ԵԴ1/2260/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ


«07» օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)՝

Նախագահությամբ՝ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Մ.ՍԻՄՈՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Հ․ՀԱՐՈւԹՅՈւՆՅԱՆԻ
պաշտպան Տ․ՂԱԶԱՐՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ա․ՄԿՐՏՉՅԱՆԻ

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանի (ծնված՝ 1993 թվականի հուլիսի 25-ին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին են երկու անչափահաս երեխաները, նախկինում չդատապարտված, աշխատում է «Դիջիթեյն» ընկերությունում որպես ծրագրային որակի ապահովման բաժնի ղեկավար, հաշվառված է և բնակվում է Երևան քաղաքի Մանթաշյան փողոցի 12-րդ շենքի 25-րդ բնակարանում) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի ապրիլի 11-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Հ․Կիրակոսյանի կողմից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60265825 քրեական վարույթը։
2025 թվականի հունիսի 11-ին Երևան քաղաքի Կենտրոն և Նորք-Մարաշ վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Հ․Հարությունյանը որոշում է կայացրել թիվ 60265825 քրեական վարույթով Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2025 թվականի հունիսի 12-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Հ․Կիրակոսյանը որոշում է կայացրել թիվ 60265825 քրեական վարույթով մեղադրյալ Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին:
2025 թվականի հունիսի 30-ին Ա․Մկրտչյանի վերաբերյալ թիվ 60265825 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Դատարան, որին շնորհվել է ԵԴ1/2260/01/25 համարը։
2025 թվականի հուլիսի 1-ին թիվ ԵԴ1/2260/01/25 քրեական գործը հանձնվել է դատավոր Մ․Արզումանյանին։
2025 թվականի հուլիսի 2-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Մ.Արզումանյանը որոշում է կայացրել թիվ ԵԴ1/2260/01/25 քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու վերաբերյալ։

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով այն հանրորեն վտանգավոր արարքի կատարման համար, որ նա, տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված (սկիզբ՝ 09.11.2024թ., ավարտ՝ 09.05.2025թ.) և միաժամանակ գտնվելով ոչ սթափ վիճակում (սթափության վիճակի զննման կտրոնի համարը՝ 03435, մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.579մգ/լ) 2025 թվականի մարտի 29-ին՝ ժամը 03:10-ին, Երևան քաղաքի Նար-Դոսի փողոցում վարել է «Մազդա» մակնիշի, 55 AM 511 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, որի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259040650 արձանագրությունը:

Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
- Զննում կատարելու մասին 2025 թվականի հունիսի 10-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ զննության է ենթարկվել 2025 թվականի մարտի 29-ին՝ ժամը 03:25-ին, Երևան քաղաքի Նար-Դոս փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 1-ին գումարտակի 1-ին վաշտի պարեկ Վալտեր Գևորգյանի /կրծքանշան թիվ 08733/ կողմից կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259040650 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանը (ծնված` 25.07.1993թ.) տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված լինելով, ժամը 03:10-ին Երևան քաղաքի Նար-Դոսի փողոցում ոչ սթափ վիճակում վարել է «Մազդա» մակնիշի, 55 AM 511 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Արձանագրության՝ վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնը, համաձայն որի՝ ստուգաչափման սարքի համարն է՝ 91100981, զննման համարը` 03435, զննման ամսաթիվը՝ 29.03.2025թ., զննման ժամը՝ 03:24:05, վերջին ստուգաչափման ամսաթիվը՝ 24.12.2024թ., դատարկ թեստ՝ 0.000 մգ/լ, ստուգաչափման ձևաչափը՝ ավտոմատ, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.579մգ/լ, վարորդի անունն է՝ Ալբերտ, ազգանունը՝ Մկրտչյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը՝ 55 AM 511, Վ/Վ համարը՝ RB583732, ՊԾ ազգանունը՝ Գևորգյան, կրծքանշանի համարը՝ 08733, ստորաբաժանում` 1-ին գումարտակ, 1-ին վաշտ:
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ից կողմից տրված թիվ 143237 ստուգաչափման վկայականը, համաձայն որի՝ վկայականը ուժի մեջ է 2024 թվականի դեկտեմբերի 24-ից մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերի 24-ը, ստուգաչափման սարքի գործարանային համարն է 91100981, տեսակը՝ Jupiter X/RP, չափման տիրույթը՝ 0.00 2.000մգ/լ, ճշտության դասը, կարգը /սխալանքը/ ±10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ-ին, ստուգաչափումը կատարվել է հետևյալ ստուգաչափման մեթոդիկայի անվանման նշագրի՝ M12835-2008, ստուգաչափող անվան դիմաց առկա է ստորագրույթուն և նշված է Վ.Բաբաջանյան, իսկ բաժնի /լաբորատորիայի վարիչ/ անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Գ.Մարտիրոսյան։
ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվությունը, համաձայն որի՝ Ալբերտ Արմենի Մկրտչյանի անվամբ թիվ RB583732 վարորդական վկայականը գտնվում է կասեցված կարգավիճակում, սկիզբ՝ 09.11.2024թ., ավարտ՝ 09.05.2025թ.:
2024 թվականի նոյեմբերի 09-ին՝ ժամը 00:46-ին, Երևան քաղաքի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ փողոցում ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության պարեկ Գոռ Հովհաննիսյանի /կրծքանշան թիվ 04940/ կողմից կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8400763987 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանը (ծնված` 25.07.1993թ.) 09.11.2024թ.՝ ժամը 00:45-ին, Երևան քաղաքի Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ փողոցում ոչ սթափ վիճակում վարել է «Մազդա» մակնիշի, 55 AM 511 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը:
Արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է ստորագրություն:
Նույն օրը կայացված թիվ 8400763987 որոշումը, համաձայն որի՝ Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանի տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցվել է 6 (վեց) ամիս ժամկետով:
Որոշման պատճենը և կատարման կարգի մասին քաղվածքը ստացա հատվածում առկա է ստորագրություն:
Ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնը, համաձայն որի՝ ստուգաչափման սարքի համարն է՝ 91101226, զննման համարը՝ 02044, զննման ամսաթիվը՝ 09.11.2025թ., զննման ժամը՝ 00:48:18, վերջին ստուգաչափման ամսաթիվը՝ 07.10.2024թ. դատարկ թեստ՝ 0.000 մգ/լ, ստուգաչափման ձևաչափը՝ ավտոմատ, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 0.165մգ/լ, վարորդի անունն է՝ Ալբերտ, ազգանունը՝ Մկրտչյան, տրանսպորտային միջոցի համարանիշը՝ 55 AM 511, Վ/Վ համարը՝ RB583732, Պ/Ծ ազգանունը՝ Գևորգյան, կրծքանշանի համարը՝ 05979, ստորաբաժանում՝ 1-ին գումարտակ, 2-րդ վաշտ:
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ից կողմից տրված թիվ 136823 ստուգաչափման վկայականը, համաձայն որի՝ վկայականը ուժի մեջ է 2024 թվականի հոկտեմբերի 07-ից մինչև 2025 թվականի հոկտեմբերի 07-ը, ստուգաչափման սարքի գործարանային համարն է 91101226, տեսակը՝ Jupiter X/RP, չափման տիրույթը՝ 0.00-2.000մգ/լ, ճշտության դասը, կարգը /սխալանքը/ ±10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ-ին, ստուգաչափումը կատարվել է հետևյալ ստուգաչափման մեթոդիկայի անվանման նշագրի M12835-2008, ստուգաչափող անվան դիմաց առկա է ստորագրույթուն և նշված է Ա. Մանուկյան, իսկ բաժնի /լաբորատորիայի վարիչ/ անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Գ.Մարտիրոսյան:
- Արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչելու մասին 2025 թվականի հունիսի 10-ի որոշումը, համաձայն որի՝ թիվ 60265825 քրեական վարույթով Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանի նկատմամբ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259040650, 8400763987 արձանագրությունների, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 03435, 02044 կտրոնների, ստուգաչափման թիվ 143237, 136823 վկայականների, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության պատճենները ճանաչվել են արտավարութային փաստաթուղթ և կցվել քրեական վարույթի նյութերին։
- Մեղադրյալ Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանը, հայտարարելով, որ իրեն մեղավոր է ճանաչում, զղջում է կատարվածի համար և օգտվելով իր սահմանադրական իրավունքից, դատարանում ցուցմունք տալու ցանկություն չհայտնեց:

Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված ապացույցները.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանի ձև 8 տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանը նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չի եղել,
- Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանի զինվորական գրքույկի պատճենը,
- Փոխառության պայմանագրի պատճենը և «Դիջիթեյն» ընկերության տնօրենի կողմից տրված տեղեկանքը, համաձայն որի՝ 2024 թվականի փետրվարից մինչև 2025 թվականի հուլիս ամիսն ընկած ժամանակահատվածում Ալբերտ Մկրտչյանի աշխատավարձից ամսական 555․565 ՀՀ դրամ պահվել է՝ որպես ընկերության կողմից տրամադրված փոխառության գումարի մարում,
- ամուսնության վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանը և Տաթևիկ Արայիկի Գասպարյանը 2016 թվականի ապրիլի 29-ին ամուսնացել են,
- ծննդի մասին թիվ ԲԱ089902 պետական վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ Արսեն Ալբերտի Մկրտչյանը ծնվել է 2019 թվականի փետրվարի 26-ին, հայրը հանդիսանում է Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանը,
- ծննդի մասին թիվ ԲԱ089902 պետական վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ Սառա Ալբերտի Մկրտչյանը ծնվել է 2021 թվականի սեպտեմբերի 25-ին, հայրը հանդիսանում է Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանը,
- «Նաիրի» բժշկական կենտրոնից Գայանե Տերտերյանի անցած բժշկական հետազոտությունների, կոնսուլտացիայի և դրա արժեքների վերաբերյալ փաստաթղթի, վճարման անդորրագրի պատճենը,
- «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնից Գայանե Հակոբի Տերտերյանին (ծնված՝ 11․11․1964թ․) տրված էպիկրիզը, համաձայն որի՝ կլինիկական եզրափակիչ ախտորոշումն է՝ աջից ծոծրակային շրջանի ներուղեղային ծավալային գոյացություն, պերիֆոկալ այտուցի զոնայով, ցնցումային համախտանիշ, վիճակ աջ ծոծրակային շրջանի ոսկրապլաստիկ տրեպանացիայից, նույն շրջանի ներուղեղային ծավալային գոյացության հեռացումից հետո,
- «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնից տրված տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Գայանե Հակոբի Տերտերյանը (ծնված՝ 11․11․1964թ․) 2025 թվականի օգոստոսի 4-ին ընդունվել է վերակենդանացման և ինտենսիվ թերապիայի բաժանմունք ստացիոնար բուժման՝ «ուղեղի արյան շրջանառության սուր խանգարում, կոմա» ախտորոշմամբ,
- «Ինեկոբանկ» ՓԲ ընկերության կողմից Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանի վարկի վերաբերյալ քաղվածքը, համաձայն որի՝ վարկի մնացորդը 2025 թվականի հուլիսի 23-ի դրությամբ կազմում է 2․500․000 ՀՀ դրամ,
- «Ինեկոբանկ» ՓԲ ընկերության կողմից Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանի վարկի վերաբերյալ քաղվածքը, համաձայն որի՝ վարկի մնացորդը 2025 թվականի հուլիսի 23-ի դրությամբ կազմում է 7․159․907 ՀՀ դրամ,
- «Ինեկոբանկ» ՓԲ ընկերության կողմից Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանի վարկի վերաբերյալ քաղվածքը, համաձայն որի՝ վարկի մնացորդը 2025 թվականի հուլիսի 30-ի դրությամբ կազմում է 42․518․194 ՀՀ դրամ,
- մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանի ստացած եկամուտների վերաբերյալ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված տվյալները։

