ԵԴ1/2313/01/25

ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ՝ Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ՝ Ա․ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ՝

ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ՝ Է․ՊՈՂՈՍՅԱՆԻ

ՊԱՇՏՊԱՆ՝ Լ․ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ

ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ՝ Խ․ԱՆՏՈՆՅԱՆԻ

2025 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Երևան քաղաքում դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Խորեն Աշոտի Անտոնյանի՝ (ծնվել է 1977 թվականի մարտի 25-ին, Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ է, ՀՀ քաղաքացի, արարքը կատարելու պահին դատվածություն չի ունեցել, ամուսնացած է, ըստ իր հայտարարության՝ խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխա, չի աշխատում, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Գարեգին Նժդեհի փողոցի 13/1 շենքի 18-րդ բնակարանում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 503-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի ապրիլի 14-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 503-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 11167525 քրեական վարույթը։
Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Է․Պողոսյանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 17-ի որոշմամբ Խորեն Անտոնյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 503-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2025 թվականի ապրիլի 18-ի որոշմամբ Խորեն Անտոնյանի նկատմամբ խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի հուլիսի 3-ին թիվ 11167525 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, գործին շնորհվել է ԵԴ1/2313/01/25 համարը, այնուհետև գործը մակագրվել և 2025 թվականի հուլիսի 4-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Կարապետյանին։
2025 թվականի հուլիսի 7-ին դատավոր Ա.Կարապետյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
2025 թվականի սեպտեմբերի 2-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքն անփոփոխ թողնելու մասին։
2025 թվականի դեկտեմբերի 9-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը կայացրել է մեղադրական վերդիկտ, և նույն օրը նշանակվել են լրացուցիչ դատալսումներ:

2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Խորեն Անտոնյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն հանցավոր արարքի կատարման համար, որ նա, առանձնապես ծանր հանցագործության առնչությամբ ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում քննվող թիվ 11-0329-24 քրեական վարույթի շրջանակներում ունենալով տուժողի դատավարական կարգավիճակ, ապօրինի հրաժարվել է ցուցմունք տալուց՝ դրա համար քրեական պատասխանատվության մասին նախազգուշացված լինելու պայմաններում:
Այսպես՝
ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում պատշաճ իրավական ընթացակարգով Խորեն Աշոտի Անտոնյանին ապօրինի կյանքից զրկվելու փորձի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով, որը նույն օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի ուժով իր բնույթով և հանրության համար վտանգավորության աստիճանով առանձնապես ծանր հանցանք է, քննվում է թիվ 11-0329-24 քրեական վարույթը: Նշված քրեական վարույթն իրականացնող քննիչի՝ 31.05.2024 թ.-ի որոշմամբ Խորեն Անտոնյանը ճանաչվել է տուժող, ով հարցաքննվել է հետվիրահատական փուլում և խնդրել վարույթն իրականացնող մարմնին հետաձգել հարցաքննությունը՝ պարտավորվելով առողջությունը վերականգնվելուն պես ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմին՝ հարցաքննության:
Խորեն Անտոնյանը նույն դատավարական կարգավիճակում 2024 թվականի հունիսի 19-ին, ինչպես նաև 2025 թվականի փետրվարի 8-ին լրացուցիչ հարցաքննվել է: Վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից նշված հարցաքննությունների ընթացքում Խ.Անտոնյանին պարզաբանվել են տուժողի իրավունքները և պարտականությունները, վերջինս նախազգուշացվել է նաև ցուցմունք տալուց հրաժարվելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատասխանատվության մասին, որը հաստատվել է իր ստորագրությամբ, սակայն այն ժամանակ, երբ վարույթն իրականացնող մարմինը հարցադրում է ուղղել տուժողին դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ, վերջինս, ապօրինի՝ առանց որևէ օբյեկտիվ ենթադրության այն մասին, որ իր կողմից տրվելիք ցուցմունքը կարող է օգտագործվել իր դեմ, հրաժարվել է ցուցմունք տալուց և քննիչի հարցերին պատասխանելուց:

3. Դատաքննությամբ հետազոտված թույլատրելի ապացույցներ.
Մեղադրյալ Խորեն Անտոնյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել, և հրաժարվել է ցուցմունք տալուց։
(դատական նիստի արձանագրություն)
Հրապարակվել և հետազոտվել են հետևյալ գրավոր ապացույցները՝

ՀՀ ՔԿ Շենգավիթ վարչական շրջանի ավագ քննիչ Ն․Մարգարյանի կողմից կազմված առերևույթ հանցանքի մասին հաղորդումը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի մայիսի 31-ին, ժամը՝ 17:30-ին, Շենգավիթ ԲԿ-ից ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժին հաղորդում է ստացվել այն մասին, որ <<կտրած-ծակած վերք>> ախտորոշմամբ բուժօգնության է դիմել Խորեն Աշոտի Անտոնյանը։
Նույն օրը Շենգավիթ ԲԿ-ի բժիշկ Հ.Ա.Կյուրեղյանի կողմից տրվել է տեղեկանք առ այն, որ Խորեն Անտոնյանի մոտ առկա են կրծքավանդակի առաջային պատի շրջանում ձախից երկու ոչ թափանցող կտրած-ծակած վերք, կրծքավանդակի հետին ձախ կեսում առկա են երեք չթափանցող կտրած-ծակած վերքեր, ձախ այտ-ծնոտային շրջանում առկա է մեկ կտրած-ծակած վերք: Միաժամանակ տրվել է տեղեկանք այն մասին, որ վերջինս ժամը 19:30-ի սահմաններում գտնվում է վիրահատարանում, չի կարող պատասխանել հարցերի:
Հաղորդման առթիվ ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետով նախաձեռնվել է թիվ 11-0329-24 քրեական վարույթը:
Քրեական վարույթի նախաքննության ընթացքում որոշում է կայացվել Խորեն Աշոտի Անտոնյանին տուժող ճանաչելու մասին: Քրեական վարույթի նախաքննության ընթացքում հանձնարարվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնի համապատասխան աշխատակիցներին պարզելու դեպքի իրական հանգամանքները, հայտնաբերելու հանցագործություն կատարող անձին և հանցագործության գործիքը, որի շրջանակներում 05.06.2024թ. ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժնից ստացվել է հանձնարարության պատասխան այն մասին, որ ձեռնարկված օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների արդյունքում պարզվել է, որ Խորեն Անտոնյանին դանակահարել է <<Յոժ>> մականվամբ հայտնի Էդգար Աշոտի Ադամյանը /ծնվ.16.02.1985թ., բնակվում է Եղիշե Թադևոսյան փողոցի 12/2-րդ շենքի 18-րդ բնակարանում/:
Քրեական վարույթի նախաքննության ընթացքում փակ վկայով հարցաքննված Հակոբ Արսենի Հակոբյանը ցուցմունք է տվել այն մասին, որ <<դեպքի օրը Խորեն Անտոնյանը Եղիշե Թադևոսյան 12 շենքին հարակից վայրում պատահաբար հանդիպել է Յոժին, ում անունը Էդգար է, ով բնակվում է Եղիշե Թադևոսյան փողոցի 12/2 շենքում, որտեղ նրանց միջև առաջացել է վիճաբանություն՝ նախկինում ունեցած տարաձայնության վերաբերյալ, այն է՝ Խորենը տարբեր անձանց մոտ Յոժին անվանել է թմրամիջոց վաճառով /բառիկ/, ով էլ շրջապատում խոսել է, որ Խորենին տեսնելուն պես նրանից պատասխան է պահանջելու: Հիշյալ վիճաբանության ժամանակ Խորենը Յոժին առաջարկել է, որ իրենց խոսակցությանը ներկա գտնվի իր կողմից հրավիրված անձը, սակայն Յոժը հրաժարվել է և նրան դանակահարել: Յոժը դեպքից հետո իր շրջապատում տարածել է, որ Խորենից ստացել է իրեն բառիկ ասելու համար՝ նրան դանակահարելով>>:
2024 թվականի հունիսի 10-ին հսկող դատախազի կողմից որոշում է կայացվել Էդգար Աշոտի Ադամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2024 թվականի հունիսի 12-ին Էդգար Աշոտի Ադամյանը ձերբակալվել և ներկայացվել է վարույթն իրականացնող մարմին, որտեղ վերջինիս ներկայացվել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը, սակայն չի ընդունել իրեն առաջադրված մեղադրանքը՝ նշելով, որ ինքը որևէ առնչություն չունի հիշյալ դեպքի հետ, բացի այդ, օգտվելով իր դատավարական իրավունքից հրաժարվել է ցուցմունք տալ։
Վարույթի նախաքննության ընթացքում Խորեն Աշոտի Անտոնյանը, տուժողի դատավարական կարգավիճակում գտնվելով, շուրջ 3 անգամ կանչվել է հարցաքննության, վերջինիս պարզաբանվել է որպես տուժող ցուցմունք տալու իր պարտականության մասին, սակայն հրաժարվել ցուցմունք տալուց:
Այսպիսով՝ թիվ 11-0329-24 քրեական վարույթի նախաքննության ընթացքում հայտնաբերվել է նոր դեպք՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 503-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով՝ վկայի կամ տուժողի կողմից ցուցմունք տալուց ապօրինի հրաժարվելը ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործության դեպքի առնչությամբ:
Այսպիսով՝ ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 8-րդ, 41-րդ, 173-րդ և 177-րդ հոդվածներով, իմ լիազորությունների իրականացման ընթացքում, այն է՝ նախաքննություն կատարելիս հայտնաբերել եմ այլ ենթադրյալ հանցանք կատարելու փաստի վերաբերյալ դեպք, որին ողջամտորեն կարող է տրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 503-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված արարքներին համապատասխանելու նախնական իրավական գնահատական:
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 3-4):

