ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Գործ թիվ ԵԴ1/2373/01/25

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ

Նախագահությամբ՝ դատավոր Դավիթ Արղամանյանի,
քարտուղարությամբ՝ Անուշ Հովսեփյանի,

մասնակցությամբ՝

հանրային մեղադրող՝ Արա Մանուկյանի,
պաշտպան՝ Հայկազ Գալստյանի,
մեղադրյալ՝ Գագիկ Մանուկյանի,

2026թ. հունիսի 5 ք.Երևան,

դռնբաց դատական նիստում դատաքննության հատուկ՝ արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝
Գագիկ Արթուրի Մանուկյանի
(ծնված՝ ․․․)
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով՝


ՊԱՐԶԵՑ
1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2023թ․ դեկտեմբերի 15-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների քննչական 2-րդ բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 13-0121-23 քրեական վարույթը (այսուհետ նաև՝ քրեական վարույթ)։
2․ 2024թ․ հունվարի 12-ի որոշմամբ թիվ 13-0121-23 քրեական վարույթով որպես տուժող է ճանաչվել Երխան Ասկարուլի Ասկարը։
3․ Նույն օրը Գուրգեն Գառնիկի Ներսիսյանը ճանաչվել է տուժողի լիազոր ներկայացուցիչ։
4․ 2025թ․ փետրվարի 4-ի որոշմամբ թիվ 13-0121-23 քրեական վարույթի նախաքննությունը շարունակվել է ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնում։
5․ Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազի տեղակալ Արա Մանուկյանի 2025թ. մարտի 24-ի որոշմամբ թիվ 13-0121-23 քրեական վարույթով Գագիկ Արթուրի Մանուկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով (համապատասխանում է 2003թ․ ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետին) հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
6․ 2025թ․ մարտի 26-ի որոշմամբ Գագիկ Արթուրի Մանուկյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
7․ 2025թ․ հուլիսի 7-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության կողմից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 13-0121-23 քրեական վարույթի նյութերն՝ ըստ մեղադրանքի Գագիկ Արթուրի Մանուկյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով (համապատասխանում է 2003թ․ ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետին)։
8․ Նույն օրը նշված գործին շնորհվել է ԵԴ1/2373/01/25 քրեական գործի համարը, որը նույն օրը մակագրվել և 2025թ․ հուլիսի 8-ին հանձնվել է դատավոր Դավիթ Արղամանյանին։
9․ 2025թ․ հուլիսի 11-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան) որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/2373/01/25 քրեական գործով վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
10․ 2025 թվականի դեկտեմբերի 15-ի Դատարանի որոշմամբ Գագիկ Մանուկյանի նկատմամբ կիրառված «բացակայելու արգելք» այլընտրանքային խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ։
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Գագիկ Արթուրի Մանուկյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով՝ այն արարքի կատարման համար, որ նա՝ «(...) խարդախությամբ` խաբեությամբ ուրիշի խոշոր չափի գույքի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ, իրականությունը խեղաթյուրելով' ինստագրամ սոցիալական հարթակում տեղագրել է կահույքի արտադրությամբ զբաղվելու վերաբերյալ «GA furniture» կոչվող կեղծ հայտարարությունը, այնուհետև իր հետ տեսազանգով կապ հաստատած տուժող' Ղազախստանի Հանրապետության քաղաքացի Ասկար Երխանի Ասկարուլին է ներկայացրել կահույքի արդատրամասի և կահույքագործությամբ զբաղվելու իր ինստագրամյան էջի տվյալները' այդ կերպ վստահություն ներշնչելով իր ապագա վարքագծի նկատմամբ, որից հետո մոլորության մեջ գցելով Ասկար Ասկարուլին, վերջինիս հետ նախնական պայմանավորվածություն է ձեռք բերել համատեղ բիզնեսով զբաղվելու և j իր կողմից արտադրված կահույքը Ղազախստանի Հանրապետություն արտահանելու, այնտեղ վաճառելու և ստացված շահույթը հավասար մասնաբաժիններով կիսելու հարցի շուրջ: Այնուհետև' Ասկար Ասկարուլը 2022 թվականի հունվար-փետրվար ամիսներին տարբեր քաղաքացիների բանկային տվյալներով մաս-մաս Գագիկ Մանուկյանին է փոխանցել ընդհանուր' 2.085.000 ՀՀ դրամին համարժեք 4344 ԱՄՆ գումար, սակայն վերջինս որևէ կահույքի արտահանում դեպի Ղազախստանի Հանրապետություն չի կատարել և խարդախությամբ հափշտակել է Ա․ Ասկարուլին պատկանող խոշոր չափի' 2.085.000 ՀՀ դրամին համարժեք 4344 ԱՄՆ գումարը:
Այսինքն' Գագիկ Արթուրի Մանուկյանը կատարել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով /որը համապատասխանում է 18.04.2003թ. ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետին/ նախատեսված հանցավոր արարք: (...)»
3. Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը.
Նախնական դատալսումների՝ 2026թ. ապրիլի 1-ի դատական նիստի ընթացքում, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հարցերի քննարկման շրջանակում մեղադրյալ Գագիկ Մանուկյանը և վերջինիս պաշտպան Հայկազ Գալստյանը միջնորդել են կիրառել արագացված վարույթ։
Միջնորդություն ներկայացնելուց հետո հանրային մեղադրողը ներկայացրեց մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը:
Մեղադրյալ Գագիկ Մանուկյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին, հայտնեց, որ մեղադրանքի էությունը պարզ է, մեղադրանքի հետ համաձայն է, բավարար ժամանակ է ունեցել պաշտպանի հետ խորհրդակցելու և առաջադրված մեղադրանքը քննարկելու համար, պաշտպանը պատասխանել է հետաքրքրող հարցերին, գիտակցում է, որ պարտավոր չէ համաձայնվել առաջադրված մեղադրանքին և ունի ընդհանուր կարգով գործի քննության իրավունք, կամավոր է ներկայացրել միջնորդությունը, չի օգտագործում որևէ դեղորայքային միջոց, այլ նյութեր, առողջության հետ կապված խնդիրներ չունի, տեղյակ է, որ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում ապացույցներ չեն հետազոտվելու և դատավճիռ է կայացնելու մեղադրանքի հետ մեղադրյալի համաձայնության հիման վրա, տեղյակ է, որ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով:
Պաշտպան Հայկազ Գալստյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին, հայտնեց, որ պաշտպանյալի հետ մանրամասն և ամբողջությամբ քննարկել է մեղադրանքի էությունը, որի հետ նա համաձայն է, մեղադրյալը հասկանում և գիտակցում է մեղադրանքի կետերը և հանգամանքները, մեղադրյալը գիտակցված ընդունում է մեղադրանքը և կամավոր է ներկայացրել միջնորդությունը, պարզաբանել է արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդության էությունը, հետևանքները, բողոքարկման սահմանափակ լինելու հանգամանքը և այլ հարցեր։
Հանրային մեղադրողը միջնորդության դեմ չառարկեց։
Տուժողի լիազոր ներկայացուցիչ Գուրգեն Ներսիսյանի կողմից Դատարան էր ներկայացվել դիմում, համաձայն որի՝ տուժող կողմը չունի որևէ առարկություն գորով դատական քննության արագացված կարգ կիրառելու առնչությամբ։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները՝ բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում է կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
4. Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված անհրաժեշտ ապացույցները.
- 2025 թվականի հունիսի 5-ին արտատպված Գագիկ Մանուկյանի ՔԿԱԳ տվյալների շտեմարանի քաղվածքը. տեղեկատվություն առկա չէ,
- 2026 թվականի հունիսի 5-ին արտատպված ձև 8 տեղեկանքը․ առկա են թիվ 09038324, 1818922, 10801722, 60127126, 13012123, 17170821, 44132724, 6080392քրեական վարույթները, որոնցից թիվ 09038324, 60127126, 13012123 քրեական վարույթները ուղարկվել են դատարան, թիվ 18118922, 10801722, 17170821 քրեական վարույթները կարճվել են, թիվ 44132724 քրեական վարույթով դատապարտվել է 450․000 ՀՀ դրամի չափով տուգանքի, թիվ 60803922 քրեական վարույթով դատապարվել է 340․000 ՀՀ դրամի չափով տուգանքի, որը փոփոխվել է ազատազրկման՝ 15 օր ժամկետով,
- 2025 թվականի հունիսի 5-ին արտատպված Գագիկ Մանուկյանի վերաբերյալ ՊԵԿ տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի՝ վերջինիս ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է նվազագույն աշխատավարձի չափից,
- ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության կողմից ստացված՝ Դատարան 2025 թվականի մայիսի 8-ի գրության պատասխանը, համաձայն որի՝ 2026 թվականի հունվարի 30-ին ՀՀ ԱՆ պրոբացիա ծառայության Արմավիրի մարզային մարմնի կողմից միջնորդություն է ներկայացվել ՀՀ Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարան՝ ՀՀ Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2025 թվականի նոյեմբերի 17-ի թիվ ԱՎԴ2/0079/01/25 դատավճռով նշանակված 450․000 ՀՀ դրամ տուգանք չափի համարժեք գույք բռնագանձելու վերաբերյալ, որը դատարանի 23.02.2026թ-ի թիվ ԱՐԴ/0035/15/26 որոշմամբ բավարարվել է,
- թիվ ԱՐԴ/1024/02/24 քաղաքացիական գործով վճիռը, որով բավարարվել է Գագիկ Արթուրի Մանուկյանից հօգուտ սույն գործով տուժող Երխան Ասկարուլի Ասկարի գումարի բռնագանձման պահանջը։
5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով` հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
2. Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները:
(...)»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետի համաձայն՝
«1․ Խարդախությունը՝ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով հափշտակությունը՝
(…)
2. Խարդախությունը, որը կատարվել է՝
(…)
3) խոշոր չափերով՝
պատժվում է տուգանքով` քսանապատիկից հիսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր յոթանասուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով»։
2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի hամաձայն՝
«1. Խարդախությունը՝ խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու եղանակով ուրիշի գույքի զգալի չափերով հափշտակությունը կամ ուրիշի գույքի նկատմամբ իրավունք ձեռք բերելը՝
(…)
2. Խարդախությունը, որը կատարվել է՝
(…)
2) խոշոր չափերով,
(…)
պատժվում է տուգանքով` նվազագույն աշխատավարձի հինգհարյուրապատիկից հազարապատիկի չափով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով»:
Դատաքննության հատուկ կարգ՝ արագացված վարույթ կիրառելու, մեղադրյալ Գագիկ Մանուկյանի կողմից մեղադրանքն ընդունելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների հետազոտում չիրականացնելու պայմաններում՝ Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված են մեղադրյալ Գագիկ Մանուկյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, վերջինիս կատարած արարքը համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ապացուցված է վերջինիս կողմից նշված արարքը մեղավորությամբ կատարելը։
Անդրադառնալով դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ և 71-րդ հոդվածներով սահմանված հանգամանքներ առկա չեն։
Դատարանը, որպես մեղադրյալ Գագիկ Մանուկյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ, հաշվի է առնում, որ վերջինս դատվածություն չունի, մեղքն ընդունել և զղջացել է կատարածի համար։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Գագիկ Մանուկյանի կողմից պատժի ենթակա լինելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Գագիկ Մանուկյանին քրեական պատասխանատվությունից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքների համար։
Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին անդրադառնալով՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»
Նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»
Նույն օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…)»
Նույն օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանրային աշխատանքները դատարանի նշանակած և իրավասու մարմնի որոշած վայրում չվարձատրվող, դատապարտյալի ուսումնառությունից կամ աշխատանքից ազատ ժամանակահատվածում նրա կողմից հանրության համար օգտակար այնպիսի աշխատանքների կատարումն է, որոնք չեն վտանգում նրա ֆիզիկական կամ հոգեկան առողջությունը։
2. Հանրային աշխատանքները դատապարտյալի համաձայնությամբ ոչ ավելի, քան օրական 4 ժամ տևողությամբ սահմանվում են ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ 60-270 ժամ տևողությամբ:
3. Հանրային աշխատանքների նվազագույն տևողությունը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 60 ժամից: (…)»
