ԵԴ1/2295/01/25




Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան)՝

Նախագահող դատավոր Հ.Ավագյան
Քարտուղարությամբ` Մ.Թովմասյանի
Մասնակցությամբ՝
Հանրային մեղադրող Վ.Ղազարյանի
Պաշտպաններ Հ.Շահումյանի, Մ.Շահգալդյանի
Մեղադրյալ Գ.Թելյանի

2025 թվականի դեկտեմբերի 4-ին, դռնբաց դատական նիստում, Երևան քաղաքում, քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի`
Գուրգեն Ռաֆայելի Թելյանի՝ (ծնված՝ 1984 թվականի փետրվարի 1-ին Հոկտեմբերյան քաղաքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին երկու անչափահաս երեխա, աշխատում է «Նատալ Քեյս» ՍՊԸ-ում՝ որպես հղկող, դատվածություն չունեցող, հաշվառված և բնակվում է Երևան քաղաքի Անդրանիկի փողոցի 121-րդ շենքի 50-րդ բնակարանում) հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը,

ՊԱՐԶԵՑ

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի մայիսի 19-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության 3-րդ վարչության ավագ քննիչ Խ.Մելիքսեթյանի կողմից նախաձեռնվել է թիվ 84115025 քրեական վարույթը` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով:
Նույն օրը Գուրգեն Ռաֆայելի Թելյանը ձերբակալվել է:

ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Վ.Ղազարյանի 2025 թվականի մայիսի 20-ի որոշմամբ՝ Գուրգեն Թելյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 1-ին մասով։
2025 թվականի մայիսի 22-ին Գուրգեն Թելյանը ձերբակալումից ազատ է արձակվել և նույն օրը նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի հունիսի 24-ին որոշում է կայացվել քրեական վարույթից Գուրգեն Թելյանի վերաբերյալ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 1-ին մասով մաս անջատելու վերաբերյալ, որի շնորհվել է թիվ 84118125 քրեական վարույթի համարը:
2025 թվականի հուլիսի 2-ին վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել են Դատարան, որտեղ գործին շնորհվել է ԵԴ1/2295/01/25 համարը:
2025 թվականի հուլիսի 7-ին Դատարանի դատավոր Հ.Ավագյանը որոշում է կայացրել վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2025 թվականի հոկտեմբերի 29-ին Դատարանը Գուրգեն Ռաֆայելի Թելյանի նկատմամբ կայացրել է արդարացման վերդիկտ։

2. Մեղադրանքի փաստական և իրավական հիմնավորումները.
Գուրգեն Ռաֆայելի Թելյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ «(․․․) նա օժանդակել է Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի մաքսանենգությանը:
Այսպես․
Մեծ Բրիտանիայի թագավորությունում բնակվող ինքնությունը չպարզված անձը, քննությամբ դեռևս չպարզված հանգամանքներում ձեռք է 0,26 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց ու օգտագործելով ՀՀ առաքելու նպատակով Գուրգեն Թելյանի կողմից տրամադրված անձնական տվյալները, հիշյալ թմրամիջոցները «DABWOODS CA» լատինատառ գրառմամբ էլեկտրոնային ծխամորճով տեղադրել է առաքանու արկղում և միջազգային փոստային առաքմամբ՝ RN715370942GB նույնականացման համարի առաքանիով, ուղարկել է ՀՀ:
2025 թվականի մայիսի 19-ին ՀՀ ՊԵԿ ՄԴՊՎ ՕՀ բաժնի աշխատակիցները, ՀՀ ՊԵԿ ԷԱՕՏԻՓ վարչության էլեկտրոնային առևտրի և փոստային փոխադրումների սպասարկման և հսկողության աշխատակիցների հետ համատեղ զննման են ենթարկել «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի միջոցով Գուրգեն Թելյանի անվամբ Մեծ Բրիտանիայից ՀՀ ներմուծված RN715370942GB առաքանին, որի արդյունքում բացի անձնական իրերից, հայտնաբերվել է պոլիէթիլենային փաթեթ՝ «DABWOODS CA» գրառմամբ նարնջագույն էլեկտրոնային ծխամորճի պարունակությամբ, լցված 0,26 գրամ քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց։
Գուրգեն Թելյանը տեղեկանալով, որ առաքանին գտնվում է հիշյալ փոստային հասցեում, 2025 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 14:20-ի սահմաններում, այն ստանալու և դրանում առկա թմրամիջոցն առանց իրացնելու նպատակով ձեռք բերելու համար, մոտեցել է Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի 1-ին նրբանցք 9-րդ շենք հասցեում գտնվող 13-րդ փոստային բաժանմունք, որտեղ վերջինս ստացել է մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելով, ՀՀ առաքված 0,26 գրամ «Հաշիշ յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ RN715370942GB համարի առաքանին, ինչից հետո ՀՀ ՊԵԿ մաքսանենգության դեմ պայքարի վարչության աշխատակիցների կողմից վերջինս ձերբակալվել է ու տեղափոխվել ՀՀ ՊԵԿ ՄԴՊ վարչություն: Այնտեղ իրականացված Գուրգեն Թելյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է RN715370942GB համարի առաքանին և դրանում առկա «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը:
Այսպիսով, Գուրգեն Թելյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարում»։

3. Ապացույցների հետազոտում և գնահատում.
