ԵԴ1/2287/01/25





ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆԻ

«23» փետրվարի 2026թ. ք. Երևան

Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն.Թոփուզյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2026 թվականի հունվարի 08-ի թիվ ԵԴ1/2287/01/25 որոշումը,

ՊԱՐԶԵՑ

Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը․
2025 թվականի հուլիսի 1-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Կ.Չոբանյանի կողմից կազմվել է Արտակ Արաիկի Մելքումյանի և Տիգրան Դավթի Բաբայանի վերաբերյալ թիվ 10156425 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը։
2025 թվականի հուլիսի 01-ին քրեական գործն՝ ըստ մեղադրանքի Արտակ Արաիկի Մելքումյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և Տիգրան Դավթի Բաբայանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանում։
2025 թվականի հուլիսի 03-ին Առաջին ատյանի դատարանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
2025 թվականի հուլիսի 11-ին Առաջին ատյանի դատարանը, նախնական դատալսումների ընթացքում քննարկման առարկա դարձնելով մեղադրյալ Արտակ Արաիկի Մելքումյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը, որոշում է կայացրել մեղադրյալ Արտակ Մելքումյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը փոխելու և նրա նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ 3 /երեք/ ամիս ժամկետով տնային կալանքը, 1.000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամ գրավը և բացակայելու արգելքը համակցված կիրառելու մասին: Մեղադրյալ Արտակ Մելքումյանին արգելվել է իր բնակության վայրում՝ Երևան քաղաքի Աջափնյակ վարչական շրջանի Հակոբյանց փողոցի 10Ա տանը հյուրընկալել այլ անձանց՝ բացառությամբ մերձավոր ազգականների, ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ և օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում փոստային առաքանուց՝ բացառությամբ պետական մարմինների կողմից ուղարկված առաքանուց։
Վերաքննիչ քրեական դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 22-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 11-ի որոշումը բեկանվել է, մեղադրյալ Արտակ Արաիկի Մելքումյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառել կալանավորումը 3 /երեք/ ամիս ժամանակով։
2025 թվականի հոկտեմբերի 09-ին Առաջին ատյանի դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Արտակ Արաիկի Մելքումյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանավորման ժամկետը 3 (երեք) ամիս ժամանակով՝ մինչև 2026 թվականի հունվարի 14-ը ներառյալ երկարաձգելու մասին:
2026 թվականի հունվարի 08-ին Առաջին ատյանի դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Արտակ Մելքումյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքը փոխելու և նրա նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ 3 /երեք/ ամիս ժամկետով տնային կալանքը, 1.000.000 /մեկ միլիոն/ ՀՀ դրամ գրավը և բացակայելու արգելքը համակցված կիրառելու մասին: Մեղադրյալ Արտակ Մելքումյանին արգելվել է իր բնակության վայրում՝ Երևան քաղաքի Աջափնյակ վարչական շրջանի Հակոբյանց փողոցի 10Ա տանը հյուրընկալել այլ անձանց՝ բացառությամբ մերձավոր ազգականների, ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ և օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում փոստային առաքանուց՝ բացառությամբ պետական մարմինների կողմից ուղարկված առաքանուց։
2026 թվականի փետրվարի 04-ին փոստային եղանակով Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված որոշման դեմ Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն.Թոփուզյանի հատուկ վերանայման բողոքը։
2026 թվականի փետրվարի 11-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել, իսկ 2026 թվականի փետրվարի 12-ին դատավոր Լ.Ալավերդյանի աշխատակազմին են փոխանցվել թիվ ԵԴ1/2287/01/25 վարույթի նյութերը։
Վերաքննիչ դատարանի 2026 թվականի փետրվարի 13-ի որոշմամբ հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ:

Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Մեղադրյալ Արտակ Արաիկի Մելքումյանի նկատմամբ մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն բանի համար, որ նա (...) «խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի՝ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, քրեական վարույթով չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, իրացնելու նպատակով, ապօրինի ձեռք է բերել և ապօրինի պահել թվով 1 փաթեթում փաթեթավորված, ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-Ն որոշման 1-ին հավելվածի 81-րդ կետով սահմանված զգալի չափերի՝ 5,63 գրամ հաստատուն չոր քաշով «Մարիխուանա» տեսակի թմրամիջոց, որը 2025 թվականի մայիսի 06-ին՝ ժամը 20:30-ից 21:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Աջափնյակ վարչական շրջանի Հակոբյանց փողոցի 10/2 հասցեի պարսպի մոտ ապօրինի իրացրել է Տիգրան Դավթի Բաբայանին։ (...)»

Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի հունվարի 08-ի որոշման համաձայն՝
(...) Դատարանն արձանագրում է, որ թեեւ որոշակի առումով շարունակվում է իրատեսական լինել Դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 11-ի եւ հետագայում խնդրո առարկա հարցի վերաբերյալ կայացված որոշումներով արձանագրված մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելու հիմքերը (տես սույն որոշման 2.1.-2. 3. կետերը), այնուամենայնիվ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի վերոհիշյալ ոիսկերն այլեւս այն աստիճանի բարձր չեն, որ հնարավոր չլինի չեզոքացնել այլընտրանքային խափանման միջոցների՝ մասնավորապես տնային կալանքի, գրավի եւ բացակայելու արգելքի կիրառմամբ։ Այլ կերպ՝ Դատարանը գտնում է, որ գործի նյութերում առկա չեն այնպիսի տեղեկությունների եւ փաստերի որոշակի ամբողջություն, որը հնարավորություն կտար ողջամիտ ենթադրություն կատարել առ այն, որ քրեական գործով դատական վարույթի ընթացքում եւ գործի քննության արդեն տվյալ փուլում՝ Արտակ Մելքումյանի ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելը՝ հնարավոր է միայն նրա ազատության իրավունքն ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառմամբ սահմանափակելու հաշվին, եւ որ տվյալ դեպքում առկա է նրան շարունակական կալանքի տակ պահելու բացարձակ անհրաժեշտությունը: Այլ խոսքով՝ Դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում առկա չէ այնպիսի հասարակական շահ, որը, անմեղության կանխավարկածի հաշվառմամբ, կարող է արդարացնել նահանջն անձի ազատության իրավունքից (այդ իրավունքը ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառմամբ ահմանափակելով):
Դատարանի նման եզրահանգման հիմքում ի թիվս այլնի ընկած են անցյալ հազամանքները.
-քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ հանձնվել է դատարանի քննությանը: Այս կապակցությամբ Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ ի տարբերության նախաքննության փուլի, դատաքննության փուլում ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու ավելի նվազ հավանականություն է առկա, պայմանավորված այն հանզամանքով, որ ապացույցների հավաքման գործընթացն արդեն իսկ ավարտվել է։ Բացի այդ ապացուցողական նյութը, որը դրվել է Արտակ Մելքումյանին առաջադրված մեղադրանքի հիմքում կազմում են նաեւ օբյեկտիվ ապացույցներ,
-գործի քննության ընթացքում՝ Արտակ Մելքումյանը շուրջ 8 ամիս գտնվում է անազատության մեջ։ Այս կապակցությամբ Դատարանը հարկ է համարում անդրադառնալ նաեւ՝ սույն գործի դատաքննությունը ձգձգած եւ ձգձգող պատճառներին։ Մասնավորապես՝ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 22-ի որոշման կայացումից հետո հրավիրված 6 դատական նիստեր էլ հետաձգվել են եւ բովանդակային առումով չեն կայացել։ Ընդհանուր առմամբ հրավիրված այդ 6 դատական նիստերից դատական նիստը հետաձգվել է քրեակատարողական հիմնարկից մեղադրյալ Արտակ Մելքումյանին դատարան չներկայացնելու (ուղեկցումը չկատարելու) պատճառով, 1 դատական նիստ՝ գործով մյուս մեղադրյալի եւ վերջինի պաշտպանի բացակայության հիմքով, 1 դատական նիստ՝ դատարանում Արտակ Մելքումյանի առողջական վիճակի վատթարացման պատճառով, 1 դատական նիստ՝ հանրային մեղադրողի բացակայության հիմքով։