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ կիրառման ենթակա պատժատեսակների հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի կողմից հանցանքի կատարման պահին գործել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Արարքի հանցավորությունը, պատժելիությունը և քրեաիրավական այլ հետևանքները որոշվում են դա կատարելու ժամանակ գործող քրեական օրենքով
(…)»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածի hամաձայն՝
«(…)
2. Արարքի հանցավորությունը լրիվ կամ մասնակիորեն վերացնող կամ պատիժը մեղմացնող օրենսդրությունն ունի հետադարձ ուժ: Նշված դեպքում այն տարածվում է մինչև դրա ուժի մեջ մտնելը հանցանք կամ քրեական օրենսդրությամբ նախատեսված արարք կատարած այն անձանց վրա, որոնց վերաբերյալ դեռևս առկա չէ օրինական ուժի մեջ մտած եզրափակիչ դատավարական ակտ»։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Միշա Մուրադյանի գործով 2023 թվականի նոյեմբերի 10-ի թիվ ԵԴ/1424/01/21 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ դիրքորոշումը․ « (…) Անդրադառնալով քրեական օրենքին հետադարձ ուժ տալու պայմաններին, մասնավորապես՝ հանցավորությունը վերացնող, պատիժը մեղմացնող, հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող օրենսդրության մեկնաբանմանը, Վճռաբեկ դատարանն իր նախադեպային իրավունքի շրջանակներում ընդգծել է, որ նոր օրենքը համարվում է արարքի հանցավորությունը վերացնող, եթե դրանով արարքը դադարում է հանցագործություն համարվել (լրիվ ապաքրեականացում) կամ հանցակազմն այնպիսի փոփոխությունների է ենթարկվում, որ հանցավոր համարվող արարքների շրջանակը նեղանում է (մասնակի ապաքրեականացում):
Նոր օրենքը համարվում է պատիժը մեղմացնող, եթե հոդվածի սանկցիայով նախատեսված՝
ա) պատժի նվազագույն կամ առավելագույն չափերն իջեցվում են,
բ) պատժատեսակը փոխարինվում է ավելի մեղմ պատժատեսակով,
գ) պարտադիր լրացուցիչ պատժատեսակը վերացվում է կամ վեր է ածվում ֆակուլտատիվի,
դ) նախատեսվում է երկընտրելի առավել մեղմ պատժատեսակ:
Հանցանք կատարած անձի վիճակն այլ կերպ բարելավող է համարվում այն օրենքը, որը չի վերացնում արարքի հանցավորությունը և չի մեղմացնում պատիժը, սակայն քրեական պատասխանատվության և պատժի նշանակման, քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելու հիմքերի և պայմանների հետ կապված՝ առավել նպաստավոր պայմաններ է ստեղծում հանցանք կատարած անձի համար: Նման իրավիճակները կարող են բազմազան լինել և վերաբերել քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի տարբեր ինստիտուտներին, այդ թվում՝ պատժի ժամկետները հաշվարկելու և պատիժը հաշվակցելու կարգին»։
Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանը արձանագրում է, որ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված պատժատեսակները չորսն են՝ տուգանք, հանրային աշխատանքներ, ազատության սահմանափակում և ազատազրկում, իսկ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված պատժատեսակները երկուսն են՝ տուգանք և ազատազրկում։
Վերոնշյալից պարզ է դառնում, որ 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի կիրառման պայմաններում վերոնշյալ հոդվածով նախատեսված առավել մեղմ պատժատեսակի՝ «տուգանքի» կիրառման անհնարինության դեպքում Դատարանը կարող է մեղադրյալի նկատմամբ կիրառել միայն ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակներից «ազատազրկում» պատժատեսակը, այնինչ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետը բացի «տուգանք» և «ազատազրկում» պատժատեսակներից նախատեսում է նաև «հանրային աշխատանքներ» և «ազատության սահմանափակում» պատժատեսակները։ Այլ կերպ ասած՝ ի տարբերություն 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի՝ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքով նախատեսվել են երկընտրելի առավել մեղմ պատժատեսակներ։ Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանը առավել հատկանշական է համարում նոր քրեական օրենսգրքով «հանրային աշխատանքներ» պատժատեսակի նախատեսումը, քանի որ հանրային աշխատանքները իրենց իրավական բնույթով հանդիսանում են ազատությունից չզրկող, սոցիալական ուղղվածություն ունեցող և նվազ ռեպրեսիվ ազդեցությամբ պատժատեսակ։ Հանրային աշխատանքների կիրառումը չի հանգեցնում մեղադրյալի գույքային ծանրաբեռնվածության, չի խաթարում վերջինիս