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ առկա է փոխկապակցված վերաբերելի, թույլատրելի, հավաստի ապացույցների բավարար համակցություն, որը թույլ է տալիս հաստատված համարելու Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանին ներկայացված մեղադրանքի փաստական հանգամանքները՝ բացառելով դրանց ապացուցվածության վերաբերյալ ցանկացած հիմնավոր կասկած։
Հիմնական և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանի՝ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 9-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 9-ը կասեցված լինելը,
- Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանի կողմից ոչ սթափ վիճակում՝ մեկ լիտր արտաշնչած օդի մեջ մաքուր ալկոհոլի պարունակությունը 0.579մգ/լ, 2025 թվականի մարտի 29-ին՝ ժամը 03:10-ին, Երևան քաղաքի Նար-Դոսի փողոցում «Մազդա» մակնիշի, 55 AM 511 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը վարելը,
- ներկայացված մեղադրանքում Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանի կողմից իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը,
- նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չլինելը,
- խնամքին առողջական խնդիրներ ունեցող մոր և երկու անչափահաս երեխաների գտնվելը,
- ֆինանսական պարտավորություններ ունենալը,
- մեղսագրվող հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանի ստացած եկամուտների առկայությունը։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների և 2025 թվականի հուլիսի 16-ին կայացված մեղադրական վերդիկտի հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ ապացուցված է մեղադրյալ Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները, այդ արարքի քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքը կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքը կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Ա․Մկրտչյանի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը։
Դատարանը, հաստատված համարելով մեղադրյալ Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, որպես մեղադրյալ Ալբերտ Մկրտչյանի անձը բնութագրող հանգամանք է դիտարկում նախկինում դատապարտված կամ այլ կերպ արատավորված չլինելը, ամուսնացած լինելը։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ պետք է դիտարկել ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը համահունչ է Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը), խնամքին առողջական խնդիրներ ունեցող մոր և երկու անչափահաս երեխաների գտնվելը:
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Ալբերտ Մկրտչյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանք առկա չէ:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանը ենթակա է պատժի։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին:
(…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…)
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը:
(…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»:
Դատարանը նախ հարկ է համարում արձանագրել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով որպես պատիժ նախատեսված են տուգանքը, հանրային աշխատանքները, կարճաժամկետ ազատազրկումը և ազատազրկումը։
Դատարանը մեղադրյալ Ալբերտ Մկրտչյանի նկատմամբ հնարավոր չի համարում տուգանք պատժատեսակի նշանակումը, քանի որ իրատեսական չի համարում տուգանք պատժատեսակի նշանակումը և մեղադրյալ Ալբերտ Մկրտչյանի կողմից դրա կրման հնարավորությունը՝ պայմանավորված մեղադրյալի ունեցած ֆինանսական պարտավորություններով, խնամքին անչափահաս երեխաների, առողջական լուրջ խնդիրներ ունեցող և հիվանդանոցային պայմաններում բուժման մեջ գտնվող մոր գտնվելով: Այսինքն, Դատարանը չունի լիարժեք վստահություն առ այն, որ տուգանք պատժատեսակի նշանակման դեպքում այն ընդհանրապես կկատարվի և կծառայի պատժի նպատակների ապահովմանը: Ավելին, լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում դատապարտված մեղադրյալ Ա․Մկրտչյանը տվել է իր համաձայնությունը հանրային աշխատանքներ պատժատեսակի կիրառմամբ պատիժը կրելու վերաբերյալ: Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ պատժի համակարգը կառուցված է այն տրամաբանությամբ, որ յուրաքանչյուր հաջորդող պատժատեսակ առավել խիստ է, քան նախորդողը, իսկ ՀՀ քրեական օրենսդրությամբ տուգանք պատժատեսակին հաջորդում է հանրային աշխատանքներ պատժատեսակը, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Ա․Մկրտչյանի նկատմամբ պետք է նշանակվի պատիժ հանրային աշխատանքների ձևով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 60-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանրային աշխատանքները դատարանի նշանակած և իրավասու մարմնի որոշած վայրում չվարձատրվող, դատապարտյալի ուսումնառությունից կամ աշխատանքից ազատ ժամանակահատվածում նրա կողմից հանրության համար օգտակար այնպիսի աշխատանքների կատարումն է, որոնք չեն վտանգում նրա ֆիզիկական կամ հոգեկան առողջությունը։
2. Հանրային աշխատանքները դատապարտյալի համաձայնությամբ ոչ ավելի, քան օրական 4 ժամ տևողությամբ սահմանվում են ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ 60-270 ժամ տևողությամբ:
(…)»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում նրա կողմից կատարված հանցագործության բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցագործություն, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված ութսուն ժամ հանրային աշխատանքներ պատժատեսակի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Ա․Մկրտչյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված՝ թիվ 60265825 քրեական վարույթով Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանի նկատմամբ կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259040650, 8400763987 արձանագրությունների, ալկոհոլի պարունակության ստուգման թիվ 03435, 02044 կտրոնների, ստուգաչափման թիվ 143237, 136823 վկայականների, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից ստացված տեղեկատվության պատճենները պետք է պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, վարութային ծախսեր, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 100-րդ, 167-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց

Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 80 (ութսուն) ժամ տևողությամբ:
Ալբերտ Արսենի Մկրտչյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ապացույց ճանաչված արտավարութային փաստաթղթերը պահել գործի նյութերի հետ՝ դրանց պահման ամբողջ ընթացքում:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:

ԴԱՏԱՎՈՐ Մ.ԱՐԶՈւՄԱՆՅԱՆ