-գործի քննության ընթացքում Արտակ Մելքումյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցներ ընտրվելուց հետո՝ վերջինը չի դրսեւորել ոչ պատշաճ վարքագիծ (հակառակի վերաբերյալ տվյալներ Դատարանին հայտնի չեն)։
Վերոգրյալի համատեքստում, Դատարանի գնահատմամբ՝ Արտակ Մելքումյանի կողմից ապացուցման գործընթացին ապօրինի միջամտելու հավանականության վերաբերյալ նախորդիվ կայացված որոշումներով բերված եւզրահանգումները գործի քննության ներկա փուլում ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառմամբ շարունակական կալանքի տակ պահելու համատեքստում՝ այլեւս չեն կարող ծանրակշիռ համարվել՝ հաշվի առնելով նաեւ կիրառվող այլընտրանքի տեսակը (նաեւ` տնային կալանք):
Միաժամանակ Դատարանն արձանագրում է, որ թեեւ Արտակ Մելքումյանը սույն գործով իրեն վերագրվող հանցանքը ենթադրաբար կատարել է քրեական հետապնդման տակ գտնվելու ընթացքում, այնուամենայնիվ Դատարանը գտնում է, որ այդ հանգամանքն ինքնին այլեւս չի վկայում վերջինի կողմից նոր հանցանք կատարելու բարձր հավանականության մասին։ Դատարանը նման եզրահանգման է գալիս հաշվի առնելով ինչպես վերոհիշյալ քրեական գործերով (դեպքերով) ենթադրյալ հանցավոր վարքագիծ դրսեւորելու միջեւ ընկած ժամանակահատվածի տեւականությունը, այնպես էլ վերագրվող հանցանքների տարաբնույթ լինելը: Դատարանի գնահատմամբ վերոհիշյալ հանգամանքների առկայությունը դատական վարույթի սույն փուլում այլևս չի վկայում կալանավորման նաեւ վերահիշյալ հիմքով Արտակ Մելքումյանին ամենախիստ խափանման միջոցի կիրառմամբ շարունակական կալանքի տակ պահելու բացարծակ անհրաժեշտության առկայության մասին։ Ավելին՝ Դատարանը գտնում է, որ հակառակ մեկնաբանության դեպքում կարող է բացառվել այլընտրանքային խափանման միջոց կիրառելու հնարավորությունն այն անձանց նկատմամբ, ովքեր կմեղադրվեն քրեական հետապնդման տակ գտնվելու ընթացքում ենթադրաբար կատարված հանցավոր արարքի համար:
Դատարանը վերստին արձանագրում եւ հաշվի է առնում, որ մեղադրյալ Արտակ Մելքումյանը չունի դատվածություն, ունի առողջական խնդիրներ, մշտական բնակության վայր, խնամքին է անչափահաս երեխան։ Մասնակցել է 44-օրյա պատերազմին, հետագայում նաեւ՝ մարտական հերթապահությունների։ Ստացել է բազմաթիվ պատվոգրեր, շնորհակալագրեր։ Դատարանը վերստին արձանագրում է եւ կոնկրետ դեպքում կարեւորություն է տալիս նաեւ՝ այն հանգամանքին, որ մեղադրյալ Արտակ Մելքումյանի արգելանքի տակ գտնվելու ընթացքում ճանապարհատրանսպորտային պատահարի արդյունքում վերջինի քրոջ որդին մահացել է, իսկ որդին՝ տեղափոխվել է հիվանդանոց ծանր վիճակում։ Այս պահին վերջինն ունի առողջական խնդիրներ եւ խնամքի կարիք։
Արտակ Մելքումյանին մեղսագրվող արարքի բնույթի, հանրային վտանգավորության աստիճանի, սույն գործի փաստական հանգամանքների համատեքստում՝ Դատարանը գտնում է, որ նախորդիվ նշված հանգամանքները՝ որպես մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագծի դրսեւորման ոիսկերը հակակշռող գործոններ՝ քրեական գործի քննության արդեն տվյալ փուլում այլեւս բավարար են գործի պատշաճ քննության ապահովման հանրային շահի եւ մեղադրյալի անձնական ազատության միջեւ արդարացի հավասարակշռությունը հաստատելու համար՝ այլընտրանքային խափանման միջոցների, մասնավորապես՝ տնային կալանքի, գրավի եւ բացակայելու արգելքի կիրառմամբ։
