ԵԴ1/2234/01/25
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի
ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան
Նախագահող դատավոր Է․Ավագյան


ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
«18» օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան), նախագահությամբ՝ դատավոր Ա.Մաթևոսյանի, գրավոր ընթացակարգով քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի հուլիսի 11-ի ԵԴ1/2234/01/25 որոշման դեմ մեղադրյալ Ինգա Վարդանի Հովակիմյանի պաշտպան Գևորգ Շիրինյանի (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) հատուկ վերանայման բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը.
2025 թվականի հունիսի 27-ին Կենտրոն և Նորք Մարաշ վարչական շրջանների դատախազությունից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել 08146125 նախաքննական համարով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի Ինգա Վարդանի Հովակիմյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով և Ռոբերտ Զավենի Մանուկյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով, որին շնորհվել է ԵԴ1/2234/01/25 համարը։
Նույն օրը դատավորների միջև գործերի բաշխման էլեկտրոնային մակագրության համակարգի միջոցով ԵԴ1/2234/01/25 քրեական գործը մակագրվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Է․Ավագյանին, ում կողմից 2025 թվականի հուլիսի 02-ին կայացվել է քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում։
2025 թվականի հուլիսի 11-ի որոշմամբ մեղադրյալ Ինգա Վարդանի Հովակիմյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված տնային կալանքի ժամկետը երկարաձգվել է 2 (երկու) ամիս ժամկետով, ինչպես նաև անփոփոխ թողնվել մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված բացակայելու արգելք խափանման միջոցը: Մեղադրյալ Ինգա Վարդանի Հովակիմյանին արգելվել է լքել իր բնակության վայրը՝ Երևան քաղաքի Արարատյան 62-րդ շենքի 47-րդ բնակարանը, ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց, իր հետ համատեղ բնակվող ընտանիքի անդամներից բացի շփում ունենալ այլ անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց:
Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ որոշման դեմ 2025 թվականի հուլիսի 30-ին հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացրել մեղադրյալ Ինգա Վարդանի Հովակիմյանի պաշտպան Գևորգ Շիրինյանը:
Վերաքննիչ դատարանի՝ 2025 թվականի օգոստոսի 07-ի որոշմամբ մեղադրյալ Ինգա Վարդանի Հովակիմյանի պաշտպան Գևորգ Շիրինյանի հատուկ վերանայման բողոքը՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 07-ի ԵԴ1/2234/01/25 որոշման դեմ, ընդունվել է վարույթ և սահմանվել հատուկ վերանայման բողոքի քննությունն անցկացնելու գրավոր ընթացակարգ:
Գործի լուծման համար էական նշանակություն ունեցող հանգամանքներ.
Ինգա Վարդանի Հովակիմյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով հետևյալ արարքի համար, որ նա Ռոբերտ Զավենի Մանուկյանի հետ, խմբի կազմում, նախնական համաձայնությամբ, շանտաժով, Վարուժան Հարությունի Էղլենջենի համար անցանկալի տեղեկություններ հրապարակելու սպառնալիքներ ներկայացնելու եղանակով, շորթել է առանձնապես խոշոր չափերի՝ շուրջ 11.700.000 ՀՀ դրամին համարժեք 30.000 ԱՄՆ դոլար գումար։
Այսպես՝
Ինգա Հովակիմյանը քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, ուրիշի գույքը իրենը դարձնելու դիտավորությամբ նախնական համաձայնություն է ձեռք բերել Ռոբերտ Մանուկյանի հետ՝ արական սեռի ներկայացուցիչների հետ սեռական հարաբերություն ունենալու, դրա ընթացքը տեսանկարահանելու և հետագայում տեսագրությունները չհրապարակելու դիմաց գումար պահանջելու եղանակով հափշտակություն կատարելու վերաբերյալ։