Մեղադրյալ Գուրգեն Ռաֆայելի Թելյանն առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր չի ճանաչել և հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք է տվել այն մասին, որ ինքը «Տիկ Տոկ» հավելվածով խաղեր է վարել, որի ընթացքում նշված հավելվածով ծանոթացել է Ալեքս անունով՝ «Ալեքս Շոտաս81» օգտանունով ազգությամբ լեհ, Մեծ Բրիտանիայում բնակվող անձի հետ ու ժամանակի ընթացքում հեռավար կարգով ընկերացել են, տեսակապով շփվել են միմյանց հետ: 2025 թվականի ապրիլ ամսին նշված անձը հայտնել է, որ ցանկանում է իրեն և ընտանիքի անդամներին նվերներ ուղարկել, իսկ մեկ շաբաթ անց տեսակապով խոսելու ընթացքում ցույց է տվել ուղարկվող հագուստները, առարկաները, որոնց մեջ եղել է նաև մեկ հատ էլեկտրոնային ծխամորճ։ Ծխամորճը ցուցադրելու ժամանակ Ալեքսն իրեն հայտնել է, որ այն գնել է խանութից և ուղարկում է, որ ինքը ծխի և դրա միջոցով թողնի ծխելը, իսկ չհավանելու դեպքում կարող է դեն նետել: Ծխամորճի պարունակության, առավել ևս այն մասին, որ դրանում թմրամիջոց է առկա, ինքը չի իմացել։ Դրանից հետո Ալեքսին փոխանցել է իր անձնագիրը և նա ուղարկել է առաքանին։ Ալեքսի հետ շփվել են ռուսերեն լեզվով, տեսել է նաև նրա ընտանիքին, նա էլ ծանոթացել է իր կնոջ և երեխաների հետ։ Իրենք նույնպես կնոջ հետ որոշել են, որ առաքանին ստանալուց հետո նվերներ գնեն Ալեքսի ընտանիքի անդամների համար և ուղարկեն Մեծ Բրիտանիա։ Տեսակապով շփվելու ընթացքում Ալեքսը ցուցադրել է գնված իրերը, այդ թվում՝ ծխամորճը և քանի որ հայտնել է, որ այն գնել է խանութից, իր մոտ որևէ կասկած չի առաջացել, որ դրանում կարող է արգելված նյութ կամ թմրամիջոց լինել։ Ինքը երբևէ թմրամիջոց չի օգտագործել, նման բան Ալեքսից չի խնդրել, ոչ էլ նա է իրեն հայտնել, որ ծխամորճի մեջ թմրամիջոց կա։ Երբ գնացել է առաքանին վերցնելու, իրեն ձերբակալել են, իսկ երբ ազատ են արձակել, իր պաշտպանների խորհրդով այլևս կապի դուրս չի եկել Ալեքսի հետ, քանի որ կարծել է, թե հնարավոր է վերջինին հարցաքննելու անհրաժեշտություն առաջանա (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):
Հիմնական դատալսումների ժամանակ հետազոտվել են նաև հետևյալ ապացույցները.
Ձերբակալման վերաբերյալ արձանագրությունը՝ համաձայն որի՝ 2025 թվականի մայիսի 19-ին՝ ժամը 14:20-ին, «Հայփոստ» ընկերության թիվ 0013 փոստային բաժանմունքում թմրամիջոցի մաքսանենգություն կատարած լինելու անմիջականորեն ձագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է ՀՀ քաղաքացի Գուրգեն Թելյանը: Վերջինս ձերբակալման ընթացքում հայտարարել է հետևյալը. «Ինձ պարզաբանվել են իմ իրավունքներն ու պարտականությունները: Պարզաբանվել է, թե ինչի համար եմ ձերբակալվել, ինձ մեղավոր չեմ ճանաչում: Հայտնում եմ, որ բնակվում եմ հաշվառմանս հասցեում կնոջս և երկու անչափահաս երեխաների հետ: Ինքս շատ եմ լինում սոցցանցերում, օգտվում եմ «Տիկ Տոկ» հավելվածից և այդ հավելվածում` մեկ-մեկ եթերների եմ մասնակցում: Այդ եթերների ժամանակ ծանոթացել եմ Անգլիայում /Մեծ Բրիտանիայում/ բնակվող մի տղայի հետ, ում հեռախոսահամարն է +447562934455, ում սոցցանցերի անվանումն է «AleksShotass81»: Ծանոթության ընթաքում ցանկացավ ինձ նվերներ ուղարկել և մի օր զանգեց «watsapp» հավելվածով և տեսակապով ցույց տվեց, որ գնել է երեխաներիս համար հագուստ՝ մայկա, նասկի, ինչ-որ նվեր ինձ և հոտեր ու ուզեց հասցես, որպեսզի ուղարկի: Ես տրամադրեցի հասցես, որից որոշ ժամանակ անց ինձ զանգահարեցին փոստից և ասացին, որ առաքանիս պահվել է մաքսայինի կողմից, անհրաժեշտ է ներկայանալ անձնագրով: Գնացի մեր տարածքային փոստային բաժանմունք, որտեղ տվեցին ծանուցումը, որով արդեն այսօր այցելեցի Տիգրան Մեծ պողոտայում գտնվող փոստային բաժանմունք, որտեղ իմ ներկայությամբ բացեցին առաքանին, որի միջից հանվեցին Ալեքսի կողմից ցույց տրված իրերը, ինչպես նաև մեկ հատ պոլիէթիլենային տոպրակ, որում դրված էր «վեյփ»: Ըստ Ձեր աշխատակիցների՝ այդ վեյփում լցված է հաշիշի յուղ։ Ինքս թմրամիջոց չեմ օգտագործում, կարող եմ ենթարկվել ցանկացած փորձաքննության: Նման առարկա ուղարկելու վերաբերյալ որևէ խոսակցություն չեմ ունեցել, հեռախոսս Ձեզ մոտ է, կարող եք ուսումնասիրել մեր նամակագրությունը և կհամոզվեք, որ ես տեղեկացված չեմ էլ եղել, հակառակ դեպքում չէի այցելի փոստ առաքանին ստանալու» (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 1-ին հատորի 12-17 թերթը)։
ՀՀ ՊԵԿ ՄԴՊ վարչության կողմից կազմված մաքսային զննման (մաքսային տեսազննման) թիվ Հ/192-2025 ակտի և մաքսանենգության դեպքի վերաբերյալ ՄԿԽԴ-181 արձանագությունների զննության արձանագրությունը, համաձայն որի՝ մաքսային զննման (մաքսային տեսազննման) թիվ Հ/192-2025 ակտը բաղկացած է 4 թերթից, այն կազմվել է ՀՀ ՄԴՊ վարչության աշխատակիցների կողմից 2025 թվականի հունիսի 16-ին։ Մաքսային զննումը սկսվել է 2025 թվականի հունիսի 19-ին՝ ժամը 14։00-ին և ավարտվել է նույն օրը՝ ժամը 14։20-ին։ Հիշյալ ակտի 3-րդ էջում արձանագրված է, որ 2025 թվականի մայիսի 19-ին Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի 1-ին նրբանցք 9-րդ շենք հասցեում գտնվող 13-րդ փոստային բաժանմունքում մաքսային հսկողություն իրականացնելիս զննման է ենթարկվել «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի միջոցով Մեծ Բրիտանիայից ՀՀ ներմուծված Գուրգեն Թելյանի անվամբ RN715370942GB առաքանին, որի վրա որպես ստացող լատինատառ նշված է եղել՝ TELYAN GURGEN ZORAVAR ANDRANIKI STR 12 APT 50 YEREVAN TEL. +37433781828 ARMENIA, իսկ որպես ուղարկող՝ ALEX A B6 6QR 315 ASTON LANE ASTON BIRMINGAM: Զննման արդյունքում թիվ RN715370942GB առաքանիում անձնական իրերից բացի հայտնաբերվել է պոլիէթիլենային փաթեթ, հաշիշի յուղ տեսակի թմրամիջոցին նմանվող սուր հոտով, դեղնավուն զանգվածով լցված «DABWOODS CA» գրառմամբ նարնջագույն էլեկտրոնային ծխամորճի պարունակությամբ։