Վերոգրյալից զատ, Դատարանն ընդգծում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումը վերջնական չէ, ուստի մեղադրյալ Արտակ Մելքումյանի հետագա ոչ իրավաչափ վարքագծի պայմաններում կիրառված խափանման միջոցները կարող են ենթարկվել վերանայման:
Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ կոնկրետ դեպքում այլեւս առկա չեն բավարար հիմնավորումներ այլընտրանքային խափանման միջոցի կիրառմամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու անբավարարության վերաբերյալ:
Հիմք ընդունելով վերոգրյալը, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արտակ Մելքումյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը պետք է փոխել: Մեղադրյալ Արտակ Մելքումյանի նկատմամբ համակցված՝ որպես խափանման միջոցներ պետք է ընտրել՝ տնային կալանքը, գրավը եւ բացակայելու արգելքը։ (...)»։

Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջները.
Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն.Թոփուզյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի որոշումն օրինական և հիմնավոր չէ, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, որն ազդել է վարույթի ելքի վրա: Ուսումնասիրելով դատական ակտում առկա պատճառաբանությունները և եզրահանգումը՝ փաստել է, որ խորությամբ քննարկման առարկա չեն դարձվել խափանման միջոցի կիրառման համար սկզբունքային նշանակություն ունեցող այնպիսի հարցեր, ինչպիսիք են մեղադրյալին վերագրվող արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, անձը բնութագրող հանգամանքների իրական ազդեցությունը մեղադրյալի դատավարական վարքագծի վրա, ինչի արդյունքում չեն պահպանվել բնագավառը կարգավորող նախադեպային իրավունքի չափորոշիչները:
Անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի այն դիրքորոշմանը, թե ռիսկերն այլևս այն աստիճանի բարձր չեն, որ հնարավոր չլինի դրանք չեզոքացնել այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, Բողոքաբերը գտել է, որ դատարանի կողմից չի բացահայտվել կիրառված «այլևս» եզրույթը քրեական գործով արձանագրված դատավարական զարգացումների ո՞ր հատվածին է վերաբերելի, մինչ այս դատական ակտի կայացումը խափանման միջոցի հետ կապված տեղի ունեցած դատավարական ի՞նչ զարգացումներ են տեղի ունեցել, որոնք, ըստ դատարանի, հանգեցրել են մեղադրյալի հնարավոր ոչ պատշաճ վարքագծի ռիսկերի նվազեցման։ Բողոքաբերն ընդգծել է, որ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի կողմից պարտադիր դիտարկված ապացույցների հետազոտումը դատաքննության ընթացքում նույնիսկ չի էլ սկսվել, այլ կերպ ասած նախկինում առաջին ատյանի դատարանի կողմից կալանքը տնային կալանքով փոխարինելու կապակցությամբ վերադաս դատական ատյանի կողմից պարտադիր դիտարկված պայմանը իրականություն չի դարձել․ ապացույցները չեն հետազոտվել, վկաները չեն լսվել, մյուս մեղադրյալը չի հարցաքննվել։ Հետևաբար պետք է արձանագրել, որ դատավարական ոչ մի շարժընթաց տեղի չի ունեցել և հիմքերի նվազեցման մասին փաստարկը չունի օբյեկտիվ ոչ մի հիմք։
