ԵԴ1/2355/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«01» սեպտեմբերի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝

Նախագահությամբ՝ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Վ․ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ
պաշտպան Կ․ԲԵԳՋԱՆՅԱՆԻ
թարգմանիչ Ռ․ԹԱՀՄԱՍՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ա․ՆԱՎԱՐԴԻԻ


դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ամին Ալի Նավարդիի (ծնված՝ 23․07.1982թ․, ազգությամբ պարսիկ, ԻԻՀ քաղաքացի, միջին մասնագիտական կրթությամբ, ամուսնացած, ունի երկու անչափահաս երեխա, նախկինում չդատապարտված, բնակվում է Երևան քաղաքի Ռուբեն Սևակի 26 հասցեում)՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով, խափանման միջոցներ են կիրառված վարչական հսկողությունը, գրավը և բացակայելու արգելքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի մայիսի 22-ին Ամին Ալի Նավարդին հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է։
2025 թվականի մայիսի 22-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանի տարածքում կատարված հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ, ի հաշիվ հատկապես կարևոր գործերով քննիչի, Տիգրան Ադամյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնել է թիվ 70907625 քրեական վարույթը։
2025 թվականի մայիսի 22-ին Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ռ․Գրիգորյանը որոշում է կայացրել թիվ 70907625 քրեական վարույթով Ամին Ալի Նավարդիի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի մայիսի 24-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել քննիչի միջնորդությունը մասնակի բավարարելու մասին և թիվ 70907625 քրեական վարույթով մեղադրյալ Ամին Ալի Նավարդիի նկատմամբ որպես խափանման միջոցներ են ընտրվել վարչական հսկողությունը, բացակայելու արգելքը և գրավը՝ 3․000․000 (երեք միլիոն) ՀՀ դրամի չափով:
2025 թվականի հուլիսի 2-ին թիվ 70907625 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան և մակագրվել դատավոր Մ.Արզումանյանին։
2025 թվականի հուլիսի 9-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2025 թվականի հուլիսի 22-ին Դատարանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/2355/01/25 քրեական գործով մեղադրյալ Ամին Ալի Նավարդիի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցներ վարչական հսկողությունը, գրավը՝ 3․000․000 (երեք միլիոն) ՀՀ դրամի չափով, և բացակայելու արգելքն անփոփոխ թողնելու մասին:

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Ամին Ալի Նավարդիի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն հանրորեն վտանգավոր արարքների կատարման համար, որ նա, կեղծ փաստաթուղթ օգտագործելու միջոցով Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանն ապօրինի հատելու դիտավորությամբ, 2025 թվականի մայիսի 22-ին՝ ժամը 03:33-ին, Ստամբուլ-Երևան թիվ 550 չվերթով ՀՀ ժամանելուց հետո՝ «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանում, սահմանային վերահսկողություն անցնելու ընթացքում ՀՀ ԱԱԾ ՍԶ աշխատակցին է ներկայացրել պետական մարմնի կողմից տրվող, իրավունք վերապահող, դեռևս չպարզված ժամանակ և հանգամանքներում ձեռք բերված, իր լուսանկարով, սակայն 30.05.1980թ. ծնված Մոհամմադ Սեհաթ Գալդի Վահիդիի կենսաչափական տվյալներով, F71705221 սերիա համարի կեղծ անձնագիրը և փորձել ապօրինի հատել ՀՀ պետական սահմանը, սակայն իր դիտավորության մեջ ընդգրկված հանցանքը՝ այն է ՀՀ սահմանն ապօրինի հատելը, իր կամքից անկախ հանգամանքներով չի իրագործվել, քանի որ սահմանային վերահսկողության ընթացքում նշված փաստաթղթերի կեղծ լինելու հանգամանքը բացահայտվել է ՀՀ ԱԱԾ սահմանապահ զորքերի ծառայողների կողմից:

Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Ա․Նավարդին միջնորդություն ներկայացրեց կիրառել արագացված վարույթ:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը հրապարակելուց հետո մեղադրյալ Ամին Նավարդին, պատասխանելով Դատարանի հարցերին, հայտնեց, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, ինչպես նաև հայտնեց, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում:
Հանրային մեղադրող Վ․Ասատրյանը և պաշտպան Կ․Բեգջանյանը առարկություններ չներկայացրեցին ներկայացված միջնորդության դեմ։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1 հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ մեղադրյալի միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Ամին Ալի Նավարդիի վերաբերյալ հետաքրքրող տվյալներ առկա չեն,
- Ամին Ալի Նավարդիի ծննդյան և ինքնությունը հաստատող վկայականի հայերեն թարգմանված օրինակը,
