Գործ ԵԴ1/2399/01/25
Ո Ր Ո Շ Ու Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ՀՀ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Հ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Մ. ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ
Գ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻ

Քարտուղարությամբ՝ Հ. Հակոբյանի
Մասնակցությամբ.
Դատախազ՝ Հայկ Ավետյանի
Մեղադրյալ՝ Արմեն Սաղյանի
Պաշտպան՝ Վաղարշ Աղաբեկյանի

«09» մարտի 2026թ. ք. Երևան

դռնբաց դատական նիստում, ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Հ.Ավետյանի վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով Արմեն Սողոմոնի Սաղյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Դատարան) 10.11.2025թ. թիվ ԵԴ1/2399/01/25 որոշումը,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024թ. հունվարի 12-ին է ՀՀ քննչական կոմիետի ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 14-0039-24 քրեական վարույթը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետի հատկանիշներով:
2025 թվականի մայիսի 06-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի ԵՔՔՎ ծանր հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Սերգեյ Սիմոնյանը թիվ 14-0039-24 քրեական վարույթով միջնորդություն է ներկայացրել հսկող դատախազին Արմեն Սողոմոնի Սաղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 06-ին թիվ 14-0039-24 քրեական վարույթով հսկող դատախազ Հայկ Ավետյանի կողմից որոշում է կայացվել Արմեն Սողոմոնի Սաղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 6-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի ԵՔՔՎ ծանր հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Սերգեյ Սիմոնյանը որոշում է կայացրել թիվ 14-0039-24 քրեական վարութով ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալ Արմեն Սաղյանին ձերբակալել՝ դատարան ներկայացնելու համար:
2025 թվականի մայիսի 8-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի ԵՔՔՎ ծանր հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Սերգեյ Սիմոնյանը միջնորդություն է ներկայացրել Դատարան թիվ 14-0039-24 քրեական վարութով մեղադրյալ Արմեն Սաղյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը՝ երկու ամիս ժամկետով:
ՀՀ քննչական կոմիտեի ԵՔՔՎ ծանր հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Սերգեյ Սիմոնյանի 2025 թվականի մայսի 9-ի որոշմամբ թիվ 14-0039-24 քրեական վարութով մեղադրյալ Արմեն Սողոմոնի Սաղյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի մայիսի 9-ի որոշմամբ ՀՀ քննչական կոմիտեի ԵՔՔՎ ծանր հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ ավագ քննիչ Սերգեյ Սիմոնյանի միջնորդությունը մերժվել է և թիվ 14-0039-24 քրեական վարութով մեղադրյալ Արմեն Սողոմոնի Սաղյանը անհապաղ ազատ է արձակվել արգելանքից:
2025 թվականի հունիսի 28-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի ԵՔՔՎ ծանր հանցագործությունների քննության բաժին գործուղված ավագ քննիչ Մարիա Գրիգորյանի կողմից կազմվել է թիվ 59104725 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը:
2025 թվականի հուլիսի 7-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 59104725 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արմեն Սողոմոնի Սաղյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով: Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/2399/01/25 համարը:
2025 թվականի հուլիսի 9-ին որոշում է կայացվել Արմեն Սաղյանի վերաբերյալ թիվ ԵԴ1/2399/01/25 քրեական գործով՝ վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը 10.11.2025թ. կայացրել է որոշում.
«Պաշտպան Դ.Դալլաքյանի միջնորդությունը բավարարել:
Արմեն Սողոմոնի Սաղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով՝ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը դադարեցնել:
Արմեն Սողոմոնի Սաղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, վերացնել:
Թիվ ԵԴ1/2399/01/25 քրեական գործի վարույթը կարճել՝ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվելու և վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները սպառվելու հիմքով։(…) »:
Առաջին ատյանի դատարանի 10․11.2025թ. որոշմանի դեմ 30.12.2025թ. վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Հ.Ավետյանը:
Թիվ ԵԴ1/2399/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 12.01.2026թ., իսկ նախագահող դատավորի աշխատակազմին հանձնվել է 13.1.2026թ.:
Վերաքննիչ քրեական դատարանը 23.01.2026թ. որոշմամբ ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Հ.Ավետյանը վերաքննիչ բողոքն ընդունել է վարույթ և նշանակել քննության:
2026 թվականի հունվարի 30-ին Վերաքննիչ քրեական դաարանում ստացվել է մեղադրյալ Արմեն Սաղյանի պաշտպաններ Դավիթ Դալլաքյանի և Վաղարշ Աղաբեկյանի վերաքննիչ բողոքի պատասխանը, որով վերջիններս խնդրել են Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի նոյեմբերի 10-ի թիվ ԵԴ1/2399/01/25 որոշման դեմ ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Հ.Ավետյանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը մերժել:

2. Գործի փաստական հանգամանքները և վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.