Զննում կատարելու մասին 2025 թվականի մայիսի 6-ին կազմված արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննվել են տուժող Խորեն Անտոնյանի 2024 թվականի հունիսի 6-ի, հունիսի 19-ի և 2025 թվականի փետրվարի 8-ի հարցաքննությունների արձանագրությունները։ Թիվ 11-0329-24 քրեական վարույթով տուժող Խորեն Աշոտի Անտոնյանի ցուցմունքի արձանագրության և կից լազերային սկավառակի զննությամբ պարզվել է, որ 2024 թվականի հունիսի 6-ին՝ ժամը 17:47-ին, Շենգավիթ ԲԿ-ում կատարվել է Խորեն Անտոնյանի հարցաքննությունը: Տեսաձայնագրության սկզբում վարույթն իրականացնող քննիչի կողմից տուժող Խորեն Անտոնյանին պարզաբանվել է, որ նա իրավունք ունի ցուցմունք չտալու, եթե ողջամտորեն ենթադրում է, որ իր կողմից տրվող ցուցմունքը կարող է օգտագործվել իր կամ իր մերձավոր ազգականների դեմ, բացի այդ, միաժամանակ պարզաբանվել է, որ իր կողմից տրված ցուցմունքը կարող է օգտագործվել որպես ապացույց, իսկ սուտ ցուցմունք տալու համար նախազգուշացվել է համապատասխան պատասխանատվության մասին: Խորեն Անտոնյանը, հայտնելով, որ իրեն պարզաբանվել են իր իրավունքները, ցուցմունք է տվել այն մասին, որ վատ զգացողության պատճառով տվյալ պահին չի ցանկանում ցուցմունք տալ, սակայն պարտավորվել է առաջիկայում ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմին:
Տուժող Խորեն Աշոտի Անտոնյանի լրացուցիչ ցուցմունքի արձանագրության և կից լազերային սկավառակի զննությամբ պարզվել է, որ 2024 թվականի հունիսի 19-ին՝ ժամը 16:52-ին, ՀՀ ՔԿ Շենգավիթ վարչական շրջանի թիվ 9 աշխատասենյակում կատարվել է Խորեն Անտոնյանի լրացուցիչ հարցաքննությունը: Տեսաձայնագրության սկզբում վարույթն իրականացնող քննիչի կողմից տուժող Խորեն Անտոնյանին պարզաբանվել է, որ նա իրավունք ունի ցուցմունք չտալու, եթե ողջամտորեն ենթադրում է, որ իր կողմից տրվող ցուցմունքը կարող է օգտագործվել իր կամ իր մերձավոր ազգականների դեմ, բացի այդ, միաժամանակ պարզաբանվել է, որ իր կողմից տրված ցուցմունքը կարող է օգտագործվել որպես ապացույց, իսկ սուտ ցուցմունք տալու համար նախազգուշացվել է համապատասխան պատասխանատվության մասին: Խորեն Անտոնյանը, հայտնելով, որ իրեն պարզաբանվել են իր իրավունքները, ցուցմունք է տվել այն մասին, որ չի ցանկանում հանցագործության մասին հաղորդում տալ, չի ցանկանում դեպքի կապակցությամբ ցուցմունք տալ, քանի որ ենթադրում է, որ իր կողմից տրված ցուցմունքը կարող է օգտագործվել իր դեմ։
Տուժող Խորեն Աշոտի Անտոնյանի լրացուցիչ ցուցմունքի արձանագրության և կից լազերային սկավառակի զննությամբ պարզվել է, որ 2025 թվականի փետրվարի 8-ին՝ ժամը 12:20-ին, ՀՀ ՔԿ Շենգավիթ վարչական շրջանի թիվ 9 աշխատասենյակում կատարվել է Խորեն Անտոնյանի լրացուցիչ հարցաքննությունը: Տեսաձայնագրության սկզբում վարույթն իրականացնող քննիչի կողմից տուժող Խորեն Անտոնյանին պարզաբանվել է, որ նա իրավունք ունի ցուցմունք չտալու, եթե ողջամտորեն ենթադրում է, որ իր կողմից տրվող ցուցմունքը կարող է օգտագործվել իր կամ իր մերձավոր ազգականների դեմ, բացի այդ, միաժամանակ պարզաբանվել է, որ իր կողմից տրված ցուցմունքը կարող է օգտագործվել որպես ապացույց, իսկ սուտ ցուցմունք տալու համար նախազգուշացվել է համապատասխան պատասխանատվության մասին, վերջինիս պարզաբանվել են, որ իր դեմ նախաձեռնված քրեական վարույթ առկա չէ, միաժամանակ պարզաբանվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 503-րդ հոդվածով նախատեսված պատասխանատվության մասին: Խորեն Անտոնյանը, հայտնելով, որ իրեն պարզաբանվել են իր իրավունքները, ցուցմունք է տվել այն մասին, որ չի ցանկանում ցուցմունք տալ, քանի որ ենթադրում է, որ իր կողմից տրված ցուցմունքը կարող է օգտագործվել իր դեմ։
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 66-67):

Թիվ 11-0329-24 քրեական գործով տուժող Խորեն Անտոնյանի՝ 2024 թվականի հունիսի 6-ի հարցաքննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ հիշյալ օրը՝ ժամը 17։47-ից կատարվել է Խորեն Անտոնյանի՝ որպես տուժողի հարցաքննությունը։ Հարցաքննության թղթային եղանակով կազմված արձանագրության մեջ առկա է գրառում այն մասին, որ Խորեն Անտոնյանին պարզաբանվել է, որ նա պարտավոր չէ ցուցմունք տալ իր, ամուսնու, կամ մերձավոր ազգականների վերաբերյալ, նաև նախազգուշացվել է հարցերին ճշմարտացի պատասխանելու պարտականության մասին և ցուցմունք տալուց հրաժարվելու, սուտ ցուցմունք տալու, սուտ մատնություն կատարելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 476-րդ, 503-րդ և 504-րդ հոդվածներով սահմանված քրեական պատասխանատվության մասին։ Հիշյալ գրառման ներքևի հատվածում առկա է Խորեն Անտոնյանի ստորագրությունը։
Հարցաքննության թղթային եղանակով կազմված արձանագրության բովանդակությունը հետևյալն է՝ <<Խորեն Անտոնյանը հայտնեց, որ 06․06․2024 թվականին է տեղափոխվել պալատ վերակենդանացման բաժանմունքից, իրեն վատ է զգացել, ուստի չի ցանկանում տվյալ պահին վատ զգացողության պատճառով ցուցմունք տալ, պատասխանել հարցերին, սակայն պարտավորվում է առաջիկայում դուրս գրվելուն պես ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմին և տալ համապատասխան ցուցմունք>>։
Հարցաքննության արձանագրությունը ստորագրվել է քննիչի և հարցաքննվողի կողմից։
Հետազոտվել է նաև Խորեն Անտոնյանի հարցաքննության տեսաձայնագրությունը՝ դրանում և հարցաքննության թղթային եղանակով կազմված արձանագրությունում հակասություններ չկան:
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 23-25):

Թիվ 11-0329-24 քրեական գործով տուժող Խորեն Անտոնյանի՝ 2024 թվականի հունիսի 19-ի լրացուցիչ հարցաքննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում հիշյալ օրը՝ ժամը 16։52-ից մինչև 17։05-ն ընկած ժամանակահատվածում, կատարվել է Խորեն Անտոնյանի՝ որպես տուժողի լրացուցիչ հարցաքննությունը։ Հարցաքննության թղթային եղանակով կազմված արձանագրության մեջ առկա է գրառում այն մասին, որ Խորեն Անտոնյանին պարզաբանվել է, որ նա պարտավոր չէ ցուցմունք տալ իր, ամուսնու, կամ մերձավոր ազգականների վերաբերյալ, նաև նախազգուշացվել է հարցերին ճշմարտացի պատասխանելու պարտականության մասին և ցուցմունք տալուց հրաժարվելու, սուտ ցուցմունք տալու, սուտ մատնություն կատարելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 476-րդ, 503-րդ և 504-րդ հոդվածներով սահմանված քրեական պատասխանատվության մասին։ Հիշյալ գրառման ներքևի հատվածում առկա է Խորեն Անտոնյանի ստորագրությունը։ Հարցաքննությանը մասնակցել է փաստաբան Լիպարիտ Սիմոնյանը։
Հարցաքննության թղթային եղանակով կազմված արձանագրության բովանդակությունը հետևյալն է՝ <<Խորեն Անտոնյանը հայտարարեց, որ իրեն պարզաբանվել են իր իրավունքները և պարտականությունները, ուստի օգտվելով իր դատավարական իրավունքից հայտնեց, որ չի ցանկանում ցուցմունք տալ, պատասխանել հարցերին, չի ցանկանում ներկայացնել հանցագործության մասին հաղորդում, քանի որ ենթադրում է, որ իր կողմից տրված ցուցմունքը կարող է օգտագործվել իր դեմ։ Թեև պարտացվորվեց դեպքի վայրը մատնացույց անել, սակայն վատ զգացողության պատճառով պարտավորվեց մատնացույց անել դեպքի վայրը 22․06․2024թ․ առավոտյան>>։
Հարցաքննության արձանագրությունը ստորագրվել է քննիչի, հարցաքննվողի և հարցաքննությանը մասնակցած փաստաբանի կողմից։
Հետազոտվել է նաև Խորեն Անտոնյանի հարցաքննության տեսաձայնագրությունը՝ դրանում և հարցաքննության թղթային եղանակով կազմված արձանագրությունում հակասություններ չկան:
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 41-43):

