ԵԴ1/2343/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

2025 թվականի հուլիսի 24-ին Երևան քաղաքում

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական
դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)` հետևյալ կազմով

Նախագահությամբ դատավոր՝ Տիգրան Ոսկանյանի
Քարտուղարությամբ՝ Սյուզաննա Բադալյանի

Մասնակցությամբ
Մեղադրող՝ Նարեկ Մհերյանի
Մեղադրյալ` Նարեկ Բանդարյանի

Դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Էդիկի Բանդարյանի (ծնված՝ 22.07.1995 թվականին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, աշխատում է «Աբովյանի քաղաքային տնտեսություն համայնքային ոչ առևտրային կազմակերպությունում», ենթադրյալ հանցանքները կատարելու պահին չդատված, հաշվառված և փաստացի բնակվող՝ ՀՀ Կոտայքի մարզ, ք.Աբովյան, Երիտասարդական փող., 1/1 շենք, 32 բնակարան) 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի օգոստոսի 30-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60244323 քրեական վարույթը:
2023 թվականի դեկտեմբերի 29-ին՝ ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60293123 քրեական վարույթը:
2024 թվականի փետրվարի 26-ին որոշում է կայացվել թիվ 60293123 քրեական վարույթը թիվ 60244323 քրեական վարույթին միացնելու մասին և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 60244323 քրեական վարույթով:
2025 թվականի հունիսի 27-ին՝ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն.Մհերյանի որոշմամբ՝ թիվ 60244323 քրեական վարույթով Նարեկ Էդիկի Բանդարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2025 թվականի հունիսի 27-ին՝ թիվ 60244323 քրեական վարույթով մեղադրյալ Նարեկ Էդիկի Բանդարյանի նկատմամբ կիրառվել է այլընտրանքային խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը:
Թիվ 60244323 քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի Նարեկ Էդիկի Բանդարյանի՝ 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, 2025 թվականի հուլիսի 03-ի գրությամբ Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունից ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան, մուտքագրվել է 04.07.2025 թվականին և նույն օրն էլ համակարգչային ծրագրի միջոցով իրականացվող գործերի բաշխմամբ, գործը մակագրվել է դատավոր Տիգրան Ոսկանյանին:
Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/2343/01/25 համարը:
Քրեական գործը դատավորին հանձնվել է 2025 թվականի հուլիսի 07-ին։
2025 թվականի հուլիսի 10-ին որոշում է կայացվել Նարեկ Էդիկի Բանդարյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով թիվ ԵԴ1/2343/01/25 քրեական գործը վարույթ ստանձնելու և նախնական դատալսումների նշանակելու մասին:
Նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ:
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Նարեկ Էդիկի Բանդարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2023 թվականի մարտի 30-ին՝ ժամը 01:22-ին «Օպել» մակնիշի 35 NM 664 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը Երևան քաղաքի Մոսկովյան փողոցում վարել է ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.825 մգ/լ, ինչը «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի համաձայն համարվում է անձի ոչ սթափ վիճակում գտնվել, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի ծառայողների կողմից և այդ մասին նույն օրը՝ ժամը 01:30-ին կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180247852 արձանագրությունը:
Բացի այդ, Նարեկ Էդիկի Բանդարյանը չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք, 2023 թվականի նոյեմբերի 03-ին՝ ժամը 21:30-ի սահմաններում «Օպել» մակնիշի 35 NM 664 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը Երևան քաղաքի Հրաչյա Աճառյան փողոցում վարել է ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.758 մգ/լ, ինչը «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի 126-րդ հոդվածի 9-րդ մասի համաձայն համարվում է անձի ոչ սթափ վիճակում գտնվել և Հրաչյա Աճառյան նրբանցքի խաչմերուկում նշված մեքենայով բախվել է Էդմոն Քարիմյանի կողմից վարած «Օպել» մակնիշի 20 EE 909 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցին:
