Գործ ԵԴ1/2360/01/25





Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ

նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Ա.ՔՈՉԱՐՅԱՆԻ

մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող Երևան քաղաքի Արաբկիր և
Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական
շրջանների դատախազության
դատախազ Տ.*********
պաշտպաններ Գ.ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ
Ս.ՆԱՎԱՍԱՐԴՅԱՆԻ
Կ.ԲԱՏԻԿՅԱՆԻ
Կ.ՔԱԼԱՆԹԱՐՅԱՆԻ
մեղադրյալներ Ա.*********
Ա.*********

2026 թվականի փետրվարի 06-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում դատաքննության հատուկ կարգի՝ արագացված վարույթի կիրառմամբ, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Արա Հովհաննեսի ********* ՝ ծնված՝ 08.06.1961թ., ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, աշխատում է «ԿԱԵՌ ՔՆՍԹՐԱՔՇՆ» ՍՊԸ-ում որպես աշխ. ղեկ., ամուսնացած, խնամքին ոչ ոք, չդատապարտված, հաշվառված՝ Վայոց Ձորի մարզ, ք.Եղեգնաձոր, Իսակովի փողոց, տուն 6 հասցեում, բնակվող՝ ք.Երևան, 16-րդ թաղամաս, 29 շենք, 39 բնակարան հասցեում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը:

Արմեն Գագիկի ********* ՝ ծնված՝ 19.08.1982թ., ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, աշխատում է «ԷՌ ԷՄ ՋԻ քնսթրաքշն» ՍՊԸ-ում որպես տնօրեն, ամուսնացած, խնամքին երկու անչափահաս երեխաներ, չդատապարտված, հաշվառված՝ ք․Երևան, Պարիս Հերունու փողոց, տուն 27 հասցեում, բնակվող՝ ք.Երևան, Դավթաշեն 2-րդ փողոց, 40/2 տուն հասցեում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը:

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1 2024 թվականի հունվարի 31-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 09-0066-24 քրեական վարույթը /հատոր 1-ին, գ․թ․ 7-8/։
1.2 2025 թվականի մարտի 24-ին որոշում է կայացվել թիվ 09-0066-24 քրեական վարույթով Մարգարիտ Մարտունի Խաչատրյանին ճանաչել մահացած Արամ Մարտունի Խաչատրյանի փոխարեն տուժող /հատոր 1-ին, գ․թ․ 54/։
1.3 2025 թվականի ապրիլի 18-ին թիվ 09-0066-24 քրեական վարույթով Արմեն Գագիկի ********* նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 2025 թվականի ապրիլի 21-ին նրան մեղադրանք է ներկայացվել /հատոր 1-ին, գ․թ․ 127-129, 143-147/։
1.4 2025 թվականի ապրիլի 18-ին թիվ 09-0066-24 քրեական վարույթով Արա Հովհաննեսի ********* նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 2025 թվականի ապրիլի 21-ին նրան մեղադրանք է ներկայացվել /հատոր 1-ին, գ․թ․ 130-131, 135-138/։
1.5 2025 թվականի մայիսի 06-ին որոշում է կայացվել թիվ 09-0066-24 քրեական վարույթով Արմեն Գագիկի ********* նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելք կիրառելու մասին /հատոր 1-ին, գ.թ. 159-160, 181/։
1.6 2025 թվականի մայիսի 06-ին որոշում է կայացվել թիվ 09-0066-24 քրեական վարույթով Արա Հովհաննեսի ********* նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելք կիրառելու մասին /հատոր 1-ին, գ.թ. 161-162, 184/։
1.7 2025 թվականի մայիսի 31-ին կազմվել է թիվ 09-0066-24 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը /հատոր 1-ին, գ.թ. 198-227/։
1.8 2025 թվականի հունիսի 06-ին մինչդատական վարույթի օրինականության նկատմամբ հսկողություն իրականացնող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել մեղադրական եզրակացությունը չհաստատելու մասին և քրեական վարույթի նյութերը վերադարձվել են քննչական բաժին՝ նախաքննությունը շարունակելու համար /հատոր 1-ին, գ.թ. 231-243/:
1.9 2025 թվականի հունիսի 27-ին կազմվել է թիվ 09-0066-24 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը /հատոր 1-ին, գ.թ. 273-303/։
1.10 2025 թվականի հուլիսի 03-ին որոշում է կայացվել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին:
1.11 2025 թվականի հուլիսի 04-ին թիվ 09-0066-24 քրեական գործը մուտք է եղել դատարան, էլեկտրոնային եղանակով նույն օրը մակագրվել և նույն թվականի հուլիսի 07-ին հանձնվել է դատավոր Ս.Յուզբաշյանին:
1.12 2025 թվականի հուլիսի 08-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1.13 2025 թվականի սեպտեմբերի 16-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալներ Արա Հովհաննեսի ********* և Արմեն Գագիկի ********* նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում կիրառված բացակայելու արգելք խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու մասին։

2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2.1 Արմեն Գագիկի ********* ն մեղադրանք է ներկայացվել պատժի սպառնալիքով արգելված մեղավորությամբ կատարված այն արարքի կատարման համար, որ նա, «պարտավոր լինելով պահպանել աշխատանքի պաշտպանության և անվտանգության ապահովման օրենսդրությամբ սահմանված կանոններն ու պահանջները, շինարարական աշխատանքների կատարման ընթացքում խախտել է այդ կանոններն ու պահանջները, որն անզգուշությամբ առաջացրել է Արամ Մարտունի Խաչատրյանի մահը։
Այսպես.
Արմեն Գագիկի Մխիթարյանը, հանդիսանալով ենթակապալառու համարվող «ԷՌ ԷՄ ՋԻ Քոնսթրաքշն» ՍՊ ընկերության տնօրեն, պարտավոր լինելով պահպանել Երևան քաղաքի Դավիթ Անհաղթ 6 հասցեում իրականացվող շինարարական աշխատանքների պաշտպանության և անվտանգության ապահովման օրենսդրությամբ սահմանված կանոններն ու պահանջները, շինարարական աշխատանքների կատարման ընթացքում չի պահպանել դրանք, մասնավորապես՝ Արմեն Գագիկի Մխիթարյանը խախտել է ՀՀ կառավարության 21.04.2023թ. N 592-Ն որոշմամբ հաստատված «Էլեկտրատեղակայանքների սարքվածքի կանոններ»-ի 2-րդ մասի 2-րդ բաժնի 4-րդ գլխի 56-րդ կետի, 2-րդ մասի 2-րդ բաժնի 4-րդ գլխի 59-րդ կետի պահանջները մշտապես գործող վտանգավոր արտադրական գործոնների գոտի հանդիսացող շինհրապարակում ու աշխատավայրում, ինչպես նաև Արմեն Գագիկի Մխիթարյանը «ԿԱԷՌ Քեսթրաքշն» ՍՊ ընկերության և «ԷՌ ԷՄ ՋԻ Քնսթրաքշն» ՍՊ ընկերության միջև 01.10.2023թ.-ին կնքված Ենթակապալի պայմանագրի 6.4. կետի պահանջով պարտավոր լինելով անձամբ ապահովել աշխատողների աշխատանքի անվտանգ կատարման և առողջության պահպանման, ինչպես նաև տեխնիկական անվտանգության գծով անհրաժեշտ գործառույթները, նույն պայմանագրի 6.4.13 կետի պահանջով պարտավոր լինելով մինչև աշխատանքների սկիզբը գլխավոր կապալառուին ներկայացնել աշխատանքի անվտանգության գծով պատասխանատու անձանց հրամանի պատճենը, չի կատարել հիշյալ պահանջները, ինչի հետևանքով խախտել է ՀՀՇՆ 13-02-2022թ.՝ «Անվտանգության տեխնիկա շինարարությունում» ՀՀ շինարարական նորմերի «Անվտանգության տեխնիկայի ընդհանուր պահանջներ»-ի 4-րդ գլխի 45-րդ կետի պահանջը, որի հետևանքով Երևան քաղաքի Դավիթ Անհաղթ 6 հասցեում կառուցվող շինության 2-րդ հարկում իրականացվող շինարարական աշխատանքների ժամանակ մինչև աշխատանքների սկիզբը գլխավոր կապալառուին չի ներկայացրել աշխատանքի անվտանգության գծով պատասխանատու անձանց հրամանի պատճենը, չեն նշանակվել աշխատանքների տեղամասերում անվտանգության տեխնիկայի կանոնների պահպանման համար պատասխանատու անձինք, դեպքին նախորդող պահին միջոցներ չի ձեռնարկել աշխատողների աշխատանքն անվտանգ կատարելու և նրանց առողջությունը պահպանելու ուղղությամբ, միջոցներ չի ձեռնարկել վտանգի աղբյուր հանդիսացող երկարացման մալուխի բաց /վնասված/ հատվածների վերացման, այն թաց գետնի վրա շահագործելու վտանգը կանխելու ուղղությամբ, որը համակցվել է «ԿԱԷՌ Քնսթրաքշն» ՍՊ ընկերության շինարարական աշխատանքների ղեկավար Արա ********* կողմից թույլ տրված աշխատանքի պաշտպանության և անվտանգության ապահովման օրենսդրությամբ սահմանված կանոնների ու պահանջների խախտումներով, ինչի հետևանքով 2024 թվականի հունվարի 31-ին՝ ժամը 16:49-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Դավիթ Անհաղթ 6 հասցեում կառուցվող շինության 2-րդ հարկում իրականացվող շինարարական աշխատանքների ժամանակ «ԷՌ ԷՄ ՋԻ Քոնսթրաքշն» ՍՊԸ-ի աշխատակից Արամ Մարտունի Խաչատրյանը, չունենալով էլեկտրատեղակայանքների հետ աշխատանքներ կատարելու և տեխնիկական սպասարկում իրականացնելու համապատասխան որակավորման խումբ, վնասված թաղանթով հոսանքի մալուխը շինհրապարակի թաց գետնից վերցնելիս և տեղափոխելիս՝ տեխնիկական էլեկտրական հոսանքով էլեկտրահարվել է, ինչի հետևանքով շատ կարճ ժամանակահատվածի՝ րոպեների ընթացքում վերջինս մահացել է»:
2.2 Արա Հովհաննեսի ********* ն մեղադրանք է ներկայացվել պատժի սպառնալիքով արգելված մեղավորությամբ կատարված այն արարքի կատարման համար, որ նա, «պարտավոր լինելով պահպանել աշխատանքի պաշտպանության և անվտանգության ապահովման օրենսդրությամբ սահմանված կանոններն ու պահանջները, շինարարական աշխատանքների կատարման ընթացքում խախտել է այդ կանոններն ու պահանջները, որն անզգուշությամբ առաջացրել է Արամ Մարտունի Խաչատրյանի մահը։
Այսպես.
Արա Հովհաննեսի Միրզոյանը, հանդիսանալով կապալառու համարվող «ԿԱԷՌ Քնսթրաքշն» ՍՊ ընկերության շինարարական աշխատանքների ղեկավար, «ԿԱԷՌ Քնսթրաքշն» ՍՊ ընկերությունում աշխատանքի անվտանգության և առողջության պահպանման գծով պատասխանատուների նշանակելու մասին տնօրենի 12.12.2023թ.-ի թիվ 180 հրամանով նշանակվել է աշխատողների աշխատանքի անվտանգության և առողջության պահպանման գծով պատասխանատու և պարտավոր լինելով պահպանել Երևան քաղաքի Դավիթ Անհաղթ 6 հասցեում իրականացվող շինարարական աշխատանքների աշխատանքի պաշտպանության և անվտանգության ապահովման օրենսդրությամբ սահմանված կանոնները, չի անցել աշխատանքի անվտանգության պահանջների վերաբերյալ գիտելիքների ստուգում, շինարարական աշխատանքների կատարման ընթացքում չի պահպանել և խախտել է ՀՀՇՆ 13-02-2022թ.՝ «Անվտանգության տեխնիկա շինարարությունում» ՀՀ շինարարական նորմերի «Անվտանգության տեխնիկայի ընդհանուր պահանջներ»-ի 4-րդ գլխի 8-րդ, 10-րդ, 14- րդ, 33-րդ, 38-րդ կետերի, 4-րդ գլխի 50-րդ կետի 6-րդ ենթակետի պահանջները, ՀՀ կառավարության 21.04.2023թ. N 592-Ն որոշմամբ հաստատված «Էլեկտրատեղակայանքների սարքվածքի կանոններ»-ի 2-րդ մասի 2-րդ բաժնի 4-րդ գլխի 56-րդ կետի, 2-րդ մասի 2-րդ բաժնի 4-րդ գլխի 59-րդ կետի պահանջները՝ մշտապես գործող վտանգավոր արտադրական գործոնների գոտի հանդիսացող շինհրապարակում և աշխատավայրում, դեպքին նախորդող պահին չի իրականացրել աշխատանքի անվտանգության կանոնների և հրահանգների պահանջների կատարումն ապահովող անհրաժեշտ պայմանների վերահսկում, մասնավորապես՝ միջոցներ չի ձեռնարկել վտանգի աղբյուր հանդիսացող երկարացման մալուխի բաց /վնասված/ հատվածների վերացման, այն թաց գետնի վրա չշահագործելու և նշված աշխատանքների դադարեցման ուղղությամբ, որը համակցվել է «ԷՌ ԷՄ ՋԻ Քոնսթրաքշն» ՍՊԸ-ի տնօրեն Արմեն Գագիկի ********* կողմից թույլ տրված աշխատանքի պաշտպանության և անվտանգության ապահովման օրենսդրությամբ սահմանված կանոնների ու պահանջների խախտումներով, ինչի հետևանքով 2024 թվականի հունվարի 31-ին՝ ժամը 16:49-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Դավիթ Անհաղթ 6 հասցեում կառուցվող շինության 2-րդ հարկում իրականացվող շինարարական աշխատանքների ժամանակ «ԷՌ ԷՄ ՋԻ Քոնսթրաքշն» ՍՊԸ-ի աշխատակից Արամ Մարտունի Խաչատրյանը, չունենալով էլեկտրատեղակայանքների հետ աշխատանքներ կատարելու և տեխնիկական սպասարկում իրականացնելու համապատասխան որակավորման խումբ, վնասված թաղանթով հոսանքի մալուխը շինհրապարակի թաց գետնից վերցնելիս և տեղափոխելիս՝ տեխնիկական էլեկտրական հոսանքով էլեկտրահարվել է, ինչի հետևանքով շատ կարճ ժամանակահատվածի՝ րոպեների ընթացքում վերջինս մահացել է»։

3. Արագացված վարույթ.
3.1 Քրեական գործի նախնական դատալսումների փուլում մեղադրյալներ Արա Հովհաննեսի Միրզոյանը և Արմեն Գագիկի Մխիթարյանը միջնորդել են կիրառել արագացված վարույթ, հայտարարելով, որ իրենց պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն են մեղադրանքի հետ, պնդում են արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացրել են կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել են պաշտպաններ Գ.Ղազարյանի և Ս․Նավասարդյանի հետ, գիտակցում են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
3.2 Հանրային մեղադրող Տ.Մխիթարյանը արագացված վարույթ կիրառելու դեմ չի առարկել:
3.3 Տուժող Մ.Խաչատրյանը դատարանին հասցեագրած դիմումով նշել է, որ որևէ բողոք և պահանջ չունի, և չի առարկել արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
3.4 Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով, որ մեղադրյալները համաձայն են մեղադրանքի հետ, պաշտպանների հետ խորհրդակցելուց հետո միջնորդությունը ներկայացրել են կամավոր և գիտակցում են իրենց միջնորդության բնույթը ու հետևանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:

4. Արագացված վարույթով լրացուցիչ դատալսումներ.
4.1 Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվեցին՝
4.1.1 ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի ձև 8 տեղեկանքները, որոնց համաձայն՝ Արա Հովհաննեսի Միրզոյանը և Արմեն Գագիկի Մխիթարյանը հանդիսանում են չդատապարտված /հատոր 1-ին, գ.թ. 110-111, դատական նիստի արձանագրություն/,
4.1.2 Միասնական սոցիալական ծառայության կողմից տրված տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Արա Հովհաննեսի Միրզոյանը հանդիսանում է Հայաստանի Հանրապետությունում տարիքային կենսաթոշակառու և կենսաթոշակի չափը կազմում է ամսական 45.060 ՀՀ դրամ /դատական նիստի արձանագրություն/,
4.1.3 Համատիրության կողմից տրված տեղեկանքը, որի համաձայն՝ Արա Հովհաննեսի Միրզոյանը բնակվում է ք․Երևան, Նորաշեն 29 շենք, բնակարան 39 հասցեում, կնոջ և որդու հետ, որոնք չեն աշխատում /դատական նիստի արձանագրություն/,
4.1.4 Բժշկական փաստաթղթերը, որոնց համաձայն՝ Արա Հովհաննեսի Միրզոյանն ունի երկու կողմից վարիկոզ հիվանդություն /դատական նիստի արձանագրություն/,
4.1.5 «Երևանի Զեյթուն-Սառցարան» և «Սիրկապ Արմենիա» ՓԲ ընկերությունների կողմից տրված աշխատանքային բնութագրերը, որոնց համաձայն՝ Արա Հովհաննեսի ********* նկատմամբ աշխատանքային կարգապահական խախտումներ և տույժեր չեն արձանագրվել և վերջինս բնութագրվում է դրական /դատական նիստի արձանագրություն/,
4.1.6 Ամուսնության և ծննդյան վկայականները, որոնց համաձայն՝ Արմեն Գագիկի Մխիթարյանը ամուսնացած է, խնամքին ունի երկու անչափահաս երեխաներ /դատական նիստի արձանագրություն/,

5. Դատարանի պատճառաբանությունը և եզրահանգումները.