Մաքսանենգության դեպքի վերաբերյալ ՄԿԽԴ-181 արձանագությունը բաղկացած է 2 թերթից, այն կազմվել է ՀՀ ՊԵԿ ՄԴՊ վարչության աշխատակիցների կողմից 2025 թվականի մայիսի 16-ին՝ ժամը 14։45-ին։ Արձանագրության 1-ին էջում արձանագրվել է մաքսանենգության դեպքի հակիրճ բովանդակությունը, որ 2025 թվականի մայիսի 19-ին Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի 1-ին նրբանցք 9-րդ շենք հասցեում գտնվող 13-րդ փոստային բաժանմունքում մաքսային հսկողություն իրականացնելիս զննման է ենթարկվել «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի միջոցով Մեծ Բրիտանիայից ՀՀ ներմուծված Գուրգեն Թելյանի անվամբ RN715370942GB առաքանին, որի վրա որպես ստացող լատինատառ նշված է եղել՝ TELYAN GURGEN ZORAVAR ANDRANIKI STR 12 APT 50 YEREVAN TEL. +37433781828 ARMENIA, իսկ որպես ուղարկող՝ ALEX A B6 6QR 315 ASTON LANE ASTON BIRMINGAM: Զննման արդյունքում թիվ RN715370942GB առաքանիում անձնական իրերից բացի հայտնաբերվել է պոլիէթիլենային փաթեթ, հաշիշի յուղ տեսակի թմրամիջոցին նմանվող սուր հոտով, դեղնավուն զանգվածով լցված «DABWOODS CA» գրառմամբ նարնջագույն էլեկտրոնային ծխամորճի պարունակությամբ (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 1-ին հատորի 3-8-րդ, 145-146-րդ թերթերը)։
Դատանյութագետ փորձագետի թիվ 2009Ք-25 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ փորձաքննությանը ներկայացված 0,26 գրամ հաստատուն չոր քաշով նյութը հանդիսանում է «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 1-ին հատորի 126-130-րդ թերթերը)։
Թվային խուզարկություն կատարելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2025 թվականի հունիսի 5-ին կատարվել է Գուրգեն Թելյանի անձնական խուզարկությամբ առգրավված «One Plus 13» մոդելի բջջային հեռախոսի թվային խուզարկություն, որի ընթացքում նշված բջջային հեռախոսի «Whatsapp» հավելվածում հայտնաբերվել է Алекс Шотасс 81 /+44 7562 934455/ բաժանորդը, ով հանդիսանում էր «DABWOODS CA» լատինատառ գրառմամբ էլեկտրոնային ծխամորճի պարունակությամբ թիվ RN715370942GB առաքանին ուղարկող անձը (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 1-ին հատորի 139-140-րդ թերթերը)։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ «DABWOODS CA» գրառմամբ նարնջագույն էլեկտրոնային ծխամորճն իր տուփով (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 1-ին հատորի 149-150-րդ թերթերը)։
Անձնական խուզարկության վերաբերյալ արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 2025 թվականի մայիսի 19-ին Գուրգեն Թելյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել է «ONE PLUS 13» մոդելի բջջային հեռախոսը՝ սև պատյանով և +37433781828 բջջային հեռախոսահամարով, Երևան քաղաքի Անդրանիկի փողոցի 121 շենքի 50-րդ բնակարանի բանալիները՝ կապույտ չիպով, 3200 ՀՀ դրամ, որոնք վերցվել և փաթեթավորվել են (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 1-ին հատորի 12-13-րդ թերթերը)։
Բնակարանի խուզարկության վերաբերյալ արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Գուրգեն Ռաֆայելի Թելյանի՝ Երևան քաղաքի Անդրանիկի փողոցի 121 շենքի 50-րդ բնակարանի խուզարկությամբ քննության համար հետաքրքրություն ներկայացնող իրեր կամ առարկաներ չեն հայտնաբերվել (տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը, քրեական վարույթի 1-ին հատորի 81-83-րդ թերթերը):
Դատաքիմիկ փորձագետի թիվ 375 եզրակացությունը, համաձայն որի՝ Գուրգեն Ռաֆայելի Թելյանից ստացված մազի փորձանմուշներում թմրամիջոցներ, հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութեր չեն հայտնաբերվել (տե՛ս վարույթի 1-ին հատորի 155-157-րդ թերթերը և դատական նիստի արձանագրությունը, ձայնագրության սկավառակը):

Պատշաճ իրավական ընթացակարգի շրջանակներում հետազոտված վերոգրյալ ապացույցները վերլուծելով, դրանցից յուրաքանչյուրը համադրելով մյուսի հետ և գնահատելով գործի քննության ընթացքում ձեռք բերված օբյեկտիվ փաստական տվյալների համակցության լույսի ներքո` Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 97-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարույթի ընթացքում ձեռք բերված ապացույցները, ներառյալ վարույթի մասնավոր մասնակիցների ներկայացրած ապացույցները համարվում են թույլատրելի, քանի դեռ պատշաճ իրավական ընթացակարգով հակառակը չի հաստատվել:
2. Օրենքի էական խախտմամբ ստացված տվյալները, ինչպես նաև դրանց հիման վրա կատարված վարութային գործողությունների արդյունքով ձեռք բերված տվյալները ճանաչվում են անթույլատրելի և չեն կարող օգտագործվել որպես ապացույց:
(․․․)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Սարիբեկ Վարազդատի Հարությունյանի գործով 2014 թվականի մայիսի 31-ի թիվ ԵԱՔԴ/0189/01/12 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ «(․․․) ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում էական չեն կարող համարվել քննչական կամ այլ դատավարական գործողության կատարման կարգի այն խախտումները, որոնցով չեն սահմանափակվել դատավարության մասնակիցների` օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք չեն զրկվել, ինչպես նաև այն խախտումները, որոնք ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա չեն ազդել կամ չէին կարող ազդել: Այլ խոսքով` քննչական կամ այլ դատավարական գործողությունների կատարման ժամանակ թույլ տրված քրեադատավարական օրենսդրության խախտումները պետք է գնահատվեն` ելնելով դրանց բնույթից, ծանրությունից և վերոնշյալ գործողությունների արդյունքում ստացված ապացուցողական նյութի որակի և հավաստիության վրա դրանց ազդեցության աստիճանից: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ ապացույցն անթույլատրելի ճանաչելը` որպես իրավական հետևանք, պետք է տեղի ունենա միայն քրեադատավարական օրենսդրության էական խախտման առկայության պարագայում: Հակառակ դեպքում ապացույցների թույլատրելիության հարցին կցուցաբերվի ձևական մոտեցում, ինչն էլ կհանգեցնի ապացուցողական նյութի անտեղի կորստի (․․․)»։