Վերոգրյալի պայմաններում անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից գործի քննությանը խոչընդոտելու ձևով իր վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու իրավաչափության պայմանին՝ Բողոքաբերը նշել է, որ քրեական գործի քննությունը գտնվում է սկզբնական փուլում, դեռևս չեն հետազոտվել մեղադրական եզրակացության մեջ նշված ապացույցները, այդ թվում՝ չեն հարցաքննվել վկաները և մյուս մեղադրյալ Տիգրան Բաբայանը, որոնց վրա ոչ իրավաչափ ազդեցություն գործադրելու միջոցով մեղադրյալ Ա.Մելքումյանը կարող է խոչընդոտել գործի բնականոն ընթացքին: Բողոքաբերը հատկանշական է համարել, որ դեռևս նախաքննության ընթացքում հարցաքննվելիս մեղադրյալ Տիգրան Բաբայանը մանրամասն նկարագրել է Ա.Մելքումյանի կողմից թմրամիջոցն իրեն իրացնելու հանգամանքը, այնուհետև, առերես հարցաքննության ընթացքում հերքել այն, որից հետո լրացուցիչ հարցաքննվելիս հայտնել է, որ վախի ազդեցության տակ է տվել իրականությանը չհամապատասխանող ցուցմունք առերես հարցաքննության ընթացքում: Բացի այդ, Ա.Մելքումյանի բնակարանում կատարված խուզարկության ընթացքում վերջինս փորձել է կոտրել հայտնաբերված բջջային հեռախոսը, ինչը կանխվել է ոստիկանության ծառայողների կողմից: Մինչդեռ, Առաջին ատյանի դատարանը, անտեսելով նշված իրատեսական հիմքի առկայությունը, գնահատման չենթարկելով Ա. Մելքումյանի դրսևորած վարքագիծը, գտնել է, որ վերջինիս պատշաճ վարքագծի ապահովումը հնարավոր է այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ, ինչը, չի բխում սույն քրեական գործի նյութերից:
Անդրադառնալով այն փաստարկին, որ նախկինում մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցներ ընտրված լինելու պայմաններում վերջինը չի դրսևորել ոչ պատշաճ վարքագիծ, Բողոքաբերը կարևորել է, որ այս հանգամանքը ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանի համար բավարար չի եղել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նախկինում ընտրված այլընտրանքային խափանման միջոցի վերաբերյալ դատարանի եզրահանգումները հիմնավոր դիտելու համար, ուստի այս պայմաններում առաջին ատյանի դատարանի կրկնվող փաստարկները ևս չեն կարող հիմնավոր համարվել։
Միաժամանակ անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի պատճառաբանությանը, որ մեղադրյալ Ա․Մելքումյանի արգելանքի տակ գտնվելու ընթացքում ճանապարհատրանսպորտային պատահարի արդյունքում վերջինիս քրոջ որդին մահացել է, իսկ որդին՝ տեղափոխվել է հիվանդանոց ծանր վիճակում, վերջինն ունի առողջական խնդիրներ և խնամքի կարիք, Բողոքաբերը նշել է, որ չեն ներկայացվել բավարար տվյալներ առ այն, որ միջնորդության քննարկման պահի դրությամբ Ա. Մելքումյանի որդին ունեցել է խնամքի կարիք: Բացի այդ, ըստ Ա.Մելքումյանի հայտարարության, իր հետ նույն հասցեում բնակվում են նաև ինչպես իր, այնպես էլ որդու կինը, ուստի չի հիմնավորվել այն, որ Ա.Մելքումյանի որդին ունի հենց մեղադրյալի խնամքի կարիքը։
Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու իրավաչափության պայմանին՝ Բողոքաբերը գտել է, որ առկա է ողջամիտ ենթադրություն, որ այլըտրանքային խափանման միջոցների կիրառման պայմաններում մեղադրյալ Ա․Մելքումյանը կարող է հանցանք կատարել: Բողոքաբերի համոզմամբ՝ հիշյալ ենթադրությունը հիմնավորվում է քրեական գործում առկա հետևյալ փաստական տվյալներով.