3.Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Մեղադրյալ Նարեկ Էդիկի Բանդարյանը, հիմնական դատալսումների ժամանակ օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից՝ ցուցմունք չտվեց, միաժամանակ հայտնեց, որ ընդունում է մեղքը և զղջում կատարածի համար: Պնդեց նախաքննության ընթացքում տրված իր ցուցմունքները: Հանրային մեղադրողի միջնորդության հիման վրա դատարանը թույլատրեց հրապարակելու մեղադրյալի նախաքննության ընթացքում տված ցուցմունքները, համաձայն որոնց՝ վերջինս հայտնել է, որ 2023 թվականի սկզբներին 500.000 ՀՀ դրամ գումարով գնել է «Օպել Կորսա» մակնիշի 35 NM 664 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան: 2023 թվականի մարտի 30-ին՝ ժամը 01:22-ին, ոչ սթափ վիճակում առանց վարորդական իրավունքի վկայականի Երևան քաղաքի Մոսկովյան փողոցում վարել է «Օպել Կորսա» մակնիշի 35 NM 664 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան և այդ ընթացքում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցները կանգնեցրել են իրեն, ստուգաչափով ստուգել են խմածության աստիճանը և պարզվել է, որ գտնվել է ոչ սթափ վիճակում, որի վերաբերյալ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն: Ոստիկանության աշխատակիցներն ավտոմեքենան հանձնել են իր ընկերներից մեկին՝ որպեսզի վերջինս տեղափոխի ավտոմեքենան: Բացի այդ 2023 թվականի նոյեմբերի 3-ին ժամը 21:30-ի սահմաններում կրկին ոչ սթափ վիճակում առանց վարորդական իրավունքի վկայականի Երևան քաղաքի Հրաչյա Աճառյան փողոցում` վարել է «Օպել Կորսա» մակնիշի 35 NM 664 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան և Հրաչյա Աճառյան նրբանցքի խաչմերուկում վթարի է ենթարկվել։ Վթարից հետո ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցները վթարի վայրում ստուգաչափի միջոցով պարզել են, որ գտնվել է ոչ սթափ վիճակում: Միաժամանակ հայտնել է, որ իրեն առաջադրված մեղադրանքում լիովին մեղավոր է ճանաչել և զղջացել է կատարվածի համար:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 34-38, 66-69)
Հետազոտվել են.
Զննման արձանագրությամբ այն մասին, որ զննության է ենթարկվել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180247852 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ վարչական իրավախախտումը արձանագրվել է 30.03.2023թ-ին, ժամը 01:30-ին, կրտսեր պարեկ Սարգիս Դանիելյանի կողմից, Նարեկ Էդիկի Բանդարյանի նկատմամբ այն մասին, որ նա ք.Երևան, Մոսկովյան փողոցի վրա 01:22-ին տրանսպորտային միջոցը վարել է առանց համապատասխան տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք ունենալու և ոչ սթափ վիճակում, ստորագրության բաժնում առկա է ձեռագիր Բանդարյան նշումը և ստորագրություն: Զննության է ենթարկվել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանություն էլեկտրոնային ռեգիստրից հանված քաղվածքի պատճեն, համաձայն որի՝ Նարեկ Էդիկի Բանդարյան 1995 թվականին ծնված տվյալներով անձի որոնման արդյունքում տվյալներ չեն հայտնաբերվել: Զննության է ենթարկվել ՀՀ Էկոնոմիկայի նախարարության ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին ՓԲԸ-ի կողմից տրված ստուգաչափման թիվ 073349 վկայականը, համաձայն որի՝ ստուգաչափման թվականն է 2022 թվականի հունիսի 27-ին, ուժի մեջ է մինչև 2023 թվականի հունիսի 27-ը, չափման միջոցի անվանումն է Ալկոտեստեր, գործարանային համարը 91101016, տեսակը՝ Jupiter X/RP, ստուգաչափման տիրույթը` 0,000 մինչև 1,200 մգ/լ, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ: Զննության է ենթարկվել ստուգաչափման թիվ 01611 կտրոնը, համաձայն որի՝ ստուգաչափումը կատարվել է Jupiter X/RP սարքով, սարքի համար՝ 91101016, զննության ամսաթիվ՝ 2023 թվականի մարտի 30, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.825mg/L, վարորդի անունը՝ Նարեկ, վարորդի ազգանունը՝ Բանդարյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշ՝ 35NM664, Վ/Վ համարը՝ 011447760, Պ/Ծ ազգանուն՝ Երիցյան, կրծքանշանի համար՝ 10836, ստորագրություն բաժնում առկա է ստորագրություն: Զննության է ենթարկվել ստուգաչափման թիվ 00782 կտրոնը, համաձայն որի՝ ստուգաչափումը կատարվել է Jupiter X/RP սարքով, սարքի համար՝ 91101041, զննության ամսաթիվ՝ 2023 թվականի նոյեմբերի 03, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.758mg/L վարորդի անունը՝ Նարեկ, վարորդի ազգանունը՝ Բանդարյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշ՝ 35 NM 664, Վ/Վ համարը՝ 011447760, Պ/Ծ ազգանուն՝ Սահադյան, կրծքանշանի համար՝ 11658, ստորագրություն բաժնում առկա չէ ստորագրություն: Զննության է ենթարկվել թիվ 60060123 քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը, համաձայն որի ի թիվս այլնի նշված է Նարեկ Բանդարյանի ցուցմունքն այն մասին, որ 2023 թվականի նոյեմբերի 03-ին իր ընկերներից Վելիխան Քոչարյանի հետ միասին, ով եղել է կողքի նստարանին, ոչ սթափ վիճակում երթևեկել է Աբովյան քաղաքից դեպի Երևան քաղաք, մոտ 60 կմ/ժ արագությամբ, երբ հասել է աղի հանքի մոտ, լուսացույցի մոտ նույն երթևեկելի գոտում կանգնած է եղել մեկ այլ Օպել մակնիշի ավտոմեքենա, որը ցանկացել է շրջադարձ կատարել, մինչև ինքը նկատել է և սկսել է արգելակել, արդեն հարված է հասցրել Օպել մակնիշի ավտոմեքենայի հետևի հատվածին, որի արդյունքում Վելիխան Քոչարյանը գլխով հարվածել է դիմապակուն և պատռվածք է ստացել ճակատի հատվածում, դեպքի վայր ժամանած շտապօգնության աշխատակիցները