Արմեն Սողոմոնի Սաղյանին՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով մեղադրանք է ներկայացվել այն բանի համար, որ նա «աշխատելով «Ստեփանակերտ Սերվիս» ՓԲԸ-ում հափշտակել է իր օգտագործմանը փաստացի վստահված, 4.000.000 ՀՀ դրամ արժողության խոշոր չափերի «HYUNDAI COUNTY» մակնիշի, KMJHD17CPBC047528 նույնականացման համարի, 2010 թվականի թողարկման 9557Լ հաշվառման համարանիշի ավտոբուսը:
Այսպես,
Արմեն Սաղյանը, 2023 թվականի սեպտեմբեր-հոկտեմբեր ամիսների դրությամբ աշխատել է «Ստեփանակերտ Սերվիս» ՓԲԸ-ում՝ որպես վարորդ։ Նույն ժամանակահատվածում Արցախի բռնի տեղահանման Հայաստանի Հանրապետություն Հանրապետությունից ժամանակահատվածում «Ստեփանակերտ Սերվիս» ՓԲԸ-ին պատկանող «HYUNDAI COUNTY» մակնիշի, KMJHD17CPBC047528 նույնականացման համարի, 2010 թվականի թողարկման 9557 հաշվառման համարանիշի ավտոբուսը նույն ընկերության տնօրեն Մխիթար Սարգսյանը 2013 թվականի սեպտեմբերի 23-ին, Ստեփանակերտ քաղաքում փաստացի հանձնել է Արմեն Սաղյանի օգտագործմանը, որպեսզի վերջինս նշված ավտոբուսով բնակչությանը տեղափոխի Հայաստանի Հանրապետություն: 2023 թվականի հոկտեմբերի 1-ին, երբ Արմեն Սաղյանն իր ընտանիքի հետ գտնվել է Գորիս քաղաքում, Մխիթար Սարգսյանը հանդիպել է նրան և ասել, որ ընտանիքը տեղավորի վերջացնի, ավտոբուսը հանձնի իրեն, ինչին Արմեն Սամյանը դրական պատասխան է տվել: Դրանից հետո՝ քանի որ վերջինս չի ներկայացրել ավտոբուսը հավաքատեղի, ոչ էլ տեղեկացրել է դրա գտնվելու վայրը, Մխիթար Սարգսյանն անձամբ 2023 թվականի նոյեմբերի 15-20-ն ընկած ժամանակահատվածում զանգահարել է նրան և պահանջել ավտոբուսը՝ «Ստեփանակերտ Սերվիս» ՓԲԸ-ի ավտոբուսների հավաքատեղի ներկայացնել, սակայն, Արմեն Սաղյանը հրաժարվել է «HYUNDAI COUNTY» մակնիշի 9557Լ, հաշվառման համարանիշը ներկայացնել և նշված ավտոբուսը իր տիրապետության տակ է պահել պատճառաբանելով, որ դա իրենն է, քանի որ ինքն է տեղափոխել Հայաստանի Հանրապետություն՝ այդ կերպ հափշտակելով «Ստեփանակերտ Սերվիս» ՓԲԸ-ի տնօրեն Մխիթար Սարգսյանի կողմից փաստացի իր օգտագործմանը հանձնված և Հայաստանի Հանրապետությանը փոխանցման ենթակա խոշոր չափի՝ շուրջ 4.000.000 ՀՀ դրամ արժողությամբ նշված ավտոբուսը:»։

3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.

« ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե`
(...)
8) վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա.
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
1) հաստատվել է քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ հանցանքի բացակայությունը.
2) վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի 3-րդ կամ 6-րդ մասերով նախատեսված պայմանների խախտմամբ.
3) կայացվել է անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշում, և սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները.
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քննիչն իր իրավասության սահմաններում պարտավոր է քրեական վարույթ նախաձեռնել, եթե առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ հաղորդումը ստացվել է`
1) ֆիզիկական անձից.
2) իրավաբանական անձից.
3) պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնից կամ դրա պաշտոնատար անձից` նրա գործունեության իրականացման կապակցությամբ.
4) օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն իրականացնող մարմնից, քննիչից, դատախազից կամ դատավորից` իր լիազորություններն իրականացնելու կապակցությամբ:
2. Համապատասխան հաղորդումը համարվում է առերևույթ հանցանքի մասին, եթե դրանով փաստվում է այնպիսի դեպք կամ գործողություն կամ անգործություն, որին ողջամտորեն կարող է տրվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ արարքին համապատասխանելու նախնական իրավական գնահատական:
(...)
6. Քրեական վարույթ չի կարող նախաձեռնվել, եթե հանցանքի մասին տեղեկությունն ստացվել է սույն հոդվածով չնախատեսված, այդ թվում՝ անհայտ կամ չբացահայտված աղբյուրից: Այդպիսի տեղեկությունը դատախազի կամ քննիչի նախաձեռնությամբ ստուգվում է «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» օրենքով սահմանված կարգով, եթե այն պարունակում է այնպիսի փաստեր, որոնք ողջամտորեն կարող են ստուգվել»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 174-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Առերևույթ հանցանքի մաuին ֆիզիկական անձի անմիջական հաղորդումն ընդունում է Հայաստանի Հանրապետության ոստիկանության կամ համապատասխան իրավասություն ունեցող պետական այլ մարմնի իրավասու ծառայողը` քննիչին փոխանցելու նպատակով, կամ անմիջականորեն քննիչը:
2. Ֆիզիկական անձի անմիջական հաղորդումը շարադրվում է գրավոր` առաջին դեմքով: Հաղորդումը պետք է պարունակի այն ներկայացրած անձի անունը, հայրանունը, ազգանունը, ծննդյան թիվը, բնակության հասցեն, ստորագրությունը, ինչպես նաև բացահայտի ֆիզիկական անձի առնչությունը հանցանքին և նրա իրազեկության աղբյուրը: Հաղորդմանը կարող են կցվել համապատասխան փաստը հաստատող նյութեր:
3. Այն դեպքում, երբ լրացել է հաղորդում ներկայացրած անձի 16 տարին, նա նախազգուշացվում է uուտ մատնության համար քրեական պատաuխանատվության մաuին, որը հաuտատում է իր uտորագրությամբ: Այսպիսի նախազգուշացում ստորագրությամբ արվում է նաև այն դեպքում, երբ ֆիզիկական անձը ներկայացրել է նախապես շարադրված գրավոր հաղորդում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Սույն օրենսգրքի 173-րդ հոդվածով նախատեսված աղբյուրից առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ հաղորդում ստանալու յուրաքանչյուր դեպքում քննիչն անհապաղ, սակայն ոչ ուշ, քան 24 ժամվա ընթացքում կազմում է քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն, իսկ դատախազը, սույն օրենսգրքով սահմանված քննչական ենթակայության կանոններին համապատասխան, այն վերահասցեագրում է իրավասու քննչական մարմնի ղեկավարին՝ քրեական վարույթ նախաձեռնելու հարցը լուծելու համար:
2. Արձանագրության մեջ նշվում են քննիչի անունը, ազգանունը, պաշտոնը, քրեական վարույթ նախաձեռնելու առիթը, հաղորդմամբ ներկայացված առերևույթ հանցանքի փաստական նկարագրությունը, քրեական oրենսգրքի այն հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետը, որի հատկանիշներով սկսվում է վարույթը, հաղորդմանը կցված նյութերի ցանկը` այդպիսիք լինելու դեպքում:
3. Արձանագրությունը կազմելուց հետո քննիչն անմիջապես ձեռնամուխ է լինում նախաքննության կատարմանը` արձանագրության և կից նյութերի պատճեններն անհապաղ ուղարկելով հսկող դատախազին: Արձանագրության պատճենը այն կազմելուց անմիջապես հետո հանձնվում կամ ուղարկվում է հաղորդումը ներկայացրած անձին:
4. Յուրաքանչյուր նոր դեպքի կապակցությամբ քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն կազմելու հետ միաժամանակ քննիչը պարտավոր է իր իրավասության սահմաններում ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր անհրաժեշտ միջոցառումները քրեորեն հետապնդելի արարքը կանխելու կամ խափանելու, այն կատարած անձին հայտնաբերելու, ինչպեu նաև հանցագործության հետքերը կամ վարույթի համար նշանակություն ունեցող առարկաները կամ փաuտաթղթերը պահելու և պահպանելու ուղղությամբ:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 315-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Սույն օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-14-րդ կետերով նախատեսված որևէ հանգամանքի առկայության դեպքում, երբ դա հնարավոր է առանց ապացույցների հետազոտման, դատարանը որոշում է կայացնում քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին: Եթե քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքը վերաբերում է մեղադրյալներից մեկին, ապա քրեական հետապնդումը դադարեցվում է միայն նրա նկատմամբ՝ առանց վարույթը կարճելու:
2. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշմամբ վերացվում են տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները, իսկ վարույթը կարճելու դեպքում` նաև այլ անձանց նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները: Վարույթը կարճելու մասին որոշմամբ լուծվում է նաև իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը:
3. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին որոշման պատճենն ուղարկվում է հանրային մեղադրողին և վարույթի մասնավոր մասնակիցներին»:
5. Շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն որոշման 2.-2.2.-րդ կետերում մեջբերված տվյալները, Դատարանը նախ հարկ է համարում արձանագրել և կոնկրետացնել այն հարցերի շրջանակը, որոնց պարագայում միայն կարող է ստուգվել պաշտպանի միջնորդության մեջ վկայակոչված քրեական հետապնդումը բացառող նշված հանգամանքի (տես սույն որոշման 3-րդ կետը) առկայությունը, մասնավորապես՝
- առկա է արդյո՞ք հարուցված վարույթ, թե ոչ,
- արդյո՞ք վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ նշված փաստական հանգամանքների վերաբերյալ իրավասու մարմնին ներկայացվել են ենթադրյալ հանցագործության մասին տեղեկություններ, թե ոչ,
- արդյո՞ք այդ տեղեկությունները ստացվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված աղբյուրից, թե ոչ:
Դատարանն արձանագրում է, որ քրեական հետապնդումը բացառող՝ վարույթի ոչ իրավաչափ նախաձեռնումն իրականում քրեական վարույթը բացառապես սպառիչ թվարկված առիթներով սկսելու օրենսդրական պահանջի պահպանման գործուն երաշխիք է հանդիսանում, իսկ դրա խախտման դեպքում՝ վրա հասնող դատավարական համապատասխան հետևանք։ Այլ կերպ՝ քրեադատավարական օրենսդրությունն այս կերպ միանշանակ բացառում է ի սկզբանե հակաիրավական հանրային գործունեությունը շարունակելու հնարավորությունը՝ անկախ որևէ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցված լինելու կամ չլինելու հանգամանքից։ Միաժամանակ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ վարույթն իրականացնող մարմնի ողջ գործունեությունը կապվում է քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ նկարագրված փաստերի և դրանց տրված քրեաիրավական որակման հետ և նրանք կարող են քննություն իրականացնել բացառապես այդ շրջանակներում:
Վերոգրյալի համատեքստում, անդրադառնալով սույն գործին, գնահատման ենթարկելով սույն որոշման 2.-2.2.-րդ կետերում մեջբերված տվյալները, Դատարանն արձանագրում է, որ՝
- սույն քրեական վարույթի նյութերում առկա չէ Արմեն Սողոմոնի Սաղյանի կողմից իրեն վստահված գույքի ենթադրյալ հափշտակություն կատարելու վերաբերյալ հանցագործության մասին պատշաճ հաղորդում,
- վարույթի նյութերում առկա թիվ 14-0039-24 քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին 2024 թվականի հունվարի 12-ի արձանագրության մեջ Արմեն Սողոմոնի Սաղյանի կողմից իրեն վստահված գույքի ենթադրյալ հափշտակություն կատարելու (տես սույն որոշման 2-րդ կետը) վերաբերյալ տվյալները նույնպես բացակայում են:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, Դատարանն արձանագրում է, որ Արմեն Սողոմոնի Սաղյանի կողմից իրեն վստահված գույքի ենթադրյալ հափշտակություն կատարելու դեպքի վերաբերյալ քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն չի կազմվել, ավելին՝ կազմված արձանագրության մեջ նույնիսկ չի շոշափվել Արմեն Սողոմոնի Սաղյանի անունը, այսինքն՝ այդ դեպքով քրեական վարույթ չի նախաձեռնվել։
Վերոգրյալ ամբողջի արդյունքում՝ Դատարանը եզրահանգում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Արմեն Սողոմոնի Սաղյանի կողմից իրեն վստահված գույքի ենթադրյալ հափշտակություն կատարելու դեպքի վերաբերյալ քրեական վարույթ չի նախաձեռնվել, այդ դեպքի վերաբերյալ իրավասու մարմնին ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված աղբյուրի կողմից տեղեկություն չի հայտնվել (տես սույն որոշման 2-2.2-րդ կետերը), հետևաբար, Դատարանի գնահատմամբ՝ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով՝ քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք, ուստիև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքը՝ քրեական վարույթը կարճելու համար: Ընդ որում՝ Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ նման եզրահանգման գալու համար ապացույցներ հետազոտելու անհրաժեշտությունը բացակայում է։
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ Արմեն Սողոմոնի Սաղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով՝ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել: Արմեն Սողոմոնի Սաղյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, պետք է վերացնել, իսկ թիվ ԵԴ1/2399/01/25 քրեական գործի վարույթը պետք է կարճել: (…) »:

3. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը.

