ԵԴ1/2309/01/25







Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«04» օգոստոսի 2025 թվական քաղաք Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ` ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆԻ
ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` ԳՈՀԱՐ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ
ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`
ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ ԴԱՎԻԹ ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆԻ
ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ ՅՈՒՐԻ ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ

«Աջափնյակ 1» նստավայրում, դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Յուրի Սամվելի Հակոբյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով (ծնված՝ 1993 թվականի նոյեմբերի 21-ին՝ Երևան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ՀԾՀ 31119930440, միջնակարգ կրթությամբ, չամուսնացած, դատված, աշխատում է «Հայր և որդի Երեմյաններ» ՍՊԸ-ում՝ որպես խոհարար, հաշվառված քաղաք Երևան, Դավթաշեն 4-րդ թաղամաս, 4Ա շենք, 1-ին բնակարան հասցեում, բնակվում է՝ քաղաք Երևան, Անդրանիկ Իոսիֆյան 8/2-րդ տուն հասցեում, որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը)։

1. Նկարագրական մաս.
2024 թվականի մայիսի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60-2100-24 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հունիսի 25-ին Յուրի Սամվելի Հակոբյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում։
2025 թվականի հունիսի 27-ին Յուրի Սամվելի Հակոբյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի հուլիսի 3-ին մեղադրական եզրակացությամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան են մուտքագրվել քրեական վարույթի նյութերը։
2025 թվականի հուլիսի 4-ին քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Վ․Ջիվանյանին, որով 2025 թվականի հուլիսի 8-ին ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումներ։
2025 թվականի հուլիսի 22-ին ավարտվել են հիմնական դատալսումները և Յուրի Սամվելի Հակոբյանի նկատմամբ կայացվել է մեղադրական վերդիկտ` Յուրի Սամվելի Հակոբյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, նույն օրն իրականացվել են լրացուցիչ դատալսումներ։

1.1. Մեղադրանքի փաստական նկարագրություն.
Յուրի Սամվելի Հակոբյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն արարքի համար, որ նա, զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից, հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարել է տրասնպորտային միջոց: Այսպես.
Յուրի Սամվելի Հակոբյանը 09.04.2024թ.-ին` ժամը 03:52-ին, Երևան քաղաքի Հովսեփյան փողոցում, «ՄԻՑՈՒԲԻՇԻ» մակնիշի 36 XU 583 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված և ոչ սթափ վիճակում, որի ընթացքում կանգնեցվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 3-րդ գումարտակի 2-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ՝ Վալոդյա Թադևոսյանի կողմից, որի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախման վերաբերյալ թիվ 8180405456 արձանագրությունը:

1.2. Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցներ.
Դատաքննությամբ հետազոտվել են հետևյալ ապացույցները՝
1.2.1. Մեղադրյալ Յուրի Սամվելի Հակոբյանը դատաքննության փուլում ցուցմունք է տվել, որ համաձայն է ներկայացված մեղադրանքի հետ, դեպքի օրը ընկերոջն է տեղափոխել տուն, քանի որ վերջինս շատ է հարբած եղել, գիշերը ժամը 4-ն է եղել, այդ պատճառով այլ՝ սթափ վարորդի չի կանչել, իսկ տաքսիին ընկերը չէր համաձայնվի, այդ է եղել իր կողմից ոչ սթափ վիճակում և տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված ավտոմեքենա վարելու պատճառը։ Ստուգաչափման ընթացքում խմածությունը ստուգվել է, սարքը ցույց է տվել 0,252 մգ/լ։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

1.2.2. Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված՝ Յուրի Սամվելի Հակոբյանի վարորդական վկայականի տվյալները, որի համաձայն՝ վարորդական վկայականի կարգավիճակը նշված է «Զրկված», սկիզբը՝ 29․05․2023թ․, ավարտը՝ 29․05․2026թ․։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 3/

1․2․3․ Սթափության վիճակի զննության արձանագրությունը, համաձայն որի Ալբերտ Հայրապետյանի արտաշնչած օդում ալկոհոլի պարունակությունը եղել է 0,252 մգ/լ։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 28/