վերջինիս տարել են հիվանդանոց, իսկ ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակիցները կատարել են իր սթափության վիճակի զննում, ընդունել է մեղավորությունը և զղջում է դրա համար: Զննության է ենթարկվել «Էկոնոմիկայի նախարարության ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ի կողմից տրված ստուգաչափման թիվ 102573 վկայականը, համաձայն որի՝ ստուգաչափման թվականն է 2023 թվականի օգոստոսի 16-ին, ուժի մեջ է մինչև 2024 թվականի օգոստոսի 16-ը, չափման միջոցի անվանումն է Ալկոտեստեր, գործարանային համարը 91101041, տեսակը՝ Jupiter X/RP, ստուգաչափման տիրույթը՝ 0,000 մինչև 2,000 մգ/լ, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 3, 5, 6, 7, 22, 42-44, 50, 52-53)
Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որի որպես արտավարութային փաստաթուղթ է ճանաչվել վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180247852 արձանագրությունը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանություն էլեկտրոնային ռեգիստրից հանված քաղվածքի պատճեն, «Էկոնոմիկայի նախարարության ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ի կողմից տրված ստուգաչափման թիվ 073349 վկայականը, ստուգաչափման թիվ 01611 կտրոնը, ստուգաչափման թիվ 00782 կտրոնը, թիվ 60060123 քրեական վարույթը կարճելու մասին որոշումը և ՀՀ «Էկոնոմիկայի նախարարության ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ի կողմից տրված ստուգաչափման թիվ 102573 վկայականը:
(Տե՛ս դատական նիստի արձանագրություն, գ.թ. 54-55)
4.Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները:
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա դատարանի կողմից հաստատված են համարվում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
-Նարեկ Էդիկի Բանդարյանը չունի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք,
-Նարեկ Էդիկի Բանդարյանը 2023 թվականի մարտի 30-ին՝ ժամը 01:22-ին ոչ սթափ վիճակում վարել է «Օպել» մակնիշի 35 NM 664 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը ինչի վերաբերյալ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180247852 արձանագրությունը
- Նարեկ Էդիկի Բանդարյանը 2023 թվականի նոյեմբերի 03-ին՝ ժամը 21:30-ի սահմաններում ոչ սթափ վիճակում վարել է «Օպել» մակնիշի 35 NM 664 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը և Հրաչյա Աճառյան նրբանցքի խաչմերուկում նշված մեքենայով բախվել է Էդմոն Քարիմյանի կողմից վարած «Օպել» մակնիշի 20 EE 909 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցին:
5.Դատարանի իրավական վերլուծությունը.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Նարեկ Էդիկի Բանդարյանին վերագրվող արարքները, այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, այդ արարքները մեղադրյալի կողմից կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքների կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Նարեկ Էդիկի Բանդարյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքները, որոնց նկատմամբ կիրառելի է 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը։
Նարեկ Էդիկի Բանդարյանի մեղքը հիմնավորվում է ինչպես կայացված վարչական իրավախախտման մասին արձանագրությամբ, այնպես էլ սույն դատավճռի 3-րդ բաժնում թվարկված թույլատրելի ապացույցներով: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալն ընդունել է իր մեղքը, Դատարանը գտնում է, որ վերոնշյալ հանգամանքների ապացուցված լինելու վերաբերյալ մանրամասն վերլուծություններ անելու անհրաժեշտություն չկա:
Դատարանը հաստատված համարելով հանցագործության և դրա կատարման մեջ Նարեկ Էդիկի Բանդարյանի մեղքի ապացուցված լինելը, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքների համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
-ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
-դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները»:
Պատժի նշանակման հիմնական կանոնները սահմանող իրավական նորմերը (2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգիրք) ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում:
Նշված որոշումներում Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Այսպիսով, պատիժ նշանակելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների, պետք է հաշվի առնի արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը: Հանցագործության այս հատկանիշներին Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ. Մադաթյանի գործով որոշման մեջ՝ իրավական դիրքորոշում արտահայտելով այն մասին, որ «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը):
