ԵԴ1/2272/01/25





Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«20» ապրիլի, 2026թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը(այսուհետ՝ նաև Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով՝
նախագահող դատավոր՝ Ռ.Պապոյան,
դատավորներ՝ Լ․Աբգարյան, Է․Մանասյան,

քարտուղարությամբ՝ Լ.Կարապետյանի,

մասնակցությամբ՝
մեղադրյալ՝ Ա․Եղիազարյանի,
պաշտպան՝ Վ․Դավթյանի,

դռնբաց դատական նիստում, թիվ ԵԴ1/2272/01/25 քրեական գործով՝ ըստ մեղադրանքի` Աշոտ Ավետիքի Եղիազարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազի տեղակալ Ա․Մանուկյանի(այսուհետ՝ նաև Դատախազ) վերաքննիչ բողոքի հիման վրա դատական վերանայման ենթարկելով նույն գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի(դատավոր Տաթևիկ Մուրադյան)՝ 2026 թվականի փետրվարի 26-ի դատավճիռը՝

Պ Ա Ր Զ Ե Ց

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1․ 2025 թվականի հունվարի 29-ին Աշոտ Եղիազարյանը ձերբակալվել է հանցանք կատարած լինելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով։
2025 թվականի հունվարի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 16117625 քրեական վարույթը(այսուհետ՝ նաև քրեական վարույթ)։
ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Դավթյանի՝ 2025 թվականի հունիսի 19-ի որոշմամբ Աշոտ Եղիազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի ավագ քննիչ Ա․Իսկանդարյանի՝ 2025 թվականի հունիսի 20-ի՝ «Խափանման միջոց բացակայելու արգելք կիրառելու մասին» որոշմամբ Աշոտ Եզիազարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
1․1․ 2025 թվականի հունիսի 30-ին քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Աշոտ Ավետիքի Եղիազարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան(այսուհետ՝ նաև Առաջին ատյանի դատարան), որին շնորհվել է ԵԴ1/2272/01/25 դատական գործի համարը, և դատավորների միջև գործերի բաշխման հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով մակագրվել է նույն դատարանի դատավոր Տաթևիկ Մուրադյանին:
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 3-ի որոշմամբ քրեական գործը ստանձնվել է վարույթ և նշանակվել նախնական դատալսումների։
1․2․ ԵԴ1/2272/01/25 քրեական գործով Առաջին ատյանի դատարանը 2026 թվականի փետրվարի 26-ին արագացված վարույթի կիրառմամբ կայացրել է դատավճիռ, որի եզրափակիչ մասն ունի հետևյալ բովանդակությունը(մեջբերվում է)․
«Աշոտ Ավետիքի Եղիազարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 2(երկու) տարի 6վեց ամիս ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Աշոտ Ավետիքի Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված պատժին՝ 2(երկու) տարի 6վեց ամիս ժամկետով ազատազրկմանը հաշվակցել Աշոտ Ավետիքի Եղիազարյանի՝ 2025 թվականի հունվարի 29-ից մինչև 2026 թվականի փետրվարի 01-ը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը և վերջնական պատիժ թողնել կրելու ազատազրկում 2տարի տարի 5հինգ ամիս 27քսանյոթ օր ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Աշոտ Ավետիքի Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 3(երեք) տարի ժամկետով։
(…)
Աշոտ Ավետիքի Եղիազարյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, որից հետո վերացնել:(…)»։
2․ 2026 թվականի մարտի 24-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոհիշյալ դատավճռի դեմ Դատախազի վերաքննիչ բողոքը:
Թիվ ԵԴ1/2272/01/25 քրեական գործի նյութերը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել են 2026 թվականի մարտի 30-ին, դատավորների միջև գործերի բաշխման հատուկ համակարգչային ծրագրի միջոցով մակագրվել է դատավորներ Ռոբերտ Պապոյանին, Լուսինե Հովհաննիսյանին, Լուսինե Աբգարյանին, նախագահող դատավորին(Ռ․Պապոյան) է հանձնվել 2026 թվականի մարտի 31-ին։
Կազմի դատավոր Լ․Հովհաննիսյանի արձակուրդում գտնվելու հանգամանքով պայմանավորված նախագահող դատավոր Ռ․Պապոյանի զեկուցագրի հիման վրա քրեական գործի քննությունը դատավոր Լ․Հովհաննիսյանի փոխարեն հանձնարարվել է դատավոր Էդգար Մանասյանին։
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2026 թվականի ապրիլի 7-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատաքննության։

Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
3․ Աշոտ Եղիազարյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին որոշման համաձայն մեղադրանքի փաստական մասն ունի հետևյալ բովանդակությունը (մեջբերվում է մեղադրական եզրակացությանից). «(…) նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հեգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի՝ «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, քննությամբ դեռևս չպարզված ժամանակահատվածում և անձից, առանց իրացնելու նպատակի, իր անձնական օգտագործման համար, ապօրինի ձեռք է բերել, պահել և տեղափոխել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի հունիսի 27-ի թիվ 707-ն որոշման 1-ին հավելվածով նախատեսված առանձնապես խոշոր չափերի՝ ընդհանուր 2,96 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որը հայտնաբերվել է 2025 թվականի հունվարի 29-ին ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Երևան քաղաքի Մալաթիայի բաժնում կատարված Աշոտ Ավետիքի Եղիազարյանի անձնական խուզարկությամբ:(…)»։
4․ Դատական վերանայման ենթակա Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2026 թվականի փետրվարի 26-ի դատավճիռը(այսուհետ՝ նաև Դատավճիռ, կամ բողոքարկվող դատական ակտ), մասնավորապես, բողոքարկվող մասով պատճառաբանվել է հետևյալ կերպ (մեջբերվում է). «(...)Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ թույլատրելի ապացույցները.