- Ա․Մելքումյանին մեղսագրվում է դիտավորությամբ դրսևորվող ծանր հանցանքի կատարում՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որի համար նախատեսված է ազատազրկում՝ երեքից վեց տարի ժամկետով:
- Ա․Մելքումյանը նախկինում մի քանի անգամ դատապարտվել է դիտավորյալ հանցագործությունների կատարման համար, բացի այդ, վերջինիս վերաբերյալ Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանում քննվում է թիվ ԱՐԴ/1086/01/24 քրեական գործը, որով մեղադրյալին վերագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցավոր արարքի կատարում: Նշված քրեական վարույթով դատարանի 2024 թվականի փետրվարի 25-ի որոշմամբ Ա․Մելքումյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց վարչական հսկողությունը, դրա պայմանը խախտելու պատճառաբանությամբ, փոխարինվել է տնային կալանքով, իսկ բացակայելու արգելքը թողնվել է անփոփոխ: Վերոգրյալի պայմաններում, Ա․Մելքումյանը, գտնվելով տնային կալանք և բացակայելու արգելք խափանման միջոցների գործողության տակ, կատարել է ենթադրյալ ծանր հանցանք: Այսինքն, վերը նկարագրված հանցանքի առերևույթ կատարման պահին Ա․ Մելքումյանը քրեական հետապնդման մեջ է գտնվել դիտավորությամբ դրսևորվող ծանր հանցանք կատարելու համար, որի համար ընտրված խափանման միջոց տնային կալանքի ընթացքում, համապատասխան տեխնիկական միջոցը վերջինիս մարմնին ամրացված լինելու պայմաններում, Ա. Մելքումյանը դուրս է եկել տանից և իրացրել թմրամիջոց՝ խախտելով իր նկատմամբ ընտրված այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի պայմանները: Բողոքաբերի կարծիքով՝ վերոգրյալը հիմք է տալիս փաստարկված դատողություն անելու մեղադրյալի՝ օրինականության ու համակեցության կանոնների նկատմամբ ընդգծված նիհիլիստական վերաբերմունք ունենալու և նրա անձի՝ քրեական օրենքով արգելված հանցանք կատարելու հավանականության տեսանկյունից առերևույթ բարձր աստիճանի վտանգավորության մասին, ինչպես նաև փաստելու, որ վերը նշված պայմաններում կալանքի հետ չկապված խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, քանի որ վերջինս արդեն խախտել է դրանց պայմանները:
Բողոքաբերի պնդմամբ՝ հիմնավոր չէ Առաջին ատյանի դատարանի այն պատճառաբանությունը, որ նրան մեղսագրվող արարքների տարաբնույթ լինելը չի վկայում նոր հանցանք կատարելու բարձր հավանականության մասին, քանի որ հակառակ դիրքորոշումը բազմիցս հայտնվել է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի կողմից։
Ըստ Բողոքաբերի՝ քրեական վարույթի նյութերում առկա ապացույցների, փաստերի կամ այլ տեղեկությունների, այդ թվում՝ քրեական օրենքով արգելված ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահից ի վեր մեղադրյալի դրսևորած վարքագծի և նրա անձը բնութագրող այլ հատկանիշների՝ իրենց ամբողջության մեջ գնահատման արդյունքում սույն դեպքում առկա են մտավախություններ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության պայմանների պահպանվածության առումով, որոնք ենթակա են մանրակրկիտ քննարկման ու գնահատման ՀՀ քրեական և քրեադատավարական օրենսգրքերի հիմնարար սկզբունքների պահպանվածության նկատմամբ շահագրգռության համատեքստում: Նման պայմաններում առկա է հասարակական շահագրգռվածություն, որը մեղադրյալի անմեղության կանխավարկածի հաշվառմամբ կարող է արդարացնել նահանջը նրա անձնական ազատության հարգանքի սկզբունքից։
Ելնելով վերոգրյալից՝ Բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատական ակտը և Արտակ Արաիկի Մելքումյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանքը՝ 3 /երեք/ ամիս ժամկետով։

Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել։

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի լույսի ներքո վերլուծելով հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերն ու փաստարկները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավոր է արդյո՞ք մեղադրյալ Արտակ Արաիկի Մելքումյանի նկատմամբ ընտրված կալանավորումը այլընտրանքային խափանման միջոցներով փոխարինելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով.
Գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…)»:
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝ (…)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով.(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը:
(...)4.Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝ «2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…)
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1.Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները:
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1.Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը:
2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև`
1)ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց.
2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց:
3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։
4.Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին:
5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները:
6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Գրավը իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը Հայաստանի Հանրապետության դրամի, շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով: Որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույք, եթե գրավ կիրառելու մասին որոշմամբ հատուկ նշվել է դրա հնարավորության մասին:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1.Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին:
2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Նարեկ Հարությունյանի գործով 2016 թվականի մարտի 30-ի թիվ ԵԱՆԴ/0081/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ առաջին ատյանի դատարանի կողմից անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումների կայացումը և վերջիններիս` վերաքննության կարգով վերանայումը իրականացվում են տարբեր դատավարական գործառույթների շրջանակներում։ Անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշումը կայացվում է գործի ըստ էության քննության շրջանակներում, իսկ վերաքննիչ դատարանի կողմից նշված ակտերի վերանայումը` ստորադաս դատարանի որոշումների ստուգման և վերանայման վերադաս դատական ատյանի գործառույթի շրջանակներում։ Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից։ Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը։ Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն։ Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարել ընդգծել, որ քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը։
Հիմք ընդունելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումը և նկատի ունենալով, որ մեղադրյալ Արտակ Մելքումյանի վերաբերյալ քրեական գործն ըստ էության քննելու համար ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան՝ Վերաքննիչ դատարանն այլևս առարկայազուրկ է համարում անդրադառնալ հիմնավոր կասկածին:
Վահագն Պողոսյանի գործով 2013 թվականի փետրվարի 15-ի թիվ ԿԴ1/0062/06/12 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«Մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ դրանք էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս, ինչպես նաև գրավի թույլատրելիության հարցը լուծելիս: Մեղսագրվող հանցանքի ծանրությունը և հետևաբար նաև ակնկալվող պատժի խստությունը հանդիսանում են քրեական վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու կամ գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը գնահատելու կարևոր տարրեր և գործի նյութերից բխող մյուս հանգամանքների հետ միասին հնարավորություն են տալիս հիմնավորված ենթադրություններ անել անձի ազատության հիմնարար իրավունքը սահմանափակելու հիմքերի առկայության կամ բացակայության մասին»:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ խափանման միջոցների ողջ համակարգն միտված է վարույթն իրականացնող և դատական երաշխիքներ տրամադրող մարմիններին այնպիսի այլընտրանքներ տրամադրելուն, որոնք հնարավորություն կտան մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովել նրա իրավունքների հնարավոր նվազ սահմանափակմամբ: Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Սա կբացառի կալանքի կիրառումն այն բոլոր դեպքերում, երբ առկա է որոշակի հնարավորություն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ առանց նրան ազատությունից զրկելու։ Այդ նպատակով է սահմանվել նաև այն պահանջը, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված։