Թիվ 11-0329-24 քրեական գործով տուժող Խորեն Անտոնյանի՝ 2025 թվականի փետրվարի 8-ի լրացուցիչ հարցաքննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ ՀՀ ՔԿ Երևան քաղաքի քննչական վարչության Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում հիշյալ օրը՝ ժամը 12։20-ից մինչև 12։26-ն ընկած ժամանակահատվածում կատարվել է Խորեն Անտոնյանի՝ որպես տուժողի հարցաքննությունը։ Հարցաքննության թղթային եղանակով կազմված արձանագրության մեջ առկա է գրառում այն մասին, որ Խորեն Անտոնյանին պարզաբանվել է, որ նա պարտավոր չէ ցուցմունք տալ իր, ամուսնու, կամ մերձավոր ազգականների վերաբերյալ, նաև նախազգուշացվել է հարցերին ճշմարտացի պատասխանելու պարտականության մասին և ցուցմունք տալուց հրաժարվելու, սուտ ցուցմունք տալու, սուտ մատնություն կատարելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքի 476-րդ, 503-րդ և 504-րդ հոդվածներով սահմանված քրեական պատասխանատվության մասին։ Հիշյալ գրառման ներքևի հատվածում առկա է Խորեն Անտոնյանի ստորագրությունը։ Հարցաքննությանը մասնակցել է փաստաբան Լիպարիտ Սիմոնյանը։
Հարցաքննության թղթային եղանակով կազմված արձանագրության բովանդակությունը հետևյալն է՝ <<Խորեն Անտոնյանը հայտարարեց, որ իրեն պարզաբանվել են իր իրավունքները և պարտականությունները, ուստի օգտվելով իր դատավարական իրավունքից, հայտնեց, որ չի ցանկանում ցուցմունք տալ, ողջամտորեն ենթադրելով, որ իր կողմից տրված ցուցմունքը կարող է օգտագործվել իր դեմ, միաժամանակ պարզաբանվեց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 503-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված պատասխանատվության մասին, որպեսզի պայմաններում Խորեն Անտոնյանը կրկին հրաժարեց ցուցմունք տալ՝ նույն պատճառաբանությամբ>>։
Հարցաքննության արձանագրությունը ստորագրվել է քննիչի, հարցաքննվողի և հարցաքննությանը մասնակցած փաստաբանի կողմից։
Հետազոտվել է նաև Խորեն Անտոնյանի հարցաքննության տեսաձայնագրությունը՝ դրանում և հարցաքննության թղթային եղանակով կազմված արձանագրությունում հակասություններ չկան:
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 48-50):

Զննում կատարելու մասին 2025 թվականի մայիսի 7-ին կազմված արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննվել են թիվ 11-0329-24 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը, թիվ 11-0329-24 քրեական վարույթով Խորեն Անտոնյանին տուժող ճանաչելու և վերջինիս իրավունքներն ու պարտականությունները պարզաբանելու մասին արձանագրությունը, փորձագետի թիվ 1418/5 եզրակացությունը։ Հիշյալ փաստաթղթերի զննությամբ պարզվել է, որ 2024 թվականի մայիսի 31-ին՝ ժամը 20:59 րոպեին, էլեկտրոնային եղանակով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետի հատկանիշներով նախաձեռնվել է քրեական վարույթ հետևյալի մասին՝
2024 թվականի մայիսի 31-ին՝ ժամը 17:30-ին, Շենգավիթ ԲԿ-ից ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժին հաղորդում է ստացվել այն մասին, որ <<կտրած- ծակած վերք>> ախտորոշմամբ բուժօգնության է դիմել Խորեն Աշոտի Անտոնյանը:
Նույն օրը Շենգավիթ ԲԿ-ի բժիշկ Հ.Ա.Կյուրեղյանի կողմից տրվել է տեղեկանք առ այն, որ Խորեն Անտոնյանի մոտ առկա են կրծքավանդակի առաջային պատի շրջանում ձախից երկու ոչ թափանցող կտրած-ծակած վերք, կրծքավանդակի հետին ձախ կեսում առկա են երեք չթափանցող կտրած-ծակած վերքեր, ձախ այտ-ծնոտային շրջանում առկա է մեկ կտրած-ծակած վերք: Միաժամանակ տրվել է տեղեկանք այն մասին, որ վերջինս ժամը 19:30-ի սահմաններում գտնվում է վիրահատարանում, չի կարող պատասխանել հարցերի:
Խորեն Աշոտի Անտոնյանին տուժող ճանաչելու մասին և որպես տուժող վերջինիս իրավունք պարտականություն պարզաբանելու մասին արձանագրության զննությամբ պարզվել է, որ Խորեն Անտոնյանին պարզաբանվել է, որ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 50-րդ հոդվածի՝ տուժողը պարտավոր է ցուցմունք տալ, որը ոչ թե իրավունք է, այլ պարտականություն, որը չկատարելու դեպքում գործում է օրենքով ամրագրված պատասխանատվություն:
Դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացության զննությամբ պարզվել է, որ Խորեն Անտոնյանի մարմնական վնասվածքները, ըստ ներկայացված բժշկական փաստաթղթի պատճենի տվյալների՝ հեմոպնևմոթորաքսով զուգորդված կրծքավանդակի ձախ կեսի, 5-րդ միջկողային տարածության ծակած-կտրած, թափանցող, ձախստործնոտային և վերանրակային շրջաններում մեկական, ձախ թիակային շրջանում թվով երեք ծակած-կտրած, չթափանցող վերքերի ձևով, հասցվել են սուր ծակող-կտրող գործիքով/ներով/, կարճ ժամանակահատվածի ընթացքում, հնարավոր է նշված ժամկետում, հնարավոր չէ վայր ընկնելու արդյունքում, և պատճառվել է առողջությանը ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող: Ինչ վերաբերվում է մարմնական վնասվածքների ծանրության աստիճանին առանձի–առանձին, ապա հեմոպնևմոթորաքսով զուգորդված կրծքավանդակի ձախ կեսի, 5-րդ միջկողային տարածության ծակած-կտրած, թափանցող վերքը, առանձին վերցրած, պատճառել է առողջությանը ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող, իսկ մնացած մարմնական վնասվածքները, առանձին-առանձին վերցրած, պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս՝ առողջության կարճատև քայքայումով: Ըստ ներկայացված հիվանդության պատմագրի պատճենի տվյալների՝ Խորեն Անտոնյանի մոտ նկարագրված բոլոր վերքերի վերքային խողովակներն ունեն նույն՝ դրսից ներս, կողմնայինից միջայնորեն ուղղությունը: Վերոնշյալ մարմնական վնասվածքները ստանալու պահին Խորեն Անտոնյանը ձախ ստործնոտային և վերանրակային, թիակային և կրծքավանդակի ձախ կեսի, 5-րդ միջկողային տարածության շրջաններով ուղղված է եղել դեպի ազդող սուր ծակող-կտրող գործիքի/ների/ շեղբի սուր ծայրը: Վերոնշյալ մարմնական վնասվածքները ստանալուց հետո Խորեն Անտոնյանը կարող էր կատարել ինքնուրույն գործողություններ՝ այդ թվում և տեղաշարժվել։
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 71-72):

Թիվ 11-0329-24 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի մայիսի 31-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 8-րդ կետի հատկանիշներով նախաձեռնվել է քրեական վարույթ։
Հաղորդման փաստական նկարագրի համաձայն՝ 2024 թվականի մայիսի 31-ին՝ ժամը 17:30-ին, Շենգավիթ ԲԿ-ից ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Շենգավիթի բաժին հաղորդում է ստացվել այն մասին, որ <<կտրած-ծակած վերք>> ախոտորոշմամբ բուժօգնության է դիմել Խորեն Անտոնյանը:
Նույն օրը Էրեբունի ԲԿ-ի բժիշկ Հ.Ա.Կյուրեղյանի կողմից տրվել է տեղեկանք առ այն, որ Խորեն Անտոնյանի մոտ առկա են կրծքավանդակի առաջային պատի շրջանում ձախից երկու ոչ թափանցող կտրած-ծակած վերք, կրծքավանդակի հետին ձախ կեսում առկա են երեք չթափանցող կտրած-ծակած վերքեր, ձախ այտ-ծնոտային շրջանում առկա է մեկ կտրած-ծակած վերք: Միաժամանակ տրվել է տեղեկանք այ մասին, որ վերջինս ժամը 19:30-ի սահմաններում գտնվում է վիրահատարանում, չի կարող պատասխանել հարցերի:
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 10-11):

<<Շենգավիթ>> բժշկական կենտրոն ՓԲԸ-ից ստացված 2024 թվականի հունիսի 4-ի տեղեկանքը, համաձայն որի՝ հիվանդի վիճակը գնահատվում է ծանր, ներկա պահին գտնվում է ԻԹԲ-բաժանմունքում։ Հեմոդինամիկան կայուն է։ Գիտակցությունը պարզ է, հարցերին պատասխանում է ադեկվատ։ Գանգատվում է հ/վ վերքերի ցավերից։ Ձախ պլևրալ խոռոչի դրենաժը միացված է պլևրովակին ակտիվ ռեժիմով։
Կլինիկական ախտորոշումը։ Կրծքավանդակի ձախ կեսի, 5-րդ միջկողային տարածության կտրած ծակած թափանցող վերք։ Ձախակողմյան պնևմոհեմոթորաքս, ձախ թոքի վնասում։ Ձախ վերանրակային շրջանում հարուսահոդային կտրած-ծակած չթափանցող վերք։ Ձախ թիակային շրջային 3 կտրած-ծակած չթափանցող վերքեր։ Ձախ ստործնոտային անցումով դեպի այտային շրջանի կտրած-ծակած չթափանցող վերք։ Վերքային արտաքին պրոֆուզ արյունահոսություն։ Վնասվածքային շոկ։
Տեղեկանքը ստորագրել են բուժող բժիշկ Ս․Մանուկյանը և բաժնի վարիչ Ա․Մանուկյանը։
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 18):