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանից ստացված տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Աշոտ Ավետիքի Եղիազարյանը նախկինում դատապարտված չի եղել:
- Միասնական էլեկտրոնային տեղեկատվական համակարգում կատարված հարցման արդյունքում ստացված պատասխանի համաձայն՝ Աշոտ Ավետիքի Եղիազարյանը ամուսնացած է, ունի երկու երեխաներ:
- Աշոտ Ավետիքի Եղիազարյանի երեխայի ծննդյան վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ Ա. Եղիազարյանի խնամքին է գտնվում 08.01.2015թ. ծնված Նատալի Աշոտի Եղիազարյանը:
- Աշոտ Ավետիքի Եղիազարյանը երեխայի ծննդյան վկայականի պատճենը, համաձայն որի՝ Ա. Եղիազարյանի խնամքին է գտնվում 22.06.2008թ. ծնված Անահիտ Աշոտի Եղիազարյանը:
(…)
Աշոտ Ավետիքի Եղիազարյանը նախկինում չդատված անձ է, ամուսնացած է, վերջինի խնամքին են գտնվում երկու անչափահասներ:
(…)
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ Աշոտ Եղիազարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և կատարածի համար զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը համահունչ է Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը), ինչպես նաև խնամքին երկու անչափահասների առկայության հանգամանքը:
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Աշոտ Եղիազարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած հանցանքի համար մեղադրյալ Աշոտ Եղիազարյանը ենթակա է պատժի:
(…)
Վերոգրյալի հաշվառմամբ անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Աշոտ Եղիազարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 6 վեց ամիս ժամկետով:
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Աշոտ Ավետիքի Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված պատժին՝ 2 (երկու) տարի 6 վեց ամիս ժամկետով ազատազրկմանը պետք է հաշվակցել Աշոտ Ավետիքի Եղիազարյանի՝ 2025 թվականի հունվարի 29-ից մինչև 2026 թվականի փետրվարի 01-ը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը և վերջնական պատիժ թողնել կրելու ազատազրկում՝ 2 տարի տարի 5 հինգ ամիս 27 քսանյոթ օր ժամկետով:
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործության բնույթին, դրա վտանգավորության աստիճանին, դրա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Դատարանը միաժամանակ գտնում է, որ Աշոտ Եղիազարյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հիմքերն ու անհրաժեշտությունը բացակայում են։
(…)
Մեղադրյալ Աշոտ Եղիազարյանի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները՝
1. Աշոտ Եղիազարյանի նախկինում դատված չլինելը և մեղքը լիովին ընդունելն ու կատարածի համար զղջալը:
2. Վեջինիս խնամքին երկու անչափահասների առկայությունը:
3. Պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը:
Համադրելով վերոնշվածները, Դատարանը եզրահանգում է, որ վերոգրյալ փաստական հանգամանքների համակցությունը վկայում է, որ պատժի նպատակների իրականացմանը հնարավոր է հասնել առանց մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու: Դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալի կողմից պատիժը փաստացի կրելը կարող է բացասաբար անդրադառնալ վերջինիս և իր ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա։ Բացի այդ, Աշոտ Եղիազարյանի կողմից մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում՝ պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է, ինչը վկայում է այն մասին, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև առանց Աշոտ Եղիազարյանի կողմից ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի կրելու:
(...)»։

Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
5. Դատախազը, դատավարական նախապատմության, փաստական հանգամանքների, վերաբերելի իրավանորմերի, նախադեպային որոշումների վկայակոչմամբ վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես, արձանագրել է հետևյալը (մեջբերվում է). «(…) Անդրադառնալով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի հիմքում դրված հետևություններին՝ պետք է նշել, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման իրավաչափության հարցը քննարկելիս Առաջին ատյանի դատարանը պատշաճ գնահատականի չի արժանացրել նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցը որոշելու համար էական նշանակություն ունեցող ստորև ներկայացվող հանգամանքները.