1.2.4. Թիվ 113413 ստուգաչափման վկայականը, համաձայն որի Jupiter X/RP տեսակի 91100999 գործարանային համարի ալկոտեստերն ուժի մեջ է 2023 թվականի դեկտեմբերի 07-ից մինչև 2024 թվականի դեկտեմբերի 07-ը, չափման տիրույթը 0,000÷2,000 մգ/լ է։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, գ/թ 4/

1․2․5․ Տավուշի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2023 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ՏԴ/0172/01/22 դատավճիռը և այն ի կատար ածելու մասին կարգարդրությունը, որոնց համաձայն՝ Յուրի Սամվելի Հակոբյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում և որպես պատիժ է նշանակվել որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկելը՝ 3 /երեք/ տարի ժամկետով։ Դատավճիռը 2023 թվականի մայիսի 23-ին մտել է օրինական ուժի մեջ և հանձնվել կատարման։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 5-26/

1․2․6․ Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180405456 արձանագրությունը, որի համաձայն՝ 09․04․2024թ. ժամը 03։52-ին, Երևան քաղաքի Հայկ Հովհաննիսյան փողոցում տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված անձը՝ Յուրի Սամվելի Հակոբյանը, տրանսպորտային միջոցը վարել է ոչ սթափ վիճակում։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 27/

1․2․7․ Փաստաթղթի զննում կատարելու մասին արձանագրությունը և արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին որոշումը, համաձայն որոնց զննվել և արտավարութային փաստաթուղթ են ճանաչվել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդից ստացված Յուրի Սամվելի Հակոբյանի վերաբերյալ կազմված նյութերում առկա թիվ 8180105456 վարչական իրավախախտման արձանագրության պատճեն, թիվ 02059 զննման կտրոնի, թիվ 113413 ստուգաչափման վկայականի, Ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված քաղվածքի պատճենը, թիվ ՏԴ/0172/01/22 քրեական գործով Տավուշի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2023 թվականի ապրիլի 12-ի դատավճռի պատճենը և դատավոր Ա.Մարտիրոսյանի թիվ 40 ձևի կարգադրությունը։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 50-52, 54-56/

Լրացուցիչ դատալսումներում Դատարանը հետազոտել է նաև հետևյալ ապացույցները.
1.2.8. ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի կողմից տրված ձև 8 տեղեկանքը, դատվածության և հետախուզման առկայության հարցման ձև 8 և ձև 9 տեղեկանքները, որոնց համաձայն՝ Յուրի Սամվելի Հակոբյանը Տավուշի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2023 թվականի ապրիլի 12-ի դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքում և որպես պատիժ է նշանակվել որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկելը՝ 3 /երեք/ տարի ժամկետով։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, հատոր 1՝ գ/թ 62/

1.2.9. Պետական եկամուտների կոմիտեի շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի հարցվող ժամանակահատվածում Յուրի Սամվելի Հակոբյանի եկամտի վերաբերյալ տեղեկություններ չկան։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

1.2.10. Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման տվյալների շտեմարանի քաղվածքը, համաձայն որի Յուրի Սամվելի Հակոբյանի վերաբերյալ տեղեկություններ չկան։
/Տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

1.3. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Դատարանը, պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտելով սույն գործով ձեռք բերված ապացույցները և դրանք գնահատելով վերաբերելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, եզրահանգում է․ հաստատված է, որ մեղադրյալ Յուրի Սամվելի Հակոբյանը 09.04.2024թ.-ին` ժամը 03:52-ին, Երևան քաղաքի Հովսեփյան փողոցում, «ՄԻՑՈՒԲԻՇԻ» մակնիշի 36 XU 583 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված և ոչ սթափ վիճակում։ Մասնավորապես՝ մեղադրյալն իր ցուցմունքով նշել է, որ զրկված է եղել տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից և ալկոհոլ օգտագործած վիճակում մեղադրանքում նշված օրը վարել է ավտոմեքենա, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ արձանագրվել է մեղադրանքում նշված ժամանակահատվածում մեղադրյալի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը, սթափության զննության կտրոնով արձանագրվել է մեղադրյալի՝ տվյալ ժամանակ ոչ սթափ լինելու հանգամանքը, ՀՀ ոստիկանության ճանապարհային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրի հաշվառման շտեմարանից արտատպված քաղվածքով և Տավուշի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռով արձանագրվել է մեղադրյալի՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված լինելը։
Դատարանը հաստատված է համարում նաև, որ Յուրի Սամվելի Հակոբյանը, տվել է խոստովանական ցուցմունք և չի վիճարկել ներկայացված մեղադրանքը։