Վերը մեջբերված քրեադատավարական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով սույն գործով դատալսումների ժամանակ հետազոտված ապացույցների թույլատրելիությունը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել որևէ օբյեկտիվ տվյալ, որը հիմք կտար փաստելու, թե նշված ապացույցների ձեռքբերման գործընթացում տեղ են գտել օրենքի էական խախտումներ, որոնցով սահմանափակվել են դատավարության մասնակիցների` օրենքով երաշխավորված իրավունքները կամ այդ իրավունքներից նրանք զրկվել են, ինչպես նաև՝ դրանք ազդել են կամ կարող էին ազդել ստացված փաստական տվյալների հավաստիության վրա։
Այլ խոսքով՝ վկայակոչված ապացույցները թույլատրելիության առումով կասկածի տակ առնելու հիմքերը բացակայում են, քանի որ դրանք ձեռք են բերվել քրեադատավարական օրենքի պահանջների պահպանմամբ, իսկ հակառակի մասին վկայող որևէ օբյեկտիվ տվյալ գործի քննության ընթացքում չի ստացվել։
Բացի այդ, վերը թվարկված յուրաքանչյուր ապացույց այս կամ այն չափով փաստական տվյալներ է պարունակում մեղադրանքում նշված արարքի, գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող այլ հանգամանքների վերաբերյալ։ Այս պայմաններում, Դատարանը գտնում է, որ թվարկված ապացույցները ոչ վերաբերելի ճանաչելու հիմքեր նույնպես առկա չեն:
Անդրադառնալով ապացույցների արժանահավատությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ հետազոտված ապացույցներն այդ առնչությամբ կասկածի տակ առնելու օբյեկտիվ հիմքեր նույնպես առկա չեն։ Նշված ապացույցներով ստացվել են գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող մի շարք հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալներ, որոնց արժանահավատությունը ոչ միայն չի վիճարկվել դատավարության մասնակիցների կողմից, այլև հաստատվել է գործի ողջ նյութերով։
Այսպիսով, գործով ձեռք բերված ապացույցները գնահատելով վերաբերելիության, թույլատրելիության, արժանահավատության, իսկ ամբողջ ապացույցներն իրենց համակցությամբ՝ գործի լուծման համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ քննության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ Դատարանը հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված է համարում, որ Մեծ Բրիտանիայի թագավորությունում բնակվող ինքնությունը չպարզված անձը ձեռք է 0,26 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց ու օգտագործելով ՀՀ առաքելու նպատակով Գուրգեն Թելյանի կողմից տրամադրված անձնական տվյալները, հիշյալ թմրամիջոցը «DABWOODS CA» լատինատառ գրառմամբ էլեկտրոնային ծխամորճով տեղադրել է առաքանու արկղում և միջազգային փոստային առաքմամբ՝ RN715370942GB նույնականացման համարի առաքանիով, ուղարկել է ՀՀ: 2025 թվականի մայիսի 19-ին ՀՀ ՊԵԿ ՄԴՊՎ ՕՀ բաժնի աշխատակիցները, ՀՀ ՊԵԿ ԷԱՕՏԻՓ վարչության էլեկտրոնային առևտրի և փոստային փոխադրումների սպասարկման և հսկողության աշխատակիցների հետ համատեղ զննման են ենթարկել «Հայփոստ» ՓԲԸ-ի միջոցով Գուրգեն Թելյանի անվամբ Մեծ Բրիտանիայից ՀՀ ներմուծված RN715370942GB առաքանին, որի արդյունքում, բացի անձնական իրերից, հայտնաբերվել է պոլիէթիլենային փաթեթ՝ «DABWOODS CA» գրառմամբ նարնջագույն էլեկտրոնային ծխամորճի պարունակությամբ, լցված 0,26 գրամ քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց։ Գուրգեն Թելյանը տեղեկանալով, որ առաքանին գտնվում է հիշյալ փոստային հասցեում, 2025 թվականի մարտի 19-ին՝ ժամը 14:20-ի սահմաններում, այն ստանալու համար մոտեցել է Երևան քաղաքի Տիգրան Մեծի 1-ին նրբանցք 9-րդ շենք հասցեում գտնվող 13-րդ փոստային բաժանմունք, որտեղ վերջինս ստացել է ՀՀ առաքված 0,26 գրամ «Հաշիշ յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ RN715370942GB համարի առաքանին, ինչից հետո ՀՀ ՊԵԿ մաքսանենգության դեմ պայքարի վարչության աշխատակիցների կողմից վերջինս ձերբակալվել է։

4. Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 14-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Քրեական պատասխանատվության հիմքն ինչպես ավարտված, այնպես էլ չավարտված հանցանք կատարելն է»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 16-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Հանցանք է համարվում սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, հանցագործության սուբյեկտի կողմից մեղավորությամբ կատարված արարքը»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Սույն օրենսգրքով նախատեսված արարք է համարվում պատժի սպառնալիքով արգելված գործողությունը կամ անգործությունը»։
Մեջբերված նորմերի համադրումից ակնհայտ է, որ արարքը (գործողությունը կամ անգործությունը) ճանաչվում է հանցավոր և կարող է հանգեցնել քրեական պատասխանատվության միայն այն դեպքում, երբ առկա են քրեական օրենքով նախատեսված բոլոր հատկանիշները։ Հանցագործությունն իրենից ներկայացնում է չորս պարտադիր տարրերի միասնություն, այն է՝ օբյեկտ, օբյեկտիվ կողմ, սուբյեկտ, սուբյեկտիվ կողմ։ Նշվածից թեկուզ մեկի բացակայությունն անձի արարքում վկայում է հանցակազմի, նույնն է, թե քրեական պատասխանատվության հիմքի բացակայության մասին։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցակիցներ են համարվում կատարողը, դրդիչը, կազմակերպիչը և օժանդակողը:
(․․․)
6. Օժանդակող է համարվում այն անձը, որը հանցագործությանը նպաստել է խորհուրդներով, ցուցումներով, տեղեկություններ կամ միջոցներ, գործիքներ տրամադրելով կամ խոչընդոտները վերացնելով, ինչպես նաև այն անձը, որը նախապես խոստացել է պարտակել հանցագործին, հանցագործության միջոցները կամ գործիքները, հանցագործության հետքերը կամ հանցավոր ճանապարհով ձեռք բերված առարկաները, ինչպես նաև այն անձը, որը նախապես խոստացել է ձեռք բերել կամ իրացնել այդպիսի առարկաները:
7. Օժանդակող է համարվում նաև այն անձը, որը՝
1) մեկ ուրիշին դրդել է օժանդակության,