Տվյալ դեպքում, որպես մեղադրյալ Աշոտ Ավետիքի Եղիազարյանի անձը դրական բնութագրող տվյալ, Դատարանը հաշվի է առել, որ վերջինս նախկինում դատապարտված չի եղել, բնութագրվում է դրականորեն, մինչդեռ՝ նշված հանգամանքներն օբյեկտիվորեն չեն կարող համարվել նրա կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը նվազեցնող հանգամանքներ՝ հաշվի առնելով այն, որ անձի դատապարտված չլինելը, դրական բնութագրվելը բնութագրական են անձանց լայն շրջանակի և, այդպիսի հատկություն կրելը չի կարող ողջամտորեն նվազեցնել որևէ արարքի հանրային վտանգավորությունը, այլ ընդհակառակը, այդ հատկությունից շեղումները միայն կարող են գնահատման արժանացվել և բացասաբար բնութագրել վերջինիս:
Անդրադառնալով մեղադրյալի անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող գնահատված մյուս հանգամանքներին, մասնավորապես՝ մեղքն ընդունելուն, անկեղծորեն զղջալուն, հանցագործության բացահայտմանն աջակցելուն, ինչպես նաև խնամքին մոր առկայությանը, անհրաժեշտ է փաստել, որ դրանց ազդեցությունը նշանակվող պատժի տեսակի և չափի վրա մեխանիկական չէ և կախված է դրանց մեղմացնող նշանակությունից, որոշվում է այդ հանգամանքների էության, արժեքի և կատարված արարքի հետ դրանց հարաբերակցության գնահատմամբ։ Ինչքանով է կոնկրետ հանգամանքն ազդում կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա, կախված է ոչ միայն այդ հանգամանքից, այլև արարքից, դրանց փոխադարձ կապից ու հարաբերակցությունից։
Ըստ բնույթի և հանրության համար վտանգավորության աստիճանի՝ մեղադրյալին մեղսագրված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքը դասվում է միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին, որի համար նախատեսված է մինչև 5 տարի ժամկետով ազատազրկման ձևով պատիճ, իսկ սուբյեկտիվ կողմից դրսևորվում է ուղղակի դիտավորությամբ:
Սույն դեպքում մեղադրյալին վերագրվող արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը գնահատելու կապակցությամբ անհրաժեշտ է նշել այն կարևոր հանգամանքը, որ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված հանցագործությունների վտանգավորությունը պայմանավորված է ոչ միայն նրանով, որ դրանք վնաս են հասցնում առանձին անձանց առողջությանը, այլև նրանով, որ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությունը սպառնում է պետության անվտանգությանն ու կայունությանը, աղետալի վնասներ է հասցնում երկրի տնտեսությանը, ազգի գենոֆոնդին: Թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությունը հասարակական չարիք է, որի դեմ պայքարը ոչ միայն ներպետական, այլև միջազգային խնդիր է: Հիշյալ հանցագործությունների վտանգավորությունը նրանում է, որ ներկա պայմաններում թմրամիջոցների տարածվածությունը հետզհետե ձեռք է բերում մեծ ծավալներ և ընդգրկում անձանց նոր շրջանակներ, իսկ վերջին երկու տարիների ընթացքում աննախադեպ քանակով աճել են հատկապես հեռահաղորդակցության հավելվածների՝ տելեգրամյան ալիքների միջոցով և կրիպտոարժույթների կիրառմամբ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության դեպքերը: Ընդ որում՝ այդ միջոցների կիրառումն էականորեն դժվարացնում է նշված հանցագործությունների լիարժեք բացահայտման և իրացման նպատակով թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությանը ներգրավված բոլոր անձանց հայտնաբերման գործընթացը, որն էլ հնարավորություն է տալիս թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության մեջ ներգրավված անձանց այդ շղթայի մեջ օրեցօր ընդգրկել հասարակության ավելի լայն շրջանակներ, այդ թվում՝ անչափահասներ և առհասարակ այդ արատավոր երևույթի հետ երբևէ առնչություն չունեցած և ֆինանսապես խոցելի խմբում գտնվող անձանց՝ հիմնականում նյութապես շահագրգռելու միջոցով ներքաշելով օրենքով արգելված նյութերի տարածման գործին: Նկարագրված նշված իրավիճակը հասարակական մեծ վտանգ է ներկայացնում նաև նրանով, որ շատ դեպքերում տվյալ շղթային ներգրավվող անձինք համապատասխան ոչ մեծ ջանք պահանջող «աշխատանքը» կամ «հանձնարարությունը» կատարելու համար ստանում են բավականին մեծ եկամուտ, ինչով պայմանավորված՝ էլ ավելի են հաստատվում իրենց ընտրած ուղում և հանցավոր գործունեությանն իրենց մասնակցությունը չեն սահմանափակում միայն մեկ ակտով: Եվ դա այն դեպքում, երբ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության նման սխեման մշակված է այնպես, որ առավելագույնս դժվար լինի դրանում ներգրավված անձանց և նրանց կատարած փաստացի հանցավոր գործողությունների բացահայտումը:
Նման պայմաններում հանցավորության տվյալ տեսակի դեմ պայքարում որդեգրած խիստ քաղաքականությունը ողջամտորեն կարող է արդյունավետ միջոց հանդիսանալ այդպիսի արատավոր երևույթներին առնչվելուց հասարակության անդամների՝ հնարավորինս զերծ մնալուն՝ այն գիտակցմամբ, որ գործում է խիստ պատժի կիրառման անխուսափելիությունը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված արարքի կատարման համար նախատեսված է պատիժ բացառապես ազատազրկման ձևով՝ երկուսից հինգ տարի տարի ժամկետով, ինչը նմանատիպ հանցանքների կատարման մեջ մեղավոր ճանաչված անձանց կողմից կրելու դեպքում, կարող է գործուն միջոց լինել հանցագործությունների կանխմանը հասնելու համար: Հետևաբար՝ քննարկվող սխեմայով թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությանը որևէ կերպ մասնակցած անձի նկատմամբ, անկախ նախաքննության ընթացքում նրա դրսևորած վարքագծից կամ մեղմացնող բազմաթիվ հանգամանքների առկայությունից, նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը ոչ միայն չի կարող արդյունավետ միջոց համարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժի նպատակներին հասնելու համար, այլև՝ բացահայտ վտանգ է պարունակում հակառակի դրսևորման առումով:
Այսպես, ինչպես վերը հիշատակվեց, ներկայումս հեռահաղորդակցության հավելվածների միջոցով և կրիպտոարժույթների կիրառմամբ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությունն աննախադեպ մեծ տարածում է գտել, որին ներգրավված են տարբեր դերեր կատարող անձանց լայն շրջանակներ: Քննարկվող հարցի համատեքստում խիստ կարևոր նշանակություն ունի նաև այն հանգամանքը, որ նման բնույթի հանցանքներն ունեն լատենտայնության բարձր աստիճան, իսկ այդպիսիք կատարած անձանց բացահայտման, դատարանի կողմից նրանց մեղքի հաստատման պարագայում, եթե ինչ-ինչ հանգամանքների հաշվառմամբ չկիրառվի նշանակված պատիժը, ծանր հանցանք կատարած և չբացահայտված մյուս անձինք կարող են ակնկալել, որ նշանակվելիք պատիժը հնարավոր է նաև չկրել:
Սույն դեպքում մեղադրյալ Աշոտ Ավետիքի Եղիազարյանը քննությամբ չպարզված անձից ապօրինի կերպով ձեռք է բերել և տեղափոխել առանձապես խոշոր չափերի «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որպիսի պայմաններում վերջինիս նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը կարող է հանցանքի տվյալ տեսակին ներգրավված անձանց համար նախադեպ դառնալ՝ «ապահովագրելով» բացահայտվելու դեպքում խիստ պատիժ կրելու վտանգից և վստահություն ներշնչել առ այն, որ որևէ դեպքում ազատությունից զրկելու հետ կապված պատժի չեն դատապարտվելու:
Հարկ է նշել, որ հանցագործությունների կանխարգելման առումով պետության գործառույթների իրացման ամենաարդյունավետ եղանակներից մեկը կայացված դատական ակտերով հանցավոր արարքների այնպիսի հակազդումն է, որը նմանատիպ արարքներ կատարելու հակված հասարակության մյուս անդամներին կնախազգուշացնի զերծ մնալ այդպիսի արարքներ կատարելուց, սակայն Առաջին ատյանի Դատարանի կողմից կայացված վիճարկվող դատական ակտն այս խնդիրն ըստ էության չի լուծում:
Սույն քրեական գործում առկա փաստական տվյալները գնահատելով մեջբերված իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո` պետք է արձանագրել է նաև, որ մեղադրյալ Աշոտ Ավետիքի Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս Դատարանը պատշաճ իրավական վերլուծության չի ենթարկել վերջինիս կողմից կատարած հանցավոր արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա ազդող հետևյալ գործոնները.