Արմեն Սուրիկի Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(…) դատարանի կողմից արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի բացահայտումը սերտորեն կապված է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների հետ՝ թե՛ արդարացի պատիժ նշանակելու և թե՛ պատժի անհատականացման համատեքստում: Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (տե՛ս mutatis mutandis Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 16-17-րդ կետերը): Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա: (…)»:
Օրենսդրի կողմից կոնկրետ հոդվածով սահմանված պատիժների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որում իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ. «(…)այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, և գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
Այսպիսով, նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի հարցերի վերաբերյալ մանրամասն տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-րդ կետը)։
Ա.Ավագյանի և Վ.Սահակյանի վերաբերյալ որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ. «(…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
«2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:(…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը, որպես մեղադրյալ Նարեկ Էդիկի Բանդարյանի անձը բնութագրող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է արձանագրում՝ մեղքն ամբողջությամբ ընդունելը և զղջալը, ենթադրյալ հանցանքները կատարելու պահին դատվածություն չունենալը:
Դատարանը մեղադրյալ Նարեկ Էդիկի Բանդարյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չի արձանագրում:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում պատժի հարցերի քննարկման փուլում մեղադրյալ Նարեկ Էդիկի Բանդարյանը հայտնեց, որ համաձայն է հանրային աշխատանքներ կատարելուն:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանրային աշխատանքները դատարանի նշանակած և իրավասու մարմնի որոշած վայրում չվարձատրվող, դատապարտյալի ուսումնառությունից կամ աշխատանքից ազատ ժամանակահատվածում նրա կողմից հանրության համար օգտակար այնպիսի աշխատանքների կատարումն է, որոնք չեն վտանգում նրա ֆիզիկական կամ հոգեկան առողջությունը։
2. Հանրային աշխատանքները դատապարտյալի համաձայնությամբ ոչ ավելի, քան օրական 4 ժամ տևողությամբ սահմանվում են ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ 60-270 ժամ տևողությամբ:
3. Հանրային աշխատանքների նվազագույն տևողությունը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 60 ժամից: (...)»:
Վերոգրյալ իրավական նորմերի լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Նարեկ Էդիկի Բանդարյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Նարեկ Էդիկի Բանդարյանը 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործությունների համար ենթակա է պատժի՝ հանրային աշխատանքների ձևով՝ դրվագներից յուրաքանչյուրով 100 (մեկ հարյուր) ժամ տևողությամբ: Սահմանված պատիժը տվյալ դեպքում համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Նարեկ Էդիկի Բանդարյանի նկատմամբ սույն դրվագներով վերջնական պատիժ պետք է նշանակվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով, մասնավորապես՝ նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով մեղադրյալ Նարեկ Էդիկի Բանդարյանի նկատմամբ պետք է վերջնական պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 200 (երկու հարյուր) ժամ տևողությամբ:
ՀՀ քրեական դատավարության 348-րդ հոդվածի համաձայն դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
-գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
-որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
-վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
-ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
-դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
-ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Քննարկելով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք, վարութային ծախսեր, ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցեր առկա չեն, դատարանը այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը`
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Նարեկ Էդիկի Բանդարյանին մեղավոր ճանաչել 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ դրվագներից յուրաքանչյուրով պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 100 (մեկ հարյուր) ժամ տևողությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով նշանակված պատիժները գումարելու միջոցով Նարեկ Էդիկի Բանդարյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 200 (երկու հարյուր) ժամ տևողությամբ:
Նարեկ Էդիկի Բանդարյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դրանից հետո՝ վերացնել:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ ՏԻԳՐԱՆ ՈՍԿԱՆՅԱՆ