2) նախապես համաձայնություն է տվել մասնակցելու հանցագործությանը որպես համակատարող, սակայն մյուս համակատարողի կողմից հանցանքը կատարելու ընթացքում, անմիջականորեն չմասնակցելով հանցանքի կատարմանը, իր ներկայությամբ ամրապնդել է կատարողի` հանցանք կատարելու վճռականությունը,
3) օժանդակել է հանցագործությանն այնպիսի անձի միջոցով, որն օրենքի ուժով ենթակա չէ քրեական պատասխանատվության կամ գործել է անզգուշությամբ կամ
4) հատուկ սուբյեկտի դրդմամբ կատարել է հատուկ սուբյեկտով հանցագործության օբյեկտիվ կողմը, որի սուբյեկտ ինքը չի համարվում, կամ հատուկ սուբյեկտի հետ համատեղ մասնակցել է հատուկ սուբյեկտով հանցագործության օբյեկտիվ կողմի կատարմանը, եթե բացակայել են սույն օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 4-րդ, 5-րդ կամ 6-րդ մասով նախատեսված պայմանները, որոնց ուժով անձը հատուկ սուբյեկտով հանցագործության օժանդակող չի համարվում»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ «Թմրամիջոցի, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութի, դրանց պատրաստուկի, դրանց համարժեք նյութի (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալի կամ դրանց պրեկուրսորի կամ դրանք պատրաստելու համար օգտագործվող և հատուկ հսկողության տակ գտնվող նյութի, սարքավորման կամ գործիքի կամ մշակումն արգելված՝ թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն), խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութ պարունակող բույսի մաքսանենգությունը՝ Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով կամ Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով դրանք ապօրինի տեղափոխելը, որը կատարվել է առանց մաքսային հսկողության կամ դրանից թաքցնելով, կամ դրանց մասին հավաստի տեղեկությունը սահմանված կարգով չհայտարարագրելու կամ ոչ իր անվամբ հայտարարագրելու կամ դրանց տեղափոխման համար սահմանված կանոնը, այդ թվում՝ արգելքը կամ սահմանափակումը խախտելու կամ մաքսային կամ այլ փաստաթուղթը խաբեությամբ օգտագործելու միջոցով`
պատժվում է (․․․)»։
Նշված նորմի վերլուծությունից բխում է, որ սույն հանցակազմի օբյեկտը թմրամիջոցների, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի, դրանց պատրաստուկների, պրեկուրսորների օրինական շրջանառության պահպանմանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են։
Արարքի օբյեկտիվ կողմն արտահայտվում է նշված նյութերը Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով կամ Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով ապօրինի տեղափոխելով, որը կատարվում է՝
- առանց մաքսային հսկողության կամ դրանից թաքցնելով, կամ
- դրանց մասին հավաստի տեղեկությունը սահմանված կարգով չհայտարարագրելով կամ ոչ իր անվամբ հայտարարագրելով կամ
- դրանց տեղափոխման համար սահմանված կանոնը, այդ թվում՝ արգելքը կամ սահմանափակումը խախտելով կամ
- մաքսային կամ այլ փաստաթուղթը խաբեությամբ օգտագործելով։
Օբյեկտիվ կողմի պարտադիր հատկանիշ է հանցագործության առարկան։
Նշված հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է բացառապես ուղղակի դիտավորությամբ։ Այսինքն՝ անձի արարքում վերը նշված հանցակազմը առկա է, եթե անձը գիտակցում է տվյալ նյութերի Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով կամ Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով տեղափոխման ապօրինությունը, և միաժամանակ վերը նշված արարքը կատարելը նրա նպատակն է կամ նպատակին հասնելու միջոցը։
Մեղադրյալ Գուրգեն Թելյանի արարքի իրավական գնահատման տեսանկյունից Դատարանն անհրաժեշտ է համարում վերլուծության ենթարկել մեղավորության և հանցագործության սուբյեկտիվ կողմի իրավական բովանդակությունը և դրանց հարաբերակցությունը՝ հաշվի առնելով հատկապես այն իրողությունը, որ վերոնշյալ ինստիտուտներն էական փոփոխությունների են ենթարկվել գործող քրեական օրենսգրքով։
Այսպես, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի համաձայն՝ «Քրեական պատասխանատվության ենթակա չէ այն ֆիզիկական անձը, որը սույն օրենսգրքով նախատեսված արարքը կատարել է առանց մեղքի կամ կատարել է անզգուշությամբ այն դեպքում, երբ օրենքը քրեական պատասխանատվություն է նախատեսում տվյալ արարքը միայն դիտավորությամբ կատարելու համար»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 23-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական պատասխանատվության ենթակա է այն անձը, որը սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված արարքը կատարել է մեղավորությամբ:
2. Սույն օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված արարքը համարվում է մեղավորությամբ կատարված, եթե այն կատարողը գիտակցել է իր արարքի հակաիրավականությունը կամ թեև չի գիտակցել, բայց կարող էր գիտակցել դա:
3. Սույն օրենսգիրքը հիմնվում է արարքի հակաիրավականությունը գիտակցելու կամ դա գիտակցելու կարողության կանխավարկածի վրա»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 24-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանքի սուբյեկտիվ կողմը կարող է դրսևորվել դիտավորությամբ կամ անզգուշությամբ:
2. Անզգուշությամբ կատարված արարքը հանցանք է, եթե սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով դա նախատեսված է»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 25-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանքը համարվում է դիտավորությամբ կատարված, եթե անձը գիտակցում է իր արարքի այն փաստական հանգամանքները, որոնք տվյալ հանցակազմի հատկանիշ են:
2. Դիտավորությունը լինում է ուղղակի կամ անուղղակի:
3. Հանցանքը համարվում է ուղղակի դիտավորությամբ կատարված, եթե անձը գիտակցում է իր արարքի այն փաստական հանգամանքները, որոնք հանցակազմի հատկանիշ են, և այդ արարքը կատարելը նրա նպատակն է կամ նպատակին հասնելու միջոցը:
(․․․)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 28-րդ հոդվածի 7-րդ մասի համաձայն՝ «Եթե անձը չի գիտակցում իր արարքի փաստական հանգամանքները, սակայն կարող էր գիտակցել, ապա ենթակա է քրեական պատասխանատվության հանցանքն անզգուշությամբ կատարելու համար, եթե դա սույն օրենսգրքով նախատեսված է»։