Թիվ 11-0329-24 քրեական վարույթով տուժող ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որի՝ ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ն․Մարգարյանը 2024 թվակաի մայիսի 31-ին որոշում է կայացրել Խորեն Աշոտի Անտոնյանին տուժող ճանաչելու վերաբերյալ։
2024 թվականի հունիսի 6-ին որոշումը ներկայացվել է տուժող Խորեն Անտոնյանին և վերջինիս պարզաբանվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 50-րդ հոդվածով նախատեսված իր իրավունքների ու պարտականությունների մասին։
Որոշման ներքևի հատվածում առկա է տուժող Խորեն Անտոնյանի ստորագրությունը։
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 19):

Տուժողի իրավունքների և պարտականությունների ծանոթացման մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ն․Մարգարյանը, 2024 թվակաի հունիսի 6-ին ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 8-րդ և 148-րդ հոդվածների պահանջներով, իր վարույթով քննվող թիվ 11-0329-24 քրեական վարույթով տուժող Խորեն Անտոնյանին պարզաբանել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 50-րդ հոդվածով նախատեսված նրա իրավունքների ու պարտականությունների էությունը, դրանցից օգտվելու կարգը։
Արձանագրությունը ստորագրվել է քննիչի և Խորեն Անտոնյանի կողմից։
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 20-21):

Փորձագետի թիվ 1418/հ եզրակացությունը, համաձայն որի՝ Խ.Անտոնյանի մարմնական վնասվածքները, ըստ ներկայացված բժշկական փաստաթղթի պատճենի տվյալների՝ հեմոպնևմոթորաքսով զուգորդված՝ կրծքավանդակի ձախ կեսի, 5-րդ միջկողային տարածության ծակած-կտրած, թափանցող, ձախ ստործնոտային և վերանրակային շրջաններում մեկական, ձախ թիակային շրջանում թվով երեք ծակած-կտրած, չթափանցող վերքերի ձևով, հասցվել են՝ սուր ծակող–կտրող գործիքով/ներով/, կարճ ժամանակահատվածի ընթացքում, հնարավոր է նշված ժամկետում, հնարավոր չէ վայր ընկնելու արդյունքում, և պատճառվել է առողջությանը ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող: Ինչ վերաբերվում է մարմնական վնասվածքների ծանրության աստիճանին առանձին-առանձին, ապա հեմոպնևմոթորաքսով զուգորդված կրծքավանդակի ձախ կեսի, 5-րդ միջկողային տարածության ծակած-կտրած, թափանցող վերքը, առանձին վերցրած, պատճառել է առողջությանը ծանր վնաս՝ կյանքին վտանգ սպառնացող, իսկ մնացած մարմնական վնասվածքները, առանձին-առանձին վերցրած, պատճառել են առողջությանը թեթև վնաս՝ առողջության կարճատև քայքայումով։ Ըստ ներկայացված հիվանդության պատմագրի պատճենի տվյալների՝ Խ.Անտոնյանի մոտ նկարագրված բոլոր վերքերի վերքային խողովակներն ունեն նույն՝ դրսից ներս, կողմնայինից միջայնորեն ուղղություն։ Վերոնշյալ մարմնական վնասվածքները ստանալու պահին Խ.Անտոնյանը՝ ձախ ստործնոտային և վերանրակային, թիակային և կրծքավանդակի ձախ կեսի, 5-րդ միջկողային տարածության շրջաններով ուղղված է եղել դեպի ազդող սուր ծակող-կտրող գործիքի/ների/ շեղբի սուր ծայրը։ Վերոնշյալ մարմնական վնասվածքները ստանալուց հետո, Խորեն Անտոնյանը կարող էր կատարել ինքնուրույն գործողություններ՝ այդ թվում և տեղաշարժվել:
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 44-47):

2025 թվականի մայիսի 6-ին և մայիսի 7-ին կայացված արտավարութային փաստաթղթեր ճանաչելու մասին որոշումները, համաձայն որոնց՝ թիվ 11-0329-24 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին արձանագրության, Խորեն Անտոնյանին տուժող ճանաչելու մասին որոշման, տուժողի իրավունքներն ու պարտականությունները պարզաբանելու մասին արձանագրության և փորձագետի թիվ 1418/5 եզրակացության պատճենները, ինչպես նաև թիվ 11-0329-24 քրեական վարույթով Խորեն Անտոնյանի հարցաքննությունների տեսաձայնագրությունները պարունակող լազերային սկավառակները ճանաչվել են արտավարութային փաստաթղթեր։
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 68-70, 73-75):

Պաշտպանի միջնորդությամբ հետազոտման ենթակա ապացույցների ծավալում ներառվել, ապա հիմնական դատալսումների փուլում հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները․

Խորեն Անտոնյանի կողմից թիվ 11167525 քրեական վարույթով ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ն․Մարգարյանին հասցեագրված հայտարարությունը, համաձայն որի՝ Խորեն Անտոնյանը հայտնել է, որ <<Իմ նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 503-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով, այն է՝ ցուցմունք տալուց ապօրինի հրաժարվելու համար։
Հայտարարում եմ, որ առաջադրված մեղադրանքում ես ինձ մեղավոր չեմ ճանաչում, քանի որ ցուցմունք չտալուց ես օգտվել եմ ՀՀ Սահմանադրությամբ և ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված ցուցմունք չտալու իմ իրավունքից։ Ես օբյեկտիվորեն ենթադրել եմ, որ ինձ մարմնական վնասվածք պատճառելու դեպքի հետ կապված ցանկացած ցուցմունք հետագայում կարող է օգտագործվել իմ դեմ։ Բնականաբար, եթե ես այդ դեպքի հետ կապված ցուցմունք տամ ինձ միանշանակորեն մեղադրանք կառաջադրվի։
Միևնույն ժամանակ հայտարարում եմ, որ հրաժարվում եմ ցուցմունք տալուց և հարցերին պատասխանելուց, պատրաստ եմ առերեսվել իմ դեմ վկայած ցանկացած անձի հետ։
Խնդրում եմ սույն հայտարարությունը կցել քրեական վարույթի նյութերին>>։
Հայտարարությունը կազմվել է 2025 թվականի ապրիլի 18-ին, այն ստորագրված է Խորեն Անտոնյանի կողմից։
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 62):

Թիվ 11-0329-24 քրեական վարույթով պաշտպանվող անձ <<Հակոբ Արսենի Հակոբյանի>>՝ 2024 թվականի հունիսի 5-ի հարցաքննության վերաբերյալ կազմված արձանագրությունը, համաձայն որի՝ պաշտպանվող անձ Հակոբ Հակոբյանը ցուցմունք է տվել, որ <<դեպքի օրը, Խորենը Եղիշե Թադևոսյան 12 շենքին հարակից պաստանցիայի մոտ պատահաբար հանդիպել է Յոժին, ում անունը Էդգար է, ով բնակվում է Եղիշե Թադևոսյան փողոցի 12/2 շենքում, որտեղ նրանց միջև առաջացել է վիճաբանություն՝ նախկինում ունեցած տարաձայնության վերաբերյալ, այն է՝ Խորենը տարբեր անձանց մոտ Յոժին անվանել է թմրամիջոց վաճառով /բառիկ/ ով էլ շրջապատում խոսել է, որ Խորենին տեսնելուն պես նրանից պատասխանել է պահանջելու: Հիշյալ վիճաբանության ժամանակ Խորենը Յոժին առաջարկել է, որ իրենց խոսակցությանը ներկա գտնվի իր կողմից հրավիրված անձը, սակայն Յոժը հրաժարվել է և նրան դանակահարել: Յոժը դեպքից հետո իր շրջապատում տարածել է, որ Խորենից ստացել է՝ իրեն բառիկ ասելու համար՝ նրան դանակահարելով>>։
(քրեական գործ, հատոր 1-ին, վ.է 14):

Թիվ 11-0329-24 քրեական վարույթով դեպքի վայրի զննություն կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի հունիսի 20-ին Խորեն Անտոնյանի և փաստաբան Լիպարիտ Սիմոնյանի մասնակցությամբ զննվել է դեպքի վայր հանդիսացող Երևան քաղաքի Բագրատունյաց պողոտայի 4-րդ նրբանցքի 38Ա հասցեի հարևանությամբ գտնվող տարածքը։ Զննության մասնակից Խորեն Անտոնյանը, մատնացույց անելով <<4-րդ նրբանցքի մետաղական տարածքը>> հայտարարել է, որ նշված վայրում է տեղի ունեցել դեպքը, սակայն, թե հստակ որ հատվածում, չի հիշում։ Վերջինիս կողմից մատնացույց արված վայրում առկա են եղել երկաթե և քարե կոնստրուկցիաներով պատրաստված ավտոտնակներ։ Դեպքի վայրի զննությամբ վարույթի համար էական նշանակություն ունեցող ոչինչ չի հայտնաբերվել։ Դեպքի վայրում տեսանկարահանող սարքեր չեն եղել։ Զննության մասնակիցները հայտարարություններ չեն արել։
Արձանագրությունը ստորագրել են քննիչը, զննության մասնակիցներ Խ․Անտոնյանը և Լ․Սիմոնյանը։
(քրեական գործ, հատոր 2-րդ, վ.է. 17-19)

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ փաստաթղթերը.