ա) խախտված հասարակական հարաբերության բնույթն ու կարևորությունը՝ այն, որ մեղադրյալը ոտնձգել է բնակչության առողջության պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերության դեմ,
բ) անձի հոգեբանական վերաբերմունքն իր արարքի նկատմամբ, մասնավորապես այն, որ մեղադրյալը գործել է ուղղակի դիտավորությամբ, գիտակցելով, որ ապօրինի կերպով ձեռք է բերում, պահում և տեղափոխում թմրամիջոցներ:
Տվյալ դեպքում մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս Դատարանը պատշաճ չի գնահատել մեղադրյալի կատարած արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը և աստիճանը բնութագրող հանգամանքները և դրանց չեն տվել անհրաժեշտ քրեաիրավական նշանակություն։
Առաջին ատյանի դատարանի որոշման մեջ չի մատնանշվել որևէ ծանրակշիռ փաստարկ կամ ապացույց, որը հնարավորություն կտար հանգելու հետևության առ այն, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նրա կողմից պատիժը փաստացի կրելու, կամ որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով` դատարանը կհասնի պատժի նպատակներին:
Ընդհակառակը, անխուսափելի է, որ հասարակությունից մեղադրյալի չմեկուսացվելը բացասաբար կանդրադառնա բնակչության իրավագիտակցության, իրավական համակարգի նկատմամբ ունեցած հավատի և վստահության վրա:
Մեղադրյալ Աշոտ Եղիազարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատժի կրման աննպատակահարմարության մասին եզրահանգում անելով՝ Դատարանը, թվարկելով վերջինիս անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները, դրանք պատշաճ գնահատման չի ենթարկել վերը նշված առանձնահատկությունների համատեքստում, որպիսի մոտեցման անհրաժեշտությունը ուղիղ նախատեսված է ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի վերը մեջբերված որոշմամբ, իսկ նշված հանգամանքները այն աստիճան չեն նվազեցրել մեղադրյալի արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, որ հիմք հանդիսանային նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար:
Մասնավորապես, մեղադրյալ Աշոտ Ավետիքի Եղիազարյանի կողմից իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը, խոստովանական ցուցմունքներ տալը, անկեղծորեն զղջալը որպես պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք գնահատելիս Դատարանը հաշվի չի առել, որ այդպիսիք տեղի են ունեցել վարույթով ձեռք բերված անհերքելի ապացույցների պայմաններում:
Ի վերջո, ցանկացած՝ օրենքով չնախատեսված այլ հանգամանք մեղմացնող գնահատելու տեսանկյունից ի թիվս այլ չափանիշների պետք է գնահատման արժանացվի անձի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը ողջամտորեն նվազեցրած լինելու տեսանկյունից, որպիսին սույն պայմաններում առկա չէ:
Այսպիսով, Աշոտ Ավետիքի Եղիազարյանի կատարած արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, բնույթը և սոցիալական նշանակությունը գնահատելիս, Դատարանը պետք է հաշվի առներ և պատշաճ գնահատման ենթարկեր վերը նշված հանգամանքները, որպիսին տեղի չի ունեցել, ինչն էլ հանգեցրել է նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը չհիմնավորված կերպով պայմանականորեն չկիրառելուն՝ և այդպիսով՝ ոչ արդարացի պատժի, ինչով պայմանավորված, պատժի նպատակները չեն կարող համարվել իրագործելի:
(…)»։
5․1․Նշված հիմնավորումներով Դատախազը խնդրել է բեկանել և փոփոխել Դատավճիռը՝ Աշոտ Եղիազարյանի նկատմամբ նշանակելով համաչափ պատիժ՝ առանց ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման:

Վերաքննիչ բողոքի պատասխանը, Վերաքննիչ դատարան ներկայացված, նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
6. Դատախազը չի ներկայացել գործի քննությանը, Վերաքննիչ դատարանին հասցեագրված դիմումով հայտնել է, որ աշխատանքային ծանրաբեռնվածության պատճառով չի կարող ներկայանալ դատական նիստին, խնդրել է դատական նիստն անցկացնել իր բացակայությամբ, միաժամանակ խնդրել է վերաքննիչ բողոքը բավարարել։
Պաշտպանն առարկել է վերաքննիչ բողոքի դեմ, Մեղադրյալը միացել է Պաշտպանի դիրքորոշմանը։

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
7.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահման¬նե¬րում դատական վերանայման ենթարկելով Դատավճիռը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայաց¬վ¬ում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն`
«1․Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում։
2. Վերադաս դատարանն իրավասու է ի շահ մեղադրյալի դուրս գալու վերաքննիչ կամ վճռաբեկ բողոքի սահմաններից, եթե՝
1) ստորադաս դատարանի դատական ակտը հրապարակելուց հետո հայտնաբերվում է քրեական հետապնդումը բացառող հանգամանք.