- Աիդան Նավարդիի (ծնված՝ 06․12․2007թ․) առողջության քարտի հայերեն թարգմանված օրինակը,
- Ամին Նավարդիի և Ազադեհ Նավարդիի ամուսնության վկայականի հայերեն թարգմանված օրինակը, համաձայն որի՝ ամուսնությունը գրանցվել է 2025 թվականի մայիսի 5-ին, վայրը՝ Ստամբուլ, Ավջըլարի քաղաքապետարան,
- Արշամ Ղոլամռեզա Իմանի (ծնված՝ 27․10․2015թ․, Իրան) ծննդյան և ինքնությունը հաստատող վկայականի հայերեն թարգմանված օրինակը, որում առկա տվյալների համաձայն՝ հայրը՝ Ղոլամռեզա, մայրը՝ Ազադեհ,
- Ազադեհ Մոհամմադհոսսեյն Նավարդիին (ծնված՝ 08․08․1981թ․) ՀՀ ՆԳՆ միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայության կողմից հանրային ծառայությունների համարանիշ հատկացնելու մասին տեղեկանքի պատճենը, ԻԻՀ անձնագրի հայերեն թարգմանված օրինակը,
- Արշամ Ղոլամռեզա Իմանին (ծնված՝ 27․10․2015թ․, Իրան) ՀՀ ՆԳՆ միգրացիայի և քաղաքացիության ծառայության կողմից հանրային ծառայությունների համարանիշ հատկացնելու մասին տեղեկանքի պատճենը, ԻԻՀ անձնագրի հայերեն թարգմանված օրինակը, Արշամ Իմանի ուսման վճարի դրամարկղային մուտքի օրդերի անդորրագիր՝ տրված «Հայաստանում եվրոպական նախակրթարան» հիմնադրամի կողմից,
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Ամին Նավադին հայտնեց, որ ՀՀ-ում հիմնել է «Սանգաբ» ՍՊԸ-ն և զբաղվում է ձեռնարկատիրական գործունեությամբ, որը գրանցված է կնոջ՝ Ազադեհ Նավարդի Մոհամմադհոսսեյնի անունով, որի հիմնավորման նպատակով ներկայացվեց «Սանգաբ» ՍՊԸ-ի վերաբերյալ ՀՀ ԱՆ իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրի միասնական գրացամատյանից քաղվածը, ընկերության կանոնադրությունը, տարածքի վարձակալության, մատակարարման պայմանագրեր, անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման վկայական, աշխատավարձի և աշխատավարձից եկամտային հարկի վճարման վերաբերյալ անդորրագրեր։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով՝ հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
Արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Ամին Ալի Նավարդիին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքները), այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքները կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալի արարքների նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Ամին Ալի Նավարդիի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքների կատարման մեջ՝ Դատարանը որպես մեղադրյալ Ամին Ալի Նավարդիի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտարկում նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չլինելը։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ Ամին Նավարդիի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և կատարածի համար զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը համահունչ է Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը), խնամքին երկու անչափահաս երեխաների գտնվելը:
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Ամին Ալի Նավարդիի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4.1 մասի համաձայն՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, անդրադառնալով պատիժ նշանակելիս և այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները գնահատման ենթարկելու կարևորությանը, կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել առ այն, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծը աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Մասնավորապես Վճռաբեկ դատարանը փաստել է հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի` Հազարապետ Հարությունյանի գործով 2007 թվականի մարտի 30-ի թիվ ՎԲ-50/07, Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11, Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12, Սեյրան Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12, Ջոն Շիրվանյանի գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 և այլ որոշումները):