Մեջբերված իրավական նորմերի համադրված վերլուծությունից բխում է, որ մեղքի բովանդակությունն է կազմում արարքի հակաիրավականությունը գիտակցելը կամ դա գիտակցելու կարողությունը՝ հնարավորությունը: Սրա հետ կապված անհրաժեշտ է քննարկել նաև այն հարցը, թե ինչ պետք է հասկանալ «արարքի հակաիրավականությունը գիտակցել» ասելով: Խոսքն այս դեպքում ոչ թե այն մասին է, որ անձը պետք է գիտակցի, թե իր արարքը կոնկրետ որ օրենքով կամ նորմով է արգելված, այլ ընդհանուր պատկերացում ունենա այն մասին, որ արարքն արգելված է օրենքով կամ հնարավոր է, որ արգելված է, որովհետև պարսավելի է: Ընդ որում՝ իրավակիրառողը պարտավոր չէ ապացուցել, որ անձը գիտակցել է իր արարքի հակաիրավականությունը կամ կարող էր գիտակցել դա: Մեղքի քննարկվող հայեցակարգը հիմնվում է այն կանխադրույթի վրա, որ հասարակությունում ապրող մարդը պետք է գիտակցի իր արարքի հակաիրավականությունը, գիտակցում է դա կամ, եթե չի գիտակցում, ապա կարող էր գիտակցել: Ուստի մեղքի բացակայության հարցը կարող է բարձրացվել այն դեպքերում, երբ անձը ծանրակշիռ փաստարկներ է ներկայացնում, որոնք ապացուցում են, որ ինքը չի գիտակցել և չէր կարող գիտակցել իր արարքի հակաիրավականությունը:
Մեղքի առկայությունը կամ բացակայությունը սերտորեն կապված է դիտավորության կամ անզգուշության հետ: Քրեական գործող օրենսգրքում էական բովանդակային փոփոխությունների են ենթարկվել նաև դիտավորության և անզգուշության հասկացությունները: Օրենքում տրվում է դիտավորության ընդհանուր բնութագիրը և ամրագրվում է այն դրույթը, որ դիտավորության առկայության համար անհրաժեշտ է, որ անձը գիտակցի իր արարքի փաստական հանգամանքները, ընդ որում` այն փաստական հանգամանքները, որոնք հանցակազմի հատկանիշ են: Սա էական նշանակություն ունի դիտավորությամբ կատարվող հանցագործությունների ճիշտ որակման համար:
Բանն այն է, որ հանցակազմի հատկանիշ կարող են լինել բազմաթիվ օբյեկտիվ հանգամանքներ` հանցագործության եղանակը, տեղը, ժամանակը, հանցագործության առարկան, հետևանքները: Եթե նշված փաստական հանգամանքները հանցակազմի հատկանիշ են, ապա դրանք կարող են մեղսագրվել անձին միայն այն դեպքում, երբ նա գիտակցել է դրանց առկայությունը: Հակառակ դեպքում արարքը չի կարող որակվել այն հոդվածով, որով նախատեսված է տվյալ հանցակազմը:
Եթե անձը չի գիտակցել իր արարքի այն փաստական հանգամանքները, որոնք օրենքով նախատեսված են որպես տվյալ հանցակազմի հատկանիշ, ապա արարքը կարող է որակվել մեկ այլ հոդվածով կամ հոդվածի մեկ այլ մասով, որում նախատեսված հանցակազմի հատկանիշները նրա արարքում առկա են և նա գիտակցել է դրանք, կամ կարող է պատասխանատվության ենթարկվել անզգուշությամբ հանցանք կատարելու համար, եթե դրա համար օրենքով պատասխանատվություն է նախատեսված, կամ ընդհանրապես կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից:
Կարևոր է փաստել նաև, որ արարքի հակաիրավականության գիտակցումը կամ դա գիտակցելու կարողությունը չի մտնում դիտավորության բովանդակության մեջ. այն կազմում է մեղքի բովանդակությունը: Ուստի, եթե անձը նույնիսկ չի գիտակցել իր արարքի հակաիրավականությունը, սակայն կարող էր գիտակցել դա, ընդ որում, գիտակցել է իր արարքի այն փաստական հանգամանքները, որոնք հանցակազմի հատկանիշ են, ապա մեղքն առկա է, և անձը պետք է պատասխանատվության ենթարկվի դիտավորությամբ հանցանք կատարելու համար: Սրա հետ կապված անհրաժեշտ է նշել, որ եթե հանցակազմի հատկանիշ է նախատեսված արարքի ապօրինությունը, ապա դա պետք է դիտել իբրև փաստական հանգամանք, որը հանցակազմի հատկանիշ է և նշանակություն ունի արարքը որպես դիտավորյալ հանցանք գնահատելու համար: Նման դեպքերում, եթե անձը չի գիտակցել ապօրինության փաստը, ապա դիտավորության մասին խոսելն ավելորդ է և, եթե քրեական օրենսգրքով պատասխանատվություն է նախատեսված տվյալ հանցատեսակի միայն դիտավորյալ դրսևորումների համար, ապա անձը չի կարող պատասխանատվության ենթարկվել այդ հանցագործության համար:
Այս համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ փաստական սխալի դեպքում, ի տարբերություն իրավաբանական սխալի, արարքը որակվում է ըստ անձի դիտավորության ուղղվածության: Մասնավորապես, հնարավոր են իրավիճակներ, երբ անձի դիտավորությունն ուղղված չի լինում հանցանք կատարելուն, բայց սխալի հետևանքով առաջանում են հանցավոր հետևանքներ, կամ կատարած արարքը որևէ հանցակազմի հատկանիշներ է պարունակում: Փաստական սխալի նման դեպքերում անձի արարքն անզգուշությամբ կատարվող հանցանք որակելու համար անհրաժեշտ է մի կարևոր պայման, այն է` քրեական օրենսգրքով պատասխանատվություն պետք է նախատեսված լինի տվյալ արարքն անզգուշությամբ կատարելու համար:
Մինչդեռ այն դեպքերում, երբ տվյալ արարքն անզգուշությամբ կատարելու համար քրեական օրենքը պատասխանատվություն չի նախատեսում, անձը չպետք է քրեական պատասխանատվության ենթարկվի:
Վերոնշյալից ելնելով Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքով մեղքը (մեղավորությունը) վերաիմաստավորվել է և դուրս է բերվել հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմի հատկանիշների շրջանակից։ Միևնույն ժամանակ նոր բովանդակություն է հաղորդվել դիտավորության և անզգուշության հասկացություններին, որոնք հանդես են գալիս որպես սուբյեկտիվ կողմի ինքնուրույն դրսևորումներ (հատկանիշներ)։ Այլ խոսքով մեղավորությունը և դիտավորությունն ու անզգուշությունը վեր են ածվել առանձին հասկացությունների։
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ դրանց փոխպայմանավորվածությունն այնուամենայնիվ պահպանվել է։ Մասնավորապես այն իրավիճակներում, երբ մեղքը բացակայում է, բացակայում է նաև հանցանքի սուբյեկտիվ կողմը, և հակառակը, եթե անձի կատարած արարքում առկա չէ որևէ հանցանքի սուբյեկտիվ կողմը, այն ինքնաբերաբար հանգեցնում է մեղքի բացակայության։