2. Պատճառաբանական մաս.
2.1. Քննարկելով մեղադրյալ Յուրի Սամվելի Հակոբյանին առաջադրված մեղադրանքի փաստակազմը հաստատված լինելու հանգամանքը և դրա իրավաբանական որակումը՝ Դատարանը պետք է պատասխանի հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյոք մեղադրյալին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքը).
բ) ապացուցված է արդյոք այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը.
գ) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը.
դ) ապացուցված է արդյոք մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ.
ե) դատապարտված մեղադրյալի արարքի նկատմամբ քրեական օրենսգրքի որ հոդվածը, հոդվածի մասը կամ կետն է ենթակա կիրառման։
2.1.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Դատարանը գտնում է, որ հետազոտված ապացույցներով հաստատվել է, որ մեղադրյալ Յուրի Սամվելի Հակոբյանը 09.04.2024թ.-ին` ժամը 03:52-ին, Երևան քաղաքի Հովսեփյան փողոցում, «ՄԻՑՈՒԲԻՇԻ» մակնիշի 36 XU 583 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված և ոչ սթափ վիճակում։
2.1.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
(…)»:
Նշված հանցակազմի օբյեկտը երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործումն ապահովող հասարակական հարաբերություններն են, օբյեկտիվ կողմը՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը: Սուբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ, իսկ սուբյեկտը 16 տարին լրացած անձն է։
Հաստատված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են բերված հանցակազմի հատկանիշներին, հետևաբար ապացուցված է արարքի քրեական հակաիրավականությունը։
2.1.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Հետազոտված ապացույցներով՝ մեղադրյալի ցուցմունքով, անձի սթափության վիճակի զննության, վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությամբ հաստատվել է, որ մեղադրյալ Յուրի Սամվելի Հակոբյանին վերագրված արարքը կատարվել է նրա կողմից։
2.1.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Քննարկվող հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ։ Այսինքն՝ հանցավորը գիտակցում է, որ տրանսպորտային միջոցը վարում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ կասեցված լինելու կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունենալու պայմաններում՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում, կամ հրաժարվում կամ խուսափում է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց։ Տվյալ դեպքում՝ մեղադրյալի ցուցմունքով, ՀՀ էլեկտրոնային կառավարման համակարգից արտատպված քաղվածքով և Տավուշի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռով հաստատվել է, որ նա գիտակցել է, որ զրկված լինելով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից՝ հարբած (ոչ սթափ) վիճակում վարել է տրանսպորտային միջոց, հետևապես հաստատվել է դատապարտված մեղադրյալ Յուրի Սամվելի Հակոբյանի մեղքը նրան վերագրված արարքի կատարման մեջ։
2.1.5. Անդրադառնալով «ե» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
Սույն գործի դատաքննությամբ պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում ապացուցված փաստական հանգամանքները համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նկարագրված դիսպոզիցիային։
2.2. Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ դատապարտված մեղադրյալ Յուրի Սամվելի Հակոբյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
ա) ապացուցված են արդյո՞ք Յուրի Սամվելի Հակոբյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
բ) Յուրի Սամվելի Հակոբյանը ենթակա է արդյո՞ք պատժի իր կատարած հանցանքի համար.
գ) ի՞նչ պատիժ պետք է նշանակվի Յուրի Սամվելի Հակոբյանի նկատմամբ.
դ) Յուրի Սամվելի Հակոբյանն արդյո՞ք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը.
2.2.1. Անդրադառնալով «ա» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝
(․․․)
10) հանցանք կատարած անձի մեղայականով ներկայանալը, հանցագործությունը, հանցագործության այլ մասնակցին բացահայտելուն, հանցագործությամբ ձեռք բերված գույքը որոնելուն, գործով ապացույց ձեռք բերելուն աջակցելը,
(․․․) 2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանք:»:
Տվյալ դեպքում Դատարանը, հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 1-ին մասի 10-րդ կետը՝ որպես Յուրի Սամվելի Հակոբյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում խոստովանական ցուցմունքներ տալը։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ են՝
1) հանցանքը դատվածություն ունեցող անձի կողմից կատարելը,
(․․․)։
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը որպես ծանրացնող հանգամանք չի կարող հաշվի առնել սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված այլ հանգամանքներ:
3. Եթե սույն հոդվածի 1-ին մասում նշված որևէ հանգամանք սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածով նախատեսված է որպես հանցագործության հատկանիշ, ապա դա չի կարող կրկին հաշվի առնվել որպես պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք:
4. Հանցագործությունների ռեցիդիվի դեպքում սույն օրենսգրքի 76-րդ հոդվածով սահմանված կանոններով պատիժ նշանակելիս սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված ծանրացնող հանգամանքը հաշվի չի առնվում որպես ծանրացնող հանգամանք:»։
Դատարանը մեղադրյալ Յուրի Սամվելի Հակոբյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանք է դիտում հանցանքը դատվածություն ունենալու պայմաններում կատարելը։ Միաժամանակ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ տվյալ դեպքում առկա չէ հանցագործությունների ռեցիդիվ, քանի որ Յուրի Հակոբյանի նկատմամբ նշանակվել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ (տե՛ս ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-րդ կետը)։
2.2.2. Անդրադառնալով «բ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Յուրի Սամվելի Հակոբյանին պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար նա ենթակա է պատժի իր կատարած հանցանքի համար։