Խորեն Անտոնյանի վերաբերյալ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնից ստացված ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, համաձայն որի՝ վերջինս արարքը կատարելու պահին հանդիսացել է դատվածություն չունեցող անձ:
(քրեական գործ հատոր 2-րդ, վ.է 46-48):

4․ Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանը հաստատված է համարում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Մեղադրյալ Խորեն Անտոնյանը առանձնապես ծանր հանցագործության առնչությամբ ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում քննվող թիվ 11-0329-24 քրեական վարույթի շրջանակներում ունենալով տուժողի դատավարական կարգավիճակ, ապօրինի հրաժարվել է ցուցմունք տալուց՝ դրա համար քրեական պատասխանատվության մասին նախազգուշացված լինելու պայմաններում:
Այսպես՝
ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Երևան քաղաքի Շենգավիթ վարչական շրջանի քննչական բաժնում պատշաճ իրավական ընթացակարգով Խորեն Աշոտի Անտոնյանին ապօրինի կյանքից զրկվելու փորձի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 44-155-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով, որը նույն օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի ուժով իր բնույթով և հանրության համար վտանգավորության աստիճանով առանձնապես ծանր հանցանք է, քննվում է թիվ 11-0329-24 քրեական վարույթը: Նշված քրեական վարույթն իրականացնող քննիչի՝ 31.05.2024 թ.-ի որոշմամբ Խորեն Անտոնյանը ճանաչվել է տուժող, ով հարցաքննվել է հետվիրահատական փուլում և խնդրել վարույթն իրականացնող մարմնին հետաձգել հարցաքննությունը՝ պարտավորվելով առողջությունը վերականգնվելուն պես ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմին՝ հարցաքննության:
Խորեն Անտոնյանը նույն դատավարական կարգավիճակում 2024 թվականի հունիսի 19-ին, ինչպես նաև 2025 թվականի փետրվարի 8-ին լրացուցիչ հարցաքննվել է: Վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից նշված հարցաքննությունների ընթացքում Խ.Անտոնյանին պարզաբանվել են տուժողի իրավունքները և պարտականությունները, վերջինս նախազգուշացվել է նաև ցուցմունք տալուց հրաժարվելու համար ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատասխանատվության մասին, որը հաստատվել է իր ստորագրությամբ, սակայն այն ժամանակ, երբ վարույթն իրականացնող մարմինը հարցադրում է ուղղել տուժողին դեպքի հանգամանքների վերաբերյալ, վերջինս, ապօրինի՝ առանց որևէ օբյեկտիվ ենթադրության այն մասին, որ իր կողմից տրվելիք ցուցմունքը կարող է օգտագործվել իր դեմ, հրաժարվել է ցուցմունք տալուց և քննիչի հարցերին պատասխանելուց:
Այսպիսով, Դատարանը գործով ձեռք բերված յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը հիմնավոր համարելով եզրափակիչ դատական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, հիմնվելով ներքին համոզման վրա՝ գտնում է, որ մեղադրյալին վերագրվող արարքն ապացուցված է:
Ապացույցները, որոնց գնահատման արդյունքում Դատարանը մեղադրյալին վերագրվող արարքը համարում է ապացուցված, շարադրված են վերևում:

5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 86-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Քրեական վարույթում ապացույց են`
1) ձերբակալվածի ցուցմունքը.
2) մեղադրյալի ցուցմունքը.
3) տուժողի ցուցմունքը.
4) վկայի ցուցմունքը.
5) փորձագետի եզրակացությունը.
6) փորձագետի կարծիքը.
7) փորձագետի ցուցմունքը.
8) իրեղեն ապացույցները.
9) ապացուցողական և վարութային այլ գործողությունների արձանագրությունները.
10) արտավարութային փաստաթղթերը:
(…)>>:
Օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները, ներառյալ վարույթի մասնավոր մասնակիցների ներկայացրած ապացույցները համարվում են թույլատրելի, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգով հակառակը չի հաստատվել:
2. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված տվյալները, ինչպես նաև դրանց հիման վրա կատարված վարութային գործողությունների արդյունքով ձեռք բերված տվյալները ճանաչվում են անթույլատրելի և չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց:
3. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված են համարվում այն տվյալները, որոնք ձեռք են բերվել`
1) տվյալ քրեական վարույթն իրականացնելու, համապատասխան ապացուցողական կամ վարութային այլ գործողություն կատարելու իրավասություն չունեցող անձի կողմից.
2) բացարկման ենթակա անձի էական մասնակցությամբ, եթե նա իմացել է կամ ողջամտորեն պետք է իմանար վարույթին իր մասնակցությունը բացառող հանգամանքների առկայության մասին.
3) սույն օրենսգրքով նախատեսված ընթացակարգի խախտմամբ, եթե հնարավոր չէ դրա հետևանքը վերացնել այլ ապացուցողական գործողության պատշաճ կատարմամբ.
4) քննչական գործողության կատարման ընթացքում մեղադրյալի կարգավիճակ չունեցող անձից, որի նկատմամբ փաստացի իրականացվել է քրեական հետապնդում` առանց այդ մասին նրան պատշաճ ծանուցելու.
5) անհայտ աղբյուրից.
6) արդի գիտությանը հակասող մեթոդների կիրառմամբ:
4. Ապացույցներ ձեռք բերելիս էական են նաև այն խախտումները, որոնք դրսևորվել են մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների ոտնահարմամբ կամ քրեական վարույթի սկզբունքների խախտմամբ:
(…)
6. Պաշտպանի բացակայությամբ մեղադրյալի տված ցուցմունքները չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց, եթե մեղադրյալը դատարանում հրաժարվել է դրանցից:
(…)
9. Այն տվյալները, որոնք ստացվել են վարույթի հանրային մասնակցի թույլ տված` օրենքի պահանջների խախտմամբ, կարող են մեղադրյալի, նրա պաշտպանի կամ օրինական ներկայացուցչի միջնորդությամբ օգտագործվել որպես ապացույց, եթե այդ խախտմամբ չեն ոտնահարվել այլ անձի իրավաչափ շահերը: Այդպիսի ապացույցը կարող է օգտագործվել միայն ի շահ տվյալ մեղադրյալի:
(…)
11. Ապացույցների անթույլատրելիությունը, ինչպես նաև սույն հոդվածի 9-րդ մասով նախատեսված դեպքում օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված տվյալների օգտագործման հնարավորությունը որոշմամբ հաստատում է վարույթն իրականացնող մարմինը՝ վարույթի շահագրգիռ մասնակցի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ:
12. Անթույլատրելի ճանաչված ապացույցները պահվում են վարույթի նյութերում>>:
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Սարիբեկ Վարազդատի Հարությունյանի գործով 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԱՔԴ/0189/01/12 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ (...) ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում էական չեն կարող համարվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի այն խախտումները, որոնցով չեն սահմանափակվել դատավարության մասնակիցների` օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք չեն զրկվել, ինչպես նաև այն խախտումները, որոնք ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա չեն ազդել կամ չէին կարող ազդել: Այլ խոսքով` քննչական կամ այլ դատավարական գործողությունների կատարման ժամանակ թույլ տրված քրեադատավարական օրենսդրության խախտումները պետք է գնահատվեն` ելնելով դրանց բնույթից, ծանրությունից և վերոնշյալ գործողությունների արդյունքում ստացված ապացուցողական նյութի որակի և հավաստիության վրա դրանց ազդեցության աստիճանից: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելը` որպես իրավական հետևանք, պետք է տեղի ունենա միայն քրեադատավարական օրենսդրության էական խախտման առկայության պարագայում: Հակառակ դեպքում ապացույցների թույլատրելիության հարցին կցուցաբերվի ձևական մոտեցում, ինչն էլ կհանգեցնի ապացուցողական նյութի անտեղի կորստի (...)։
Թեև ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը հիշյալ նախադեպային դիրքորոշումն արտահայտել է 1998 թվականի հուլիսի 1-ին ընդունված ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով նախատեսված իրավանորմերի մեկնաբանման շրջանակում, սակայն նկատի ունենալով, որ ապացույցներն անթույլատրելի ճանաչելու սկզբունքը գործող քրեական դատավարության օրենսգրքի ընդունմամբ ըստ էության մնացել է նույնը, այն է՝ ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելու հիմքում պետք է դրվի քրեադատավարական օրենսդրության պահանջների էական խախտումը, Դատարանը գտնում է, որ մեջբերված որոշմամբ արտահայտված նախադեպային դիրքորոշումը վերաբերելի է նաև սույն դեպքին:
Վերը մեջբերված քրեադատավարական նորմերի և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո թույլատրելիության տեսանկյունից գնահատելով հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված և դատական ակտում շարադրված վերոգրյալ ապացույցները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել որևէ օբյեկտիվ տվյալ, որը հիմք կտար փաստելու, թե նշված ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում տեղ են գտել այնպիսի էական խախտումները, որոնք դրսևորվել են մարդու և քաղաքացու սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների ոտնահարմամբ կամ քրեական վարույթի սկզբունքների խախտմամբ, ինչպես նաև դրանք ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա։
Այլ խոսքով՝ վկայակոչված ապացույցները թույլատրելիության առումով կասկածի տակ առնելու հիմքերը բացակայում են, քանի որ դրանք ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, իսկ հակառակի մասին վկայող որևէ օբյեկտիվ տվյալ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 22-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Քրեական վարույթի համար նշանակություն ունեցող ցանկացած հանգամանք պետք է հաստատվի պատշաճ ապացույցների բավարար համակցությամբ:
2. Եզրափակիչ դատավարական ակտը պետք է հիմնվի հետազոտված ապացույցների ազատ և բարեխիղճ գնահատման վրա:
3. Մեղադրական դատավճռի հիմքում դրվող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած: Դատավճիռ կայացնելիս պետք է հաշվի առնվի անհրաժեշտ և հնարավոր ապացույցների բացակայությունը:
4. Վարույթն իրականացնող մարմինը պարտավոր է հանգամանորեն ստուգել ի պաշտպանություն մեղադրյալի բերված և պատշաճ ձևակերպված փաստարկները:
5. Հանցագործության համար անձի մեղավորության մասին հետևությունը չի կարող հիմնվել ենթադրությունների վրա. այն պետք է հաստատվի փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների ամբողջությամբ:
(…)>>:
Օրենսգրքի 105-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Յուրաքանչյուր ապացույց ենթակա է գնահատման՝ վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից:
2. Քննիչը, դատախազը, դատավորը, ղեկավարվելով քրեադատավարական օրենսդրությամբ, ներառյալ ապացուցման չափանիշների մասին վերաբերելի կանոններով, ապացույցները գնահատում են դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ:
3. Ոչ մի տվյալ նախապես հավաստի ապացույցի ուժ չունի: Դատավորը, ինչպես նաև քննիչը և դատախազը չպետք է կանխակալ վերաբերմունք դրսևորեն ապացույցներին, չպետք է դրանց որոշ մասին մյուսների նկատմամբ առավել կամ նվազ նշանակություն տան, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում դրանք չեն գնահատվել>>:
Խորեն Անտոնյանին վերագրվող արարքի ապացուցվածության վերաբերյալ իրավական վերլուծությունների համատեքստում Դատարանը հարկ է համարում մեջբերել ապացույցների գնահատման վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ մի շարք նախադեպային որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումներ, որոնք, Դատարանի գնահատմամբ, տեղի ունեցած օրենսդրական փոփոխությունների պայմաներում ևս վերաբերելի են քննարկվող հարցին:
Այսպես.
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը 2013 թվականի մայիսի 8-ի թիվ ԵԿԴ/0168/01/12 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ ապացույցների գնահատումը կատարվում է ներքին համոզման հիման վրա: Ներքին համոզմունքը, որպես ապացույցների գնահատման արդյունք, բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ գործոնների անխզելի կապով. այն, մի կողմից, պետք է բխի հետազոտվող ապացույցների բավարար համակցությունից և հիմնվի դրանց վրա, իսկ մյուս կողմից, անկողմնակալ դիտորդի մոտ պետք է առաջացնի այն վստահությունը, որ ապացույցները հետազոտվել են արդարության բոլոր պահանջների պահպանմամբ:
Հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությունը որոշելու հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ: Մասնավորապես` իրացնելով օրենքի միատեսակ կիրառությունն ապահովելու իր սահմանադրական գործառույթը` Վճռաբեկ դատարանը հիշատակված դատական ակտում նախադեպային նշանակության իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել առ այն, որ գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում: Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքն անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում (...):
Արդյունքում՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում` <<հիմնավոր կասկածից վեր>> ապացուցողական չափանիշ ասելով՝ պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (...):
Սույն դեպքում գործով ձեռք բերված ապացույցները գնահատելով մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո՝ Դատարանը գալիս է հետևյալ եզրահանգման.
1․ ապացուցված է մեղադրյալ Խորեն Անտոնյանին վերագրվող փաստական հանգամանքը (արարքը),
2․ ապացուցված է Խորեն Անտոնյանին վերագրվող արարքի քրեական հակաիրավականությունը, այն նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 503-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով,
3․ ապացուցված է մեղադրյալ Խորեն Անտոնյանի կողմից այդ արարքը կատարելը,
4․ ապացուցված է մեղադրյալ Խորեն Անտոնյանի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ:
Նշված եզրահանգման համար հիմք է հանդիսանում հետևյալ վերլուծությունը.
ՀՀ Սահմանադրության 65-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<Ոչ ոք պարտավոր չէ ցուցմունք տալ իր, ամուսնու կամ մերձավոր ազգականների վերաբերյալ, եթե ողջամտորեն ենթադրելի է, որ այն հետագայում կարող է օգտագործվել իր կամ նրանց դեմ: Օրենքը կարող է սահմանել ցուցմունք տալու պարտականությունից ազատվելու այլ դեպքեր>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 503-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Վկայի կամ տուժողի կողմից ցուցմունք տալուց ապօրինի հրաժարվելը, փորձագետի կողմից առանց հարգելի պատճառների եզրակացություն կամ կարծիք տալուց հրաժարվելը կամ թարգմանի կողմից առանց հարգելի պատճառների թարգմանություն կատարելուց հրաժարվելը՝ դրա համար քրեական պատասխանատվության մասին նախազգուշացված լինելու դեպքում՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ` առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով:
2. Սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքը, որը կատարվել է՝