5.1 Առաջադրված մեղադրանքի հետ մեղադրյալ Արա Հովհաննեսի ********* համաձայն լինելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է Արա Հովհաննեսի ********* ն վերագրվող արարքի փաստական հանգամանքները, վերջինս կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ինչպես նաև ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ։
5.1.1 Հաստատված համարելով մեղադրյալ Արա Հովհաննեսի ********* մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
5.1.2 Մեղադրյալ Արա Հովհաննեսի ********* նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե Դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝
«Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«1. Շինարարական, լեռնահանքային կամ այլ աշխատանքների կատարման ընթացքում աշխատանքի պաշտպանության կամ անվտանգության ապահովման` օրենսդրությամբ սահմանված կանոն կամ պահանջ խախտելն այն անձի կողմից, որը, ըստ պայմանագրի կամ ծառայողական դիրքի, պարտավոր էր պահպանել այդ կանոնը կամ պահանջը, եթե դրա հետևանքով մարդու առողջությանն անզգուշությամբ պատճառվել է ծանր կամ միջին ծանրության վնաս՝
/.../
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որն անզգուշությամբ առաջացրել է մարդու մահ կամ այլ ծանր հետևանք՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ չորսից ութ տարի ժամկետով:
/.../»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները:
5.1.3 Պատիժ նշանակելը քրեական գործով արդարադատության իրականացման վճռական պահն է, որը պետք է դառնա կատարված հանցանքի հասարակական վտանգավորության գնահատման լիարժեք չափանիշ, պատժի ենթարկվող անձին վերասոցիալականացնելու, ինչպես մեղադրյալի, այնպես էլ այլ անձանց կողմից հանցագործությունները կանխելու գործուն միջոց: Արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքը պատժի տեսակը և չափը որոշելու բազմաթիվ դրույթների ու չափանիշների հետ մեկտեղ անխզելիորեն կապված է պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները հետազոտելու և հաշվի առնելու հետ: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածում թվարկված են յուրաքանչյուր քրեական գործով ապացուցման ենթակա փաստական հանգամանքները: Այդ հոդվածի 5-րդ կետի համաձայն՝ քրեական օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ խստացնող հանգամանքները հաստատվում են միայն ապացույցների հիման վրա: Ընդ որում, անձի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների գնահատումը յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս հնարավորություն է տալիս դատարանին պատկերացում կազմել հանցանքի՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանի, բնույթի, ինչպես նաև հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը: Պատժի անհատականացման կարևորությունն այն է, որ դա լուրջ երաշխիք է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացման համար: Վերոգրյալից հետևում է, որ մեղադրյալի կողմից արագացված վարույթ կիրառելուն համաձայնություն տալու և ներկայացված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու պարագայում առանց որևէ սահմանափակումների պատժաչափի նշանակման հարցում օրենսդիրը արտոնյալ պայմաններ է նախատեսել: Մասնավորապես՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը, իսկ եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում ՀՀ քրեական օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից:
5.1.4 Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածների համապատասխան Արա Հովհաննեսի ********* նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առնում կատարված հանցագործության եղանակը, շարժառիթն ու նպատակը, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի մասով, որպես Արա Հովհաննեսի ********* պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք է արձանագրում մեղքն ընդունելն ու անկեղծորեն զղջալը։
Մեղքն ընդունելը որպես մեղմացնող հանգամանք դիտարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում արագացված վարույթի կիրառմամբ պայմանավորված մեղադրյալի դիրքորոշումը, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մոտեցումն, ըստ որի՝ «/.../ մեղքն ընդունելը կամ չընդունելն անձի սուբյեկտիվ իրավունքն է, որը նախատեսված և երաշխավորված է ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ և 22-րդ հոդվածներով։ Հետևաբար, մեղքը չընդունելը չի կարող պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվել և հակառակը` մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում բարենպաստ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող հանգամանք է և կարող է կատարել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի դեր։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, զղջացել է դրա համար։ Մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է /.../ (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27 կետը):
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով, արձանագրում է, որ Արա Հովհաննեսի ********* պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ:
Որպես Արա Հովհաննեսի ********* անձը բնութագրող հանգամանքներ է համարում դատապարտված չլինելը և դրական բնութագրվելը:
5.1.5 Գոռ Գագիկի Ավետիսյանի և Արմեն Իշխանի Հովակիմյանի գործով 2010թ. նոյեմբերի 5–ին կայացված թիվ ԵԱՔԴ/0164/01/09 որոշման մեջ անդրադառնալով նշանակվող պատժի արդարացիության պահանջին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ՝ «(…) հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և, ելնելով քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից, ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու, նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Հետևաբար, ակնհայտ մեղմ կամ ակնհայտ խիստ լինելու պատճառով անարդարացի կլինի այնպիսի պատիժը, որը նշանակվել է առանց պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանման»:
5.1.6 Դատարանը, հիմք ընդունելով 4.1.1-4.1.5 և 5.1.4 կետերում արձանագրված հանգամանքները և ղեկավարվելով 5.1.2, 5.1.3 և 5.1.5 կետերում մեջբերված նորմերով ու իրավական դիրքորոշումներով, գտնում է, որ Արա Հովհաննեսի ********* նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 4 /չորս/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով: Դատարանը փաստում է, որ սահմանված պատժաչափը տվյալ դեպքում համաչափ է կատարված հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դրա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից: Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ բացակայում է մեղադրյալ Ա.********* նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ կիրառելու անհրաժեշտությունը:
5.1.7 Դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալ Արա Հովհաննեսի ********* նկատմամբ նշանակված 4 /չորս/ տարի 6 /վեց/ ամիս տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով հիմնական պատիժը կրելու հարցին, արձանագրում է հետևյալը․
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
/.../
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը»:
Մեջբերված քրեաիրավական նորմը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերլուծության է ենթարկել հմ.ՎԲ-50/07, ՎԲ-139/07, ՎԲ-195/07, ՎԲ-01/08, ԵԿԴ/0034/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում, որոնցով կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ մեղադրյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանը նման հետևության հանգում է միայն օբյեկտիվ գոյություն ունեցող տվյալների վերլուծության հիման վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում են պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն Դատարանը, կոնկրետ գործի հանգամանքների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ գնահատման հիման վրա, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է հաշվի առնել՝
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
Սեյրան Կառլենի Աղախանյանի վերաբերյալ 13.09.2013թ. կայացրած թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշմամբ, ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ «/.../ յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանն, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը: Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները: Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները»:
5.1.8 Վերոգրյալի հիման վրա, հաշվի առնելով գործի հանգամանքներն ու առանձնահատկություններն, մեղադրյալ Ա.********* անձը, նրա սոցիալական դրությունը և կյանքի պայմանները, հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև գործով պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նաև իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, հաշվի առնելով գործով հաստատված փաստական հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ առկա են Արա ********* նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը, վերջինիս ուղղումը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, ուստի սույն գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ մեղադրյալ Ա.********* նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը, որը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Դատարանը նման եզրահանգման գալիս է հաշվի առնելով կատարված հանցանքի հանրային վտանգավորությունը, արձանագրելով, որ Ա.Միրզոյանը կատարել է աշխատանքների և գործունեության իրականացման անվտանգության հատուկ կանոններով կամ պահանջներով սահմանված կարգի դեմ ուղղված հանցանք, որի հետևանքների նկատմամբ վերջինիս կողմից դրսևորվել է անզգուշություն, այլ խոսքով՝ մեղադրյալի կողմից կատարած արարքի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է անզգուշությամբ: Հարկ է նկատել, որ Ա.********* կողմից կատարված հանցանքի սուբյեկտիվ կողմը դրսևորվել է հանցավոր անփութությամբ, ինչն իր հերթին նվազեցնում է նաև անձի հանրային վտանգավոր լինելը: Բացի այդ, Դատարանը հաշվի է առնում Ա.********* անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես՝ ունի ընտանիք, աշխատանք, առողջական խնդիրներ, չունի դատվածություն: Վերը նշվածը հաշվի առնելով Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև մեղադրյալ Արա ********* նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով և վերջինիս նկատմամբ 3 /երեք/ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելով: Նույն հիմնավորումներով Դատարանը նաև գտնում է, որ բացակայում է մեղադրյալ Արա ********* նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու անհրաժեշտությունը:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Արա ********* նկատմամբ պետք է սահմանել պարտականություն, մասնավորապես՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը պետք է դրվի ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ վերը մեջբերված պատճառաբանությունների բացի, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը պայմանավորված է նաև նրանով, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասը նույն հոդվածի 1-ին մասից անջատ նախատեսել է նաև հնարավորություն նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու դեպքեր, ի թիվս այլնի, նաև արագացված վարույթի շրջանակներում: Ընդ որում, Դատարանի գնահատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 2-րդ մասում ամրագրված առանձին դեպքերում նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հայեցակարգը պետք է գնահատվի այնպես, որ յուրաքանչյուր դեպքում արագացված կամ համաձայնեցված կամ համագործակցության վարույթի շրջանակներում Դատարանը ոչ թե պետք է հաստատի պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու անհրաժեշտությունը, այլ պետք է փաստարկված հերքի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի, այդ թվում՝ 2-րդ մասով նախատեսված դրույթների կիրառելիության անհնարինությունը, հակառակ դեպքում օրենսդիրը՝ դատավարական հատուկ կարգի կիրառման դեպքերի համար առանձին չէր սահմանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությունը:
Սույն դեպքում քրեական գործի նյութերում բացակայում են այնպիսի ծանրակշիռ փաստական տվյալներ, որոնց համակցված գնահատման արդյունքում կարելի է եզրահանգել, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի չկրելու պայմաններում հնարավոր չի լինի հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրագործմանը:
5.1.9 Քննության առնելով մեղադրյալի նկատմամբ նախնական դատալսման ընթացքում ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացնել Ա.********* նկատմամբ, որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները։
5.2 Առաջադրված մեղադրանքի հետ մեղադրյալ Արմեն Գագիկի ********* համաձայն լինելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ապացուցված է Արմեն Գագիկի ********* ն վերագրվող արարքի փաստական հանգամանքները, վերջինս կատարել է իրեն մեղսագրված հանցանքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության հատկանիշներին, ինչպես նաև ապացուցված է մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ։
5.2.1 Հաստատված համարելով մեղադրյալ Արմեն Գագիկի ********* մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
5.2.2 Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածների համապատասխան Արմեն Գագիկի ********* նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առնում կատարված հանցագործության եղանակը, շարժառիթն ու նպատակը, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքը, նրա անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետով և 2-րդ մասով, որպես Արմեն Գագիկի ********* պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է արձանագրում մեղքն ընդունելն ու անկեղծորեն զղջալը, ինչպես նաև խնամքին երկու անչափահաս երեխաներ ունենալը:
Մեղքն ընդունելը որպես մեղմացնող հանգամանք դիտարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում արագացված վարույթի կիրառմամբ պայմանավորված մեղադրյալի դիրքորոշումը, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ 5.1.4 կետում արձանագրված ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մոտեցումը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածով, արձանագրում է, որ Արմեն Գագիկի ********* պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք առկա չէ:
Որպես Արմեն Գագիկի ********* անձը բնութագրող հանգամանք է համարում դատապարտված չլինելը:
5.2.3 Դատարանը, հիմք ընդունելով 4.1.1, 4.1.6 և 5.2.2 կետերում արձանագրված հանգամանքները և ղեկավարվելով 5.1.2, 5.1.3 և 5.1.5 կետերում մեջբերված նորմերով ու իրավական դիրքորոշումներով, գտնում է, որ Արմեն Գագիկի ********* նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 4 /չորս/ տարի ժամկետով: Դատարանը փաստում է, որ սահմանված պատժաչափը տվյալ դեպքում համաչափ է կատարված հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դրա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից: Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ բացակայում է մեղադրյալ Ա.********* նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ կիրառելու անհրաժեշտությունը:
5.2.4 Դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալ Արմեն Գագիկի ********* նկատմամբ նշանակված 4 /չորս/ տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով հիմնական պատիժը կրելու հարցին, հաշվի առնելով 5.1.7-5.1.8 մեջբերված նորմերը ու իրավական դիրքորոշումները, գործի հանգամանքներն ու առանձնահատկությունները, մեղադրյալ Ա.********* անձը, նրա սոցիալական դրությունը և կյանքի պայմանները, հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, ինչպես նաև գործով պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, նաև իր հայեցողության շրջանակներում ղեկավարվելով պատժի նշանակման օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներով, հաշվի առնելով գործով հաստատված փաստական հանգամանքները, քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, ելնելով քրեական օրենսդրության սկզբունքներից և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված` պատժի նպատակների իրականացման անհրաժեշտությունից, Դատարանը գալիս է այն եզրահանգման, որ առկա են Արմեն ********* նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը, վերջինիս ուղղումը հնարավոր է առանց ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու, ուստի սույն գործով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ մեղադրյալ Ա.********* նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը, որը բխում է նաև ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 69-րդ հոդվածներով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներից:
Դատարանը նման եզրահանգման գալիս է հաշվի առնելով կատարված հանցանքի հանրային վտանգավորությունը, արձանագրելով, որ Ա.Մխիթարյանը կատարել է աշխատանքների և գործունեության իրականացման անվտանգության հատուկ կանոններով կամ պահանջներով սահմանված կարգի դեմ ուղղված հանցանք, որի հետևանքների նկատմամբ վերջինիս կողմից դրսևորվել է անզգուշություն, այլ խոսքով՝ մեղադրյալի կողմից կատարած արարքի սուբյեկտիվ կողմը բնութագրվում է անզգուշությամբ: Հարկ է նկատել, որ Ա.********* կողմից կատարված հանցանքի սուբյեկտիվ կողմը դրսևորվել է հանցավոր անփութությամբ, ինչն իր հերթին նվազեցնում է նաև անձի հանրային վտանգավոր լինելը: Բացի այդ, Դատարանը հաշվի է առնում Ա.********* անձը բնութագրող տվյալները, մասնավորապես՝ ունի ընտանիք, աշխատանք, ինչպես նաև վերջինիս խնամքին են գտնվում երկու անչափահաս երեխաները և չունի դատվածություն: Վերը նշվածը հաշվի առնելով Դատարանը գտնում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև մեղադրյալ Արմեն ********* նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով և վերջինիս նկատմամբ 3 /երեք/ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելով: Նույն հիմնավորումներով Դատարանը նաև գտնում է, որ բացակայում է մեղադրյալ Արմեն ********* նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու անհրաժեշտությունը:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Արմեն ********* նկատմամբ պետք է սահմանել պարտականություն, մասնավորապես՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը պետք է դրվի ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
Դատարանը նաև փաստում է, որ Արմեն ********* նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մյուս հիմնավորումները համահունչ են 5.1.8 կետում Դատարանի կողմից կատարված դատողություններին:
5.2.5 Քննության առնելով մեղադրյալի նկատմամբ նախնական դատալսման ընթացքում ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացնել Ա.********* նկատմամբ, որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները։
5.3 Քննության առնելով որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված հայկական արտադրության պղնձե բազմալար կրկնակի մեկուսացումով էլեկտրական սարքավորումներ միացնելու երկարացնող թվով երկու մալուխները՝ մի ծայրին խրոցակ, իսկ մյուս ծայրին էլ՝ խցակների առկայությամբ, որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի պատճենների ու լազերային սկավառակի տնօրինման հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված թվով երկու մալուխները պետք է ոչնչացնել, իսկ որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի պատճենները և լազերային սկավառակը պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
5.4 Դատարանը գտնում է նաև, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4–րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալներից ենթակա չեն բռնագանձման: Միաժամանակ՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վարութային ծախսերը լուծված լինելու հանգամանքը, գտնում է, որ մեղադրյալ Ա.********* և Ա.********* կողմից ՀՀ դատախազության դեպոզիտ հաշվինч որպես հնարավոր վարութային ծախս մուծված 258.500 /երկու հարյուր հիսունութ հազար հինգ հարյուր/ ՀՀ դրամը և 258.500 /երկու հարյուր հիսունութ հազար հինգ հարյուր/ ՀՀ դրամը, պետք է վերադարձնել վերջիններիս:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ, 99-100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը հոդվածներով, Դատարանը.

Վ Ճ Ռ Ե Ց

1. Արա Հովհաննեսի ********* ն մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքում և պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 4 /չորս/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով:
1.1 ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով Արա Հովհաննեսի ********* նկատմամբ նշանակված 4 /չորս/ տարի 6 /վեց/ ամիս ժամկետով ազատազրկումը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 3 /երեք/ տարի ժամկետով, որի ընթացքում պարտականություն սահմանել՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
1.2 Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացնել Արա Հովհաննեսի ********* նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները:
2. Արմեն Գագիկի ********* ն մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքում և պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 4 /չորս/ տարի ժամկետով:
2.1 ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կարգով Արմեն Գագիկի ********* նկատմամբ նշանակված 4 /չորս/ տարի ժամկետով ազատազրկումը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 3 /երեք/ տարի ժամկետով, որի ընթացքում պարտականություն սահմանել՝ առանց վերջինիս վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, բնակության վայրը փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն: Փորձաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա:
2.2 Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացնել Արմեն Գագիկի ********* նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները:
3. Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես իրեղեն ապացույց ճանաչված մալուխները ոչնչացնել, որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի պատճենները և լազերային սկավառակը պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
4. Վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված, իսկ որպես վարութային ծախս մուծված 517.000 /հինգ հարյուր տասնյոթ հազար/ ՀՀ դրամ գումարը վերադարձնել Ա.********* և Ա.********* ն:
5. Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