2) հայտնաբերվում է, որ մեղադրյալի արարքին տրվել է սխալ իրավական գնահատական.
3) հայտնաբերվում են սույն օրենսգրքի 376-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված հանգամանքներ.
4) հայտնաբերվում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվել է նրան վերագրվող հանցագործության համար օրենքով չնախատեսված պատժատեսակ, պատժաչափ, կամ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը սխալ է հաշվարկվել.
5) բողոքարկված դատական ակտի բեկանման կամ փոփոխման հիմքն ակնհայտորեն վերաբերում է նաև դատական ակտը չբողոքարկած մեղադրյալին:
(...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման արդյունքով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոփոխվում է, եթե`
1) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
2) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
3) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
4) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հետևանքով բողոքարկ¬վող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատա¬¬կան ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
2) ամբողջությամբ կամ մասամբ փոխարինում է առաջին ատյանի դատարանի դատա¬կան ակտին.
3) ամբողջությամբ կամ մասամբ վերացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակ¬տը:
2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շա¬րադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հար¬ցե¬րը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը(վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանց¬վի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատա¬րան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մեր¬ժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատա¬¬կան ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփո¬փոխ թողնված դատական ակտը. (...)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 372-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության կարգով բողոքարկված դատական ակտը բեկանվում կամ փոխվում է, եթե՝
1) գործի փաստական հանգամանքների մասին դատական ակտում շարադրված հետևութ¬¬յունները չեն համապատասխանում դատարանում հետազոտված ապացույցներին.
2) ճիշտ չի կիրառվել Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագիրը.
3) ճիշտ չի կիրառվել նյութական օրենքը.
4) առկա է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում.
5) դատավճռով նշանակված պատիժը չի համապատասխանում կատարված հանցանքի ծանրությանը և մեղադրյալի անձին.
6) առկա է որևէ փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հաշվառմամբ բողո¬քարկվող դատական ակտը դարձել է ոչ իրավաչափ»:
8․ Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահման¬նե¬րում դատական վերանայման ենթարկելով Դատավճռի օրինականությունը և հիմնա¬վոր¬վածութ¬յունը, ուսումնա¬սիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված քրեական գործի նյու¬թե¬րը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ Սահմանադրության 71-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«(…)
2. Օրենքով սահմանված պատիժը, ինչպես նաև նշանակված պատժատեսակը և պատժաչափը պետք է համաչափ լինեն կատարված արարքին:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
(…)»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն` «(…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
(…)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
(…)
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
(…)
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
(…)»:
8․1․ Քննության առնելով Մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակվող պատիժը նրա կողմից կրելու հարցը` Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի գոյություն ունեցող այնպիսի օբյեկտիվ տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված օրենսդրությունն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլնի, հիմնված լինեն հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա։
8․2․ Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքը, ինչպես հանցագործությունների տեսակների, հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի, բնույթի, այնպես էլ անձանց շրջանակի հետ կապված թեև որևէ սահմանափակում չի նախատեսել, սակայն որպես դրա կատարման հիմք օրենսդիրը համարում է դատարանի համոզվածությունը, որ հանցանք կատարած անձի ուղղվելը հնարավոր է առանց որոշակի պատժատեսակները ռեալ կրելու:
Ջոն Շիրվանյանի և Արսեն Մուրադյանի գործով ՀՀ Վճռաբեկ դատարանն(այսուհետ՝ նաև Վճռաբեկ դատարան) արձանագրել է․ «Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատում է նախորդ կետում մեջբերված` Սերոբ Սարգսյանի և Սեյրան Աղախանյանի գործերով որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներն այն մասին, որ յուրաքանչյուր դեպքում պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը որոշելիս հանցագործության հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի համատեքստում կարևոր նշանակություն ունի հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների ամբողջական վերլուծությունը։ Մասնավորապես, հանցավորի անձը դրականորեն բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները, հանցագործությունից հետո դրսևորած դրական վարքագիծը (կատարվածի համար զղջալը, ճշմարտացի ցուցմունքներ տալը, քննությանը չխոչընդոտելը, պատճառված վնասը հատուցելը և այլն) կարող են վկայել, որ պատժի նպատակների իրագործման տեսանկյունից բացակայում է պատիժը փաստացի կրելու անհրաժեշտությունը։ Այլ խոսքով` հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները բացահայտելու և օբյեկտիվորեն հաշվի առնելու դատարանի պարտականությունն ուղղակիորեն բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի տրամաբանությունից, որի համաձայն՝ պատժի նպատակը, սոցիալական արդարությունը վերականգնելուց բացի, դատապարտյալի ուղղումն է և նոր հանցագործությունների կանխումը (տե՛ս, mutatis mutandis, Արտաշ Շաքարյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի` 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵԿԴ/0163/01/13 որոշման 13-րդ կետը)։ (...)» (տե՛ս Ջոն Սարքիս Սարքիսի Շիրվանյանի և Արսեն Վահանի Մուրադյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2015 թվականի դեկտեմբերի18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 որոշման 11-14-րդ կետերը):
Արթուր Անտոնյանի գործով Վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «(...) ՀՀ քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերը թվարկված դրույթներից և Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ ինչպես պատժատեսակի և պատժաչափի, այնպես էլ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ դատարանի որոշումը պետք է հիմնված լինի կատարած հանցագործության, դրա առանձնահատկությունների, գործի կոնկրետ հանգամանքների, հանցավորի անձի, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքների բազմակողմանի գնահատման վրա՝ օրինականության, արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և մարդասիրության սկզբունքներին համապատասխան, նպատակ ունենալով ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նշված պատժի նպատակների իրագործման հնարավորությունը(տե՛ս Արթուր Խաչիկի Անտոնյանի վերաբերյալ գործով Վճռաբեկ դատարանի 2010թվականի մարտի 26-ի թիվ ՍԴ/0226/01/09 որոշումը, կետ 19):
Մեջբերված նորմերի վերլուծության արդյունքում Վճռաբեկ դատարանը կայուն նախադեպային իրավունք է ձևավորել այն մասին, որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա` ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե՛ս Սերոբ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 36-37-րդ կետերը)։
Վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումները)։
ԱՎԴ/0082/01/12 քրեական գործով Վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը․ «(…)Վճռաբեկ դատարանը վերահաստատում է իր դիրքորոշումն առ այն, որ յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը: Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները: Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները:
Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է նաև, որ անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև այն հանգամանքը, թե նշանակված պատիժն ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ ամբաստանյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա: Մասնավորապես, սույն գործով գնահատման էր արժանի այն հանգամանքը, որ ամբաստանյալին մեղսագրվում է միջին ծանրության հանցագործություն, նրա խնամքին են գտնվում երեք անչափահաս երեխաները, իսկ կինը վատառողջ է, և ամբաստանյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը նրանց կյանքի պայմանների վրա կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ:(…)»։
9․ Սույն որոշման 8-րդ կետում( նաև՝ ենթակետերում)մեջբերված օրենսդրական կարգավորումների, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային դիրքորոշումների լույսի ներքո գնահատելով Դատավճռի իրավաչափությունը՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, Մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելով, հանգել է ճիշտ հետևության։
Անդրադառնալով կատարված հանցավոր արարքի հանրային վտանգավորությանը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ չնայած ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված արարքը դասվում է միջին ծանրության հանցագործությունների շարքին, սական կոնկրետ դեպքում պետք է հաշվի առնել նաև հանցանքի կատարման եղանակը, առանձնահատկությունները, որոնք իրենց համակցության մեջ նվազեցնում են հանցանքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։
Հարկ է արձանագրել, որ պատիժ նշանակելիս դատարանը հաշվի է առնում նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Դրանք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանի և բնույթի, հանցավորի անձնավորության մասին և յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով անհատականացնել պատիժը։ Պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները բնութագրում են ինչպես կատարված հանցագործությունը, այնպես էլ հանցավորի անձնավորությունը։ Դրանք բարձրացնում կամ իջեցնում են հասարակական վտանգավորության աստիճանը և ազդում են պատժի վրա։
Քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը հաշվի է առնում նաև Մեղադրյալի անձը բնութագրող, սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ առկա փաստական տվյալները, և գտնում է, որ դրանք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս մեղադրյալ Աշոտ Եղիազարյանին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարողի, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձի՝ իր անհատական հատկանիշներով:
Մասնավորապես, Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին արձանագրում է, որ առկա չեն Մեղադրյալի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ, իսկ դրանք մեղմացնող հանգամանքներ են հանդիսանում առաջադրված մեղադրանքում լիովին մեղավոր ճանաչելը, ինչը որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը։
Միևնույն ժամանակ հարկ է արձանագրել Մեղադրյալի անձը բնութագրող բացառապես դրական տվյալների առկայությունը, մասնավորապես՝ նախկինում չդատված, ամուսնացած է, ունի երկու անչափահաս երեխաներ(ըստ երեխաների ծննդյան վկայականի պատճենների՝ 2015 թվականի հունվարի 8-ին ծնված Նատալի Աշոտի Եղիազարյանը և 2008 թվականի հունիսի 22-ին ծնված Անահիտ Աշոտի Եղիազարյանը):
Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ նշվածի համատեքստում Մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը փաստացի կրելու հանգամանքը բացասական ազդեցություն կունենա նրա ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա:
10․ Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքի լույսի ներքո վերլուծելով սույն գործով առկա փաստական տվյալները՝ Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին գտնում է, որ Աշոտ Եղիազարյանին մեղսագրված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի համատեքստում նրա անձը բնութագրող բացառապես դրական տվյալների համակցությունը բավարար են հանգելու այն հետևության, որ նրա ուղղվելը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, և հիմք են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառման համար։
11․ Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը եկել է ճիշտ եզրահանգման, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա Մեղադրյալի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով հնարավոր է հասնել նույն օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակներին` սոցիալական արդարության վերականգնմանը, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացմանը և հանցագործությունների կանխմանը, քանի որ Մեղադրյալի՝ փորձաշրջանում, հետևապես և հսկողության մեջ գտնվելու հանգամանքը, կարող է զսպել նրա կողմից հետագայում հանցագործություններ կատարելը այն հաշվառմամբ, որ նույնասեռ կամ այլ հանցանքներ կատարելու պարագայում իրական է օրենսդրական սպառնալիքը, որ փորձաշրջանի ընթացքում կատարված դիտավորյալ հանցագործության համար նշանակվելիք պատժին կգումարվի նաև սույն դատավճռով նշանակված և փաստացի չկրած պատիժը կամ թեկուզև դրա մի մասը:
12․ Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության վերաբերյալ եզրահանգման գալիս Առաջին ատյանի դատարանն առաջնորդվել է պատիժ նշանակելու սկզբունքներով և հիմնավոր պատճառաբանություններ ներկայացրել դրա վերաբերյալ։
13․ Վերը նշված վերլուծությունների համատեքստում Վերաքննիչ դատարանը դատական վերանայման սահմաններում գալիս է եզրահանգման, որ վերաքննիչ բողոքն անհիմն է․ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել նյութական օրենքի և քրեադատավարական օրենքի խախտումներ, որոնք կարող էին ազդել գործի ելքի վրա, Մեղադրյալի նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, առկա չեն նաև՝ ինչպես ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ ի շահ Մեղադրյալի վերաքննիչ բողոքի սահմաններից դուրս գալու որևէ հանգամանք, այնպես էլ՝ առաջացած կամ հայտնաբերված այնպիսի նոր փաստական կամ իրավական հանգամանք, որի հաշվառմամբ Դատավճիռը դարձել է ոչ իրավաչափ, հետևաբար, վիճարկվող դատական ակտը բեկանելու կամ փոփոխելու հիմքերը բացակայում են։
Նշված հիմնավորումներով Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ թիվ ԵԴ1/2272/01/25 քրեական գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2026 թվականի փետրվարի 26-ի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ։

Եզրափակիչ մաս․
14․ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ, 371-րդ և 379-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Թիվ ԵԴ1/2272/01/25 քրեական գործով ըստ մեղադրանքի՝ Աշոտ Ավետիքի Եղիազարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 3-րդ մասով, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2026 թվականի փետրվարի 26-ի դատավճիռը թողնել անփոփոխ:
Սույն որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ.ՊԱՊՈՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Լ.ԱԲԳԱՐՅԱՆ

Է.ՄԱՆԱՍՅԱՆ