սոցիալ-տնտեսական նվազագույն կայունությունը և առավելապես ուղղված է նրա վերասոցիալականացմանը, այլ ոչ միայն պատժմանը։ Հանրային աշխատանքները, ի տարբերություն տուգանքի, իրենց բովանդակությամբ թույլ են տալիս պատժի նպատակների՝ արդարության վերականգնման, հատուկ և ընդհանուր կանխարգելման իրականացումը առավել համաչափ և մեղմ եղանակով։ Բացի այդ, Դատարանը կարևոր է համարում այն հանգամանքը, որ մեղադրյալը ցանկություն է հայտնել հանրային աշխատանքներ կատարելու վերաբերյալ՝ այդպիսով դրսևորելով իր կողմից կատարված արարքի նկատմամբ պատասխանատվության գիտակցում և ուղղման պատրաստակամություն։ Այս համատեքստում Դատարանը հանգում է այն եզրակացության, որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված պատժատեսակների համակարգը ընդլայնում է մեղադրյալի նկատմամբ ազատությունից չզրկող, առավել մեղմ պատժատեսակի կիրառման հնարավորությունը։
Այսպիսով՝ Դատարանը արձանագրում է, որ 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը, վերոգրյալի համատեքստում, հանդիսանում է պատիժը մեղմացնող օրենսդրություն և ունի հետադարձ ուժ։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 9-րդ հոդվածով՝ Դատարանը արձանագրում է, որ սույն գործով Գագիկ Արթուրի Մանուկյանի նկատմամբ պատժատեսակի ընտրության համատեքստում կիրառման ենթակա է 2021 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը։
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև կատարված արարքի հանրային վտանգավորությունն ու առաջացած հետևանքները, մեղադրյալի կողմից տուգանք վճարելու անհնարինությունը, հանրային աշխատանքներ կատարելու վերաբերյալ վերջինիս համաձայնությունը և միաժամանակ առավել խիստ պատժատեսակի նշանակման աննպատակահարմարությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել հանրային աշխատանքներ պատժատեսակի կիրառմամբ։
Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով մեղադրյալ Գագիկ Մանուկյանի կատարած հանցանքի հանգամանքները, շարժառիթները և նպատակները, հետևանքները՝ մասնավորապես հափշտակության արդյունքում պատճառված գույքային վնասի չափը, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող տվյալները՝ գտնում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել առավելագույն՝ 270 ժամ, տևողությամբ հանրային աշխատանքներ պատժատեսակի նշանակմամբ, ուստի մեղադրյալ Գագիկ Մանուկյանի նկատմամբ պատիժ է նշանակում «հանրային աշխատանքներ»՝ 270 ժամ տևողությամբ։
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական վարույթով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Անդրադառնալով ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ դրանք ենթակա են պահման քրեական գործի հետ՝ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում:
Դատարանը գտնում է նաև, որ Գագիկ Մանուկյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ` մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճիռը օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Գագիկ Մանուկյանի վերաբերյալ ՀՀ միգրացիոն ծառայությունում և Հայաստանի Հանրապետության սահմանային էլեկտրոնային կառավարման տեղեկատվական (ՍԷԿՏ) համակարգում բացառապես սույն գործով առկա արգելանքները պետք է վերացնել:
Հաշվի առնելով, որ սույն գործով վարութային ծախսեր առկա չեն, Դատարանն այդ հարցին անդրադարձ չի կատարում։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ, 60-րդ, 69-րդ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 33-րդ, 347-349-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ և 464.4-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

ՎՃՌԵՑ
1. Գագիկ Արթուրի Մանուկյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով և պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 270 (երկու հարյուր յոթանասուն) ժամ տևողությամբ։
2. Ապացույցները պահել քրեական գործի հետ՝ այն պահելու ամբողջ ժամանակահատվածում:
3. Գագիկ Արթուրի Մանուկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
4. Դատավճիռը` բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:


Դատավոր` Դավիթ Արղամանյան