1) շահադիտական դրդումներով կամ
2) ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործության առնչությամբ՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ ազատության սահմանափակմամբ` առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ` մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
3. Անձը ենթակա չէ քրեական պատասխանատվության իր, ամուսնու կամ մերձավոր ազգականի վերաբերյալ ցուցմունք տալուց հրաժարվելու համար, եթե ողջամտորեն ենթադրելի է, որ այն հետագայում կարող է օգտագործվել իր կամ նրանց դեմ>>:
Քննարկվող հանցագործությունը ոտնձգում է արդարադատության շահերի դեմ։
Ցուցմունք տալուց վկայի կամ տուժողի հրաժարվելու հանրային վտանգավորությունը կայանում է նրանում, որ դա էապես խոչընդոտում է գործով ճշմարտության բացահայտմանը, արդարադատության իրականացմանը։
Օբյեկտիվ կողմից քննարկվող հանցակազմը դրսևորվում է վկայի կամ տուժողի կողմից տվյալ գործի կապակցությամբ իրենց հայտնի հանգամանքների մասին քննչական մարմիններին կամ դատարանին տեղեկություններ տալուց հրաժարվելու մեջ: Ցուցմունք տալուց հրաժարվելը դրսևորվում է անգործությամբ և կարող է լինել բացահայտ կամ քողարկված: Բացահայտ հրաժարվելու դեպքում հանցավորն ուղղակի հայտնում է, որ ինքը ցուցմունք չի տալու: Քողարկված հրաժարվելու դեպքում հանցավորը ցուցմունք չի տալիս` տարբեր պատճառաբանություններ բերելով` չի տեսել, տեղյակ չէ, չի հիշում և այլն: Ցուցմունք տալուց հրաժարվելն իրականացվում է գրավոր կամ բանավոր ձևով: Բանավոր ձևի դեպքում հրաժարման փաստը պետք է ամրագրվի արձանագրության մեջ: Քննարկվող հանցագործությունն ավարտված է համարվում հրաժարման պահից (հետագայում ցուցմունք տալը հաշվի է առնվում միայն պատասխանատվության անհատականացման ժամանակ):
Սուբյեկտիվ կողմից քննարկվող հանցակազմը բնութագրվում է ուղղակի դիտավորությամբ․ հանցավորը գիտակցում է, որ հրաժարվում է ցուցմունք տալ իրեն հայտնի հանգամանքների վերաբերյալ։ Հանցագործության շարժառիթներն ու նպատակները արարքի որակման համար նշանակություն չունեն։
Հանցագործության սուբյեկտը հատուկ է՝ այդպիսին հանդիսանում է օրենքով սահմանված կարգով վկայի կամ տուժողի դատավարական կարգավիճակ ստացած անձը, որի 16 տարին արարք կատարելիս լրացել է։
Ընդ որում՝ հարկ է արձանագրել, որ քրեական պատասխանատվության ենթակա չէ այն վկան կամ տուժողը, որը հրաժարվում է ցուցմունք տալ իր, իր ամուսնու կամ մերձավոր ազգականի դեմ (միևնույն ժամանակ նշված անձինք ենթակա են քրեական պատասխանատվության սուտ ցուցմունք տալու համար, եթե համաձայնվել են ցուցմունք տալ իրենց կամ իրենց ամուսնու կամ մերձավոր ազգականի դեմ, բայց դիտավորությամբ՝ իրականությանը չհամապատասխանող տեղեկություններ են հաղորդում):
Անդրադառնալով ցուցմունք տալու պարտականությունից ազատ լինելու հանգամանքին՝ Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է գնահատել որպես անձի սուբյեկտիվ իրավունք, որի իրականացումը թողնված է նրա հայեցողությանը: Նշված իրավունքի առկայությունը բացառում է անձին ցուցմունք տալ պարտավորեցնելը:
Այս սկզբունքը, չնայած ուղղակի ամրագրված չէ Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին եվրոպական կոնվենցիայում, սակայն Եվրոպական դատարանն իր բազմաթիվ նախադեպային որոշումներում այն քննարկել է 6-րդ հոդվածի շրջանակներում՝ որպես արդար դատական քննության իրավունքի մաս: Այսպես, Funke v France (1993 թ.) գործով, որի էությունն այն էր, որ դիմողը հրաժարվել էր ներկայացնել իրավաբանական բնույթի փաստաթղթեր, որոնք չէին հայտնաբերվել օրինական խուզարկությամբ, և տուգանվել էր դրա համար, Եվրոպական դատարանը գտել է, որ իր դեմ ցուցմունք չտալը և դրա հետ միասին լռելու իրավունքը արդար դատական քննության իրավունքի մասն են: Եվրոպական կոնվենցիայի 6–րդ հոդվածի 1-ին կետի՝ լռելու և իր դեմ ցուցմունք չտալու իրավունքը նպաստում է կանխելու քրեական հետապնդումն այն ապացույցների հիման վրա, որոնք ձեռք են բերվել անձի կամքին հակառակ:
Հարկ է նկատել, որ ՀՀ Սահմանադրական դատարանը ՍԴՈ-1282 որոշմամբ արձանագրել է, որ <<(...) Ցուցմունք տալու պարտականությունից ազատվելու և անմեղության կանխավարկածի իրավունքներն ուղղակի կամ անուղղակի ամրագրված են նաև մի շարք միջազգային իրավական փաստաթղթերում: Մասնավորապես` Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի 11-րդ հոդվածը, Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագրի 14-րդ հոդվածի 2-րդ մասը, Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 2-րդ մասն ամրագրում են անմեղության կանխավարկածի իրավունքը: Հարկ է նշել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը Saunders v. The United Kingdom (Application no. 19187/91) գործով իր 1996 թվականի դեկտեմբերի 17-ի վճռում արտահայտել է այն դիրքորոշումը, համաձայն որի` թեև լռելու իրավունքը և դրա բաղադրատարր հանդիսացող՝ իր դեմ ցուցմունք չտալու իրավունքը Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածում հիշատակված չեն, այնուամենայնիվ, դրանք հանդիսանում են հանրաճանաչ միջազգային չափորոշիչներ, որոնք ընկած են արդար դատաքննության հիմքում: Նույն վճռում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը նաև եզրահանգել է, որ լռելու իրավունքը սերտ փոխկապակցված է անմեղության կանխավարկածի հետ:
ՀՀ սահմանադրական դատարանը ևս իր որոշումներում անդրադարձել է ցուցմունք տալու պարտականությունից ազատվելու և անմեղության կանխավարկածի սահմանադրական իրավունքների լիարժեք իրացման երաշխավորվածության և ապահովման խնդիրներին:
Սույն գործի շրջանակներում սահմանադրական դատարանն անհրաժեշտ է համարում վկայակոչել իր` 2010 թվականի մարտի 30-ի ՍԴՈ-871 որոշման մեջ արտահայտած, մասնավորապես, հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. <<... անմեղության կանխավարկածի սկզբունքը՝ նպատակ ունենալով պաշտպանել անձին հանիրավի մեղադրանքից, միաժամանակ չի կարող բացառել իրավասու մարմնի կողմից նրան քրեական հանցագործության մեջ կասկածելու հանգամանքը՝ մինչև այն պահը, երբ այդ կասկածներն այդ մարմնի իրավաչափ գործողությունների արդյունքում հնարավոր չի եղել հիմնավորվել>>:
ՀՀ սահմանադրական դատարանն արձանագրում է, որ ցուցմունք տալու պարտականությունից ազատվելու և անմեղության կանխավարկածի սահմանադրական իրավունքների իրացման իրավական երաշխիքներն օրենսդիրն ապահովել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով, մասնավորապես՝ <<Անմեղության կանխավարկածը>> վերտառությամբ 17-րդ հոդվածով և <<Ցուցմունք տալու պարտականությունից ազատ լինելը>> վերտառությամբ 218-րդ հոդվածով: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանվում են վերոհիշյալ իրավունքների իրացման ապահովման այլ երաշխիքներ ևս: Մասնավորապես, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով ցուցմունքներ տալը կամ ցուցմունքներ տալուց (...) հրաժարվելն ամրագրվել են որպես (...) մեղադրյալի (...) իրավունքներ: Բացի դրանից, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով սահմանվում է (...) վկային իր, ամուսնու կամ իր մերձավոր ազգականների դեմ չվկայելու իր իրավունքի մասին առերեսման սկզբում քննիչի կողմից նախազգուշացնելու (...) և իր, ամուսնու կամ մերձավոր ազգականների դեմ վկայելուց հրաժարվելու նրա իրավունքը հարցաքննությունից առաջ նախագահողի կողմից պարզաբանելու (...) իրավական պահանջները: Պետք է նշել նաև, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի՝ <<Ցուցմունք տալուց հրաժարվելը>> վերտառությամբ 339-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանվում է, որ՝ <<Իր, ամուսնու կամ մերձավոր ազգականի դեմ ցուցմունք տալուց հրաժարված անձն ազատվում է քրեական պատասխանատվությունից>>: (...)>>։
Վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումների ներքո Դատարանը, անդրադառնալով տուժողի դատավարական կարգավիճակից բխող իրավունքների համատեքստում լռություն պահպանելու իրավական հնարավորության գաղափարին, արձանագրում է, որ թեև տուժողի և վկայի առանձնահատկությունները դատավարական կարգավիճակի առումով տարբերվում են, այնուամենայնիվ, հիշյալ հարցի տեսանկյունից օրենսդիրը նշված անձանց համար սահմանել է, ի թիվս այլնի, ցուցմունք տալու պարտականություն, իսկ այդ պարտականությունից նահանջն արդարացված կարող է համարվել միայն այն դեպքում, երբ հաղորդած տվյալները ողջամտորեն ենթադրելի է, որ հետագայում կարող են օգտագործվել ցուցմունք տվող անձի (նրա ամուսնու կամ մերձավոր ազգականի) դեմ։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 50–րդ հոդվածի 2–րդ մասի համաձայն՝ տուժողը սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով իրավունք ունի՝
<<(․․․)
2) տալու ցուցմունք.
3) հրաժարվելու ցուցմունք տալուց կամ նյութեր տրամադրելուց, եթե ողջամտորեն ենթադրելի է, որ դրանք հետագայում կարող են օգտագործվել իր կամ իր ամուսնու կամ մերձավոր ազգականի դեմ.
(․․․)>>։
Ինչպես երևում է, օրենսդիրն արդարացված է համարել ոչ թե տուժողի կողմից ցանկացած իրադրության պայմաններում կամ ցանկացած տվյալ հաղորդելուց հրաժարվելու դրսևորումները, այլ արդարացված են նմանօրինակ այն դրսևորումները, երբ առկա են բավարար փաստեր՝ հավաստելու այն, որ օբյեկտիվորեն առկա է իրադրություն, երբ տուժողի տված ցուցմունքը հետագայում կարող է օգտագործվել նրա կամ նրա մերձավոր ազգականների դեմ, և այդ իրադրության պայմաններում տուժողը կարող է ունենալ ողջամիտ ենթադրություն, որ իր իսկ կողմից տրված ցուցմունքը հետագայում հնարավոր է օգտագործվի իր կամ իր մերձավոր ազգականների դեմ։
Նշվածից հետևում է, որ ենթադրության ողջամիտ լինելու հանգամանքի գնահատման չափանիշները չեն կարող մեկնաբանվել բացառապես տուժողի սուբյեկտիվ ընկալումների կամ պատկերացումների տեսանկյունից (թե ինչ է մտածում տուժողը կամ ինչ կարծիք ունի նա), այլ ողջամտության հանգամանքը հավաստելու համար նախ և առաջ կարևոր տարր է հանդիսանում քրեական վարույթով ձեռք բերված բավարար փաստական տվյալներից բխող օբյեկտիվ իրադրությունն առ այն, որ տուժողի սեփական ընկալումներն ունեն իրատեսական լինելու հիմքեր։
Այս իմաստով՝ ողջամտության մակարդակի գնահատման տեսանկյունից ելակետային նշանակություն ունի նաև, թե կոնկրետ որ դեպքով է տուժողը կանչվել հարցաքննության, վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից տրված հարցերն ունեն մերկացնող բնույթ, թե ոչ, տուժողի հաղորդած տվյալները կարող են ինքնուրույն կամ տրամաբանորեն փոխկապակցվել քրեական գործով առկա այլ փաստական տվյալների հետ և օգտագործվել նրա կամ նրա մերձավոր ազգականների դեմ, թե ոչ և այլն։
Մինչդեռ այն դեպքերում, երբ գործի քննության առարկայից հնարավոր չէ ողջամիտ եզրահանգումներ անել, որ տուժողի տված ցուցմունքը հետագայում կարող է օգտագործվել նրա կամ նրա մերձավոր ազգականների դեմ, և տուժողին տրվում են հարցեր, որոնց պատասխաները միտված են տուժողի խախտված իրավունքները վերականգնելուն, հանցագործությունը բացահայտելուն կամ տուժողի դեմ հանցավոր ոտնձգություն գործած անձին պատասխանատվության կանչելուն, միևնույն ժամանակ այդ հարցերն իրենցում չեն պարունակում տուժողին կամ նրա մերձավոր ազգականներին ինչ-որ բանում մերկացնելու տարրեր, ապա տուժողի կողմից ցուցմունք տալու պարտականությունից նահանջելը չի կարող արդարացված համարվել։ Հակառակ ցանկացած մեկնաբանություն ոչ թե ուղղակի կհանգեցնի իրավունքի չարաշահման՝ փաստացի ի չիքս դարձնելով տուժողի կողմից ընդհանուր առմամբ ցուցմունք տալու պարտականություն ունենալու հանգամանքը, այլև էական խոչընդոտներ կստեղծի ճշմարտության բացահայտման և արդարադատության իրականացման համար։
Սույն դեպքում գնահատման արժանացնելով մեղադրյալ Խորեն Անտոնյանին վերագրվող արարքի ապացուցված լինելու հարցը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ․
