ԵԴ1/2278/01/25
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը, (այսուհետ՝ Դատարան) հետևյալ կազմով՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈՒԹՅԱՄԲ՝ Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ

ՔԱՐՏՈՒՂԱՐՈՒԹՅԱՄԲ` Է․ԱԲԵԼՅԱՆԻ
Ա․ՄԿՐՏՉՅԱՆԻ

ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ`

ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՄԵՂԱԴՐՈՂ Ն․ԹՈՓՈՒԶՅԱՆԻ

ՊԱՇՏՊԱՆՆԵՐ Մ․ՄԵԼՔՈՆՅԱՆԻ
Ռ․ՍԻՐԵԿԱՆՅԱՆԻ

ՄԵՂԱԴՐՅԱԼ Մ․ԱԴԱՄՅԱՆԻ

2025 թվականի հուլիսի 23-ին Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Մանուկ Ռազմիկի Ադամյանի՝ (ծնվել է 1993 թվականի նոյեմբերի 5-ին՝ ՀՀ-ում, ազգությամբ հայ է, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած չէ, չի աշխատում, ստացել է միջնակարգ կրթություն, վերագրվող արարքը կատարելու պահին դատվածություն չի ունեցել, հաշվառված է և բնակվում է Արմավիրի մարզի Վաղարշապատ համայնքի Վաղարշապատ բնակավայրի Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց փողոցի 30-րդ շենքի 34-րդ բնակարանում, բնակվում է Արմավիրի մարզի Էջմիածին քաղաքի Մատրոսով փողոցի 5-րդ տանը) ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով,

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

1․Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի մարտի 10-ին Մանուկ Ադամյանը ձերբակալվել է` հանցագործություն կատարելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի հիմքով։
Նույն օրը ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 17145825 քրեական վարույթը։
Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ն․Թոփուզյանի՝ 2025 թվականի մարտի 11-ի որոշմամբ Մանուկ Ռազմիկի Ադամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել այն բանի համար, որ նա խախտելով <<Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին>> ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի պահանջը, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց ձեռք բերելու, պահելու թույլտվություն, առանց իրացման նպատակի, իր անձնական օգտագործման համար քրեական վարույթի նախաքննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում, հանգամանքներում և անձից ապօրինի ձեռք է բերել և ապօրինի պահել <<Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը, շրջանառությունն արգելված թմրամիջոցներ, հոգեմետ (հոգեներգործուն) խիստ ներգործող կամ թունավոր նյութեր պարունակող բույսերի ցանկը, դրանց մանր, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, պրեկուրսորների խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, թունավոր նյութերի ցանկը, խիստ ներգործող նյութերի ցանկը և դրանց խոշոր չափերը սահմանելու մասին>> ՀՀ կառավարության 2018թ. հունիսի 27-ին ընդունված թիվ 707-Ն որոշման N1 հավելվածով որպես թմրամիջոց նախատեսված, ընդհանուր խոշոր չափի 0.31 գրամ քաշով <<3-CMC>> տեսակի թմրամիջոց, որը հայտնաբերվել է ՀՀ ոստիկանության աշխատակիցների կողմից ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Նոր Նորքի բաժնում 2025թ. մարտի 10-ին կատարված նրա անձնական խուզարկության արդյունքում։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի մարտի 12-ի որոշմամբ Մանուկ Ադամյանի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց է կիրառվել տնային կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով` համակցված բացակայելու արգելքի հետ:
Հիշյալ որոշումը 2025 թվականի մարտի 14-ին ստացվել է ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Արմավիրի մարզային մարմնում և նույն օրը մեղադրյալ Մանուկ Ադամյանի նկատմամբ սահմանվել է էլեկտրոնային հսկողություն:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի մայիսի 13-ի որոշմամբ մեղադրյալ Մանուկ Ադամյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 ամիս ժամանակով՝ մինչև 2025 թվականի հուլիսի 14-ը:
Նախաքննություն իրականացրած մարմնի՝ 2025 թվականի հունիսի 26-ի որոշմամբ թիվ 17845825 քրեական վարույթից անջատվել է մեղադրյալ Մանուկ Ադամյանի վերաբերյալ մասը, և անջատված մասին շնորհվել է 17811225 համարը:
2025 թվականի հունիսի 30-ին թիվ 17811225 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում: Գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/2278/01/25 համարը, այնուհետև գործը մակագրվել և 2025 թվականի հուլիսի 1-ին հանձնվել է դատավոր Ա.Կարապետյանին:
2025 թվականի հուլիսի 4-ին դատավոր Ա.Կարապետյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 10-ի որոշմամբ Մանուկ Ադամյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանքը փոփոխվել և դրա փոխարեն Մանուկ Ռազմիկի Ադամյանի նկատմամբ խափանմանմիջոց է կիրառվել վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը։

2. Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Մանուկ Ադամյանը և պաշտպան Ռուզաննա Սիրեկանյանը միջնորդել են կիրառել արագացված վարույթ:
Հանրային մեղադրողի կողմից մեղադրանքի փաստական հիմքը, ինչպես նաև վերագրվող արարքի իրավական գնահատականը հրապարակելուց հետո մեղադրյալ Մանուկ Ադամյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին, հայտնել է, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, ինչպես նաև հայտնել է, որ ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում ամբողջությամբ:
Հանրային մեղադրող Ն․Թոփուզյանը չի առարկել արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու միջնորդության դեմ:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարել է արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով հետազոտություն չկատարելով, որոշում կայացրել լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։

3. Դատարանի իրավական վերլուծությունները․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով՝ հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
Անդրադառնալով մեղադրյալին վերագրվող արարքի որակման և ըստ այդմ՝ վերջինիս նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցին՝ Դատարանը հարկ է համարում արձանագրել հետևյալը.
Մանուկ Ադամյանին վերագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարք:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասը պատասխանատվություն է նախատեսում առանց իրացնելու նպատակի խոշոր չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ դրանց ածանցյալ կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելու, պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, տեղափոխելու կամ առաքելու համար:
Որպես նկարագրված արարքի համար պատիժ՝ նախատեսված է տուգանքը՝ տասնապատիկից երեսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքները՝ հարյուրից երկու հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակումը՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկումը՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկում՝ մեկից երեք տարի ժամկետով:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Մանուկ Ադամյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
Մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Մանուկ Ադամյանի պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում․
- առաջադրված մեղադրանքն ընդունելը։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Մանուկ Ադամյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն։
Որպես մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքներ՝ Դատարանը դիտարկում է այն, որ Մանուկ Ադամյանը երիտասարդ է, ունի առողջական խնդիրներ (հիմք՝ Արաբկիր ԲԿ-ից տրված բժշկական եզրակացություն՝ հատոր 2-րդ, վ․է․ 57) և վերագրվող արարքը կատարելու պահին դատվածություն չի ունեցել։
Անդրադառնալով պատժի հետ կապված հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Մանուկ Ադամյանին պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար վերջինս ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
(…):
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ պատժի նպատակներն են՝ վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ և 3-րդ մասերի համաձայն` հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար` կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4.1 մասի համաձայն՝ արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ (...) Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) Պատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն։
ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. (…) Նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…):
Արարքի բնույթի ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է արտահայտել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…):
Վերոգրյալի համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 3-րդ մասի՝ Մանուկ Ադամյանին վերագրվում է դիտավորությամբ կատարված միջին ծանրության հանցագործություն:
Հաշվի առնելով վերոգրյալ բոլոր հանգամանքները և հիմք ընդունելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ և 55-րդ հոդվածների պահանջները, ինչպես նաև 69-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջը, որի համաձայն՝ պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ, Դատարանը գտնում է, որ գործի փաստական հանգամանքները Դատարանին հնարավորություն են տալիս գալու հետևության, որ տվյալ դեպքում պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել մեղադրյալ Մանուկ Ադամյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելով:
Մասնավորապես՝ Մանուկ Ադամյանի նկատմամբ պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկումը՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
Միևնույն ժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Մանուկ Ադամյանի նկատմամբ նշանակված 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկում պատժին անհրաժեշտ է հաշվակցել՝ Մանուկ Ադամյանի կողմից 2025 թվականի մարտի 10-ից մինչև 2025 թվականի հուլիսի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում ձերբակալման և խափանման միջոց տնային կալանքը կիրառված լինելու հիմքով անազատության մեջ գտնվելու 4 (չորս) ամիս ժամանակահատվածը, և Մանուկ Ռազմիկի Ադամյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկումը՝ 8 (ութ) ամիս ժամկետով։
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը կրելու հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտը ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի կողմից բազմիցս վերլուծության է ենթարկվել մի շարք գործերով կայացված նախադեպային որոշումներում և մշտապես վերահաստատվել է դիրքորոշումն առ այն, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի (մեղադրյալի) ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա (հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վերաբերյալ, ի թիվս այլ որոշումների, մանրամասն տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ գործով 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13, Արարատ Ավագյանի և Վահան Սահակյանի վերաբերյալ գործով 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշումները)` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (տե՛ս Վճռաբեկ դատարանի՝ Սամսոն Ամիրխանյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, Արսեն Մկրտչյանի վերաբերյալ գործով 2012 թվականի դեկտեմբերի 5-ի թիվ ԼԴ/0093/01/12, Վանյա Բեգյանի վերաբերյալ գործով 2013 թվականի հոկտեմբերի 18-ի թիվ ՏԴ/0018/01/13, Արամայիս Հովհաննիսյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի փետրվարի 27-ի թիվ ԳԴ/0014/01/14, Մհեր Հովհաննսիյանի վերաբերյալ գործով 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԿԴ/0039/01/15)։
Թեև հիշյալ դիրքորոշումները Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածով նախատեսված իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն նկատի ունենալով, որ գործող քրեական օրենսգրքի ընդունմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ինստիտուտն ըստ էության մնացել է նույնը՝ Դատարանը գտնում է, որ Վճռաբեկ դատարանի վկայակոչված որոշումներով արտահայտված դիրքորոշումները կիրառելի են սույն դեպքում ևս մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը քննարկելիս:
Ըստ այդմ, վերլուծելով գործի փաստական հանգամանքները՝ այն, որ Մանուկ Ադամյանը հանդիսանում է առաջին անգամ հանցանք կատարած անձ, միևնույն ժամանակ առկա չեն պատիժն ու պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքներ, փոխարենն առկա են պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքներ՝ Մանուկ Ադամյանն ընդունել է մեղքը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ պատժի նպատակներին հնարավոր կլինի հասնել Մանուկ Ադամյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով։ Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Մանուկ Ադամյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով։
Միևնույն ժամանակ անհրաժեշտ է փորձաշրջանի ընթացքում Մանուկ Ադամյանի վրա դնել լրացուցիչ պարտականություններ՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող մարմնի թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել, ինչպես նաև բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Քննարկելով մեղադրյալ Մանուկ Ադամյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Մանուկ Ադամյանի նկատմամբ համակցությամբ կիրառված խափանման միջոցները՝ վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը պետք է վերացնել դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետ:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված, 0,31 գրամ քաշով <<3-CMC>> տեսակի թմրամիջոցը, ներարկիչը, որում առկա է 0,0066 գրամ քաշով <<a-PVP>> տեսակի թմրամիջոցը, ինչպես նաև դեղահաբերը և մեթադոնային լուծույթը՝ փաթեթավորված մեկ փաթեթում և կնքված <<ՀՀ ՔԿ փորձագիտական կենտրոն>> ՊՈԱԿ-ի <<ՓՈՐՁԱԳԵՏ N27>> ուղղանկյունաձև կնիքի դրոշմով, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել նախաքննություն իրականացրած մարմնին՝ թիվ 17145825 քրեական վարույթին կցելու համար։
Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ <<Վիվա Արմենիա>> ՓԲԸ-ից ստացված գրությունը պետք է պահել քրեական գործում:
Միևնույն ժամանակ Մանուկ Ադամյանի մոտից անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված և իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ <<Ռեդմի>> մոդելի, IMEI 86269407880360325 գործարանային համարի բջջային հեռախոսը պետք է վերադարձնել Մանուկ Ադամյանին:
Անդրադառնալով վարութային ծախսերի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․4 հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված իրավակարգավորման լույսի ներքո դրանք մեղադրյալից ենթակա չէ բռնագանձման։
Անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված մյուս հարցերի քննարկմանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ այդպիսիք սույն գործով առկա չեն։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 347-350-րդ, 364-րդ, 464․4 և 464․5 հոդվածներով` Դատարանը