Անդրադառնալով կալանքի կիրառման անհրաժեշտությանը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համատեքստում օրենսդիրը հատուկ չի սահմանել և առանձնացրել կալանքի հիմքերը, այլ նախատեսել է, որ բոլոր խափանման միջոցների համար միասնական հիմքերի կամ դրանցից մեկի առկայության պայմաններում, կոնկրետ դեպքում առավել խիստ խափանման միջոցն ընտրելու համար էական և որոշիչ նշանակություն ունեն մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները, որոնք յուրաքանչյուր դեպքում պետք է պատշաճ վերլուծության և գնահատման արժանան դատարանների կողմից կալանավորման մասին միջնորդություն քննարկելիս: Այս առումով Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ անձի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքը կիրառելու համար անհրաժեշտ է մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքներից բխող ծանրակշիռ փաստարկներով հիմնավորել ոչ միայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նախատեսված խափանման միջոցների կիրառման որևէ նպատակի (նպատակների) առկայությունը, այլև այն, որ առավել մեղմ խափանման միջոցը ի զորու չէ կանխել քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը։ Այսինքն՝ կիրառված միջոցի և հետապնդվող նպատակի միջև պետք է լինի համաչափության ողջամիտ հարաբերակցություն, որպիսի եզրահանգումը բխում է նաև սահմանադրի կամքից։ Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը, որ տվյալ դեպքում այլընտրանքային այլ խափանման միջոցների կիրառումը բավարար կլինի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար, բխում է վարույթի նյութերից, այդ հետևության մասով բերված պատճառաբանությունները բավարար են դատական ակտի հիմնավորվածության պահանջը պահպանված համարելու համար, իսկ հակառակի մասին Բողոքաբերի պնդումները հիմնավոր չեն:
Վերոգրյալ իրավական նորմերի և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերի, հիմնավորումների շրջանակներում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը, հաշվի առնելով Արտակ Մելքումյանին մեղսագրվող արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, վերջինիս անձը, դրանք համադրելով գործի տվյալների հետ՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Արտակ Մելքումյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքը փոխելով և տնային կալանք, գրավ ու բացակայելու արգելք համակցված խափանման միջոցների կիրառումը թույլատրելի ճանաչելով, դատական սխալ թույլ չի տվել:
Վերոշարադրյալի հաշվառմամբ՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը հանգել է մեղադրյալ Արտակ Մելքումյանի հնարավոր վարքագծին վերաբերող տվյալներից բխող իրավաչափ հետևության, այդ մասով բողոքարկվող դատական ակտը բովանդակում է բավարար և իրավաչափ պատճառաբանություններ, որոնք ըստ էության ընդունելի են նաև Վերաքննիչ դատարանի համար:
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, հաշվի առնելով նաև մեղադրյալի բանտային կալանքի տևողությունը, իր որոշմամբ իրավաչափորեն արձանագրել է, որ հանցանք կատարելու և գործի քննությանը խոչընդոտելու հավանականությունն էապես նվազել է, որպիսի պայմաններում մեղադյալի պատշաճ վարքագիծը հնարավոր է ապահովել ոչ թե կալանքի շարունակական կիրառմամբ, այլ առավել մեղմ՝ խափանման միջոցների կիրառմամբ։
Վերոգրյալի հաշվառմամբ և քրեական վարույթով ձեռք բերված նյութերի ուսումնասիրությամբ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրյալ Արտակ Մելքումյանի վարքագծի կամ նրա անձի վերաբերյալ այնպիսի փաստական տվյալ չի ներկայացվել, որը հնարավորություն կտար ողջամտորեն ենթադրելու, որ կալանքից զատ մյուս այլընտրանքային խափանման միջոցները քրեական վարույթի ընթացքում չեն կարող ապահովել վերջինիս պատշաճ վարքագիծը։ Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ Բողոքաբերի հիմնավորումներն ի զորու չեն չեզոքացնելու Առաջին ատյանի դատարանի իրավաչափ հետևությունները և ամենևին բավարար չեն մեղադրյալ Արտակ Մելքումյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց կիրառելու համար:
Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«[Ո]րպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը (…) կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը»։
Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար անհրաժեշտ է ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների առկայություն։ Հակառակ մոտեցումը, Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով վերջինիս ներքին անկախությունը։ Մինչդեռ, տվյալ դեպքում ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում այդպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ չեն մատնանշվել։
Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Արտակ Մելքումյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոցներ տնային կալանք, գրավ և բացակայելու արգելք կիրառելու մասին որոշմամբ հաշվի է առել վերջինիս օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները և պատճառաբանված հաստատել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները, որը բեկանելու կամ փոփոխելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի վիճարկվող դատական ակտը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ Բողոքաբերի հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն.Թոփուզյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել՝ անփոփոխ թողնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հունվարի 08-ի թիվ ԵԴ1/2287/01/25 որոշումը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