- թիվ 11-0329-24 քրեական վարույթը քննվել է Խորեն Անտոնյանին ենթադրաբար ապանելու փորձ կատարելու դեպքի առթիվ,
- Խորեն Անտոնյանն այդ վարութով ունեցել է տուժողի դատավարական կարգավիճակ, այսինքն, ունեցել է ցուցմունք տալու պարտականություն՝ բացառությամբ այն դեպքերի, երբ նրա տված ցուցմունքը կարող էր օգտագործվել իր կամ իր մերձավոր ազգականների դեմ,
- նախաքննությունն իրականացրած մարմինն այդ ամենի մասին պատշաճ կարգով պարզաբանել և ծանուցել է Խորեն Անտոնյանին, բացի այդ, ի թիվս այլնի՝ նախազգուշացրել է նաև ցուցմունք տալուց հրաժարվելու համար նախատեսված քրեական պատասխանատվության մասին,
- դրանից հետո, նախաքննությունն իրականացրած մարմինը ձեռնամուխ է եղել Խորեն Անտոնյանի հարցաքննությանը՝ առանց նրան կամ նրա մերձավոր ազգականին ենթադրյալ հանցանքի կատարման մեջ մերկացնելուն ուղղված հարցեր տալու,
- գործի հանգամանքներն ինքնին ամենևին չեն վկայել այն մասին, որ Խորեն Անտոնյանի ցուցմունքը հետագայում կարող էր օգտագործվել նրա կամ նրա մերձավոր ազգականների դեմ,
- այսինքն՝ այն պայմաններում, երբ չէր կարող ողջամտորեն ենթադրելի լինել, որ Խորեն Անտոնյանի կողմից տրված ցուցմունքը հետագայում կարող է օգտագործվել նրա կամ նրա մերձավոր ազգականների դեմ՝ Խորեն Անտոնյանը այդ հանգամանքի քողի ներքո 2024 թվականի հունիսի 19-ին և 2025 թվականի փետրվարի 8-ին հրաժարվել է ցուցմունք տալուց:
Դատարանի հիշյալ եզրահանգումը բխում է բացառապես հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված վերը թվարկված ապացույցներից։
Ինչ վերաբերում է պաշտպանական կողմի՝ վիճարկման առարկա դարձրած այն հանգամանքին, որ դեպքի ժամանակ տեղի է ունեցել վիճաբանություն, հետևաբար Խորեն Անտոնյանի տված ցուցմունքը հետագայում կարող էր նրա դեմ օգտագործվել, ապա հարկ է արձանագրել, որ դեպքի ժամանակ վիճաբանություն տեղի ունեցած լինելու մասին վկայող միակ փաստական տվյալն իրենում պարունակում է հենց պաշտպանական կողմի միջնորդությամբ հետազոտված պաշտպանվող անձ <<Հակոբ Արսենի Հակոբյանի>>՝ 2024 թվականի հունիսի 5-ի հարցաքննության վերաբերյալ կազմված արձանագրությունը, համաձայն որի՝ պաշտպանվող անձը տեղեկություններ է հայտնել այն մասին, որ Խորեն Անտոնյանը <<Յոժ>> մականվամբ անձի հասցեին ասել է, թե նա թմրամիջոց վաճառող է։ Դեպքի օրը <<Յոժ>>-ը Խորեն Անտոնյանից պարզաբանում է պահանջել, իսկ վերջինս <<Յոժ>>-ին առաջարկել է, որ խոսակցությանը ներկա գտնվի իր կողմից հրավիրված երրորդ անձը։ Մինչդեռ, <<Յոժ>>-ը հրաժարվել է, ապա դանակահարել է Խորեն Անտոնյանին։
Ստացվում է, որ պաշտպանվող անձի հայտնածի համաձայն՝ վիճաբանություն ասվածը վերաբերել է կոնֆլիկտի մասնակիցների կողմից խոսակցական մակարդակում միմյանցից պարզաբանումներ պահանջելուն, որպիսի հանգամանքը, առանձին վերցրած, չէր կարող անձին քրեական պատասխանատվության կանչելու անգամ առերևույթ հիմքեր պարունակել։
Հարկ է արձանագրել, որ Խորեն Անտոնյանը, սույն գործի դատաքննության ընթացքում ցուցմունք չտալով (ինչը, իհարկե, նրա իրավունքն էր), հավեվյալ որևէ տեղեկություն չի հայտնել վիճաբանության հանգամանքների վերաբերյալ, որը հնարավորություն կընձեռեր սպանության փորձի առթիվ քննվող վարույթով նրա կողմից ցուցմունք տալուց հրաժերվելը քիչ, թե շատ արդարացված համարել։ Մինչդեռ, արդեն իսկ վկայակոչված տվյալն ինքնին չի կարող վկայել այն մասին, որ առկա է եղել իրավիճակ, երբ կարող էր ողջամտորեն ենթադրելի լինել, որ Խորեն Անտոնյանի կողմից տրված ցուցմունքը հետագայում կարող էր օգտագործվել նրա դեմ։ Ընդ որում՝ այս դեպքում խոսքը ոչ թե չփարատված կասկածների մասին է, որոնք պետք է հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանվեն, այլ այն բանի մասին է, որ վերոգրյալ հանգամանքները հերքող որևէ փաստական տվյալ գործի քննության ընթացքում ձեռք չի բերվել։ Այլ կերպ՝ առկա չէ որևէ փաստական տվյալ, որը թույլ կտար ասել, թե Խորեն Անտոնյանն օբյեկտիվ հիմքեր է ունեցել կարծելու, որ իր կողմից տրված ցուցմունքը հետագայում կարող է օգտագործվել իր դեմ։
Ավելին՝ Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ անկախ ամեն ինչից՝ առնվազն իր գործողություններին չվերաբերող, այլ իր դեմ կատարված ոտնձգությանը վերաբերող հանգամանքների մասով (ով է դանակով հարվածներ հասցրել, քանի անգամ, մարմնի որ մասերին և այլն) Խորեն Անտոնյանը պարտավոր էր ցուցմունք տալ։
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Խորեն Անտոնյանի արարքն իրենում պարունակում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 503-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցակազմը։
Այսինքն՝ մեղադրյալին վերագրվող արարքն ապացուցված է։
Մեղադրյալ Խորեն Անտոնյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանցանք կատարած անձի պատժի հիմքը նրա մեղքն է:
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
(…)>>:
Նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները>>:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ>>:
Օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(…)
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ,
(…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք>>:
Համաձայն ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի՝ թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացրած որոշումներում ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Չնայած տեղի ունեցած օրենսդրական փոփոխություններին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ հիշատակված որոշումներով արտահայտված իրավական դիրքորոշումները չեն կորցրել իրենց արդիականությունը և կիրառելի են նաև սույն դեպքում:
Այսպիսով, Դատարանն արձանագրում է, որ պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, օրենսդիրը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը:
Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։
Միաժամանակ օրենսդիրը սահմանել է հստակ չափորոշիչներ, որոնցով դատարանը պետք է ղեկավարվի պատժատեսակ և պատժաչափ որոշելիս։ Պատժի տեսակը և չափը որոշելիս, ի թիվս այլնի՝ պետք է հաշվի առնել հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթը, հանցագործության եղանակը, մեղքի ձևը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքների առկայությունը, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության աստիճանը: Ազատությունից զրկելու հետ պատիժ նշանակելու դեպքում Դատարանը պետք է հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար՝ պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից։ Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման։ Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։
Պատժատեսակը և պատժաչափը որոշելիս պետք է քննարկման առարկա դարձնել նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով։
Վերոշարադրյալ իրավանորմերն ու իրավական դիրքորոշումները համադրելով սույն գործի փաստական հանգամանքների հետ՝ Դատարանը մեղադրյալ Խորեն Անտոնյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում․
- պատիժը նշանակելու պահին Խորեն Անտոնյանի խնամքին անչափահաս երեխայի գտնվելը (ըստ մեղադրյալի հայտարարության երեխան 1,5 տարեկան է)։
Դատարանն արձանագրում է, որ Խորեն Անտոնյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Դատարանը, որպես մեղադրյալ Խորեն Անտոնյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտարկում այն, որ վերջինիս արարքը կատարելու պահին դատվածություն չի ունեցել:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Խորեն Անտոնյանին վերագրվող արարքի հանրային վտանգավորությանը՝ Դատարանը նախ հարկ է համարում արձանագրել, որ արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ (…) արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…):
Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 2-րդ մասի՝ Խորեն Անտոնյանին վերագրվում է դիտավորությամբ կատարված ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն:
Հաշվի առնելով վերոգրյալ բոլոր հանգամանքները և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 55-րդ հոդվածների պահանջները, ինչպես նաև 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը, որի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ գործի փաստական հանգամանքները Դատարանին հնարավորություն են տալիս գալու հետևության, որ տվյալ դեպքում պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել մեղադրյալ Խորեն Անտոնյանի նկատմամբ հանցանքը կատարելու պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքի ձևով պատիժ նշանակելով՝ նկատի ունենալով, որ գործում առկա չեն տվյալներ հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Խորեն Անտոնյանի ստացած եկամտի վերաբերյալ:
Անդրադառնալով տուգանքի վճարման վերաբերյալ հարցին՝ Դատարանը փաստում է․
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
<<(...)
8․ Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ (…)
(…)>>:
Թեև մեղադրյալը, վիճարկելով իրեն ներկայացված մեղադրանքը, պատիժ նշանակելու կամ այն կրելու հանգամանքների վերաբերյալ լրացուցիչ դատալսումների ժամանակ ըստ էության դիրքորոշումներ չի հայտնել, սակայն հաշվի առնելով այն, որ մեղադրյալ Խորեն Անտոնյանը չունի մշտական աշխատանք, և նրա խնամքին է գտնվում անչափահաս երեխան՝ Դատարանը գտնում է, որ Խորեն Անտոնյանի նկատմամբ նշանակված պատժի՝ տուգանքի վճարման համար պետք է սահմանել 1 (մեկ) տարի վճարման ժամկետ:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Խորեն Անտոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Խորեն Անտոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների պահպանման և տնօրինման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ թիվ 11-0329-24 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին արձանագրության, Խորեն Անտոնյանին տուժող ճանաչելու մասին որոշման, տուժողի իրավունքներն ու պարտականությունները պարզաբանելու մասին արձանագրության և փորձագետի թիվ 1418/5 եզրակացության պատճենները, ինչպես նաև Խորեն Անտոնյանի հարցաքննությունների տեսաձայնագրությունները պարունակող լազերային սկավառակները պետք է պահել քրեական գործում:
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված մյուս հարցերի քննարկմանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այդպիսիք սույն գործով առկա չեն։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը՝

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Խորեն Աշոտի Անտոնյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 503-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ կետով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանքը՝ արարքը կատարելու պահին սահմանված նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 (երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Տուգանքի վճարման համար սահմանել 1 (մեկ) տարի ժամկետ։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Խորեն Աշոտի Անտոնյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, վերացնել։
Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ թիվ 11-0329-24 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին արձանագրության, Խորեն Անտոնյանին տուժող ճանաչելու մասին որոշման, տուժողի իրավունքներն ու պարտականությունները պարզաբանելու մասին արձանագրության և փորձագետի թիվ 1418/5 եզրակացության պատճենները, ինչպես նաև Խորեն Անտոնյանի հարցաքննությունների տեսաձայնագրությունները պարունակող լազերային սկավառակները պահել քրեական գործում:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան ստանալու օրվանից հետո` մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