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Ամին Ալի Նավարդիի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից կատարված հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ և միջին ծանրության դիտավորյալ հանցագործություններ, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքները կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ տուգանք պատժատեսակի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով նվազագույն աշխատավարձի տասնմեկապատիկի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 5-րդ մասը և հաշվի առնելով մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում մեղադրյալ Ամին Ալի Նավարդիի եկամտի վերաբերյալ տվյալների բացակայությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ տուգանքի չափը պետք է հաշվարկվի հանցանքը կատարելու պահին (2025 թվականի մայիսի 22-ին) սահմանված նվազագույն աշխատավարձի, այն է՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով (տե՛ս «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածը)։ Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ամին Ալի Նավարդիի նկատմամբ պետք է պատիժ նշանակել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասի սանկցիայով նախատեսված տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450․000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնմեկապատիկի՝ 825․000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործությունների համակցությամբ յուրաքանչյուր հանցագործության համար առանձին պատիժ (հիմնական և լրացուցիչ) նշանակելով` դատարանը վերջնական պատիժը որոշում է նշանակված պատիժները լրիվ կամ մասնակիորեն գումարելու միջոցով: Մասնակի գումարման դեպքում վերջնական պատիժը պետք է ավելի լինի, քան համակցության մեջ մտնող հանցագործությունների համար նշանակված առավել խիստ պատիժը: Հանցագործությունների համակցությամբ վերջնական պատիժը որոշելիս մասնակի գումարվող պատիժը չի կարող պակաս լինել տվյալ պատժատեսակի համար սույն օրենսգրքով նախատեսված նվազագույն չափից կամ ժամկետից, սակայն վերջնական պատիժը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածի 2-րդ, 3-րդ, 4-րդ, 5-րդ, 6-րդ և 9-րդ մասերով նախատեսված առավելագույն չափը կամ ժամկետը:
(…)»։
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ Ամին Ալի Նավարդին մեկից ավելի արարքներով ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված երկու հանցանք է կատարել և նա դրանցից ոչ մեկի համար քրեական պատասխանատվության չի ենթարկվել, գտնում է, որ նրա նկատմամբ պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով վերջնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ 1․275․000 (մեկ միլիոն երկու հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Միևնույն ժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ 2025 թվականի մայիսի 22-ին Ամին Ալի Նավարդին ձերբակալվել է, իսկ 2025 թվականի մայիսի 24-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը որոշում է կայացրել քննիչի միջնորդությունը մասնակի բավարարելու մասին և թիվ 70907625 քրեական վարույթով մեղադրյալ Ամին Ալի Նավարդիի նկատմամբ որպես խափանման միջոցներ են ընտրվել վարչական հսկողությունը, բացակայելու արգելքը և գրավը՝ 3․000․000 (երեք միլիոն) ՀՀ դրամի չափով: Մեղադրյալ Ամին Ալի Նավարդին անհապաղ ազատ է արձակվել արգելանքից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ անազատության մեջ գտնվող անձի նկատմամբ տուգանքի, որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու կամ որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու իրավունքից զրկելու, զինվորական ծառայության մեջ սահմանափակման ձևով հիմնական պատիժ նշանակելիս դատարանը, հաշվի առնելով մինչև դատավճիռ կայացնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը, մեղմացնում է նշանակված պատիժը կամ ազատում է պատիժը կրելուց:
Դատարանը հարկ է համարում նշել, որ թեև ՀՀ քրեական օրենսգիրքը չի նախատեսում կոնկրետ չափանիշներ պատիժը մեղմացնելու կամ պատժից ազատելու կառուցակարգերը կիրառելու համար, սակայն Դատարանի գնահատմամբ միակ օրենսդրական հնարավորությունը, որի հաշվառմամբ հնարավոր է որոշակիացնել, թե ինչ կարգով և ինչ չափով պետք է տեղի ունենա պատժի մեղմացումը կամ պատիժը կրելուց ազատելը, հանդիսանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 11-րդ մասով նախատեսված կարգավորումը, համաձայն որի՝ (…) տուգանքը փոխարինվում է ազատազրկմամբ` ազատազրկման 3 օրը հաշվարկելով նվազագույն աշխատավարձի դիմաց: Թեև նշված նորմը կոչված է կարգավորելու այլ իրավական հարաբերություններ, այնուամենայնիվ Դատարանի գնահատմամբ այն կարող է կիրառվել նաև տուգանք պատժատեսակը մեղմացնելու կամ պատժի կրումից ազատելու կառուցակարգի գործարկման համատեքստում, քանի որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածը որևէ չափորոշիչ չի նախատեսում:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ սույն քրեական վարույթով մեղադրյալ Ամին Ալի Նավարդին 2025 թվականի մայիսի 22-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 24-ը գտնվել է փաստացի անազատության մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ Ամին Ալի Նավարդիի նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակված պատիժը պետք է մեղմացնել՝ մեղադրյալի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակելով տուգանք՝ 1․225․000 (մեկ միլիոն երկու հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝ եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում (…)։