2.2.3. Անդրադառնալով «գ» կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…):»:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ քրեական գործով արտահայտել է նաև հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…): Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա։ (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»: (տե՛ս Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման 39-րդ կետը)։
Անդրադառնալով արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Գ.Մադաթյանի վերաբերյալ քրեական գործով որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումները. «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Մադաթյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշման 14-15-րդ կետերը):
Վերը մեջբերված իրավական նորմերում և դիրքորոշումներում սահմանված չափանիշների համատեքստում անդրադառնալով Յուրի Սամվելի Հակոբյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելուն՝ Դատարանը հիմք է ընդունում հետևյալ հանգամանքները.
- մեղադրյալ Յուրի Սամվելի Հակոբյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես այն, որ նրան մեղսագրված է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն,
- հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը՝ խոստովանել է իր կողմից կատարած իրավախախտումը,
- պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող սույն դատավճռի 2.2.1 կետում նշված հանգամանքները:
Այսպիսով՝ Դատարանը, հաշվի առնելով վերոգրյալ հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալ Յուրի Հակոբյանի նկատմամբ պետք է նշանակել նրան վերագրվող հոդվածի սանկցիայով նախատեսված տուգանք պատժատեսակը՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի յոթապատիկի չափով։
«Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝ Հայաստանի Հանրապետությունում նվազագույն ամսական աշխատավարձը կազմել է 75․000 դրամ:
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Յուրի Սամվելի Հակոբյանին մեղսագրվող հանցանքը ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամսվա ընթացքում ստացած միջին ամսական եկամտի վերաբերյալ տեղեկություն առկա չէ, ուստի Դատարանը գտնում է, որ Յուրի Սամվելի Հակոբյանի նկատմամբ տուգանք պատժատեսակի չափը հաշվարկելիս որպես ելակետ պետք է ընդունել նրա կողմից հանցանք կատարելու պահին գործող Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանված նվազագույն աշխատավարձի չափը, այսինքն՝ 75.000 (յոթանասունհինգ հազար) ՀՀ դրամը։ Նշված պայմաններում նրա նկատմամբ տուգանքի ձևով նշանակվելիք պատժաչափը կազմում է 525․000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամ:
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Յուրի Սամվելի Հակոբյանը Տավուշի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2023 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ՏԴ/0172/01/22 դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 342-րդ հոդվածի 1-ին մասով և որպես պատիժ է նշանակվել որոշակի գործունեությամբ զբաղվելու՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկելը՝ 3 /երեք/ տարի ժամկետով, սակայն Յուրի Հակոբյանը պատիժն ամբողջությամբ չի կրել։ Այսինքն՝ Յուրի Հակոբյանն ունի չկրած պատիժ, ուստի մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասով, համաձայն որի․
«Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:»։
Ելնելով վերոգրյալից՝ Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով դատավճիռների համակցությամբ նշանակված պատժին պետք է լրիվ գումարել Տավուշի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2023 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ՏԴ/0172/01/22 դատավճռով նշանակված 3 (երեք) տարի ժամկետով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելու ձևով պատիժը և Յուրի Սամվելի Հակոբյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 525.000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամ և տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելը՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով։ Դատարանը միաժամանակ գտնում է, որ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելու պատժի սկիզբը պետք է հաշվել այն կրելու սկզբից՝ ի կատարումն ՏԴ/0172/01/22 դատավճռի։
2.2.4. Անդրադառնալով «դ» կետով բարձրացված հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Յուրի Սամվելի Հակոբյանը պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը: Միաժամանակ հաշվի առնելով, որ մեղադրյալ Յուրի Սամվելի Հակոբյանը չի առարկել տուգանք պատժատեսակին, սակայն նշել է, որ չի աշխատում, ի վիճակի չէ նշանակված տուգանքն անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել, և միջնորդել է թույլատրել այն վճարել մեկ տարվա ընթացքում, ուստի Դատարանը, հաշվի առնելով այդ հանգամանքները, թույլատրելի է համարում նրա կողմից տուգանքը մաս առ մաս վճարելը՝ 1 տարի ժամկետում:
2.3. Նկատի ունենալով, որ սույն քրեական գործով գույքային հայցի, գույքի արգելադրման, վարութային ծախսերի, իրեղեն ապացույցների վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
2.4. Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 99-րդ հոդվածի կարգավորումներով, գտնում է, որ քրեական գործով ապացույցները պետք է թողնել քրեական գործի նյութերում։
2.5. Անդրադառնալով մեղադրյալ Յուրի Սամվելի Հակոբյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցին՝ բացակայելու արգելքին, Դատարանը գտնում է, որ մինչև սույն դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելն այն պետք է թողնել անփոփոխ՝ դատական ակտի հնարավոր բողոքարկման դեպքում մեղադրյալի դատավարական պարտականությունների պատշաճ կատարումն ապահովելու համար:
2.6. Սույն դատական ակտը կայացնելիս Դատարանը ղեկավարվում է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 99-րդ, 276-րդ, 347-350-րդ հոդվածներով։