Վերջին դիրքորոշման համար Դատարանը հիմք է ընդունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 6-րդ հոդվածով նախատեսված՝ ըստ մեղքի պատասխանատվության սկզբունքի ձևակերպումը, ինչպես նաև անմեղության կանխավարկածը սահմանող սահմանադրական նորմի առկայությունը։
Մեջբերված իրավական վերլուծության լույսի ներքո անդրադառնալով Գուրգեն Թելյանի արարքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի սուբյեկտիվ կողմի առկայության և նշված արարքը կատարելիս մեղադրյալի մեղավորության հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցներով հնարավոր չէ հաստատված համարել, որ Գուրգեն Թելյանը գործել է ուղղակի դիտավորությամբ, այն է՝ գիտակցել է, որ մեկ այլ անձի օժանդակում է Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով կամ Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանով թմրամիջոցների մաքսանենգությանը և միաժամանակ հիշյալ գործողությունները կատարելը եղել են նրա նպատակը կամ նպատակին հասնելու միջոցը։
Սույն քրեական վարույթով ձեռք բերված և դատաքննությամբ հետազոտված ապացույցները բավարար չեն մեղադրյալի անմեղության կանխավարկածը հաղթահարելու և հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարելու, որ Գուրգեն Թելյանն օժանդակել է Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի մաքսանենգությանը, ինչպես նշված է վերջինի մեղադրանքի փաստական նկարագրության մեջ։
Այդ առնչությամբ հարկ է փաստել, որ հանցանք կատարելու մեջ անձի մեղավորությունը հաստատելիս ապացույցների բավարարությունը որոշելու հարցին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ: Մասնավորապես` իրացնելով օրենքի միատեսակ կիրառությունն ապահովելու իր սահմանադրական գործառույթը` ՀՀ վճռաբեկ դատարանը հիշատակված դատական ակտում նախադեպային նշանակության իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել առ այն, որ. «(․․․) Գործի լուծման համար բավարար ապացույցներ ասելով` պետք է հասկանալ թույլատրելի, վերաբերելի և արժանահավատ ապացույցների համակցություն, որը, հաղթահարելով անմեղության կանխավարկածը, անաչառ դիտորդի մոտ կձևավորի հիմնավոր կասկածից վեր համոզվածություն անձի մեղավորության վերաբերյալ, ինչպես նաև կհաստատի գործով ապացուցման առարկան կազմող մյուս հանգամանքները և հնարավորություն կտա կայացնել հիմնավորված և պատճառաբանված որոշում:
(․․․) Ապացույցների բավարարությունը չի կարող որոշվել թվաբանական ցուցանիշով: Ակնհայտ է, որ ապացույցները բավարար չեն, եթե`
1) գործում բացակայում է որևէ ապացույց գործի ճիշտ լուծման համար նշանակություն ունեցող որևէ հանգամանքի պարզման համար,
2) եղած ապացույցը թույլ չի տալիս պարզել այդ հանգամանքը անհրաժեշտ խորությամբ և լրիվությամբ,
3) այդ հանգամանքի ապացուցվածությունը կասկած է հարուցում (․․․):
Այսպիսով, Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ քրեական դատավարությունում մեղքի հարցը լուծելիս որպես ապացույցների բավարարության շեմ պետք է գործի «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշը: Ընդ որում, «հիմնավոր կասկածից վեր» ապացուցողական չափանիշ ասելով, պետք է հասկանալ փաստական տվյալների (ապացույցների) այնպիսի համակցություն, որը բացառում է հակառակի ողջամիտ հավանականությունը: Վերոգրյալը չի նշանակում, որ հանցանք գործելու մեջ անձի մեղավորությունն ընդհանրապես չի կարող առաջացնել որևէ կասկած, սակայն այդպիսի կասկածի հավանականության դեպքում դրա աստիճանը պետք է լինի աննշան (խիստ ցածր): Այլ խոսքով` մեղադրանքը կազմող յուրաքանչյուր փաստական հանգամանք պետք է հիմնավորվի ապացույցների այնպիսի ծավալով, որը կբացառի դրա ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած ողջամիտ կասկած (․․․)»:
Սույն դեպքում, հետազոտված ապացույցներում ընդհանրապես բացակայում է որևէ փաստական տվյալ առ այն, որ Գուրգեն Թելյանը տեղեկացված է եղել, որ «DABWOODS CA» գրառմամբ նարնջագույն էլեկտրոնային ծխամորճը պարունակում է «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց և ցանկացել է այն ձեռք բերել իր անձնական օգտագործման համար։ Այդ առնչությամբ մեղադրյալն իր ցուցմունքներում որևէ տվյալ չի հայտնել՝ հերքելով իր կողմից երբևէ թմրամիջոց օգտագործելու կամ այդպիսի մտադրություն ունենալու հանգամանքը։
Միաժամանակ, ձերբակալվելուց հետո Գուրգեն Թելյանից վերցվել է արյան նմուշ և նշանակվել դատաքիմիական փորձաքննություն, որի եզրակացությամբ նույնպես հերքվել է Գուրգեն Թելյանի կողմից որևէ թմրամիջոց օգտագործելու հանգամանքը։
Ավելին, վարույթն իրականացնող մարմինն անձնական խուզարկությամբ վերցրել է նաև Գուրգեն Թելյանի բջջային հեռախոսը, որի հետազոտմամբ որևէ տվյալ չի ստացվել Գուրգեն Թելյանի կողմից «Telegram», «Facebook», «Istagram, «Messennger», «Tiktok» և այլ հավելվածի միջոցով թմրամիջոց պատվիրելու կամ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությանն առնչություն ունենալու մասին։ Միայն «Whatsaap» հավելվածում առկա է եղել կոնտակտ Алекс Шотасс 81 /+44 7562 934455/ կոնտակտ, որի առկա է եղել հեռախոսազանգ 2025 թվականի մայիսի 17-ին, սակայն նշված օգտատիրոջ հետ որևէ նամակագրություն առկա չի եղել:
Առկա պայմաններում, Դատարանն արձանագրում է, որ սույն վարույթի շրջանակներում ստացված և հետազոտված ապացույցներով հնարավոր չէ հիմնավոր կասկածից վեր ապացուցողական չափանիշին համապատասխան հաստատված համարել, որ Գուրգեն Թելյանը մեղավորությամբ կատարել է իրեն վերագրվող հանցանքը։ Այլ խոսքով՝ Գուրգեն Թելյանի մեղադրանքի փաստական նկարագրության մեջ նշված այդ հանգամանքը հաստատված չէ ապացույցների բավարար համակցությամբ։
Դատարանն անհրաժեշտ է համարում ընդգծել, որ եթե ապօրինությունը նախատեսված է որպես հանցակազմի հատկանիշ, ապա դա չգիտակցելը ոչ թե իրավաբանական, այլ փաստական սխալ է, որովհետև հնարավոր է, որ անձը գիտի տվյալ արարքն ապօրինաբար կատարելու համար քրեական պատասխանատվության մասին, սակայն տվյալ իրադրությունում չի գիտակցում, որ իր արարքն ապօրինի է։ Հետևաբար, եթե նույնիսկ մեղադրյալ Գուրգեն Թելյանը պարտավոր էր և կարող էր գիտակցել հիշյալ արարքների ապօրինի լինելու փաստը, նա չի կարող քրեական պատասխանատվության ենթարկվել, որովհետև անզգուշությամբ թմրամիջոց ապօրինի ՀՀ պետական սահմանով անցկացնելու համար քրեական պատասխանատվություն նախատեսված չէ, իսկ սույն դեպքում դիտավորության մասին խոսք գնալ չի կարող։