Վ Ճ Ռ Ե Ց

Մանուկ Ռազմիկի Ադամյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 2-րդ մասով և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Մանուկ Ռազմիկի Ադամյանի նկատմամբ նշանակված 1 (մեկ) տարի ժամկետով ազատազրկում պատժին հաշվակցել՝ Մանուկ Ռազմիկի Ադամյանի կողմից 2025 թվականի մարտի 10-ից մինչև 2025 թվականի հուլիսի 10-ն ընկած ժամանակահատվածում ձերբակալման և խափանման միջոց տնային կալանքը կիրառված լինելու հիմքով անազատության մեջ գտնվելու 4 (չորս) ամիս ժամանակահատվածը, և Մանուկ Ռազմիկի Ադամյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկումը՝ 8 (ութ) ամիս ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ՝ Մանուկ Ռազմիկի Ադամյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 1 (մեկ) տարի ժամկետով:
Մանուկ Ռազմիկի Ադամյանի վրա դնել լրացուցիչ պարտականություններ՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող մարմնի թույլտվության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել, ինչպես նաև բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Մանուկ Ռազմիկի Ադամյանի նկատմամբ համակցությամբ կիրառված խափանման միջոցները՝ վարչական հսկողությունը և բացակայելու արգելքը, վերացնել:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Մանուկ Ռազմիկի Ադամյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերված և իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ <<Ռեդմի>> մոդելի, IMEI 86269407880360325 գործարանային համարի բջջային հեռախոսը վերադարձնել Մանուկ Ադամյանին։
Իրեղեն ապացույց ճանաչված 0,31 գրամ քաշով <<3-CMC>> տեսակի թմրամիջոցը, ներարկիչը, որում առկա է 0,0066 գրամ քաշով <<a-PVP>> տեսակի թմրամիջոցը, ինչպես նաև դեղահաբերը և մեթադոնային լուծույթը՝ փաթեթավորված մեկ փաթեթում և կնքված <<ՀՀ ՔԿ փորձագիտական կենտրոն>> ՊՈԱԿ-ի <<ՓՈՐՁԱԳԵՏ N27>> ուղղանկյունաձև կնիքի դրոշմով, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել նախաքննություն իրականացրած մարմնին՝ թիվ 17145825 քրեական վարույթին կցելու համար։
Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված՝ <<Վիվա Արմենիա>> ՓԲԸ-ից ստացված գրությունը պահել քրեական գործում:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ` Ա.ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