3. Եզրափակիչ մաս.
Ելնելով վերոգրյալից` Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Յուրի Սամվելի Հակոբյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցագործության կատարման մեջ և նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ տուգանք՝ հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի յոթապատիկի չափով՝ 525.000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամ։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 1-ին մասի կանոններով դատավճիռների համակցությամբ նշանակված պատժին լրիվ գումարել Տավուշի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2023 թվականի ապրիլի 12-ի թիվ ՏԴ/0172/01/22 դատավճռով նշանակված 3 (երեք) տարի ժամկետով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելու ձևով պատիժը և Յուրի Սամվելի Հակոբյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 525.000 (հինգ հարյուր քսանհինգ հազար) ՀՀ դրամ և տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելը՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով։
Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկելու պատժի կրման սկիզբը հաշվել այն կրելու սկզբից (նակտի է առնվում ՏԴ/0172/01/22 դատավճռով նշանակված պատժի կատարման սկիզբը)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 8-րդ մասի կանոններով Յուրի Սամվելի Հակոբյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքի վճարման համար սահմանել 1 (մեկ) տարի ժամկետ և թույլատրել տուգանքը վճարել մաս առ մաս՝ յուրաքանչյուր ամիս հավասարաչափ վճարելու կարգով:
Յուրի Սամվելի Հակոբյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատական ակտն ուժի մեջ մտնելուց հետո քրեական գործով ապացույցները թողնել քրեական գործի նյութերում։
Դատավճիռը վերաքննության կարգով կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` դատական ակտն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ ՎԱՀԵ ՋԻՎԱՆՅԱՆ