Դատարանն արձանագրում է, որ վարույթի շրջանակներում հետազոտված որևէ ապացույցով չի հերքվում, ավելին՝ հաստատվում է մեղադրյալ Գուրգեն Թելյանի ցուցմունքներում նշված այն փաստական տվյալը, որ ծանոթացել է Ալեքս անունով ազգությամբ լեհ, Մեծ Բրիտանիայում բնակվող անձի հետ ու ժամանակի ընթացքում հեռավար կարգով ընկերացել են: 2025 թվականի ապրիլ ամսին նշված անձը հայտնել է, որ ցանկանում է իրեն և ընտանիքի անդամներին նվերներ ուղարկել, իսկ իրեն՝ էլեկտրոնային ծխամորճ, որն իրեն ցուցադրել է, սակայն ծխամորճի մեջ թմրամիջոցի պարունակության մասին չի իմացել: Այսինքն՝ տվյալ իրավիճակում Գուրգեն Թելյանի արարքում բացակայել է մեղքը, վերջինը չի գիտակցել, որ ապօրինաբար ձեռք է բերում թմրամիջոց և այդպիսի նպատակ չի ունեցել։
Այդ առնչությամբ հարկ է ևս մեկ անգամ կրկնել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածով նախատեսված հանցանքը կարող է կատարվել բացառապես ուղղակի դիտավորությամբ, այն է՝ հանցավորը պետք է գիտակցի, որ ՀՀ պետական սահմանով ապօրինի տեղափոխում է թմրամիջոց կամ օժանդակում է դրա տեղափոխմանը, և նշված գործողությունները կատարելը պետք է լինի նրա նպատակը կամ նպատակին հասնելու միջոցը։ Ընդ որում, ՀՀ քրեական օրենսդրությունը նշված արարքն անզգուշությամբ կատարելու համար քրեական պատասխանատվություն չի նախատեսում։
Այսպիսով՝ չփարատված կասկածները հօգուտ մեղադրյալի մեկնաբանելով՝ Դատարանը գտնում է, որ գործում առկա ապացույցներով չի ապացուցվել մեղադրյալ Գուրգեն Թելյանի մեղավորությունն իրեն մեղսագրված հանցանքը կատարելու մեջ:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Դատարանը գտնում է, որ սույն վարույթի հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցների վերլուծությամբ հնարավոր չէ եզրահանգել, որ Գուրգեն Թելյանի արարքում առկա է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի սուբյեկտիվ կողմը, հետևաբար՝ վերջինին նշված մեղադրանքով քրեական պատասխանատվության ենթարկելու հիմքը բացակայում է։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 12-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետի համաձայն՝ «Քրեական հետապնդում չպետք է հարուցվի, իսկ հարուցված քրեական հետապնդումը ենթակա է դադարեցման, եթե անձը չի կատարել իրեն մեղսագրվող արարքը»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-րդ հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ «Արդարացման դատավճիռը կայացվում է արդարացման վերդիկտի հիման վրա: Արդարացման դատավճիռը ճանաչում և հռչակում է հանցանքի կատարման մեջ մեղադրյալի անմեղությունն այն փաստական հանգամանքներով, որոնք դրվել են մեղադրանքի հիմքում»:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալ հիմնավորումները՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է ճանաչել և հռչակել Գուրգեն Թելյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում՝ իրեն մեղսագրվող արարքը կատարած չլինելու հիմքով:
Անդրադառնալով մեղադրյալի ռեաբիլիտացիայի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում Գուրգեն Թելյանին պարզաբանվել են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 164-րդ հոդվածի կարգավորումները և վերջինը հայտարարել է, որ որևէ պահանջ չունի, հետևաբար այդ հարցը պետք է համարել լուծված։
Քննարկելով մեղադրյալ Գուրգեն Թելյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելք խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ արդարացման դատավճիռ կայացնելու պայմաններում բացակայում է նշված հարկադրանքի միջոցը կիրառելու անհրաժեշտությունը, ուստի այն պետք է վերացնել:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ հոդվածով նախատեսված կարգավորումների համաձայն՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 0,24 «Հաշիշ յուղ» տեսակի թմրամիջոցը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո անհրաժեշը է ուղարկել ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչություն՝ թիվ 84115025 քրեական վարույթին կցելու համար:
Անդրադառնալով վարույթային ծախսերի հարցին և հաշվի առնելով, որ դրանց վերաբերյալ տվյալները բացակայում են, ավելին՝ գործի քննության ընթացքում նման պահանջ չի ներկայացվել, Դատարանը հանգում է հետևության, որ այդ հարցը պետք է համարել լուծված։
Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով առկա չեն վնասի հատուցման ապահովման կամ քրեադատավարական հարկադրանքի այլ միջոցներ, ինչպես նաև՝ հանցագործությամբ պատճառված վնասները հատուցելու պահանջ, հետևաբար այդ հարցերը ևս պետք է համարվեն լուծված:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-34-րդ, 99-100-րդ, 167-րդ, 345-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Ճանաչել և հռչակել Գուրգեն Ռաֆայելի Թելյանի անմեղությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-399-րդ հոդվածի 1-ին մասով առաջադրված մեղադրանքում՝ իրեն մեղսագրվող արարքը կատարած չլինելու հիմքով:
Գուրգեն Ռաֆայելի Թելյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը վերացնել:
Իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 0,24 «Հաշիշ յուղ» տեսակի թմրամիջոցը դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ուղարկել ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչություն՝ թիվ 84115025 քրեական վարույթին կցելու համար:
Վարույթային ծախսերի և մյուս վերաբերելի հարցերը համարել լուծված։
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան` ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Հ.ԱՎԱԳՅԱՆ