Միաժամանակ, Դատարանը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Ամին Ալի Նավարդին խնդրել է թույլատրել տուգանքը վճարել երեք ամսվա ընթացքում, և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի իրավակարգավորումները, գտնում է, որ մեղադրյալին պետք է հնարավորություն տալ նշանակված 1․225․000 (մեկ միլիոն երկու հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել 3 (երեք) ամսվա ընթացքում՝ ըստ նրա և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի։
Անդրադառնալով մեղադրյալ Ամին Ալի Նավարդիի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցների հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Ամին Ալի Նավարդիի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց վարչական հսկողությունը պետք է վերացնել, իսկ գրավը և բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո գրավի գումար հանդիսացող 3.000.000 (երեք միլիոն) ՀՀ դրամը՝ մուծված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դեպոզիտ հաշվին, վերադարձնել գրավատուին:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ «Այֆոն» ապրանքանիշի բջջային հեռախոսը պետք է վերադարձնել օրինական տիրապետողին, իսկ «VAHIDI MOHAMMAD SEHAT GALDI» անվամբ լրացված «F71705221» սերիա-համարի Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացու մասնակի կեղծ անձնագիրը և որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ քրեական վարույթի նյութերում առկա՝ ՀՀ ԱԱԾ սահմանային զորքերի ավագ սպա Արամայիս Իսկանդարյանի հաղորդմանը կցված անձանց և փաստաթղթերի հատուկ ստուգման ենթարկելու մասին թիվ 2/220501 ակտը, ԻԻՀ քաղաքացիներ Մոհամմադ Վահիդի (Ամին Ալի Նավարդի) սահմանահատումների պատմությունը, Ամին Ալի Նավարդիի ձերբակալման արձանագրությունը և Ամին Ալի Նավարդիի «Այֆոն» ապրանքանիշի բջջային հեռախոսում հայտնաբերված հանգամանքների վերաբերյալ արտալուսանկարները՝ պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում։
Դատարանը գտնում է, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի լուծման, հանցագործությամբ պատճառված վնասի հատուցման, գույքի բռնագրավման և արգելադրման հարցեր առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 98-99-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5 հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ամին Ալի Նավարդիին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 457-րդ հոդվածի 1-ին մասով Ամին Ալի Նավարդիի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450․000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-469-րդ հոդվածի 1-ին մասով Ամին Ալի Նավարդիի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի տասնմեկապատիկի՝ 825․000 (ութ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով` նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով, Ամին Ալի Նավարդիի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1․275․000 (մեկ միլիոն երկու հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասի կիրառմամբ նշանակված պատիժը մեղմացնել և վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 1․225․000 (մեկ միլիոն երկու հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Թույլատրել Ամին Ալի Նավարդիին դատավճռով նշանակված 1․225․000 (մեկ միլիոն երկու հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարել 3 (երեք) ամսվա ընթացքում՝ ըստ նրա և ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանման կողմից սահմանված տուգանքի վճարման ժամանակացույցի:
Ամին Ալի Նավարդիի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց վարչական հսկողությունը վերացնել, իսկ գրավը և բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, իսկ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո գրավի գումար հանդիսացող 3.000.000 (երեք միլիոն) ՀՀ դրամը՝ մուծված Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դեպոզիտ հաշվին, վերադարձնել գրավատուին:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ «Այֆոն» ապրանքանիշի բջջային հեռախոսը վերադարձնել օրինական տիրապետողին, իսկ «VAHIDI MOHAMMAD SEHAT GALDI» անվամբ լրացված «F71705221» սերիա-համարի Իրանի Իսլամական Հանրապետության քաղաքացու մասնակի կեղծ անձնագիրը և ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերը պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