Բողոքաբեր՝ ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Հ.Ավետյանն իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքում նշել է. « (...) Դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 10-ի թիվ ԵԴ1/2399/01/25 քրեական գործով որոշումը ենթակա է բեկանման, քանի որ դատարանը թույլ է տվել նյութական և դատավարական իրավունքի հիմնարար խախտում՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Սույն օրենսգրքի 173-րդ հոդվածով նախատեսված աղբյուրից առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ հաղորդում ստանալու յուրաքանչյուր դեպքում քննիչն անհապաղ, սակայն ոչ ուշ, քան 24 ժամվա ընթացքում կազմում է քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն, իսկ դատախազը, սույն օրենսգրքով սահմանված քննչական ենթակայության կանոններին համապատասխան, այն վերահասցեագրում է իրավասու քննչական մարմնի ղեկավարին՝ քրեական վարույթ նախաձեռնելու հարցը լուծելու համար:
2. Արձանագրության մեջ նշվում են քննիչի անունը, ազգանունը, պաշտոնը, քրեական վարույթ նախաձեռնելու առիթը, հաղորդմամբ ներկայացված առերևույթ հանցանքի փաստական նկարագրությունը, քրեական oրենսգրքի այն հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետը, որի հատկանիշներով սկսվում է վարույթը, հաղորդմանը կցված նյութերի ցանկը` այդպիսիք լինելու դեպքում:
3. Արձանագրությունը կազմելուց հետո քննիչն անմիջապես ձեռնամուխ է լինում նախաքննության կատարմանը` արձանագրության և կից նյութերի պատճեններն անհապաղ ուղարկելով հսկող դատախազին: Արձանագրության պատճենը այն կազմելուց անմիջապես հետո հանձնվում կամ ուղարկվում է հաղորդումը ներկայացրած անձին:
4. Յուրաքանչյուր նոր դեպքի կապակցությամբ քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն կազմելու հետ միաժամանակ քննիչը պարտավոր է իր իրավասության սահմաններում ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր անհրաժեշտ միջոցառումները քրեորեն հետապնդելի արարքը կանխելու կամ խափանելու, այն կատարած անձին հայտնաբերելու, ինչպեu նաև հանցագործության հետքերը կամ վարույթի համար նշանակություն ունեցող առարկաները կամ փաuտաթղթերը պահելու և պահպանելու ուղղությամբ:»
Այսպիսով, վերը նշված հոդվածում ամրագրված իրավանորմերի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քննվող վարույթի ընթացքում նոր քրեական վարույթ կարող է նախաձեռնվել միայն նոր դեպքի կապակցությամբ: Նոր դեպք ասելով հարկ է հասկանալ քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ նկարագրված դեպքի հետ կապ չունեցող, դրանցի տարբերվող այլ ենթադրյալ հանցավոր դեպքը: Օրինակ երբ զինամթերքի ապօրինի շրջանառության դեպքի առթիվ նախաձեռնված քրեական վարույթի շրջանակներում, դրա քննության արդյունքում ստացվում են տվյալներ ենթադրյալ բռնաբարության դեպքի առթիվ, ապա պետք է նախաձեռնվի նոր վարույթ համապատասխան հոդվածով և միայն նոր իրականացվի քննություն այդ դեպքի առթիվ: Սակայն բոլոր այն իրավիճակներում, երբ նախաձեռնված վարույթն ընդգրկում է որոշակի անձի կամ անձանց կողմից կատարված որոշակի հանցավոր արարքներ, ապա դրա քննության արդյունքում պարզված յուրաքանչյուր հանգամանք չէ, որ առանձին վարույթ նախաձեռնելու առիթ է: Օրինակ, երբ վարույթ է նախաձեռնվել առ այն, որ X-ը կատարել է կոնկրետ բնակարանից համփշտակություն, և վարույթի քննության ընթացքում պազրվում է, որ այդ հանցանքը X-ը կատարել է Y-ի հետ համատեղ, խմբի կազմում, կամ այդ հափշտակությունը իրականում կատարել է ոչ թե X-ը, այլ Y-ը, ապա այդպիսի դեպքերում նոր վարույթ չի կարող նախաձեռնվել, քանի որ նոր դեպքի մասին չէ խոսքը, ըստ էության, կատարված արարքի բովանդակությունը չի փոխվել:
Այս առումով հարկ է քննարկել նաև այն հարցը, թե արդյոք քրեական վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ կոնկրետ անձի կողմից հանցանքի կատարումը մատնանշելն ունի որևէ իրավական նշանակույթյուն, թե՝ ոչ: Ինչպես վերը նշվեց ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ նշվում են քննիչի անունը, ազգանունը, պաշտոնը, քրեական վարույթ նախաձեռնելու առիթը, հաղորդմամբ ներկայացված առերևույթ հանցանքի փաստական նկարագրությունը, քրեական oրենսգրքի այն հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետը, որի հատկանիշներով սկսվում է վարույթը, հաղորդմանը կցված նյութերի ցանկը` այդպիսիք լինելու դեպքում: Ակնհայտ է, որ ենթադրյալ հանցանք կատարած անձի վերաբերյալ նշում կատարելու որևէ օրենսդրական պահանջ առկա չէ: Ավելին, այս հարցի վերաբերյալ դեռևս 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ին իրավական սպառիչ դիրքորոշում է արտահայտել նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, մասնավորապես արձանագրելով հետևյալը.
«23. Վճռաբեկ դատարանը, վերահաստատելով իր նախկինում արտահայտած դիրքորոշումները, արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարությունում քրեական գործը հարուցվում է փաստի առթիվ, իսկ անձի նկատմամբ քրեական գործ հարուցելու ինստիտուտ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված չէ: Հետևաբար քրեական գործ հարուցելու մասին որոշումը օրենքին համապատասխան կայացնելու դեպքում որևէ անձի իրավունքները և օրինական շահերը չեն խախտվում: (…)
24. Այսպես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 175-րդ հոդվածի համաձայն`
«Քրեական գործ հարուցելու` սույն օրենսգրքով նախատեսված առիթների և հիմքերի առկայության դեպքում դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը, իրենց իրավասության շրջանակներում, պարտավոր են քրեական գործ հարուցել»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 180-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործությունների մասին հաղորդումները պետք է քննարկվեն և լուծվեն անհապաղ, իսկ գործ հարուցելու առիթի օրինականությունը և հիմքերի բավարար լինելն ստուգելու անհրաժեշտության դեպքում` դրանց ստացման պահից 10 օրվա ընթացքում:
2. Նշված ժամկետում կարող են պահանջվել լրացուցիչ փաստաթղթեր, բացատրություններ, այլ նյութեր, ինչպես նաև կարող է կատարվել դեպքի վայրի զննություն, հանցագործություն կատարելու կասկածանքի բավարար հիմքերի առկայության դեպքում կարող են բերման և անձնական խուզարկության ենթարկվել անձինք, հետազոտման համար վերցվել նմուշներ, նշանակվել փորձաքննություն»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 182-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Քրեական գործ հարուցելու առիթի և հիմքերի առկայության դեպքում դատախազը, քննիչը, հետաքննության մարմինը որոշում են կայացնում քրեական գործ հարուցելու մասին:
2. Որոշման մեջ պետք է նշվեն գործ հարուցելու առիթն ու հիմքը, քրեական օրենքի այն հոդվածը, որի հատկանիշներով հարուցվում է գործը, հարուցելուց հետո գործի հետագա ընթացքը:
3. Եթե այդ պահին հայտնի է հանցագործությունից տուժած անձը, քրեական գործ հարուցելու հետ միաժամանակ այդ անձը ճանաչվում է տուժող, իսկ եթե հանցագործության մասին հաղորդման հետ միաժամանակ ներկայացված է քաղաքացիական հայց, այդ անձը նույն որոշմամբ ճանաչվում է նաև քաղաքացիական հայցվոր:
4. Քրեական գործ հարուցելու մասին որոշման պատճենն ուղարկվում է հանցագործության մասին հաղորդած ֆիզիկական կամ իրավաբանական անձին:
5. Քրեական գործ հարուցելու հետ միաժամանակ պետք է միջոցառումներ ձեռնարկվեն հանցագործությունը խափանելու և կանխելու, ինչպես նաև հանցագործության հետքերը, այն առարկաները և փաստաթղթերը պահելու և պահպանելու ուղղությամբ, որոնք գործի համար կարող են նշանակություն ունենալ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի համաձայն`
«Քրեական դատավարության օրենսգրքում տեղ գտած ներքոհիշյալ հասկացություններն ունեն հետևյալ նշանակությունը`
(…)
2) քրեական գործ` քրեական հետապնդման մարմնի (…) կողմից իրականացվող առանձին վարույթ` քրեական օրենսգրքով չթույլատրված մեկ կամ մի քանի ենթադրաբար կատարված արարքների կապակցությամբ.
(…)
17) քրեական հետապնդում` այն բոլոր դատավարական գործողությունները, որոնք իրականացնում են քրեական հետապնդման մարմինները, իսկ սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում տուժողը` նպատակ ունենալով բացահայտել քրեական օրենսգրքով չթույլատրված արարքը կատարած անձին, վերջինիս մեղավորությունը հանցանքի կատարման մեջ, ինչպես նաև ապահովել այդպիսի անձի նկատմամբ պատժի և հարկադրանքի այլ միջոցներ կիրառելը.
18) քրեական հետապնդման հարուցում` քրեական հետապնդման մարմնի որոշումն անձին որպես մեղադրյալ ներգրավելու, ինչպես նաև մինչև այդ նրան ձերբակալելու կամ նրա նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու մասին.
(…)
20) մեղադրանք` սույն օրենսգրքով նախատեսված կարգով ներկայացված հիմնավորում` որոշակի անձի կողմից քրեական օրենսգրքով չթույլատրված կոնկրետ արարքի կատարման մասին.
(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 26-րդ հոդվածի համաձայն`
«Քրեական գործի վարույթը, այն է` քրեական գործի հարուցման նախապատրաստումը, հարուցումը, քրեական հետապնդումը, ինչպես նաև հարուցված գործի և իրականացվող քրեական հետապնդման հետ կապված բոլոր դատավարական գործողությունները և որոշումների ընդունումը կատարում են սույն օրենսգրքով սահմանված մարմինները և պաշտոնատար անձինք` իրենց վերապահված լիազորությունների շրջանակում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 27-րդ հոդվածի համաձայն`
«Հետաքննության մարմինը, քննիչը, դատախազը պարտավոր են իրենց իրավասության սահմաններում քրեական գործ հարուցել հանցագործության հատկանիշներ հայտնաբերելու յուրաքանչյուր դեպքում, օրենքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները ձեռնարկել հանցագործություն կատարած անձանց և հանցագործության, ինչպես նաև դրա կատարման հանգամանքները բացահայտելու համար: (…)»:
25. Վերոգրյալ դրույթների համակարգային վերլուծությունը վկայում է այն մասին, որ քրեական գործի հարուցմամբ սկսվում է քրեադատավարական այն վարույթը, որի շրջանակներում իրավասու մարմինն իրավունք է ստանում ձեռնարկել օրենքով նախատեսված բոլոր միջոցառումները` հանցագործությունը և այն կատարած անձանց բացահայտելու ուղղությամբ։ Միայն քրեական գործ հարուցելուց հետո է վարույթն իրականացնող մարմինն օժտվում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված քննչական և դատավարական գործողություններ կատարելու լայն լիազորություններով և իրավունք ստանում միջամտելու անձանց իրավունքներին և օրինական շահերին, անհրաժեշտության դեպքում նրանց նկատմամբ կիրառելու դատավարական հարկադրանքի միջոցներ և այլն:
Այսպիսով, քրեական գործի հարուցմամբ՝
ա) պաշտոնապես ազդարարվում է հանցագործության, դրա հանգամանքների և այն կատարած անձանց բացահայտմանն ու մերկացմանն ուղղված պետական մարմինների գործունեության սկիզբը,
բ) դրվում է այն իրավական հիմքը, որը թույլ է տալիս սահմանափակել անձանց իրավունքներն ու օրինական շահերը, հարկադրանք կիրառել նրանց նկատմամբ և այլն:
Օրենսդիրը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 182-րդ հոդվածում սահմանել է քրեական գործ հարուցելու որոշման ձևին և բովանդակությանը ներկայացվող պահանջները: Մասնավորապես, ամրագրվել է, որ քրեական գործ հարուցելու մասին որոշման մեջ պետք է նշվեն՝ քրեական գործ հարուցելու առիթն ու հիմքը, քրեական օրենքի այն հոդվածը, որի հատկանիշներով հարուցվում է քրեական գործը, հանցագործությունից տուժած անձը, հարուցելուց հետո գործի ընթացքը և այլն։
Այսպիսով, վերոգրյալ դրույթների համակարգային վերլուծությունից երևում է, որ քրեական գործ հարուցելու մասին որոշման մեջ ենթադրաբար հանցագործություն կատարած անձի մատնանշման պահանջ նախատեսված չէ:
26. Վ.Գրիգորյանի և Վ.Մանուկյանի գործերով կայացված որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումները մեկնաբանելով սույն որոշման նախորդ կետում շարադրված վերլուծության լույսի ներքո՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական գործ հարուցելու մասին որոշումը հանդես չի գալիս որպես ենթադրաբար հանցանք կատարած անձին դատավարական կարգավիճակ տալու հիմք:
Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ քրեական գործ հարուցելու մասին որոշման մեջ ենթադրաբար հանցանք կատարած անձին մատնանշելու պահանջ նախատեսված չէ ոչ միայն այն պատճառով, որ քրեական գործ հարուցելու մասին որոշման նշանակությունն այլ է, քան անձին կարգավիճակ տալը կամ մեղադրանք առաջադրելը, այլ նաև այն պատճառով, որ այդ որոշման կայացման համար օրենքով ապացույցների որոշակի ծավալ չի պահանջվում: Ավելին, քրեական գործ հարուցելու փուլում ապացուցումն իրականացվում է միայն քրեական գործ հարուցելու համար անհրաժեշտ հիմքերի առկայությունը պարզելու նպատակով, այլ ոչ թե ենթադրաբար հանցանք կատարած անձին կարգավիճակ տալու կամ մեղադրանք առաջադրելու համար: Դրանով էլ պայմանավորված` օրենսդիրն այդ փուլում սահմանափակ թվով քննչական և դատավարական գործողությունների կատարում է թույլատրում: Անձին կարգավիճակ տալու կամ մեղադրանք առաջադրելու հիմքերի պարզումը (ամբողջ ծավալով ապացուցում իրականացնելը) արդեն իսկ հարուցված քրեական գործով իրականացվող հետագա վարույթի խնդիր է, որի շրջանակներում թույլատրվում է կատարել տարբեր քննչական և դատավարական գործողություններ, կիրառել դատավարական հարկադրանքի միջոցներ և այլն:» (Ընդգծումները՝ բողոքաբերի:)
Փաստորեն, բարձր դատարանն ուղղակիորեն արձանագրել է, որ քրեական գործի հարուցումը (նոր օրենսդրությամբ՝ վարույթ նախաձեռնելը) վերաբերում է բացառապես ենթադրյալ հանցավոր դեպքին և չի կարող կախվածության մեջ գտնվել այն կատարող անձից: Այլ կերպ ասած, եթե որոշակի դեպքի տրվել է իրավական գնահատական վարույթ նախաձեռնելու անձանագրության տեսքով, սակայն քննության ընթացքում պարզվել է այդ դեպքով որևէ այլ անձի կողմից հանցանքի կատարում, ապա նոր վարույթ նախաձեռնել չի կարող:
Դիցուք, քրեական գործի նյութերի համաձայն վարույթը նախաձեռնվել է հետևյալ դեպքով.
«Ստեփանակերտ սերվիս» ՓԲ ընկերությունը Արցախում գործունեություն է ծավալում ներքաղաքային ուղևորափոխադրման ոլորտում՝ Հունդայ մակնիշի ավտոբուսներով: Ընկերության տնօրեն Մխիթար Ալեքսանդրի Սարգսյանը օրենքով չսահմանված չափով և անհասկանալի հաշվարկներով մասամբ իր հայեցողությամբ որոշ աշխատողների նաև լրիվությամբ վճարել է սեպտեմբեր ամսվա աշխատավարձեր, ընկերության հետ կապ չունեցող անձանց վրա գումար դուրս գրել, հարազատ եղբորը տրամադրել 100.000 ՀՀ դրամ և այլն:» (ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետ:)
Այսպիսով, խոսքը Արցախում Հունդայ մակնիշի ավտոբուսներով ներքաղաքային ուղևորափոխադրման ոլորտում գործունեություն ծավալող՝ «Ստեփանակերտ սերվիս» ՓԲԸ-ին պատկանող, վստահված գույքերի հափշտակության մասին է:
Վարույթի քննության ընթացքում պարզվել է այդպիսի գույքի՝ Հունդայ մակնիշի ավտոբուսի՝ Արմեն Սաղյանի կողմից կատարված ենթադրյալ հափշտակության մասին, կրկին 256-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված: Այս իրավիճակում, փաստորեն որևէ նոր դեպքի մասին քննության ընթացքում տեղեկություններ չեն ստացվել, քանի որ վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ հստակ նկարագրված է կոնկրետ ընկերությանը պատկանող գույքի հափշտակություն, և Արմեն Սաղյանի մեղադրանքը հենց այդ դեպքին է վերաբերում: Ինչպես արդեն իսկ նշվեց, որևէ նշանակություն չի կարող ունենալ այն, որ վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ նշված է, որ վստահված գույքի ենթադրյալ հափշտակությունը կատարել է Մխիթար Ալեքսանդրի Սարգսյանը, իսկ հետապնդում հարուցվել է Ա. Սաղյանի նկատմամբ, քանի որ անձի նկատմամբ քրեական վարույթ նախաձեռնելու ինստիտուտ գոյություն չունի: Ինչ վերաբերում է այն հանգամանքին, որ վարույթ նախաձեռնելու արձանագրության մեջ կոնկրետ Հունդայ մակնիշի ավտոբուսի հափշտակություն նկարագրված չէ, ապա դա ևս նշանակություն չունի, քանի որ ինչպես այդ ավտոբուսը, այնպես էլ նկարագրված 100.000 ՀՀ դրամը նույնպիսի գույքեր են, որոնք պատկանել են նույն ընկերությանը, ընդ որում արձանագրությունն ավարտվում է «և այլն» արտահայտությամբ, ինչը հստակ ցույց է տալիս, որ խոսքը բաց թվարկման մասին է: Հակառակ պարագայում կստացվի, որ օրինակ բնակարանից կատարված գողության դեպքի առթիվ նախաձեռնված վարույթում պետք է հստակ նշվեն բոլոր գույքերը, որոնք բնակարանից հափշտակվել են, և եթե քննության ընթացքում պարզվում է, որ ասենք 4 աթոռի փոխարեն հափշտակվել է 4 աթոռ և 1 սեղան, ապա պետք է վերստին նախափեռնվի վարույթ, ինչն իհարկե կհանգեցնի իրավական աբսուրդի:
4. Եզրակացություն
Արեմն Սաղյանի կողմից ենթադրաբար կատարված հափշտակության առթիվ եղել է նախաձեռնված վարույթ, նոր դեպք վարույթի ընթացքում չի հայտնաբերվել, ուստիև չպետք է նախաձեռնվեր նոր վարույթ, որպիսի պայմաններում Դատարանի դատողությունները չեն բխում վերը մեջբերված իրավանորմների և բարձր դատարանի կողմից դրանց տրված իմպերատիվ մեկնաբանություններից, ավելին հակասում են դրանց:...»:
Վերոգրյալ հիմնավորումներով ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Հ.Ավետյանը խնդրել է. « 1.Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ:
2. Ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2025 թվականի նոյեմբերի 10-ի թիվ ԵԴ1/2399/01/25 որոշումը՝ վարույթը փոխանցել առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ նոր քննության:»:

4.Վերաքննիչ դատարանում կողմերի պարզաբանումները.

Դատախազ Հ.Ավետյանը ներկայացրեց բողոքի հիմքերն ու հիմնավորումները և խնդրեց այն բավարարել:
Մեղադրայլ Ա.Սաղյանը հայտնեց, որ ցանկանում է դեատարանում իր շահերի փասշտպանությունը իրականացնի փաստաբան Վ.Աղաբեկյանը:
Պաշտպան Վ.Աղաբեկյանը առարկեց դատախազ Հ.Ավետյանի կողմից ներկայացված բողոքի դեմ:
Մեղադրյալ Ա.Սաղյանը միացավ իր պաշտպանի դիրքորոշմանը:

5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.

ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 385-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ Վերաքննիչ դատարանը դատական ակտը վերանայում է վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում:
Այսպիսով՝ մեղադրողի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում վերանայելով վիճարկվող որոշումը, ուսումնասիրելով և վերլուծելով քրեական գործի նյութերը, լսելով պաշտպանական կողմի առարկությունները բերված բողոքի առնչությամբ, Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևության այն մասին, որ վերաքննիչ բողոքը պետք է մերժել, իսկ վիճարկվող որոշումը թողնել անփոփոխ` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե`
(...)
8) վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա.
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քրեական վարույթը ենթակա է կարճման, եթե`
1) հաստատվել է քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ հանցանքի բացակայությունը.
2) վարույթը նախաձեռնվել է սույն օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի 3-րդ կամ 6-րդ մասերով նախատեսված պայմանների խախտմամբ.
3) կայացվել է անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում չհարուցելու կամ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշում, և սպառվել են վարույթը շարունակելու բոլոր հնարավորությունները.
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 173-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Քննիչն իր իրավասության սահմաններում պարտավոր է քրեական վարույթ նախաձեռնել, եթե առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ հաղորդումը ստացվել է`
1) ֆիզիկական անձից.
2) իրավաբանական անձից.
3) պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնից կամ դրա պաշտոնատար անձից` նրա գործունեության իրականացման կապակցությամբ.
4) օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն իրականացնող մարմնից, քննիչից, դատախազից կամ դատավորից` իր լիազորություններն իրականացնելու կապակցությամբ:
2. Համապատասխան հաղորդումը համարվում է առերևույթ հանցանքի մասին, եթե դրանով փաստվում է այնպիսի դեպք կամ գործողություն կամ անգործություն, որին ողջամտորեն կարող է տրվել Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքով նախատեսված որևէ արարքին համապատասխանելու նախնական իրավական գնահատական:
(...)
6. Քրեական վարույթ չի կարող նախաձեռնվել, եթե հանցանքի մասին տեղեկությունն ստացվել է սույն հոդվածով չնախատեսված, այդ թվում՝ անհայտ կամ չբացահայտված աղբյուրից: Այդպիսի տեղեկությունը դատախազի կամ քննիչի նախաձեռնությամբ ստուգվում է «Օպերատիվ-հետախուզական գործունեության մասին» օրենքով սահմանված կարգով, եթե այն պարունակում է այնպիսի փաստեր, որոնք ողջամտորեն կարող են ստուգվել»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 174-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Առերևույթ հանցանքի մաuին ֆիզիկական անձի անմիջական հաղորդումն ընդունում է Հայաստանի Հանրապետության ոստիկանության կամ համապատասխան իրավասություն ունեցող պետական այլ մարմնի իրավասու ծառայողը` քննիչին փոխանցելու նպատակով, կամ անմիջականորեն քննիչը:
2. Ֆիզիկական անձի անմիջական հաղորդումը շարադրվում է գրավոր` առաջին դեմքով: Հաղորդումը պետք է պարունակի այն ներկայացրած անձի անունը, հայրանունը, ազգանունը, ծննդյան թիվը, բնակության հասցեն, ստորագրությունը, ինչպես նաև բացահայտի ֆիզիկական անձի առնչությունը հանցանքին և նրա իրազեկության աղբյուրը: Հաղորդմանը կարող են կցվել համապատասխան փաստը հաստատող նյութեր:
3. Այն դեպքում, երբ լրացել է հաղորդում ներկայացրած անձի 16 տարին, նա նախազգուշացվում է uուտ մատնության համար քրեական պատաuխանատվության մաuին, որը հաuտատում է իր uտորագրությամբ: Այսպիսի նախազգուշացում ստորագրությամբ արվում է նաև այն դեպքում, երբ ֆիզիկական անձը ներկայացրել է նախապես շարադրված գրավոր հաղորդում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Սույն օրենսգրքի 173-րդ հոդվածով նախատեսված աղբյուրից առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ հաղորդում ստանալու յուրաքանչյուր դեպքում քննիչն անհապաղ, սակայն ոչ ուշ, քան 24 ժամվա ընթացքում կազմում է քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն, իսկ դատախազը, սույն օրենսգրքով սահմանված քննչական ենթակայության կանոններին համապատասխան, այն վերահասցեագրում է իրավասու քննչական մարմնի ղեկավարին՝ քրեական վարույթ նախաձեռնելու հարցը լուծելու համար:
2. Արձանագրության մեջ նշվում են քննիչի անունը, ազգանունը, պաշտոնը, քրեական վարույթ նախաձեռնելու առիթը, հաղորդմամբ ներկայացված առերևույթ հանցանքի փաստական նկարագրությունը, քրեական oրենսգրքի այն հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետը, որի հատկանիշներով սկսվում է վարույթը, հաղորդմանը կցված նյութերի ցանկը` այդպիսիք լինելու դեպքում:
3. Արձանագրությունը կազմելուց հետո քննիչն անմիջապես ձեռնամուխ է լինում նախաքննության կատարմանը` արձանագրության և կից նյութերի պատճեններն անհապաղ ուղարկելով հսկող դատախազին: Արձանագրության պատճենը այն կազմելուց անմիջապես հետո հանձնվում կամ ուղարկվում է հաղորդումը ներկայացրած անձին:
4. Յուրաքանչյուր նոր դեպքի կապակցությամբ քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն կազմելու հետ միաժամանակ քննիչը պարտավոր է իր իրավասության սահմաններում ձեռնարկել սույն օրենսգրքով նախատեսված բոլոր անհրաժեշտ միջոցառումները քրեորեն հետապնդելի արարքը կանխելու կամ խափանելու, այն կատարած անձին հայտնաբերելու, ինչպեu նաև հանցագործության հետքերը կամ վարույթի համար նշանակություն ունեցող առարկաները կամ փաuտաթղթերը պահելու և պահպանելու ուղղությամբ:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 315-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Սույն օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-14-րդ կետերով նախատեսված որևէ հանգամանքի առկայության դեպքում, երբ դա հնարավոր է առանց ապացույցների հետազոտման, դատարանը որոշում է կայացնում քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին: Եթե քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանքը վերաբերում է մեղադրյալներից մեկին, ապա քրեական հետապնդումը դադարեցվում է միայն նրա նկատմամբ՝ առանց վարույթը կարճելու:
2. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու մասին որոշմամբ վերացվում են տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները, իսկ վարույթը կարճելու դեպքում` նաև այլ անձանց նկատմամբ կիրառված հարկադրանքի միջոցները: Վարույթը կարճելու մասին որոշմամբ լուծվում է նաև իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը:
3. Քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և վարույթը կարճելու մասին որոշման պատճենն ուղարկվում է հանրային մեղադրողին և վարույթի մասնավոր մասնակիցներին»:
Դատարանն իրավացիորեն արձանագրել է, որ քրեական հետապնդումը բացառող՝ վարույթի ոչ իրավաչափ նախաձեռնումն իրականում քրեական վարույթը բացառապես սպառիչ թվարկված առիթներով սկսելու օրենսդրական պահանջի պահպանման գործուն երաշխիք է հանդիսանում, իսկ դրա խախտման դեպքում՝ վրա հասնող դատավարական համապատասխան հետևանք։ Այլ կերպ՝ քրեադատավարական օրենսդրությունն այս կերպ միանշանակ բացառում է ի սկզբանե հակաիրավական հանրային գործունեությունը շարունակելու հնարավորությունը՝ անկախ որևէ անձի նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցված լինելու կամ չլինելու հանգամանքից։ Միաժամանակ Դատարանը հարկ է համարել արձանագրել, որ վարույթն իրականացնող մարմնի ողջ գործունեությունը կապվում է քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրության մեջ նկարագրված փաստերի և դրանց տրված քրեաիրավական որակման հետ և նրանք կարող են քննություն իրականացնել բացառապես այդ շրջանակներում:
Անդրադառնալով սույն գործին, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է․
-սույն քրեական վարույթի նյութերում առկա չէ Արմեն Սողոմոնի Սաղյանի կողմից իրեն վստահված գույքի ենթադրյալ հափշտակություն կատարելու վերաբերյալ հանցագործության մասին պատշաճ հաղորդում,
-վարույթի նյութերում առկա թիվ 14-0039-24 քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին 2024 թվականի հունվարի 12-ի արձանագրության մեջ Արմեն Սողոմոնի Սաղյանի կողմից իրեն վստահված գույքի ենթադրյալ հափշտակություն կատարելու վերաբերյալ տվյալները նույնպես բացակայում են:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, Վերաքննիչ դատարանն ևս արձանագրում է, որ Արմեն Սողոմոնի Սաղյանի կողմից իրեն վստահված գույքի ենթադրյալ հափշտակություն կատարելու դեպքի վերաբերյալ քրեական վարույթ նախաձեռնելու մասին արձանագրություն չի կազմվել, ավելին՝ կազմված արձանագրության մեջ նույնիսկ չի շոշափվել Արմեն Սողոմոնի Սաղյանի անունը, այսինքն՝ այդ դեպքով քրեական վարույթ չի նախաձեռնվել։
Վերոգրյալի արդյունքում՝ Դատարանը հանգել է գործի նյութերից բխող ճիշտ եզրահանգման առ այն, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Արմեն Սողոմոնի Սաղյանի կողմից իրեն վստահված գույքի ենթադրյալ հափշտակություն կատարելու դեպքի վերաբերյալ քրեական վարույթ չի նախաձեռնվել, այդ դեպքի վերաբերյալ իրավասու մարմնին ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանված աղբյուրի կողմից տեղեկություն չի հայտնվել, հետևաբար, առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով՝ քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք, ուստիև ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 13-րդ հոդվածով նախատեսված հիմքը՝ քրեական վարույթը կարճելու համար և որ Արմեն Սողոմոնի Սաղյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետով՝ հարուցված հանրային քրեական հետապնդումը պետք է դադարեցնել:
Ինչ վերաբերում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 8-րդ կետով նախատեսված հիմքով Արմեն Սողոմոնի Սաղյանի նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցնելու իրավաչափության վերաբերյալ բողոքի հեղինակի փաստարկներին, ապա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական վարույթի նյութերում բացակայում է ինչպես ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 173-րդ հոդվածով նախատեսված աղբյուրից առերևույթ հանցանքի մասին պատշաճ հաղորդումը՝ Արմեն Սողոմոնի Սաղյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված ենթադրյալ հանցանքի կատարման կապակցությամբ, (ինչը պարտավոր էր ներկայացնել վարույթն իրականացնող քննիչը՝ իր լիազորություններն իրականացնելու կապակցությամբ ենթադրյալ հանցագործության նոր դեպք հայտնաբերելու դեպքում) այնպես էլ դրա առթիվ նախաձեռնված քրեական վարույթը։ Այլ կերպ՝ քրեական վարույթի նյութերում առհասարակ բացակայում է օրենքով նախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության հիման վրա նախաձեռնված քրեական վարույթը, ինչը հավասարազոր է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով չնախատեսված աղբյուրից ստացված տեղեկության բացակայությամբ վարույթն նախաձեռնելուն, և Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ անվերապահորեն պետք է հանգեցնի հարուցված քրեական հետապնդման դադարեցման։ Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ իրավաչափ է նաև քրեական հետապնդումը բացառող քննարկվող հիմքով Արմեն Սողոմոնի Սաղյանի նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդումը դադարեցնելու և քրեական վարույթը կարճելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Դատարանի որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դատախազի վերաքննիչ բողոքը` սույն որոշման պատճառաբանական մասում շարադրված հիմնավորումներով՝ մերժել:
Դատարանի կողմից նյութական կամ դատավարական նորմերի այնպիսի խախտումներ թույլ չեն տրվել, որոնք ազդել են կամ կարող էին ազդել գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, հետևաբար բացակայում են վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու կամ փոփոխելու հիմքերը:
Այսպիսով՝ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 367-րդ, 369-րդ, 370-371-րդ, 379-րդ հոդվածներով, Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Հ.Ավետյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 10.11.2025թ. թիվ ԵԴ1/2399/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:



ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ` Հ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ` Մ. ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ


Գ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