվելով 5.3, 5.4 և 5.6 կետերում մեջբերված նորմերով ու իրավական դիրքորոշումներով, գտնում է, որ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի համար պետք է պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 1 /մեկ/ տարի ժամկետով (...)»: Վերը նշված հանգամանքների պայմաններում մեղադրյալի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառումը չի կարող համարվել արդարացի և չի կարող ապահովել պատժի նպատակների իրականացումը: Դատարանի վկայակոչած փաստարկները բավարար չեն եզրահանգելու, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժ կրելու: Նշված հանգամանքների գնահատմամբ հաշվի առնելով Հրայր Պողոսյանի կատարած հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, այդ թվում՝ խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ մասնավորապես գնահատելով, որ սույն հանցանքները լատենտային են՝ դժվար բացահայտելի, նման պարագայում էլ ի թիվս այլնի բարձր է տվյալ հանցագործությունների հանրային վտանգավորությունը, ուստի գտնում եմ, որ մեղադրյալ Հրայր Գրիգորի Պողոսյանն իր կատարած արարքի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ենթակա է պատժի՝ ազատազրկման ձևով, որը համաչափ է կատարված արարքին, ինչպես նաև անհրաժեշտ և բավարար է՝ սոցիալական արդարությունը վերականգնելու, Հրայր Պողոսյանի ուղղվելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար, մեղադրյալը պետք է կրի ազատազրկման ձևով պատիժ, քանի որ միայն այդ դեպքում է հնարավոր հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով ամրագրված պատժի նպատակներին՝ սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը։ (…)»։ Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. Դատական նիստի ժամանակ պաշտպաններն առարկեցին ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեցին այն մերժել։ Մեղադրյալը միացավ պաշտպանների առարկություններին։ Դատախազը պատշաճ ծանուցվել է դատական նիստերի օրերի և ժամերի մասին, սակայն չի ներկայացել՝ Վերաքննիչ դատարանին ներկայացնելով գրություններ, որով խնդրել է բողոքի քննությունն անցկացնել իր բացակայությամբ, միաժամանակ պնդելով իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Վերաքննիչ դատարանը, բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, լսելով պաշտպանների և մեղադրյալի առարկությունները՝ վերաքննիչ բողոքի դեմ, գտնում է, որ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ․Մարգարյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները։ (…)»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: (…) 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները. 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: 5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝ 1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը, 2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը, 3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը, 4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը, 5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը, 6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը, 7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը, 8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը, 9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը: 6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը: (...)»։ Ա.Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման մեջ անդրադառնալով վերոնշյալ չափանիշներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...)։ Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա։ Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես՝ մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»։ Ս.Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշմամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ «(…) [Յ]ուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (…), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը։ (...) [Պ]ատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները: (...)»։ Ջ.Շիրվանյանի և Ա.Մուրադյանի վերաբերյալ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերահաստատելով վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումները՝ ընդգծել է, որ «[Յ]ուրաքանչյուր դեպքում պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը որոշելիս հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի համատեքստում կարևոր նշանակություն ունի հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների ամբողջական վերլուծությունը։ Մասնավորապես, հանցավորի անձը դրականորեն բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները, հանցագործությունից հետո դրսևորած դրական վարքագիծը (կատարվածի համար զղջալը, ճշմարտացի ցուցմունքներ տալը, քննությանը չխոչընդոտելը, պատճառված վնասը հատուցելը և այլն) կարող են վկայել, որ պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից բացակայում է պատիժը փաստացի կրելու անհրաժեշտությունը։ Այլ խոսքով՝ հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները բացահայտելու և օբյեկտիվորեն հաշվի առնելու դատարանի պարտականությունն ուղղակիորեն բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի տրամաբանությունից, որի համաձայն՝ պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը»։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն դրանք վերաբերելի մասով նույնպես կիրառելի են 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի պայմաններում։ Վերոգրյալ նորմերի վերլուծությունից հետևում է, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն, նպատակ ունենալով ապահովելու պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, հանցանք կատարածի անձը, պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ ի թիվս վերոնշյալ հանգամանքների, դատարանը պարտավոր է ղեկավարվել պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև հաշվի առնել այնպիսի լրացուցիչ հանգամանքներ, ինչպիսիք են մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, կոնկրետ հանցագործության փաստական հանգամանքները, հանցագործության կատարման եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակն ու շարժառիթները և այլն: Ընդ որում, որքան մեծ է հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը և որքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, այնքան ցածր է դրա համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականությունը: Վերաքննիչ դատարանն, ուսումնասիրելով վերը նշված իրավական նորմերն ու սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, հարկ է համարում նկատել, որ մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս Առաջին ատյանի դատարանը բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել մեղադրյալի անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատշաճ գնահատման է արժանացրել նրա կողմից կատարված հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, որպիսի պայմաններում իրավաչափորեն գտել է, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է նրա նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով. առանց պատիժը փաստացի կրելու հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները, ինչը Վերաքննիչ դատարանն ընդունելի է համարում։ Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առել նրա կատարած արարքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման եղանակը և հանգամանքները, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Առաջին ատյանի դատարանը, hետազոտելով մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի անձը բնութագրող հանգամանքները, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, արձանագրել է հետևյալը. - որպես անձը բնութագրող հանգամանքներ են դիտարկվել մեղադրյալի՝ նախկինում դատապարտված չլինելը, Երևանի քաղաքապետարանի «Բնակչության հատուկ սպասարկում» ՀՈԱԿ-ում տնօրենի տեղակալ հանդիսանալը, - որպես մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ արձանագրվել են Հրայր Պողոսյանի կողմից ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և կատարածի համար զղջալը տե՛ս Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշումը, - մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չեն արձանագրվել։ Ինչ վերաբերում է բողոքաբերի փաստարկներին՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանք անհիմն են, քանի որ բողոքարկված դատավճռի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թե՛ պատիժ նշանակելիս, թե՛ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին որոշում կայացնելիս անդրադարձել և գնահատել է այն բոլոր հանգամանքները, որոնք իրենց համակցության մեջ բավարար չափով նվազեցնում են կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, և դրանք համադրելով գործում առկա այլ հանգամանքների հետ՝ հանգել է իրավաչափ հետևության: Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքներն իրենց համաչափ արտացոլումն են գտել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ նշանակված պատժի, ինչպես նաև նրա կողմից ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու վերաբերյալ իրավաչափ հետևություններում: Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հրայր Պողոսյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններն արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի երաշխավորման տեսանկյունից բավարար չափով հիմնավորված են, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից թույլ չի տրվել այնպիսի դատական սխալ, որն ազդեցություն է ունեցել կամ կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա: Նման պայմաններում Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան, ուստի այն պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դատախազի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը` մերժել: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361-րդ, 362-րդ, 363-րդ, 367-րդ, 370-373-րդ, 375-376-րդ և 378-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը ՈՐՈՇԵՑ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Վ․Մարգարյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 11-ի թիվ ԵԴ1/2400/01/25 դատավճիռը թողնել անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա.ՂՈՒԿԱՍՅԱՆ Մ․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 25-11-2025 |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Արմեն |
| Ազգանուն | Բեկթաշյան |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Ադրինե |
| Ազգանուն | Ղուկասյան |
| Ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն բեկանելու և ... մասին դատական ակտ կայացրած դատավորների ցանկ | |
| Անուն | Մնացական |
| Ազգանուն | Հարությունյան |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 19-05-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը՝ «213» թերթից, 2-րդ հատորը՝ «72» թերթից, 3-րդ հատորը՝ «124» թերթից |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 19-05-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 1-ին հատորը՝ «213» թերթից, 2-րդ հատորը՝ «72» թերթից, 3-րդ հատորը՝ «124» թերթից |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | 43149/26 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/2400/01/25
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 12-05-2026 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Գլխավոր դատախազ |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Աննա |
| Ազգանուն | Վարդապետյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Հրայր |
| Ազգանուն | Պողոսյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 25-11-2025թ․ որոշման դեմ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 21-05-2026 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | Առդիր՝ 3 հատորից․ /213, 72, 124/։ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 21-05-2026 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Սերժիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |