Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/2332/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
19.4
Պատասխանող
Հովսեփ Դավթյան Վահանի
Հովսեփ Դավթյան
Հովսեփ Դավթյան
Հովսեփ Դավթյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Վահե Ջիվանյան
Քրեական վերաքննիչ
Գրիգոր Հովհաննիսյան
Լուսինե Հովհաննիսյան
Մարինե Մելքոնյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Վահե Ջիվանյան
Քրեական վերաքննիչ
Գրիգոր Հովհաննիսյան
Լուսինե Հովհաննիսյան
Մարինե Մելքոնյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-12-04 | 12:00 | 3 | |||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-08-18 | 09:50 | 4 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-08-06 | 09:30 | 4 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-07-23 | 12:00 | 4 | Նիստը կայացել է |
ԵԴ1/2332/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«18» օգոստոսի 2025 թվական քաղաք Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)
ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ` ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` ԳՈՀԱՐ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ԼՈՒՍԻՆԵ ՍԱՐՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ ՎԱՀԵ ՍԱՄՍՈՆՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ ՄՀԵՐ ՄԱՆԳԱՍԱՐՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ՀՈՎՍԵՓ ԴԱՎԹՅԱՆԻ
«Աջափնյակ 1» նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում արագացված վարույթով քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հովսեփ Վահանի Դավթյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (ծնված՝ 1999 թվականի հունիսի 30-ին՝ Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, դատվածություն չունեցող, ամուրի, չի աշխատում, հաշվառման հասցե՝ Կոտայքի մարզ, գյուղ Արգել, 20-րդ փողոց, 3-րդ շենք, 5-րդ բնակարան, չունի մշտական բնակության վայր)։
1․ Նկարագրական մաս.
2025 թվականի հունվարի 09-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 16105025 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հունիսի 26-ին Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
2025 թվականի հունիսի 26-ին Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի հունիսի 26-ին թիվ 16105025 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 16189125 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հուլիսի 04-ին թիվ 16105025 քրեական գործը մուտքագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որով 2025 թվականի հուլիսի 09-ին ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
2025 թվականի օգոստոսի 06-ին կիրառվել է արագացված վարույթ և իրականացվել են լրացուցիչ դատալսումներ։
1.1. Մեղադրանքի փաստական նկարագրություն.
Մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ չպարզված օրն ու ժամին, չպարզված անձից և հանգամանքներում առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք է բերել և փայլաթղթով փաթեթավորված վիճակում ապօրինի պահել ու չպարզված վայրից Արտյոմ Ռոմանի Գրիգորյանի կողմից վարած «Նիսսան» մանիշի, 60 AR 707 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի ուղևորի ձախակողմյան դռան գրպանիկում ծխախոտի տուփի մեջ դրված վիճակում Երևան քաղաքի Շերամի փողոցի 104/3 հասցեի մոտակայք է տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված` ընդհանուրը խոշոր չափերով՝ 0,374 գրամ քաշով «MMBA(N)-073 կամ (ADB-B UTINACA)» տեսակի թմրամիջոցի անալոգ, որը հայտնաբերվել է 17.01.2025 թվականին «Նիսսան» մանիշի 60 AR 707 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում կատարված խուզարկությամբ:
1.2. Արագացված վարույթի կարգ.
Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ և հայտնել, որ ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպան Մհեր Մանգասարյանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները։
Դատարանը, քննարկելով միջնորդությունը և գտնելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը և բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
1.3. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված փաստաթղթերը, դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Լրացուցիչ դատալսումներում Դատարանը հետազոտել է հետևյալ փաստաթղթերը.
1.3.1. ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված ձև 8 տեղեկանըք, դատվածության և հետախուզման առկայության հարցման ձև 8 և ձև 9 պատասխանները, որոնց համաձայն՝ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի դատվածությունը մարված է։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 144/
1.3.2. Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, որի համաձայն՝ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի վերաբերյալ տեղեկություններ չկան։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
1.3.3. Պետական եկամուտների կոմիտեի շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի հարցվող ժամանակահատվածում Հովսեփ Վահանի Դավթյանի եկամուտը բացակայում է։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
2․ Պատճառաբանական մաս.
2.1. Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանին վերագրված արարքն ապացուցված է, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին:
2.2. Անդրադառնալով մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցին` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով պատիժ է նախատեսվում տուգանք՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներ՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով:
Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյո՞ք Հովսեփ Վահանի Դավթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) Հովսեփ Վահանի Դավթյանը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ.
դ) Հովսեփ Վահանի Դավթյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը,
2) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի հղիությունը,
3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը,
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
5) հանցանքը կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդմամբ կատարելը,
6) հանցանքը կարեկցանքի շարժառիթով կատարելը,
7) հանցանքը քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները խախտելով կատարելը,
8) հանցանքը հանցագործությունից տուժած անձի հակաիրավական վարքագծի ազդեցության տակ կատարելը,
9) հանցանքը սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ այն անձի ազդեցությամբ կատարելը, որից հանցավորը գտնվում է նյութական, ծառայողական կամ այլ կախվածության տակ,
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
11) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը,
12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը:
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»:
Տվյալ դեպքում Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետը՝ որպես Հովսեփ Վահանի Դավթյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում խոստովանական ցուցմունք տալով հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելը։
Բացի այդ, Դատարանը հաշվի է առնում նաև առաջադրված մեղադրանքում իրեն ամբողջությամբ մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (տե՛ս Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշում):
2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանն արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս պետք է նշանակի պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։
2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…):»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ քրեական գործով արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…): Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»: (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետը)
Անդրադառնալով արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ քրեական գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-15-րդ կետերը):
Վկայակոչված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նրան մեղսագրված է բնակչության առողջության դեմ ուղղված առաջին անգամ կատարված միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն,
- ենթադրյալ հանցանքները կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը,
- նրա անձը բնութագրող հանգամանքները՝ դատվածություն չունեցող է, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող սույն դատավճռի 2.2.1 կետում նշված հանգամանքները։
Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված կարճաժամկետ ազատազրկում պատժատեսակը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը սահմանում է.
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
(...)»։
Մեջբերված իրավական նորմերի լույսի ներքո գնահատելով սույն գործով հետազոտված փաստական տվյալները, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հովսեփ Դավթյանը չի վիճարկել մեղադրանքը և այն ամբողջությամբ ընդունել է, զղջացել է կատարածի համար, որպիսի հանգամանքները թույլ են տալիս Դատարանին եզրահանգելու, որ նպատակահարմար է, որպեսզի նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի, քանի որ պատժի նպատակներին կարելի է հասնել առանց Հովսեփ Դավթյանի կողմից նշանակվող պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ հինգ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու միջոցով։ Դատարանի վերոգրյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև մարդասիրության սկզբունքի իրացվելիության խնդրով և ուղղված է մեղադրյալի նկատմամբ մարդասիրական վերաբերմունքի դրսևորմանը՝ նպատակ հետապնդելով ապահովելու հասարակությունում նրա անհատականությունը և ինքնադրսևորումը:
2․3․ Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը՝ մեղադրյալի հետագա պատշաճ վարքագիծը և պատժի կատարումն ապահովելու համար։
2․4․ Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածի կարգավորումները՝ Դատարանը գտնում է, որ գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված կաթուցիչի մասը և 0,344 գրամ քաշով MMBA(N)-073 կամ (ADB-B UTINACA) տեսակի թմրամիջոցի անալոգը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է հանձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժին՝ թիվ 16189125 քրեական վարույթի հետ ընթացքը լուծելու համար։
2․5․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ սույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, հետևաբար այդ հարցին Դատարանը լուծված է համարում։
2.6. Գործով գույքային հայց չկա, հետևաբար այդ հարցը Դատարանը չի քննարկում։
2.7. Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալի գույքի արգելադրում չի կիրառվել, և դատավճիռ կայացնելիս հիմքեր չկան դրա կիրառման համար։
2.8. Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ապացույց ճանաչված փաստաթղթերը պետք է թողնել քրեական գործի նյութերում։
2.9. Սույն դատական ակտը կայացնելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-րդ, 33-րդ, 98-100-րդ, 347-350-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով։
3. Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերոգրյալից` Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Հովսեփ Վահանի Դավթյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
Մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա։
Փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանին պարտավորեցնել՝
- առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը,
- բնակության վայրը փոխելու դեպքում հայտնել իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն։
Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվել սույն դատավճռով մեղադրյալին ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանումում հաշվառման վերցնելու պահից։
Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված կաթուցիչի մասը և 0,344 գրամ քաշով MMBA(N)-073 տեսակի թմրամիջոցի անալոգը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, հանձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժին՝ թիվ 16189125 քրեական վարույթի հետ ընթացքը լուծելու համար։
Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով):
ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«18» օգոստոսի 2025 թվական քաղաք Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)
ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ` ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` ԳՈՀԱՐ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ԼՈՒՍԻՆԵ ՍԱՐՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ ՎԱՀԵ ՍԱՄՍՈՆՅԱՆԻ
ՊԱՇՏՊԱՆ ՄՀԵՐ ՄԱՆԳԱՍԱՐՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ՀՈՎՍԵՓ ԴԱՎԹՅԱՆԻ
«Աջափնյակ 1» նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում արագացված վարույթով քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հովսեփ Վահանի Դավթյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (ծնված՝ 1999 թվականի հունիսի 30-ին՝ Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, դատվածություն չունեցող, ամուրի, չի աշխատում, հաշվառման հասցե՝ Կոտայքի մարզ, գյուղ Արգել, 20-րդ փողոց, 3-րդ շենք, 5-րդ բնակարան, չունի մշտական բնակության վայր)։
1․ Նկարագրական մաս.
2025 թվականի հունվարի 09-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 16105025 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հունիսի 26-ին Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
2025 թվականի հունիսի 26-ին Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի հունիսի 26-ին թիվ 16105025 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 16189125 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հուլիսի 04-ին թիվ 16105025 քրեական գործը մուտքագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որով 2025 թվականի հուլիսի 09-ին ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
2025 թվականի օգոստոսի 06-ին կիրառվել է արագացված վարույթ և իրականացվել են լրացուցիչ դատալսումներ։
1.1. Մեղադրանքի փաստական նկարագրություն.
Մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ չպարզված օրն ու ժամին, չպարզված անձից և հանգամանքներում առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք է բերել և փայլաթղթով փաթեթավորված վիճակում ապօրինի պահել ու չպարզված վայրից Արտյոմ Ռոմանի Գրիգորյանի կողմից վարած «Նիսսան» մանիշի, 60 AR 707 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի ուղևորի ձախակողմյան դռան գրպանիկում ծխախոտի տուփի մեջ դրված վիճակում Երևան քաղաքի Շերամի փողոցի 104/3 հասցեի մոտակայք է տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված` ընդհանուրը խոշոր չափերով՝ 0,374 գրամ քաշով «MMBA(N)-073 կամ (ADB-B UTINACA)» տեսակի թմրամիջոցի անալոգ, որը հայտնաբերվել է 17.01.2025 թվականին «Նիսսան» մանիշի 60 AR 707 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում կատարված խուզարկությամբ:
1.2. Արագացված վարույթի կարգ.
Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ և հայտնել, որ ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպան Մհեր Մանգասարյանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները։
Դատարանը, քննարկելով միջնորդությունը և գտնելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը և բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
1.3. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված փաստաթղթերը, դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Լրացուցիչ դատալսումներում Դատարանը հետազոտել է հետևյալ փաստաթղթերը.
1.3.1. ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված ձև 8 տեղեկանըք, դատվածության և հետախուզման առկայության հարցման ձև 8 և ձև 9 պատասխանները, որոնց համաձայն՝ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի դատվածությունը մարված է։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 144/
1.3.2. Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, որի համաձայն՝ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի վերաբերյալ տեղեկություններ չկան։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
1.3.3. Պետական եկամուտների կոմիտեի շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի հարցվող ժամանակահատվածում Հովսեփ Վահանի Դավթյանի եկամուտը բացակայում է։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/
2․ Պատճառաբանական մաս.
2.1. Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանին վերագրված արարքն ապացուցված է, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին:
2.2. Անդրադառնալով մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցին` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով պատիժ է նախատեսվում տուգանք՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներ՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով:
Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյո՞ք Հովսեփ Վահանի Դավթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) Հովսեփ Վահանի Դավթյանը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ.
դ) Հովսեփ Վահանի Դավթյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը,
2) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի հղիությունը,
3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը,
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
5) հանցանքը կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդմամբ կատարելը,
6) հանցանքը կարեկցանքի շարժառիթով կատարելը,
7) հանցանքը քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները խախտելով կատարելը,
8) հանցանքը հանցագործությունից տուժած անձի հակաիրավական վարքագծի ազդեցության տակ կատարելը,
9) հանցանքը սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ այն անձի ազդեցությամբ կատարելը, որից հանցավորը գտնվում է նյութական, ծառայողական կամ այլ կախվածության տակ,
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
11) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը,
12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը:
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»:
Տվյալ դեպքում Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետը՝ որպես Հովսեփ Վահանի Դավթյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում խոստովանական ցուցմունք տալով հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելը։
Բացի այդ, Դատարանը հաշվի է առնում նաև առաջադրված մեղադրանքում իրեն ամբողջությամբ մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (տե՛ս Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշում):
2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանն արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս պետք է նշանակի պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։
2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…):»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ քրեական գործով արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…): Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»: (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետը)
Անդրադառնալով արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ քրեական գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-15-րդ կետերը):
Վկայակոչված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նրան մեղսագրված է բնակչության առողջության դեմ ուղղված առաջին անգամ կատարված միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն,
- ենթադրյալ հանցանքները կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը,
- նրա անձը բնութագրող հանգամանքները՝ դատվածություն չունեցող է, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող սույն դատավճռի 2.2.1 կետում նշված հանգամանքները։
Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված կարճաժամկետ ազատազրկում պատժատեսակը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը սահմանում է.
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
(...)»։
Մեջբերված իրավական նորմերի լույսի ներքո գնահատելով սույն գործով հետազոտված փաստական տվյալները, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հովսեփ Դավթյանը չի վիճարկել մեղադրանքը և այն ամբողջությամբ ընդունել է, զղջացել է կատարածի համար, որպիսի հանգամանքները թույլ են տալիս Դատարանին եզրահանգելու, որ նպատակահարմար է, որպեսզի նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի, քանի որ պատժի նպատակներին կարելի է հասնել առանց Հովսեփ Դավթյանի կողմից նշանակվող պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ հինգ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու միջոցով։ Դատարանի վերոգրյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև մարդասիրության սկզբունքի իրացվելիության խնդրով և ուղղված է մեղադրյալի նկատմամբ մարդասիրական վերաբերմունքի դրսևորմանը՝ նպատակ հետապնդելով ապահովելու հասարակությունում նրա անհատականությունը և ինքնադրսևորումը:
2․3․ Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը՝ մեղադրյալի հետագա պատշաճ վարքագիծը և պատժի կատարումն ապահովելու համար։
2․4․ Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածի կարգավորումները՝ Դատարանը գտնում է, որ գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված կաթուցիչի մասը և 0,344 գրամ քաշով MMBA(N)-073 կամ (ADB-B UTINACA) տեսակի թմրամիջոցի անալոգը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է հանձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժին՝ թիվ 16189125 քրեական վարույթի հետ ընթացքը լուծելու համար։
2․5․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ սույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, հետևաբար այդ հարցին Դատարանը լուծված է համարում։
2.6. Գործով գույքային հայց չկա, հետևաբար այդ հարցը Դատարանը չի քննարկում։
2.7. Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալի գույքի արգելադրում չի կիրառվել, և դատավճիռ կայացնելիս հիմքեր չկան դրա կիրառման համար։
2.8. Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ապացույց ճանաչված փաստաթղթերը պետք է թողնել քրեական գործի նյութերում։
2.9. Սույն դատական ակտը կայացնելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-րդ, 33-րդ, 98-100-րդ, 347-350-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով։
3. Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերոգրյալից` Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Հովսեփ Վահանի Դավթյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
Մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա։
Փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանին պարտավորեցնել՝
- առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը,
- բնակության վայրը փոխելու դեպքում հայտնել իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն։
Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվել սույն դատավճռով մեղադրյալին ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանումում հաշվառման վերցնելու պահից։
Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված կաթուցիչի մասը և 0,344 գրամ քաշով MMBA(N)-073 տեսակի թմրամիջոցի անալոգը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, հանձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժին՝ թիվ 16189125 քրեական վարույթի հետ ընթացքը լուծելու համար։
Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով):
ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ
ԵԴ1/2332/01/25
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«04» դեկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով՝
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Լ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Մ․ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
քարտուղարությամբ՝ Մ․Մահտեսյանի
մասնակցությամբ՝
պաշտպան՝ Մ․Մանգասարյանի
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով թիվ ԵԴ1/2332/01/25 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր՝ Վահե Ջիվանյան) 2025 թվականի օգոստոսի 18-ի դատավճռի դեմ Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Վ․Սամսոնյանի (այսուհետ նաև՝ Դատախազ) վերաքննիչ բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի հունվարի 09-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 16105025 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հունիսի 26-ին Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
2025 թվականի հունիսի 26-ին Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի հունիսի 26-ին թիվ 16105025 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 16189125 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հուլիսի 04-ին թիվ 16105025 քրեական գործը մուտքագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որով 2025 թվականի հուլիսի 09-ին ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
2025 թվականի օգոստոսի 06-ին կիրառվել է արագացված վարույթ և իրականացվել են լրացուցիչ դատալսումներ։
2025 թվականի օգոստոսի 18-ին Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է դատավճիռ, որի եզրափակիչ մասի համաձայն՝
«Հովսեփ Վահանի Դավթյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
Մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա։
Փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանին պարտավորեցնել՝
- առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը,
- բնակության վայրը փոխելու դեպքում հայտնել իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն։
Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվել սույն դատավճռով մեղադրյալին ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանումում հաշվառման վերցնելու պահից։
Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված կաթուցիչի մասը և 0,344 գրամ քաշով MMBA(N)-073 տեսակի թմրամիջոցի անալոգը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, հանձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժին՝ թիվ 16189125 քրեական վարույթի հետ ընթացքը լուծելու համար։
Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։
(...)»։
2025 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ Դատախազի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը:
2025 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է թիվ ԵԴ1/2332/01/25 քրեական գործը, էլեկտրոնային մակագրության միջոցով մակագրվել նախագահող դատավոր Գ.Հովհաննիսյանին /կազմի դատավորներ Լ.Հովհաննիսյան, Մ.Մելքոնյան/ և 2025 թվականի սեպտեմբերի 29-ին հանձնվել է նախագահող դատավորի աշխատակազմին։
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատաքննության:
2.Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
2.1 Հովսեփ Դավթյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված այն բանի համար, որ «Նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ չպարզված օրն ու ժամին, չպարզված անձից և հանգամանքներում առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք է բերել և փայլաթղթով փաթեթավորված վիճակում ապօրինի պահել ու չպարզված վայրից Արտյոմ Ռոմանի Գրիգորյանի կողմից վարած «Նիսսան» մանիշի, 60 AR 707 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի ուղևորի ձախակողմյան դռան գրպանիկում ծխախոտի տուփի մեջ դրված վիճակում Երևան քաղաքի Շերամի փողոցի 104/3 հասցեի մոտակայք է տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված` ընդհանուրը խոշոր չափերով՝ 0,374 գրամ քաշով «MMBA(N)-073 կամ (ADB-B UTINACA)» տեսակի թմրամիջոցի անալոգ, որը հայտնաբերվել է 17.01.2025 թվականին «Նիսսան» մանիշի 60 AR 707 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում կատարված խուզարկությամբ:։
2.2 Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 18-ի դատավճռի համաձայն՝
«(...) Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ և հայտնել, որ ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպան Մհեր Մանգասարյանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները։
Դատարանը, քննարկելով միջնորդությունը և գտնելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը և բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
(…)2.1. Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանին վերագրված արարքն ապացուցված է, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին:
2.2. Անդրադառնալով մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցին` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով պատիժ է նախատեսվում տուգանք՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներ՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով:
Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյո՞ք Հովսեփ Վահանի Դավթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) Հովսեփ Վահանի Դավթյանը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ.
դ) Հովսեփ Վահանի Դավթյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
(…)Տվյալ դեպքում Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետը՝ որպես Հովսեփ Վահանի Դավթյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում խոստովանական ցուցմունք տալով հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելը։
Բացի այդ, Դատարանը հաշվի է առնում նաև առաջադրված մեղադրանքում իրեն ամբողջությամբ մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (տե՛ս Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշում):
2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանն արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս պետք է նշանակի պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։
2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
(…)Վկայակոչված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նրան մեղսագրված է բնակչության առողջության դեմ ուղղված առաջին անգամ կատարված միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն,
- ենթադրյալ հանցանքները կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը,
- նրա անձը բնութագրող հանգամանքները՝ դատվածություն չունեցող է, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող սույն դատավճռի 2.2.1 կետում նշված հանգամանքները։
Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված կարճաժամկետ ազատազրկում պատժատեսակը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
(…)Մեջբերված իրավական նորմերի լույսի ներքո գնահատելով սույն գործով հետազոտված փաստական տվյալները, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հովսեփ Դավթյանը չի վիճարկել մեղադրանքը և այն ամբողջությամբ ընդունել է, զղջացել է կատարածի համար, որպիսի հանգամանքները թույլ են տալիս Դատարանին եզրահանգելու, որ նպատակահարմար է, որպեսզի նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի, քանի որ պատժի նպատակներին կարելի է հասնել առանց Հովսեփ Դավթյանի կողմից նշանակվող պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ հինգ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու միջոցով։ Դատարանի վերոգրյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև մարդասիրության սկզբունքի իրացվելիության խնդրով և ուղղված է մեղադրյալի նկատմամբ մարդասիրական վերաբերմունքի դրսևորմանը՝ նպատակ հետապնդելով ապահովելու հասարակությունում նրա անհատականությունը և ինքնադրսևորումը:
2․3․ Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը՝ մեղադրյալի հետագա պատշաճ վարքագիծը և պատժի կատարումն ապահովելու համար։
2․4․ Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածի կարգավորումները՝ Դատարանը գտնում է, որ գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված կաթուցիչի մասը և 0,344 գրամ քաշով MMBA(N)-073 կամ (ADB-B UTINACA) տեսակի թմրամիջոցի անալոգը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է հանձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժին՝ թիվ 16189125 քրեական վարույթի հետ ընթացքը լուծելու համար։
2․5․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ սույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, հետևաբար այդ հարցին Դատարանը լուծված է համարում։
2.6. Գործով գույքային հայց չկա, հետևաբար այդ հարցը Դատարանը չի քննարկում։
2.7. Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալի գույքի արգելադրում չի կիրառվել, և դատավճիռ կայացնելիս հիմքեր չկան դրա կիրառման համար։
2.8. Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ապացույց ճանաչված փաստաթղթերը պետք է թողնել քրեական գործի նյութերում։
(…)»:
3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Դատախազը, դատավարական նախապատմության, փաստական հանգամանքների, վերաբերելի իրավանորմերի, նախադեպային որոշումների վկայակոչմամբ վերաքննիչ բողոք ներկա¬յացնելով, խնդ¬րել է.
Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ, բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Վ.Ջիվանյանի՝ թիվ ԵԴ1/2332/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի օգոստոսի 18-ին կայացված դատավճիռը՝ կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով և մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 1 տարի ժամկետով, իսկ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությունը՝ ճանաչել անբավարար::
Ներկայացված Բողոքում, մասնավորապես, նշված է.
«(…)Գտնում եմ, որ դա¬տավճռով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժն ակնհայտ նվազ է ու չի կարող ապահովել պատժի նպատակ¬ների իրականացումը, ուստի և այդ մասով ենթակա է բեկանման ու փոփոխման` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
(…)Դատարանն օրենքով նախատեսված իր լիազորությունների սահմաններում հաշվի է առել մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի ծանրության աստիճանը, որը դասվում է միջին ծանրության հանցանքների շարքին, հանցանքը կատարելու պահին նրա դատվածություն չունենալը, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ տալը, սակայն հաշվի չի առել կոնկրետ դեպքում մեղադրյալի կողմից ենթադրյալ արարքի առավել հանրային վտանգավոր եղանակով կատարումը, մասնավորապես՝ հայտնաբերված ու առգրավված թմրամիջոցի քիմիական ծագման լինելը:
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս:
Այսպիսով, մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված քրեաիրա¬վական ներգործության միջոցն արդարացի չէ և չի համապատասխանում նրա կատարած հանցանքների բնույթին, անհրաժեշտ և բավարար չի կարող լինել նրան ուղղելու, ինչպես նաև նմանատիպ հանցագործությունները կանխելու համար, որպիսով խախտվել են սահմանադրորեն պաշտպանվող շա¬հերի անհրաժեշտ հավասա-րակշռությունը:
(…):
4. Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
4.1 2025 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է ՀՀ ՆԳՆ Ոստիկանության համայնքային ոստիկանության գլխավոր վարչության Նաիրիի բաժնի պետի գրությունը, համաձայն որի՝ մեղադրյալին ներկայությունը նշանակված դատական նիստին ապահովել հնարավոր չի եղել, քանի որ վերջինս բացակայելէ է նշված հասցեից։
4.2 Պատշաճ ծանուցված Դատախազը չի ներկայացել նշանակված դատական նիստերին:
5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահման¬նե¬րում դատական ստուգ¬ման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնա¬վոր¬վածութ¬յունը, ուսում¬նա¬սիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված քրեական գործի նյու¬թե¬րը՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևյալ հետևությունների.
5.1 ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայաց¬վ¬ում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման արդյունքով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե`
1) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
2) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
4) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հետևանքով բողո¬քարկ¬վող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատա¬¬կան ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատա¬կան ակտին.
3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակ¬տը:
2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շա¬րադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հար¬ցե¬րը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանց¬վի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատա¬րան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացնում է նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցում է առաջին ատյանի համապատասխան դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը.
3) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ, և եթե դա բխում է արդարադատության արդյունավետության շահերից.
2. Դատական ակտը բեկանելիս վերաքննիչ դատարանն իրավասու է վարույթը փոխանցելու առաջին ատյանի դատարան միայն այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքով իրեն վերապահված լիազորությունները և հնարավորությունները բավարար չեն իր կողմից կայացվելիք նոր դատական ակտի իրավաչափությունն ապահովելու համար»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 372-րդ հոդվածի համաձայն`
«1․Վերաքննության կարգով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե՝
1) գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված հետևությունները չեն համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
2) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
3) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
4) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
5) դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և մեղադրյալի անձին.
6) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հաշվառմամբ բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Պարզելով, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս կամ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի չի առել պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող կամ հանցագործության վտանգավորությունը կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող որևէ հանգամանք, որի արդյունքով նշանակել է անարդարացի` ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ պատիժ, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը` մեղմացնելով կամ խստացնելով պատիժը կամ այլ կերպ լուծելով պատժի կրման հարցը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով»։
5.2 Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. հիմնավորված և պատճառաբանված են արդյոք մեղադրյալ Հովսեփ Դավթյանի նկատմամբ 2 (երկու) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու և նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
Այսպես․
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«2.Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պա¬¬¬¬հելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտ¬յալի ուղղվե¬լը հնա¬րավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատի¬ժը պայ¬մա¬նականորեն չկիրառելու մասին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի ան¬ձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծան¬րաց¬¬նող հանգամանքները: (…)»։
Անդրադառնալով պատժի նշանակման և 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդված/ կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշներին՝ Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել այն մասին, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանի նման համոզվածությունը, վստահությունը պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը մշտապես հաստատել է իրավական դիրքորոշումն առ այն, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովելու 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է, ի թիվս այլոց, հաշվի առնել հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս թիվ ԵԿԴ/0039/01/15, ԱՐԴ/0031/01/15, ԵԱԴԴ/0038/01/15, ԵԿԴ/0130/01/15, ՍԴ/0094/01/15, ՍԴ3/0201/01/15 գործերով որոշումները):
Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, արձանագրել է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
Արամայիս Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է. «[Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը] հակադարձ համեմատական է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությանը: Այլ խոսքով՝ որքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, այնքան ցածր է դրա համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականությունը»:
Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով որոշման մեջ, ի թիվս այլնի, վերլուծելով «արարքի հանրային վտանգավորության բնույթ և աստիճան» եզրույթները՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը»:
Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հուլիսի 125-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 գործով որոշման մեջ վերահաստատելով և զարգացնելով վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է. «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից` հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...): Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա` առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես` մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»:
Թեև վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները Վճռաբեկ դատարանը արտահայտել է նախկին իրավանորմերի պայմաններում, սակայն վերաբերելի մասով կիրառելի են նաև նոր իրավակարգավորումների պայմաններում։
5.2.1 Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք դիտարկել է այն, որ Հովսեփ Դավթյանը առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է և համագործակցել է վարույթն իրականացնող մարմնի հետ` տալով խոստովանական ցուցմունքներ։
Ինչ վերաբերում է Հովսեփ Դավթյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքների առկայությանը, ապա Վերաքննիչ դատարանը ևս հարկ է համարում նշել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն մեղադրյալ Հովսեփ Դավթյանի արարքում պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
5.2.2 Վերոնշյալ փաստերը գնահատելով սույն որոշմամբ մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Հովսեփ Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս Առաջին ատյանի դատարանը լրիվ և բազմակողմանի գնահատման չի ենթարկել մեղադրյալին մեղսագրված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, ինչպես նաև դրանք կատարելու հանգամանքները։
Վերաքննիչ դատարանը, արձանագրելով մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, փաստում է, որ գործի նյութերի ուսումնասիրության արդյունքում պարզ է դառնում, որ մեղադրյալը՝ երիտասարդ է, նախկինում դատված չէ, ամուսնացած չէ, չի աշխատում, որպիսի համգամանքներն ինքնին չեն նվազեցնում մեղադրյալի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։
Ասվածի շրրջանակներում՝ Վերաքննիչ դատարանը իր համաձայնությունն է հայտնում նաև Դատախազի այն դիտարկմանը, ըստ որի՝ (…)մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված քրեաիրա¬վական ներգործության միջոցն արդարացի չէ և չի համապատասխանում նրա կատարած հանցանքների բնույթին, անհրաժեշտ և բավարար չի կարող լինել նրան ուղղելու, ինչպես նաև նմանատիպ հանցագործությունները կանխելու համար, որպիսով խախտվել են սահմանադրորեն պաշտպանվող շա¬հերի անհրաժեշտ հավասա¬րակշռությունը:(…)։
Միաժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը՝ մեղադրյալ Հովսեփ Դավթյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս, պատշաճ գնահատման չի ենթարկել մի շարք հանգամանքներ, մասնավորապես՝ հան¬ցա¬գոր¬ծութ¬յան հան¬րա¬յին վտան¬գա¬վո¬րութ-յու¬նը, այդ թվում՝ ա¬պօ¬րի¬նի պահ¬վող թմրա¬մի¬ջո¬ցի առանձնապես խոշոր քա¬շը, նախ¬կի¬նում նույն¬պի¬սի հան¬ցան¬քի հա¬մար մե¬ղա¬վոր ճա¬նաչ¬վե¬լու և ն¬շա¬նակ¬ված պա-տի¬ժը պայ¬մա¬նա¬կա¬նո¬րեն չկի¬րա¬ռվե¬լու հան¬գա¬մանք¬նե¬րը։
Ասվածից հետևում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոցներ կիրառել՝ հաշվի առնելով տվյալ հանցագործության հանրային բարձր վտանգավորությունը, արարքի կատարման եղանակը, ինչպես նաև գործի համար նշանակալի և կարևոր այլ փաստական հանգամանքները:
Վերոնշյալի համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանն իր անհամաձայնությունն է հայտնում առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում նշված հետևյալ պնդմանը ևս. (…)նպատակահարմար է, որպեսզի նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի, քանի որ պատժի նպատակներին կարելի է հասնել առանց Հովսեփ Դավթյանի կողմից նշանակվող պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ հինգ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու միջոցով։ Դատարանի վերոգրյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև մարդասիրության սկզբունքի իրացվելիության խնդրով և ուղղված է մեղադրյալի նկատմամբ մարդասիրական վերաբերմունքի դրսևորմանը՝ նպատակ հետապնդելով ապահովելու հասարակությունում նրա անհատականությունը և ինքնադրսևորումը(…), ուստի՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Հովսեփ Դավթյանի վերասոցիալականացումը հնարավոր չէ առանց ազատազրկման ձևով պատիժ կրելու, քանի որ դա չի բխում գործի օբյեկտիվ տվյալներից ու դրանց բազմակողմանի և պատշաճ գնահատման արդյունքներից:
Բացի դա, Վերաքննիչ դատարանն ուշադրության է արժանացնում նաև այն հանգամանքը, որ մեղադրյալին մեղադրանք է առաջադրվել բնակչության առողջության դեմ ուղղված միջին ծանրության հանցագործության կատարման համար, որպիսի պարագայում՝ Վերաքննիչ դատարանի համար անընդունելի և անհասկանալի են Առաջին ատյանի դատարանի պնդումներն առ այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց Հովսեփ Դավթյանի կողմից իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու։
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ Առաջին ատյանի դատարանը դատավճիռ կայացնելիս և մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս անհամաչափ մոտեցում է դրսևորել հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռման տեսանկյունից:
Անդրադառնալով Դատախազի հաջորդ խնդրանքին՝ 1 /տարի/ տարի ժամկետով ազատազրկում նշանակելուն, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործի փաստական հանգամանքներն բավարար էին մեղադրյալի նկատմամբ 2 (երկու) ամիս ժամկետով՝ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժ նշանակելու համար և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդ¬¬վա¬¬-ծով ամրագրված պատժի նպա¬տակ¬¬ները՝ սոցիալա¬կան արդա¬րութ¬¬¬յան վերականգն¬¬¬¬ումը, նրա վերասոցիալականացումը և այլոց կող¬մից հան¬ցա¬գոր¬-ծութ¬¬յուն¬նե¬րի կանխ¬ումը ապահովելու համար։
Միաժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրյալի անձը բնութագրող և պատիժ ու պատասխանատվությունն մեղմացնող հանգամանքների առկայությունն ինքնին բավարար չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար, քանի որ բացակայում է համոզմունք առ այն, որ մեղադրյալի վերասոցիալականացվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու, իսկ տվյալ պարագայում, հաշվի առնելով մեղադրյալի անձը, նրան մեղսագրվող հանցագործության հանգամանքները և վրա հասած հանրորեն վտանգավոր հետևանքները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի վերասոցիալականացվելը հնարավոր չէ առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու:
Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Մխիթար Մեհրաբյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս բազմակողմանի գնահատման չի ենթարկել վերոշարադրյալ փաստական հանգամանքները՝ թույլ տալով արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքները, պատժի նպատակները, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածների պահանջների խախտում:
5.3 Այսպիսով, ամփոփելով վերոգրյալ փաստարկները, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Հովսեփ Դավթյանի նկատմամբ նշանակված 2 /երկու/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը համաչափ է հանցագործության հանրային վտանգավորությանը, արարքի կատարման եղանակին, հանցավորի անձին, ինչպես նաև սույն վարույթի համար էական այլ փաստական հանգամանքներին։ Բացի դա, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է նաև բացակայում են Հովսեփ Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու օբյեկտիվ հիմքերը, հետևաբար՝ Դատախազի ներկա¬յաց¬րած վերաքննիչ բողոքն անհրաժեշտ է բավարարել մասնակի, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 18-ի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել՝ վերացնելով Հովսեփ Դավթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակված ազատազրկման ձևով 2 (երկու) ամիս ժամկետով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելը, մեղադրյալ Հովսեփ Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատժի սկիզբը պետք է հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից, իսկ դատավճիռը մնացած մասով՝ թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ, 371-րդ, 372-րդ, 377-րդ և 379-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Վ․Սամսոնյանի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակի՝ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/2332/01/25 գործով 2025 թվականի օգոստոսի 18-ի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել՝ 2 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը պայմանական չկիրառելը վերացնել՝ թողնելով կրելու 2 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում։
Մնացած մասով դատավճիռը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Լ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Մ․ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«04» դեկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով՝
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Լ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Մ․ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
քարտուղարությամբ՝ Մ․Մահտեսյանի
մասնակցությամբ՝
պաշտպան՝ Մ․Մանգասարյանի
դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով թիվ ԵԴ1/2332/01/25 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր՝ Վահե Ջիվանյան) 2025 թվականի օգոստոսի 18-ի դատավճռի դեմ Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Վ․Սամսոնյանի (այսուհետ նաև՝ Դատախազ) վերաքննիչ բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի հունվարի 09-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 16105025 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հունիսի 26-ին Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։
2025 թվականի հունիսի 26-ին Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի հունիսի 26-ին թիվ 16105025 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 16189125 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հուլիսի 04-ին թիվ 16105025 քրեական գործը մուտքագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որով 2025 թվականի հուլիսի 09-ին ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
2025 թվականի օգոստոսի 06-ին կիրառվել է արագացված վարույթ և իրականացվել են լրացուցիչ դատալսումներ։
2025 թվականի օգոստոսի 18-ին Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է դատավճիռ, որի եզրափակիչ մասի համաձայն՝
«Հովսեփ Վահանի Դավթյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
Մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա։
Փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանին պարտավորեցնել՝
- առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը,
- բնակության վայրը փոխելու դեպքում հայտնել իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն։
Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվել սույն դատավճռով մեղադրյալին ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանումում հաշվառման վերցնելու պահից։
Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված կաթուցիչի մասը և 0,344 գրամ քաշով MMBA(N)-073 տեսակի թմրամիջոցի անալոգը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, հանձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժին՝ թիվ 16189125 քրեական վարույթի հետ ընթացքը լուծելու համար։
Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։
(...)»։
2025 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ Դատախազի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը:
2025 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է թիվ ԵԴ1/2332/01/25 քրեական գործը, էլեկտրոնային մակագրության միջոցով մակագրվել նախագահող դատավոր Գ.Հովհաննիսյանին /կազմի դատավորներ Լ.Հովհաննիսյան, Մ.Մելքոնյան/ և 2025 թվականի սեպտեմբերի 29-ին հանձնվել է նախագահող դատավորի աշխատակազմին։
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատաքննության:
2.Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
2.1 Հովսեփ Դավթյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված այն բանի համար, որ «Նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ չպարզված օրն ու ժամին, չպարզված անձից և հանգամանքներում առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք է բերել և փայլաթղթով փաթեթավորված վիճակում ապօրինի պահել ու չպարզված վայրից Արտյոմ Ռոմանի Գրիգորյանի կողմից վարած «Նիսսան» մանիշի, 60 AR 707 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի ուղևորի ձախակողմյան դռան գրպանիկում ծխախոտի տուփի մեջ դրված վիճակում Երևան քաղաքի Շերամի փողոցի 104/3 հասցեի մոտակայք է տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված` ընդհանուրը խոշոր չափերով՝ 0,374 գրամ քաշով «MMBA(N)-073 կամ (ADB-B UTINACA)» տեսակի թմրամիջոցի անալոգ, որը հայտնաբերվել է 17.01.2025 թվականին «Նիսսան» մանիշի 60 AR 707 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում կատարված խուզարկությամբ:։
2.2 Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 18-ի դատավճռի համաձայն՝
«(...) Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ և հայտնել, որ ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպան Մհեր Մանգասարյանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները։
Դատարանը, քննարկելով միջնորդությունը և գտնելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը և բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։
(…)2.1. Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանին վերագրված արարքն ապացուցված է, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին:
2.2. Անդրադառնալով մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցին` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով պատիժ է նախատեսվում տուգանք՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներ՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով:
Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյո՞ք Հովսեփ Վահանի Դավթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) Հովսեփ Վահանի Դավթյանը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ.
դ) Հովսեփ Վահանի Դավթյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
(…)Տվյալ դեպքում Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետը՝ որպես Հովսեփ Վահանի Դավթյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում խոստովանական ցուցմունք տալով հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելը։
Բացի այդ, Դատարանը հաշվի է առնում նաև առաջադրված մեղադրանքում իրեն ամբողջությամբ մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (տե՛ս Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշում):
2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանն արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս պետք է նշանակի պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։
2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
(…)Վկայակոչված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նրան մեղսագրված է բնակչության առողջության դեմ ուղղված առաջին անգամ կատարված միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն,
- ենթադրյալ հանցանքները կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը,
- նրա անձը բնութագրող հանգամանքները՝ դատվածություն չունեցող է, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող սույն դատավճռի 2.2.1 կետում նշված հանգամանքները։
Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված կարճաժամկետ ազատազրկում պատժատեսակը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։
2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
(…)Մեջբերված իրավական նորմերի լույսի ներքո գնահատելով սույն գործով հետազոտված փաստական տվյալները, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հովսեփ Դավթյանը չի վիճարկել մեղադրանքը և այն ամբողջությամբ ընդունել է, զղջացել է կատարածի համար, որպիսի հանգամանքները թույլ են տալիս Դատարանին եզրահանգելու, որ նպատակահարմար է, որպեսզի նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի, քանի որ պատժի նպատակներին կարելի է հասնել առանց Հովսեփ Դավթյանի կողմից նշանակվող պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ հինգ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու միջոցով։ Դատարանի վերոգրյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև մարդասիրության սկզբունքի իրացվելիության խնդրով և ուղղված է մեղադրյալի նկատմամբ մարդասիրական վերաբերմունքի դրսևորմանը՝ նպատակ հետապնդելով ապահովելու հասարակությունում նրա անհատականությունը և ինքնադրսևորումը:
2․3․ Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը՝ մեղադրյալի հետագա պատշաճ վարքագիծը և պատժի կատարումն ապահովելու համար։
2․4․ Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածի կարգավորումները՝ Դատարանը գտնում է, որ գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված կաթուցիչի մասը և 0,344 գրամ քաշով MMBA(N)-073 կամ (ADB-B UTINACA) տեսակի թմրամիջոցի անալոգը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է հանձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժին՝ թիվ 16189125 քրեական վարույթի հետ ընթացքը լուծելու համար։
2․5․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ սույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, հետևաբար այդ հարցին Դատարանը լուծված է համարում։
2.6. Գործով գույքային հայց չկա, հետևաբար այդ հարցը Դատարանը չի քննարկում։
2.7. Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալի գույքի արգելադրում չի կիրառվել, և դատավճիռ կայացնելիս հիմքեր չկան դրա կիրառման համար։
2.8. Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ապացույց ճանաչված փաստաթղթերը պետք է թողնել քրեական գործի նյութերում։
(…)»:
3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Դատախազը, դատավարական նախապատմության, փաստական հանգամանքների, վերաբերելի իրավանորմերի, նախադեպային որոշումների վկայակոչմամբ վերաքննիչ բողոք ներկա¬յացնելով, խնդ¬րել է.
Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ, բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Վ.Ջիվանյանի՝ թիվ ԵԴ1/2332/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի օգոստոսի 18-ին կայացված դատավճիռը՝ կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով և մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 1 տարի ժամկետով, իսկ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությունը՝ ճանաչել անբավարար::
Ներկայացված Բողոքում, մասնավորապես, նշված է.
«(…)Գտնում եմ, որ դա¬տավճռով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժն ակնհայտ նվազ է ու չի կարող ապահովել պատժի նպատակ¬ների իրականացումը, ուստի և այդ մասով ենթակա է բեկանման ու փոփոխման` հետևյալ պատճառաբանությամբ.
(…)Դատարանն օրենքով նախատեսված իր լիազորությունների սահմաններում հաշվի է առել մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի ծանրության աստիճանը, որը դասվում է միջին ծանրության հանցանքների շարքին, հանցանքը կատարելու պահին նրա դատվածություն չունենալը, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ տալը, սակայն հաշվի չի առել կոնկրետ դեպքում մեղադրյալի կողմից ենթադրյալ արարքի առավել հանրային վտանգավոր եղանակով կատարումը, մասնավորապես՝ հայտնաբերված ու առգրավված թմրամիջոցի քիմիական ծագման լինելը:
Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս:
Այսպիսով, մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված քրեաիրա¬վական ներգործության միջոցն արդարացի չէ և չի համապատասխանում նրա կատարած հանցանքների բնույթին, անհրաժեշտ և բավարար չի կարող լինել նրան ուղղելու, ինչպես նաև նմանատիպ հանցագործությունները կանխելու համար, որպիսով խախտվել են սահմանադրորեն պաշտպանվող շա¬հերի անհրաժեշտ հավասա-րակշռությունը:
(…):
4. Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
4.1 2025 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է ՀՀ ՆԳՆ Ոստիկանության համայնքային ոստիկանության գլխավոր վարչության Նաիրիի բաժնի պետի գրությունը, համաձայն որի՝ մեղադրյալին ներկայությունը նշանակված դատական նիստին ապահովել հնարավոր չի եղել, քանի որ վերջինս բացակայելէ է նշված հասցեից։
4.2 Պատշաճ ծանուցված Դատախազը չի ներկայացել նշանակված դատական նիստերին:
5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահման¬նե¬րում դատական ստուգ¬ման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնա¬վոր¬վածութ¬յունը, ուսում¬նա¬սիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված քրեական գործի նյու¬թե¬րը՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևյալ հետևությունների.
5.1 ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայաց¬վ¬ում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման արդյունքով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե`
1) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
2) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
4) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հետևանքով բողո¬քարկ¬վող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատա¬¬կան ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատա¬կան ակտին.
3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակ¬տը:
2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շա¬րադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հար¬ցե¬րը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանց¬վի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատա¬րան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացնում է նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցում է առաջին ատյանի համապատասխան դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը.
3) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ, և եթե դա բխում է արդարադատության արդյունավետության շահերից.
2. Դատական ակտը բեկանելիս վերաքննիչ դատարանն իրավասու է վարույթը փոխանցելու առաջին ատյանի դատարան միայն այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքով իրեն վերապահված լիազորությունները և հնարավորությունները բավարար չեն իր կողմից կայացվելիք նոր դատական ակտի իրավաչափությունն ապահովելու համար»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 372-րդ հոդվածի համաձայն`
«1․Վերաքննության կարգով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե՝
1) գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված հետևությունները չեն համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
2) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
3) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
4) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
5) դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և մեղադրյալի անձին.
6) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հաշվառմամբ բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Պարզելով, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս կամ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի չի առել պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող կամ հանցագործության վտանգավորությունը կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող որևէ հանգամանք, որի արդյունքով նշանակել է անարդարացի` ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ պատիժ, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը` մեղմացնելով կամ խստացնելով պատիժը կամ այլ կերպ լուծելով պատժի կրման հարցը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով»։
5.2 Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. հիմնավորված և պատճառաբանված են արդյոք մեղադրյալ Հովսեփ Դավթյանի նկատմամբ 2 (երկու) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու և նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
Այսպես․
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«2.Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1.Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պա¬¬¬¬հելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտ¬յալի ուղղվե¬լը հնա¬րավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատի¬ժը պայ¬մա¬նականորեն չկիրառելու մասին։
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի ան¬ձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծան¬րաց¬¬նող հանգամանքները: (…)»։
Անդրադառնալով պատժի նշանակման և 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդված/ կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշներին՝ Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել այն մասին, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանի նման համոզվածությունը, վստահությունը պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը մշտապես հաստատել է իրավական դիրքորոշումն առ այն, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովելու 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է, ի թիվս այլոց, հաշվի առնել հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս թիվ ԵԿԴ/0039/01/15, ԱՐԴ/0031/01/15, ԵԱԴԴ/0038/01/15, ԵԿԴ/0130/01/15, ՍԴ/0094/01/15, ՍԴ3/0201/01/15 գործերով որոշումները):
Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, արձանագրել է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը):
Արամայիս Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է. «[Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը] հակադարձ համեմատական է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությանը: Այլ խոսքով՝ որքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, այնքան ցածր է դրա համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականությունը»:
Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով որոշման մեջ, ի թիվս այլնի, վերլուծելով «արարքի հանրային վտանգավորության բնույթ և աստիճան» եզրույթները՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը»:
Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հուլիսի 125-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 գործով որոշման մեջ վերահաստատելով և զարգացնելով վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է. «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից` հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...): Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա` առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես` մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»:
Թեև վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները Վճռաբեկ դատարանը արտահայտել է նախկին իրավանորմերի պայմաններում, սակայն վերաբերելի մասով կիրառելի են նաև նոր իրավակարգավորումների պայմաններում։
5.2.1 Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք դիտարկել է այն, որ Հովսեփ Դավթյանը առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է և համագործակցել է վարույթն իրականացնող մարմնի հետ` տալով խոստովանական ցուցմունքներ։
Ինչ վերաբերում է Հովսեփ Դավթյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքների առկայությանը, ապա Վերաքննիչ դատարանը ևս հարկ է համարում նշել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն մեղադրյալ Հովսեփ Դավթյանի արարքում պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
5.2.2 Վերոնշյալ փաստերը գնահատելով սույն որոշմամբ մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Հովսեփ Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս Առաջին ատյանի դատարանը լրիվ և բազմակողմանի գնահատման չի ենթարկել մեղադրյալին մեղսագրված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, ինչպես նաև դրանք կատարելու հանգամանքները։
Վերաքննիչ դատարանը, արձանագրելով մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, փաստում է, որ գործի նյութերի ուսումնասիրության արդյունքում պարզ է դառնում, որ մեղադրյալը՝ երիտասարդ է, նախկինում դատված չէ, ամուսնացած չէ, չի աշխատում, որպիսի համգամանքներն ինքնին չեն նվազեցնում մեղադրյալի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։
Ասվածի շրրջանակներում՝ Վերաքննիչ դատարանը իր համաձայնությունն է հայտնում նաև Դատախազի այն դիտարկմանը, ըստ որի՝ (…)մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված քրեաիրա¬վական ներգործության միջոցն արդարացի չէ և չի համապատասխանում նրա կատարած հանցանքների բնույթին, անհրաժեշտ և բավարար չի կարող լինել նրան ուղղելու, ինչպես նաև նմանատիպ հանցագործությունները կանխելու համար, որպիսով խախտվել են սահմանադրորեն պաշտպանվող շա¬հերի անհրաժեշտ հավասա¬րակշռությունը:(…)։
Միաժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը՝ մեղադրյալ Հովսեփ Դավթյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս, պատշաճ գնահատման չի ենթարկել մի շարք հանգամանքներ, մասնավորապես՝ հան¬ցա¬գոր¬ծութ¬յան հան¬րա¬յին վտան¬գա¬վո¬րութ-յու¬նը, այդ թվում՝ ա¬պօ¬րի¬նի պահ¬վող թմրա¬մի¬ջո¬ցի առանձնապես խոշոր քա¬շը, նախ¬կի¬նում նույն¬պի¬սի հան¬ցան¬քի հա¬մար մե¬ղա¬վոր ճա¬նաչ¬վե¬լու և ն¬շա¬նակ¬ված պա-տի¬ժը պայ¬մա¬նա¬կա¬նո¬րեն չկի¬րա¬ռվե¬լու հան¬գա¬մանք¬նե¬րը։
Ասվածից հետևում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոցներ կիրառել՝ հաշվի առնելով տվյալ հանցագործության հանրային բարձր վտանգավորությունը, արարքի կատարման եղանակը, ինչպես նաև գործի համար նշանակալի և կարևոր այլ փաստական հանգամանքները:
Վերոնշյալի համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանն իր անհամաձայնությունն է հայտնում առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում նշված հետևյալ պնդմանը ևս. (…)նպատակահարմար է, որպեսզի նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի, քանի որ պատժի նպատակներին կարելի է հասնել առանց Հովսեփ Դավթյանի կողմից նշանակվող պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ հինգ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու միջոցով։ Դատարանի վերոգրյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև մարդասիրության սկզբունքի իրացվելիության խնդրով և ուղղված է մեղադրյալի նկատմամբ մարդասիրական վերաբերմունքի դրսևորմանը՝ նպատակ հետապնդելով ապահովելու հասարակությունում նրա անհատականությունը և ինքնադրսևորումը(…), ուստի՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Հովսեփ Դավթյանի վերասոցիալականացումը հնարավոր չէ առանց ազատազրկման ձևով պատիժ կրելու, քանի որ դա չի բխում գործի օբյեկտիվ տվյալներից ու դրանց բազմակողմանի և պատշաճ գնահատման արդյունքներից:
Բացի դա, Վերաքննիչ դատարանն ուշադրության է արժանացնում նաև այն հանգամանքը, որ մեղադրյալին մեղադրանք է առաջադրվել բնակչության առողջության դեմ ուղղված միջին ծանրության հանցագործության կատարման համար, որպիսի պարագայում՝ Վերաքննիչ դատարանի համար անընդունելի և անհասկանալի են Առաջին ատյանի դատարանի պնդումներն առ այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց Հովսեփ Դավթյանի կողմից իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու։
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ Առաջին ատյանի դատարանը դատավճիռ կայացնելիս և մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս անհամաչափ մոտեցում է դրսևորել հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռման տեսանկյունից:
Անդրադառնալով Դատախազի հաջորդ խնդրանքին՝ 1 /տարի/ տարի ժամկետով ազատազրկում նշանակելուն, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործի փաստական հանգամանքներն բավարար էին մեղադրյալի նկատմամբ 2 (երկու) ամիս ժամկետով՝ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժ նշանակելու համար և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդ¬¬վա¬¬-ծով ամրագրված պատժի նպա¬տակ¬¬ները՝ սոցիալա¬կան արդա¬րութ¬¬¬յան վերականգն¬¬¬¬ումը, նրա վերասոցիալականացումը և այլոց կող¬մից հան¬ցա¬գոր¬-ծութ¬¬յուն¬նե¬րի կանխ¬ումը ապահովելու համար։
Միաժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրյալի անձը բնութագրող և պատիժ ու պատասխանատվությունն մեղմացնող հանգամանքների առկայությունն ինքնին բավարար չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար, քանի որ բացակայում է համոզմունք առ այն, որ մեղադրյալի վերասոցիալականացվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու, իսկ տվյալ պարագայում, հաշվի առնելով մեղադրյալի անձը, նրան մեղսագրվող հանցագործության հանգամանքները և վրա հասած հանրորեն վտանգավոր հետևանքները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի վերասոցիալականացվելը հնարավոր չէ առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու:
Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Մխիթար Մեհրաբյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս բազմակողմանի գնահատման չի ենթարկել վերոշարադրյալ փաստական հանգամանքները՝ թույլ տալով արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքները, պատժի նպատակները, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածների պահանջների խախտում:
5.3 Այսպիսով, ամփոփելով վերոգրյալ փաստարկները, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Հովսեփ Դավթյանի նկատմամբ նշանակված 2 /երկու/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը համաչափ է հանցագործության հանրային վտանգավորությանը, արարքի կատարման եղանակին, հանցավորի անձին, ինչպես նաև սույն վարույթի համար էական այլ փաստական հանգամանքներին։ Բացի դա, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է նաև բացակայում են Հովսեփ Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու օբյեկտիվ հիմքերը, հետևաբար՝ Դատախազի ներկա¬յաց¬րած վերաքննիչ բողոքն անհրաժեշտ է բավարարել մասնակի, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 18-ի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել՝ վերացնելով Հովսեփ Դավթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակված ազատազրկման ձևով 2 (երկու) ամիս ժամկետով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելը, մեղադրյալ Հովսեփ Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատժի սկիզբը պետք է հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից, իսկ դատավճիռը մնացած մասով՝ թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ, 371-րդ, 372-րդ, 377-րդ և 379-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Վ․Սամսոնյանի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակի՝ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/2332/01/25 գործով 2025 թվականի օգոստոսի 18-ի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել՝ 2 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը պայմանական չկիրառելը վերացնել՝ թողնելով կրելու 2 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում։
Մնացած մասով դատավճիռը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Լ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Մ․ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/2332/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 04-07-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 16105025 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Հովսեփ Վահանի Դավթյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հեգեներգործուն/ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները' չպարզված օրն ու ժամին, չպարզված անձից և հանգամանքներում առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք է բերել և փայլաթղթով փաթեթավորված վիճակում ապօրինի պահել ու չպարզված վայրից Արտյոմ Ռոմանի Գրիգորյանի կողմից վարած «Նիսսան» մանիշի 60 AR 707 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի ուղևորի' ձախակողմյան դռան գրպանիկում ծխախոտի տուփի մեջ դրված վիճակում Երևան քաղաքի, Շերամի փողոցի 104/3 հասցեի մոտակայք է տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված' ընդհանուրը խոշոր չափերով' 0,374 գրամ քաշով «MMBA(N)- 073 կամ (ADB-B UTINACA)» տեսակի թմրամիջոցի անալոգ, որը հայտնաբերվել է 17.01.2025 թվականին «Նիսսան» մանիշի, 60 AR 707 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում կատարված խուզարկությամբ: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Հովսեփ |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հայրանուն | Վահանի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Դատվածություն | |
| Դատվածություն | նախկինում դատված՝ դատվածությունը մարված |
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.4 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.2 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 04-07-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Վահե |
| Ազգանուն | Ջիվանյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 09-07-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/2332/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻ ՎԱՐՈՒՅԹՆ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «09» հուլիսի 2025թ․ ք. Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Վ.Ջիվանյանս, ուսումնասիրելով թիվ ԵԴ1/2332/01/25 քրեական գործը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի 2025 թվականի հուլիսի 04-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում մուտքագրվել է քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հովսեփ Վահանի Դավթյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որը 2025 թվականի հուլիսի 07-ին հանձնվել է ինձ։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 310-րդ հոդվածներով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի 1. Քրեական գործով ըստ մեղադրանքի Հովսեփ Վահանի Դավթյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ստանձնել վարույթը և նշանակել նախնական դատալսումներ (դռնբաց) 2025 թվականի հուլիսի 23-ին՝ ժամը 12։00-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի «Աջափնյակ 1» նստավայրում։ 2. Որոշման պատճենը երկօրյա ժամկետում ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ դրան կցելով նրա իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթ, ներառյալ նախնական դատալսումների ընթացքում քննարկման ենթակա հարցերի ցանկը և դրանց կապակցությամբ միջնորդություններ ներկայացնելու իրավունքի մասին պարզաբանում: ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Վահե |
| Ազգանուն | Սամսոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | Հովսեփ |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հայրանուն | Վահան |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 23-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 23-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 06-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 09:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 06-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 06-08-2025 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 18-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 09:50 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 18-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 18-08-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Հովսեփ |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 18-08-2025 |
| Օրենսգիրք | Քրեական օրենսգիրք |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներով | Դատապարտվել է |
| Հիմնական պատիժ | Կարճաժամկետ ազատազրկում |
| Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել | Պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել (ՀՀ քր. օր. 84 հոդ.) |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/2332/01/25 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ «18» օգոստոսի 2025 թվական քաղաք Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան) ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ` ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆԻ ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` ԳՈՀԱՐ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ ԼՈՒՍԻՆԵ ՍԱՐՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ` ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ ՎԱՀԵ ՍԱՄՍՈՆՅԱՆԻ ՊԱՇՏՊԱՆ ՄՀԵՐ ՄԱՆԳԱՍԱՐՅԱՆԻ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ՀՈՎՍԵՓ ԴԱՎԹՅԱՆԻ «Աջափնյակ 1» նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում արագացված վարույթով քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Հովսեփ Վահանի Դավթյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (ծնված՝ 1999 թվականի հունիսի 30-ին՝ Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, դատվածություն չունեցող, ամուրի, չի աշխատում, հաշվառման հասցե՝ Կոտայքի մարզ, գյուղ Արգել, 20-րդ փողոց, 3-րդ շենք, 5-րդ բնակարան, չունի մշտական բնակության վայր)։ 1․ Նկարագրական մաս. 2025 թվականի հունվարի 09-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 16105025 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի հունիսի 26-ին Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։ 2025 թվականի հունիսի 26-ին Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ 2025 թվականի հունիսի 26-ին թիվ 16105025 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 16189125 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի հուլիսի 04-ին թիվ 16105025 քրեական գործը մուտքագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որով 2025 թվականի հուլիսի 09-ին ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ։ 2025 թվականի օգոստոսի 06-ին կիրառվել է արագացված վարույթ և իրականացվել են լրացուցիչ դատալսումներ։ 1.1. Մեղադրանքի փաստական նկարագրություն. Մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ չպարզված օրն ու ժամին, չպարզված անձից և հանգամանքներում առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք է բերել և փայլաթղթով փաթեթավորված վիճակում ապօրինի պահել ու չպարզված վայրից Արտյոմ Ռոմանի Գրիգորյանի կողմից վարած «Նիսսան» մանիշի, 60 AR 707 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի ուղևորի ձախակողմյան դռան գրպանիկում ծխախոտի տուփի մեջ դրված վիճակում Երևան քաղաքի Շերամի փողոցի 104/3 հասցեի մոտակայք է տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված` ընդհանուրը խոշոր չափերով՝ 0,374 գրամ քաշով «MMBA(N)-073 կամ (ADB-B UTINACA)» տեսակի թմրամիջոցի անալոգ, որը հայտնաբերվել է 17.01.2025 թվականին «Նիսսան» մանիշի 60 AR 707 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում կատարված խուզարկությամբ: 1.2. Արագացված վարույթի կարգ. Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ և հայտնել, որ ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպան Մհեր Մանգասարյանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները։ Դատարանը, քննարկելով միջնորդությունը և գտնելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը և բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։ 1.3. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված փաստաթղթերը, դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները. Լրացուցիչ դատալսումներում Դատարանը հետազոտել է հետևյալ փաստաթղթերը. 1.3.1. ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված ձև 8 տեղեկանըք, դատվածության և հետախուզման առկայության հարցման ձև 8 և ձև 9 պատասխանները, որոնց համաձայն՝ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի դատվածությունը մարված է։ /Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 144/ 1.3.2. Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, որի համաձայն՝ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի վերաբերյալ տեղեկություններ չկան։ /Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/ 1.3.3. Պետական եկամուտների կոմիտեի շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի հարցվող ժամանակահատվածում Հովսեփ Վահանի Դավթյանի եկամուտը բացակայում է։ /Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/ 2․ Պատճառաբանական մաս. 2.1. Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանին վերագրված արարքն ապացուցված է, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին: 2.2. Անդրադառնալով մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցին` Դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով պատիժ է նախատեսվում տուգանք՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներ՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով: Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին. ա) ապացուցված են արդյո՞ք Հովսեփ Վահանի Դավթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները. բ) Հովսեփ Վահանի Դավթյանը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար. գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ. դ) Հովսեփ Վահանի Դավթյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. 2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝ 1) հանցանքը հանգամանքների պատահական զուգորդմամբ առաջին անգամ կատարելը, 2) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի հղիությունը, 3) հանցանք կատարելու կամ պատիժ նշանակելու պահին հանցավորի 65 տարին լրացած լինելը, 4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ, 5) հանցանքը կյանքի ծանր հանգամանքների զուգորդմամբ կատարելը, 6) հանցանքը կարեկցանքի շարժառիթով կատարելը, 7) հանցանքը քրեական պատասխանատվությունը բացառող հանգամանքի իրավաչափության պայմանները խախտելով կատարելը, 8) հանցանքը հանցագործությունից տուժած անձի հակաիրավական վարքագծի ազդեցության տակ կատարելը, 9) հանցանքը սպառնալիքի, հարկադրանքի կամ այն անձի ազդեցությամբ կատարելը, որից հանցավորը գտնվում է նյութական, ծառայողական կամ այլ կախվածության տակ, 10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը, 11) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությունից հետո հանցագործությունից տուժած անձին բժշկական կամ այլ օգնություն ցույց տալը, 12) հանցանք կատարած անձի կողմից հանցագործությամբ պատճառված վնասը կամովին հատուցելուն կամ այլ կերպ հարթելուն ուղղված գործողություն կատարելը: 2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ: 3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»: Տվյալ դեպքում Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետը՝ որպես Հովսեփ Վահանի Դավթյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում խոստովանական ցուցմունք տալով հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելը։ Բացի այդ, Դատարանը հաշվի է առնում նաև առաջադրված մեղադրանքում իրեն ամբողջությամբ մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (տե՛ս Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշում): 2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանն արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս պետք է նշանակի պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։ 2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: (…):»: Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝ ա) օրինականությունը, բ) արդարությունը, գ) պատժի անհատականացումը, դ) մարդասիրությունը: Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս: (…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ քրեական գործով արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…): Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…) Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»: (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետը) Անդրադառնալով արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ քրեական գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-15-րդ կետերը): Վկայակոչված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները. - մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նրան մեղսագրված է բնակչության առողջության դեմ ուղղված առաջին անգամ կատարված միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, - ենթադրյալ հանցանքները կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը, - նրա անձը բնութագրող հանգամանքները՝ դատվածություն չունեցող է, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող սույն դատավճռի 2.2.1 կետում նշված հանգամանքները։ Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված կարճաժամկետ ազատազրկում պատժատեսակը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։ 2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը սահմանում է. «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ: 3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո: 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները. 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: 5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝ 1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը, 2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը, 3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը, 4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը, 5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը, 6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը, 7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը, 8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը, 9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը: 6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը: (...)»։ Մեջբերված իրավական նորմերի լույսի ներքո գնահատելով սույն գործով հետազոտված փաստական տվյալները, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հովսեփ Դավթյանը չի վիճարկել մեղադրանքը և այն ամբողջությամբ ընդունել է, զղջացել է կատարածի համար, որպիսի հանգամանքները թույլ են տալիս Դատարանին եզրահանգելու, որ նպատակահարմար է, որպեսզի նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի, քանի որ պատժի նպատակներին կարելի է հասնել առանց Հովսեփ Դավթյանի կողմից նշանակվող պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ հինգ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու միջոցով։ Դատարանի վերոգրյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև մարդասիրության սկզբունքի իրացվելիության խնդրով և ուղղված է մեղադրյալի նկատմամբ մարդասիրական վերաբերմունքի դրսևորմանը՝ նպատակ հետապնդելով ապահովելու հասարակությունում նրա անհատականությունը և ինքնադրսևորումը: 2․3․ Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը՝ մեղադրյալի հետագա պատշաճ վարքագիծը և պատժի կատարումն ապահովելու համար։ 2․4․ Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածի կարգավորումները՝ Դատարանը գտնում է, որ գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված կաթուցիչի մասը և 0,344 գրամ քաշով MMBA(N)-073 կամ (ADB-B UTINACA) տեսակի թմրամիջոցի անալոգը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է հանձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժին՝ թիվ 16189125 քրեական վարույթի հետ ընթացքը լուծելու համար։ 2․5․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ սույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, հետևաբար այդ հարցին Դատարանը լուծված է համարում։ 2.6. Գործով գույքային հայց չկա, հետևաբար այդ հարցը Դատարանը չի քննարկում։ 2.7. Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալի գույքի արգելադրում չի կիրառվել, և դատավճիռ կայացնելիս հիմքեր չկան դրա կիրառման համար։ 2.8. Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ապացույց ճանաչված փաստաթղթերը պետք է թողնել քրեական գործի նյութերում։ 2.9. Սույն դատական ակտը կայացնելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-րդ, 33-րդ, 98-100-րդ, 347-350-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով։ 3. Եզրափակիչ մաս. Ելնելով վերոգրյալից` Դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Հովսեփ Վահանի Դավթյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով։ Մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա։ Փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանին պարտավորեցնել՝ - առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, - բնակության վայրը փոխելու դեպքում հայտնել իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն։ Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվել սույն դատավճռով մեղադրյալին ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանումում հաշվառման վերցնելու պահից։ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Իրեղեն ապացույց ճանաչված կաթուցիչի մասը և 0,344 գրամ քաշով MMBA(N)-073 տեսակի թմրամիջոցի անալոգը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, հանձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժին՝ թիվ 16189125 քրեական վարույթի հետ ընթացքը լուծելու համար։ Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։ Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել Հայաստանի Հանրապետության վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով): ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 18-08-2025 |
| Գործը քննվել է | Դռնբաց |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 24-09-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 2 հատոր, 1-ին հատոր՝ 161 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 68 թերթ: |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 22-09-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 24-09-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատոր, 1-ին հատոր՝ 161 թերթ, 2-րդ հատոր՝ 68 թերթ: |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-111668 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/2332/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 22-09-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 17-09-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Վահե |
| Ազգանուն | Սամսոնյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Հովսեփ Դավթյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Աջափնյակ/ 18.08.2025թ. կայացված դատավճիռը՝ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով և մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես պատիժ նշանակել ազատազրկումը ՝ 1 տարի ժամկետով , իսկ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությունը ճանաչել անբավարար: |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 26-09-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.4 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 26-09-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Գրիգոր |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Լուսինե |
| Ազգանուն | Հովհաննիսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Մարինե |
| Ազգանուն | Մելքոնյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 09-10-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 20-10-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
| Նիստը | Չի կայացել |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 12-11-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 11:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 04-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 12:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 3 |
Վերաքննիչ բողոքը բավարարվել է մասնակի
| Ամսաթիվ | 04-12-2025 |
|---|---|
| Ստորադաս դատարանի ակտը բեկանվել է մասնակի | Մասնակի փոփոխվել է ստորադաս դատարանի դատական ակտը և պատիժը մասով խստացվել է |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Հովսեփ |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/2332/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ «04» դեկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով՝ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Լ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ Մ․ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ քարտուղարությամբ՝ Մ․Մահտեսյանի մասնակցությամբ՝ պաշտպան՝ Մ․Մանգասարյանի դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով թիվ ԵԴ1/2332/01/25 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր՝ Վահե Ջիվանյան) 2025 թվականի օգոստոսի 18-ի դատավճռի դեմ Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Վ․Սամսոնյանի (այսուհետ նաև՝ Դատախազ) վերաքննիչ բողոքը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2025 թվականի հունվարի 09-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 16105025 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի հունիսի 26-ին Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով։ 2025 թվականի հունիսի 26-ին Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։ 2025 թվականի հունիսի 26-ին թիվ 16105025 քրեական վարույթից անջատվել է թիվ 16189125 քրեական վարույթը։ 2025 թվականի հուլիսի 04-ին թիվ 16105025 քրեական գործը մուտքագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, որով 2025 թվականի հուլիսի 09-ին ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ։ 2025 թվականի օգոստոսի 06-ին կիրառվել է արագացված վարույթ և իրականացվել են լրացուցիչ դատալսումներ։ 2025 թվականի օգոստոսի 18-ին Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է դատավճիռ, որի եզրափակիչ մասի համաձայն՝ «Հովսեփ Վահանի Դավթյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի 1-ին մասի կիրառմամբ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 1 (մեկ) տարի ժամկետով։ Մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման վրա։ Փորձաշրջանի ընթացքում մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանին պարտավորեցնել՝ - առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, - բնակության վայրը փոխելու դեպքում հայտնել իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն։ Փորձաշրջանի սկիզբը հաշվել սույն դատավճռով մեղադրյալին ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանումում հաշվառման վերցնելու պահից։ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Իրեղեն ապացույց ճանաչված կաթուցիչի մասը և 0,344 գրամ քաշով MMBA(N)-073 տեսակի թմրամիջոցի անալոգը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, հանձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժին՝ թիվ 16189125 քրեական վարույթի հետ ընթացքը լուծելու համար։ Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։ (...)»։ 2025 թվականի սեպտեմբերի 22-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ Դատախազի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը: 2025 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է թիվ ԵԴ1/2332/01/25 քրեական գործը, էլեկտրոնային մակագրության միջոցով մակագրվել նախագահող դատավոր Գ.Հովհաննիսյանին /կազմի դատավորներ Լ.Հովհաննիսյան, Մ.Մելքոնյան/ և 2025 թվականի սեպտեմբերի 29-ին հանձնվել է նախագահող դատավորի աշխատակազմին։ Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 9-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատաքննության: 2.Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները. 2.1 Հովսեփ Դավթյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված այն բանի համար, որ «Նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները՝ չպարզված օրն ու ժամին, չպարզված անձից և հանգամանքներում առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք է բերել և փայլաթղթով փաթեթավորված վիճակում ապօրինի պահել ու չպարզված վայրից Արտյոմ Ռոմանի Գրիգորյանի կողմից վարած «Նիսսան» մանիշի, 60 AR 707 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայի ուղևորի ձախակողմյան դռան գրպանիկում ծխախոտի տուփի մեջ դրված վիճակում Երևան քաղաքի Շերամի փողոցի 104/3 հասցեի մոտակայք է տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված` ընդհանուրը խոշոր չափերով՝ 0,374 գրամ քաշով «MMBA(N)-073 կամ (ADB-B UTINACA)» տեսակի թմրամիջոցի անալոգ, որը հայտնաբերվել է 17.01.2025 թվականին «Նիսսան» մանիշի 60 AR 707 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենայում կատարված խուզարկությամբ:։ 2.2 Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 18-ի դատավճռի համաձայն՝ «(...) Նախնական դատալսումների ժամանակ մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ և հայտնել, որ ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպան Մհեր Մանգասարյանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները։ Դատարանը, քննարկելով միջնորդությունը և գտնելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը և բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։ (…)2.1. Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում` Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանին վերագրված արարքն ապացուցված է, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին: 2.2. Անդրադառնալով մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործության համար պատիժ նշանակելու հարցին` Դատարանը գտնում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սանկցիայով պատիժ է նախատեսվում տուգանք՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներ՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով: Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին. ա) ապացուցված են արդյո՞ք Հովսեփ Վահանի Դավթյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները. բ) Հովսեփ Վահանի Դավթյանը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար. գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ. դ) Հովսեփ Վահանի Դավթյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը. 2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. (…)Տվյալ դեպքում Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետը՝ որպես Հովսեփ Վահանի Դավթյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում խոստովանական ցուցմունք տալով հանցագործությունը բացահայտելուն աջակցելը։ Բացի այդ, Դատարանը հաշվի է առնում նաև առաջադրված մեղադրանքում իրեն ամբողջությամբ մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (տե՛ս Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշում): 2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանն արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս պետք է նշանակի պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։ 2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. (…)Վկայակոչված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները. - մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նրան մեղսագրված է բնակչության առողջության դեմ ուղղված առաջին անգամ կատարված միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, - ենթադրյալ հանցանքները կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը, - նրա անձը բնութագրող հանգամանքները՝ դատվածություն չունեցող է, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող սույն դատավճռի 2.2.1 կետում նշված հանգամանքները։ Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված կարճաժամկետ ազատազրկում պատժատեսակը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով։ 2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. (…)Մեջբերված իրավական նորմերի լույսի ներքո գնահատելով սույն գործով հետազոտված փաստական տվյալները, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Հովսեփ Դավթյանը չի վիճարկել մեղադրանքը և այն ամբողջությամբ ընդունել է, զղջացել է կատարածի համար, որպիսի հանգամանքները թույլ են տալիս Դատարանին եզրահանգելու, որ նպատակահարմար է, որպեսզի նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի, քանի որ պատժի նպատակներին կարելի է հասնել առանց Հովսեփ Դավթյանի կողմից նշանակվող պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ հինգ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու միջոցով։ Դատարանի վերոգրյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև մարդասիրության սկզբունքի իրացվելիության խնդրով և ուղղված է մեղադրյալի նկատմամբ մարդասիրական վերաբերմունքի դրսևորմանը՝ նպատակ հետապնդելով ապահովելու հասարակությունում նրա անհատականությունը և ինքնադրսևորումը: 2․3․ Անդրադառնալով խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը՝ մեղադրյալի հետագա պատշաճ վարքագիծը և պատժի կատարումն ապահովելու համար։ 2․4․ Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցին, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածի կարգավորումները՝ Դատարանը գտնում է, որ գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված կաթուցիչի մասը և 0,344 գրամ քաշով MMBA(N)-073 կամ (ADB-B UTINACA) տեսակի թմրամիջոցի անալոգը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, պետք է հանձնել ՀՀ քննչական կոմիտեի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժին՝ թիվ 16189125 քրեական վարույթի հետ ընթացքը լուծելու համար։ 2․5․ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ սույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարույթային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, հետևաբար այդ հարցին Դատարանը լուծված է համարում։ 2.6. Գործով գույքային հայց չկա, հետևաբար այդ հարցը Դատարանը չի քննարկում։ 2.7. Նախաքննության ընթացքում մեղադրյալի գույքի արգելադրում չի կիրառվել, և դատավճիռ կայացնելիս հիմքեր չկան դրա կիրառման համար։ 2.8. Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ապացույց ճանաչված փաստաթղթերը պետք է թողնել քրեական գործի նյութերում։ (…)»: 3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. Դատախազը, դատավարական նախապատմության, փաստական հանգամանքների, վերաբերելի իրավանորմերի, նախադեպային որոշումների վկայակոչմամբ վերաքննիչ բողոք ներկա¬յացնելով, խնդ¬րել է. Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ, բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Վ.Ջիվանյանի՝ թիվ ԵԴ1/2332/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի օգոստոսի 18-ին կայացված դատավճիռը՝ կայացնել դրան փոխարինող դատական ակտ՝ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատժի մասով և մեղադրյալ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 1 տարի ժամկետով, իսկ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հնարավորությունը՝ ճանաչել անբավարար:: Ներկայացված Բողոքում, մասնավորապես, նշված է. «(…)Գտնում եմ, որ դա¬տավճռով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժն ակնհայտ նվազ է ու չի կարող ապահովել պատժի նպատակ¬ների իրականացումը, ուստի և այդ մասով ենթակա է բեկանման ու փոփոխման` հետևյալ պատճառաբանությամբ. (…)Դատարանն օրենքով նախատեսված իր լիազորությունների սահմաններում հաշվի է առել մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի ծանրության աստիճանը, որը դասվում է միջին ծանրության հանցանքների շարքին, հանցանքը կատարելու պահին նրա դատվածություն չունենալը, ինքնախոստովանական ցուցմունքներ տալը, սակայն հաշվի չի առել կոնկրետ դեպքում մեղադրյալի կողմից ենթադրյալ արարքի առավել հանրային վտանգավոր եղանակով կատարումը, մասնավորապես՝ հայտնաբերված ու առգրավված թմրամիջոցի քիմիական ծագման լինելը: Վկայակոչված հանգամանքները, այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականը ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս: Այսպիսով, մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված քրեաիրա¬վական ներգործության միջոցն արդարացի չէ և չի համապատասխանում նրա կատարած հանցանքների բնույթին, անհրաժեշտ և բավարար չի կարող լինել նրան ուղղելու, ինչպես նաև նմանատիպ հանցագործությունները կանխելու համար, որպիսով խախտվել են սահմանադրորեն պաշտպանվող շա¬հերի անհրաժեշտ հավասա-րակշռությունը: (…): 4. Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները. 4.1 2025 թվականի դեկտեմբերի 5-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է ՀՀ ՆԳՆ Ոստիկանության համայնքային ոստիկանության գլխավոր վարչության Նաիրիի բաժնի պետի գրությունը, համաձայն որի՝ մեղադրյալին ներկայությունը նշանակված դատական նիստին ապահովել հնարավոր չի եղել, քանի որ վերջինս բացակայելէ է նշված հասցեից։ 4.2 Պատշաճ ծանուցված Դատախազը չի ներկայացել նշանակված դատական նիստերին: 5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահման¬նե¬րում դատական ստուգ¬ման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնա¬վոր¬վածութ¬յունը, ուսում¬նա¬սիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված քրեական գործի նյու¬թե¬րը՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևյալ հետևությունների. 5.1 ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայաց¬վ¬ում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` «Դատական վերանայման արդյունքով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե` 1) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը. 2) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը. 3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում. 4) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հետևանքով բողո¬քարկ¬վող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատա¬¬կան ակտ, որը՝ 1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը. 2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատա¬կան ակտին. 3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակ¬տը: 2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շա¬րադրված պահանջները: 3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հար¬ցե¬րը. 1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը). 2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք. 3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը. 4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի. 5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով. 6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանց¬վի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան. 7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատա¬րան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը` 1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը. 2) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը: Բեկանված մասով կայացնում է նոր դատական ակտ կամ վարույթը փոխանցում է առաջին ատյանի համապատասխան դատարան` նոր քննության՝ սահմանելով նոր քննության ծավալը. 3) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ, և եթե դա բխում է արդարադատության արդյունավետության շահերից. 2. Դատական ակտը բեկանելիս վերաքննիչ դատարանն իրավասու է վարույթը փոխանցելու առաջին ատյանի դատարան միայն այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքով իրեն վերապահված լիազորությունները և հնարավորությունները բավարար չեն իր կողմից կայացվելիք նոր դատական ակտի իրավաչափությունն ապահովելու համար»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 372-րդ հոդվածի համաձայն` «1․Վերաքննության կարգով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե՝ 1) գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված հետևությունները չեն համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին. 2) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը. 3) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը. 4) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում. 5) դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և մեղադրյալի անձին. 6) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հաշվառմամբ բողոքարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ»։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 377-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Պարզելով, որ առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս կամ պատժի կրման հարցը լուծելիս հաշվի չի առել պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող կամ հանցագործության վտանգավորությունը կամ մեղադրյալի անձը բնութագրող որևէ հանգամանք, որի արդյունքով նշանակել է անարդարացի` ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ պատիժ, վերաքննիչ դատարանը փոփոխում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը` մեղմացնելով կամ խստացնելով պատիժը կամ այլ կերպ լուծելով պատժի կրման հարցը` ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով»։ 5.2 Սույն գործով Վերաքննիչ դատարանի առջև բարձրացված իրավական հարցը հետևյալն է. հիմնավորված և պատճառաբանված են արդյոք մեղադրյալ Հովսեփ Դավթյանի նկատմամբ 2 (երկու) ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու և նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները: Այսպես․ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2.Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները։ 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։ 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Եթե դատարանը, կալանքի, ազատազրկման կամ կարգապահական գումարտակում պա¬¬¬¬հելու ձևով պատիժ նշանակելով, հանգում է հետևության, որ դատապարտ¬յալի ուղղվե¬լը հնա¬րավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատի¬ժը պայ¬մա¬նականորեն չկիրառելու մասին։ 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը հաշվի է առնում հանցավորի ան¬ձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծան¬րաց¬¬նող հանգամանքները: (…)»։ Անդրադառնալով պատժի նշանակման և 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդված/ կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու չափանիշներին՝ Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել այն մասին, որ պատիժը կարող է պայմանականորեն չկիրառվել, եթե առկա է դատարանի համոզվածությունը, վստահությունը, որ ամբաստանյալի ուղղումը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու: Դատարանի նման համոզվածությունը, վստահությունը պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին: Վճռաբեկ դատարանը մշտապես հաստատել է իրավական դիրքորոշումն առ այն, որ չնայած պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 61-րդ հոդվածով նախատեսված պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, ինչպես նաև նպատակ ունենալով ապահովելու 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակներն իրագործելու հնարավորությունը, անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս պարտավոր է, ի թիվս այլոց, հաշվի առնել հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս թիվ ԵԿԴ/0039/01/15, ԱՐԴ/0031/01/15, ԵԱԴԴ/0038/01/15, ԵԿԴ/0130/01/15, ՍԴ/0094/01/15, ՍԴ3/0201/01/15 գործերով որոշումները): Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, վերլուծելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներ, արձանագրել է, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ Կարեն Հարությունյանի վերաբերյալ գործով 2007 թվականի նոյեմբերի 30-ի ՎԲ-201/07 որոշումը): Արամայիս Հովհաննիսյանի վերաբերյալ 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է. «[Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը] հակադարձ համեմատական է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի կիրառելիության հնարավորությանը: Այլ խոսքով՝ որքան բարձր է հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանը, այնքան ցածր է դրա համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հավանականությունը»: Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով որոշման մեջ, ի թիվս այլնի, վերլուծելով «արարքի հանրային վտանգավորության բնույթ և աստիճան» եզրույթները՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը»: Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հուլիսի 125-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 գործով որոշման մեջ վերահաստատելով և զարգացնելով վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է. «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից` հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...): Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա` առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա: Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես` մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»: Թեև վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները Վճռաբեկ դատարանը արտահայտել է նախկին իրավանորմերի պայմաններում, սակայն վերաբերելի մասով կիրառելի են նաև նոր իրավակարգավորումների պայմաններում։ 5.2.1 Սույն գործի նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ է դառնում, որ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը որպես պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք դիտարկել է այն, որ Հովսեփ Դավթյանը առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել, զղջացել է և համագործակցել է վարույթն իրականացնող մարմնի հետ` տալով խոստովանական ցուցմունքներ։ Ինչ վերաբերում է Հովսեփ Դավթյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքների առկայությանը, ապա Վերաքննիչ դատարանը ևս հարկ է համարում նշել է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն մեղադրյալ Հովսեփ Դավթյանի արարքում պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն: 5.2.2 Վերոնշյալ փաստերը գնահատելով սույն որոշմամբ մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Հովսեփ Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս Առաջին ատյանի դատարանը լրիվ և բազմակողմանի գնահատման չի ենթարկել մեղադրյալին մեղսագրված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, ինչպես նաև դրանք կատարելու հանգամանքները։ Վերաքննիչ դատարանը, արձանագրելով մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, փաստում է, որ գործի նյութերի ուսումնասիրության արդյունքում պարզ է դառնում, որ մեղադրյալը՝ երիտասարդ է, նախկինում դատված չէ, ամուսնացած չէ, չի աշխատում, որպիսի համգամանքներն ինքնին չեն նվազեցնում մեղադրյալի և նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Ասվածի շրրջանակներում՝ Վերաքննիչ դատարանը իր համաձայնությունն է հայտնում նաև Դատախազի այն դիտարկմանը, ըստ որի՝ (…)մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված քրեաիրա¬վական ներգործության միջոցն արդարացի չէ և չի համապատասխանում նրա կատարած հանցանքների բնույթին, անհրաժեշտ և բավարար չի կարող լինել նրան ուղղելու, ինչպես նաև նմանատիպ հանցագործությունները կանխելու համար, որպիսով խախտվել են սահմանադրորեն պաշտպանվող շա¬հերի անհրաժեշտ հավասա¬րակշռությունը:(…)։ Միաժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը՝ մեղադրյալ Հովսեփ Դավթյանի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս, պատշաճ գնահատման չի ենթարկել մի շարք հանգամանքներ, մասնավորապես՝ հան¬ցա¬գոր¬ծութ¬յան հան¬րա¬յին վտան¬գա¬վո¬րութ-յու¬նը, այդ թվում՝ ա¬պօ¬րի¬նի պահ¬վող թմրա¬մի¬ջո¬ցի առանձնապես խոշոր քա¬շը, նախ¬կի¬նում նույն¬պի¬սի հան¬ցան¬քի հա¬մար մե¬ղա¬վոր ճա¬նաչ¬վե¬լու և ն¬շա¬նակ¬ված պա-տի¬ժը պայ¬մա¬նա¬կա¬նո¬րեն չկի¬րա¬ռվե¬լու հան¬գա¬մանք¬նե¬րը։ Ասվածից հետևում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ պետք է քրեաիրավական ներգործության համաչափ միջոցներ կիրառել՝ հաշվի առնելով տվյալ հանցագործության հանրային բարձր վտանգավորությունը, արարքի կատարման եղանակը, ինչպես նաև գործի համար նշանակալի և կարևոր այլ փաստական հանգամանքները: Վերոնշյալի համատեքստում՝ Վերաքննիչ դատարանն իր անհամաձայնությունն է հայտնում առաջին ատյանի դատարանի դատավճռում նշված հետևյալ պնդմանը ևս. (…)նպատակահարմար է, որպեսզի նշանակվող պատիժը պայմանականորեն չկիրառվի, քանի որ պատժի նպատակներին կարելի է հասնել առանց Հովսեփ Դավթյանի կողմից նշանակվող պատիժը կրելու և նրա նկատմամբ հինգ տարի ժամկետով փորձաշրջան սահմանելու միջոցով։ Դատարանի վերոգրյալ դիրքորոշումը պայմանավորված է նաև մարդասիրության սկզբունքի իրացվելիության խնդրով և ուղղված է մեղադրյալի նկատմամբ մարդասիրական վերաբերմունքի դրսևորմանը՝ նպատակ հետապնդելով ապահովելու հասարակությունում նրա անհատականությունը և ինքնադրսևորումը(…), ուստի՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Հովսեփ Դավթյանի վերասոցիալականացումը հնարավոր չէ առանց ազատազրկման ձևով պատիժ կրելու, քանի որ դա չի բխում գործի օբյեկտիվ տվյալներից ու դրանց բազմակողմանի և պատշաճ գնահատման արդյունքներից: Բացի դա, Վերաքննիչ դատարանն ուշադրության է արժանացնում նաև այն հանգամանքը, որ մեղադրյալին մեղադրանք է առաջադրվել բնակչության առողջության դեմ ուղղված միջին ծանրության հանցագործության կատարման համար, որպիսի պարագայում՝ Վերաքննիչ դատարանի համար անընդունելի և անհասկանալի են Առաջին ատյանի դատարանի պնդումներն առ այն, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց Հովսեփ Դավթյանի կողմից իր նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու։ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ Առաջին ատյանի դատարանը դատավճիռ կայացնելիս և մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս անհամաչափ մոտեցում է դրսևորել հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռման տեսանկյունից: Անդրադառնալով Դատախազի հաջորդ խնդրանքին՝ 1 /տարի/ տարի ժամկետով ազատազրկում նշանակելուն, ապա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն գործի փաստական հանգամանքներն բավարար էին մեղադրյալի նկատմամբ 2 (երկու) ամիս ժամկետով՝ կարճաժամկետ ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժ նշանակելու համար և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդ¬¬վա¬¬-ծով ամրագրված պատժի նպա¬տակ¬¬ները՝ սոցիալա¬կան արդա¬րութ¬¬¬յան վերականգն¬¬¬¬ումը, նրա վերասոցիալականացումը և այլոց կող¬մից հան¬ցա¬գոր¬-ծութ¬¬յուն¬նե¬րի կանխ¬ումը ապահովելու համար։ Միաժամանակ, Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրյալի անձը բնութագրող և պատիժ ու պատասխանատվությունն մեղմացնող հանգամանքների առկայությունն ինքնին բավարար չէ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար, քանի որ բացակայում է համոզմունք առ այն, որ մեղադրյալի վերասոցիալականացվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու, իսկ տվյալ պարագայում, հաշվի առնելով մեղադրյալի անձը, նրան մեղսագրվող հանցագործության հանգամանքները և վրա հասած հանրորեն վտանգավոր հետևանքները՝ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի վերասոցիալականացվելը հնարավոր չէ առանց նշանակված պատիժը փաստացի կրելու: Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Մխիթար Մեհրաբյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս բազմակողմանի գնահատման չի ենթարկել վերոշարադրյալ փաստական հանգամանքները՝ թույլ տալով արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքները, պատժի նպատակները, պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերը սահմանող ՀՀ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածների պահանջների խախտում: 5.3 Այսպիսով, ամփոփելով վերոգրյալ փաստարկները, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Հովսեփ Դավթյանի նկատմամբ նշանակված 2 /երկու/ ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկումը համաչափ է հանցագործության հանրային վտանգավորությանը, արարքի կատարման եղանակին, հանցավորի անձին, ինչպես նաև սույն վարույթի համար էական այլ փաստական հանգամանքներին։ Բացի դա, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է նաև բացակայում են Հովսեփ Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու օբյեկտիվ հիմքերը, հետևաբար՝ Դատախազի ներկա¬յաց¬րած վերաքննիչ բողոքն անհրաժեշտ է բավարարել մասնակի, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 18-ի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել՝ վերացնելով Հովսեփ Դավթյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակված ազատազրկման ձևով 2 (երկու) ամիս ժամկետով նշանակված պատիժը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ պայմանականորեն չկիրառելը, մեղադրյալ Հովսեփ Դավթյանի նկատմամբ նշանակված պատժի սկիզբը պետք է հաշվել նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից, իսկ դատավճիռը մնացած մասով՝ թողնել անփոփոխ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ, 371-րդ, 372-րդ, 377-րդ և 379-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության ավագ դատախազ Վ․Սամսոնյանի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը բավարարել մասնակի՝ Հովսեփ Վահանի Դավթյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/2332/01/25 գործով 2025 թվականի օգոստոսի 18-ի դատավճիռը պատժի մասով փոփոխել՝ 2 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը պայմանական չկիրառելը վերացնել՝ թողնելով կրելու 2 ամիս ժամկետով կարճաժամկետ ազատազրկում։ Մնացած մասով դատավճիռը թողնել անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։ ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Լ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ Մ․ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 04-12-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 21-05-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատոր, 1-ին հատորը՝ 162 թերթ, 2-րդ հատորը՝ 68 թերթ, 3-րդ հատորը՝ 82 թերթ: |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 21-05-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատոր, 1-ին հատորը՝ 162 թերթ, 2-րդ հատորը՝ 68 թերթ, 3-րդ հատորը՝ 82 թերթ: |
| Ուր | Վճռաբեկ |
| Գրության համարը | 44103/26 |
Դատական գործ N: ԵԴ1/2332/01/25
Վճռաբեկ
Ստացվել է վճռաբեկ բողոք
| Բողոքի ստացման ամսաթիվ | 07-05-2026 |
|---|---|
| Բողոք բերող անձինք | Մեղադրյալի պաշտպան |
| Բողոք բերող անձինք | |
| Անուն | Մհեր |
| Ազգանուն | Մանգասարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Դատապարտյալ, Ամբաստանյալ, Մեղադրյալ | |
| Անուն | Հովսեփ |
| Ազգանուն | Դավթյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքը ստացվել է | Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ |
| Այլ նշումներ | ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի 04-12-2025թ․ որոշման դեմ |
Գործը ստացվել է
| Ամսաթիվ | 25-05-2026 |
|---|---|
| Գործը ստացվել է | Քրեական վերաքննիչ |
| Գործի տեսակ | Քրեական |
| Այլ նշումներ | Առդիր՝ 3 հատորից․ /162, 68, 82/։ |
Զեկուցող դատավոր
| Ամսաթիվ | 25-05-2026 |
|---|---|
| Զեկուցող դատավոր | |
| Անուն | Սերժիկ |
| Ազգանուն | Ավետիսյան |