Հանցավոր մտադրությունն իրագործելու նպատակով 2025 թվականի ապրիլի սկզբին Ինգա Հովակիմյանը, ներկայանալով որպես Մարիաննա, ծանոթացել է Վարուժան Էղլենջենիի հետ, որից հետո 2025 թվականի ապրիլի սկզբին Երևան քաղաքի Նար-Դոս փողոցի 73Ա շենքի 48 հասցեում Վարուժան Էղլենջենիի հետ ունեցել է սեռական հարաբերություն, որի ընթացքը՝ այդ թվում՝ Վարուժան Էղլենջենիի կողմից կատարված սեքսուալ բնույթի գործողությունները, Ինգա Հովակիմյանը՝ Վարուժան Էղլենջենից գաղտնի տեսանկարահանել է իր կողմից օգտագործվող բջջային հեռախոսով և հանցավոր դիտավորությամբ՝ ընդգրկված արարքը կատարելու նպատակով այն ուղարկել է Ռոբերտ Մանուկյանին։ Հաջորդ օրը՝ 2025 թվականի ապրիլի 28-ին՝ ժամը 13:00-ի սահմաններում, Ռոբերտ Մանուկյանը, խմբի կազմում հանցանքն ավարտին հասցնելու դիտավորությամբ, այցելել է Վարուժան Հարությունի Էղլենջենիի՝ Երևան քաղաքի Նար-Դոս փողոցի 73Ա շենքի 48 բնակարան, որտեղ ներկայանալով որպես «Ինտերպոլի» աշխատակից, Վարուժան Հարությունի Էղլենջենին տեղեկացրել է Ինգա Հովակիմյանի հետ տեղի ունեցած սեռական հարաբերությունը՝ վերջինիս կողմից՝ տեսանկարահանելու մասին և առաջարկել է զրույցը շարունակել դրսում։ Դուրս գալով Երևան քաղաքի Նար-Դոս փողոցի 73Ա շենքի բակ՝ Ռոբերտ Մանուկյանը Վարուժան Էղլենջենիի պատիվն nւ արժանապատվությունը արատավորող և վերջինիս համար անցանկալի տեղեկություններ հրապարակելու, մասնավորապես՝ Ինգա Հովակիմյանի և Վարուժան Էղլենջենիի միջև տեղի ունեցած սեռական հարաբերության տեսագրությունները հրապարակելու սպառնալիքով, ներկայացրել է առանձնապես խոշոր չափերի` շուրջ 11.700.000 ՀՀ դրամին համարժեք 30.000 ԱՄՆ դոլար գումար իրեն հանձնելու վերաբերյալ գույքային պահանջ:
Առաջին ատյանի դատարանի որոշման համաձայն՝ «(…) Վերը շարադրված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների հաշվառմամբ Դատարանն արձանագրում է, որ Ի. Հովակիմյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 258-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետով նախատեսված արարք, որը դասվում է սեփականության դեմ ուղղված առանձնապես ծանր այլ հանցագործությունների շարքին և պատժվում է միայն ազատազրկմամբ՝ վեցից տասներկու տարի ժամկետով:
Վերոգրյալի համատեքստում անդրադառնալով մեղադրյալ Ի.Հովակիմյանի կողմից փախուստի դիմելու հավանականությանը՝ Դատարանն արձանագրում է, որ 20․06․2025 թվականին որոշում է կայացվել մեղադրյալին ձերբակալելու մասին, որից հետո մեղադրյալն ինքնակամ ներկայացել է ոստիկանության բաժին և փաստացի ձերբակալվել։ Այսպիսով՝ ելնելով վերոգրյալից և հաշվի առնելով մեղադրյալին մեղսագրվող արարքի համար նախատեսված պատժի խստությունը, ինչպես նաև անձը բնութագրող տվյալները, Դատարանը գտնում է, որ շարունակում է առկա լինել ողջամիտ ենթադրություն, որ մեղադրյալը կարող է փախուստի դիմել, սակայն այն նվազ է։
Անդրադառնալով մեղադրյալի կողմից գործի լրիվ, բազմակողմանի և օբյեկտիվ քննությանը խոչընդոտելու հավանականությանը դատաքննության փուլում, Դատարանը հաստատում է վերջինիս առկայությունը՝ այն գնահատելով ոչ բարձր։
Քննարկելով մեղադրյալի կողմից ազատության մեջ լինելու դեպքում քրեական օրենսգրքով արգելված նոր արարքի կատարման հնարավորությունը, Դատարանը գտնում է, որ դեռևս առկա է ողջամիտ կասկած այդ կապակցությամբ, քանի որ մեղադրյալ Ի․Հովակիմյանը նախկինում եղել է դատապարտված դիտավորյալ հանցագործությունների համար և նշված հանգամանքը, ինչպես նաև վերագրվող արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը հիմք են տալիս ողջամիտ հետևություն անել, որ տնային կալանքի իրավաչափության պայմանները իրական են։
Վերոգրյալների հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ սույն փուլում այլ խափանման միջոցներն ի զորու չեն ապահովել մեղադրյալ Ի.Հովակիմյանի պատշաճ վարքագիծը։ Հետևաբար՝ մասնավոր և հանրային շահերի հավասարակշռված պաշտպանություն ապահովելու պարտականությունից ելնելով՝ Դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում մեղադրյալ Ի.Հովակիմյանի ազատության իրավունքի հետագա սահմանափակումը և դրա միջոցը համաչափ են դրանով հետապնդվող նպատակին։
Այսպիսով՝ նկատի ունենալով քրեական գործի ծավալը, ապացույցների հետազոտված չլինելու հանգամանքը՝ Դատարանը գտնում է, որ սույն դեպքում մեղադրյալ Ի. Հովակիմյանին տնային կալանքի տակ պահելու ժամկետը անհրաժեշտ է երկարացնել երկու ամիս ժամկետով։ Միևնույն ժամանակ նկատի ունենալով գործի քննության փուլը և դեռևս չկատարված գործողությունների բնույթը՝ Դատարանը գտնում է, որ առկա է մեղադրյալի նկատմամբ սահմանված լրացուցիչ սահմանափակումների պահպանման ողջամիտ անհրաժեշտություն։(…)»:
Հատուկ վերանայման բողոքների հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Մեղադրյալ Ինգա Վարդանի Հովակիմյանի պաշտպան Գևորգ Շիրինյանը, հատուկ վերանայման բողոքում ներկայացնելով գործի նախապատմությունը, գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի որոշմամբ սահմանափակվել է Ինգա Հովակիմյանի ոչ միայն ազատության իրավունքը, այլ նաև նրա ֆիզիկական գոյատևման իրավունքը, քանի որ վերջինս ապրում է միայնակ, չունի ֆինանսապես օգնողներ, իսկ տնային կալանքի տակ գտնվելով՝ զրկված է աշխատելու, ապրուստի միջոցներ հայթայթելու և իրեն առաջադրված անհիմն մեղադրանքի վերաբերյալ պատկան մարմիններին անձամբ բողոքներ ներկայացնելու իրավունքից։
Պաշտպան Գևորգ Շիրինյանը նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը տնային կալանք կիրառելու մասին որոշումը կայացրել է հիմքերի բացակայությամբ՝ ղեկավարվելով միայն ենթադրություններով, իսկ ինչ վերաբերում է մեղադրյալի փախուստի դիմելու հավանականությանը, ապա այն նվազ է։ Բացի այդ Առաջին ատյանի դատարանը տնային կալանք կիրառելու որոշման հիմնավորումներում նշել է, որ նվազել է Ինգա Հովակիմյանի ազատության մեջ լինելու պարագայում փախուստի դիմելու, նոր հանցանքներ կատարելու, գործի դատաքննությանը խոչընդոտելու հավանականությունը և արձանագրել է, որ Ինգա Հովակիմյանը, լինելով մեղադրյալ, ինքնակամ գնացել է ոստիկանություն, մասնակցել քննությանը և չի խոչընդոտել քննիչի գործողություններին։
Վերոգրյալի հիման վրա մեղադրյալ Ինգա Վարդանի Հովակիմյանի պաշտպան Գևորգ Շիրինյանը խնդրել է ամբողջությամբ բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 11-ի որոշումը և Ինգա Վարդանի Հովակիմյանի խափանման միջոց տնային կալանքը փոխարինել վարչական հսկողությամբ:
Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ստացվել:
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 3-րդ և 4-րդ մասերի համաձայն՝ հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
«1. Վերաքննիչ դատարանում հատուկ վերանայման արդյունքում վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ.
2) փոփոխում է ստորադաս դատարանի դատական ակտը, եթե փաստական հանգամանքները հնարավորություն են տալիս կայացնելու նման ակտ.
3) ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանում է դատական ակտը՝ բեկանված մասով կայացնելով դրան փոխարինող դատական ակտ:»:
Վերաքննիչ դատարանը, հատուկ վերանայման բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 11-ի ԵԴ1/2234/01/25 որոշման օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով Վերաքննիչ դատարանին ներկայացված նյութերը, գտնում է, որ սույն հատուկ վերանայման բողոքի քննության շրջանակներում անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. հիմնավորված են արդյո՞ք Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 11-ի ԵԴ1/2234/01/25 որոշմամբ արտահայտված դիրքորոշումները, թե՝ ոչ:
Այսպես.
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով.
(…)
գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…):»:
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով`
(…)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով. (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։
(…)
4. Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝
1) ներկայանալ վարույթն իրականացնող մարմնի հրավերով.
2) վարույթն իրականացնող մարմնի պահանջով ենթարկվել բժշկական զննման, մատնադրոշմման, անձնական խուզարկության, քննման և փորձաքննության, լուսանկարվել կամ փորձաքննության համար հանձնել սույն օրենսգրքով նախատեսված նմուշներ.
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին.
4) այլ վայր մեկնելիս վարույթն իրականացնող մարմնին նախապես տեղեկացնել իր գտնվելու նոր վայրի և իր հետ հաղորդակցվելու միջոցների մասին.
5) ենթարկվել վարույթն իրականացնող մարմնի կարգադրություններին և դատական նիստի կարգին:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոցներն են կալանքը և այլընտրանքային խափանման միջոցները։
2. Այլընտրանքային խափանման միջոցներն են`
1) տնային կալանքը.
2) վարչական հսկողությունը.
3) գրավը.
4) պաշտոնավարման կասեցումը.
5) բացակայելու արգելքը.
6) երաշխավորությունը.
7) դաստիարակչական հսկողությունը.
8) զինվորական հսկողությունը:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները:
4. Խափանման միջոց կիրառելու վերաբերյալ որոշման պատճենը մեղադրյալին հնարավորության դեպքում հանձնվում է անհապաղ:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված, եթե հնարավոր է ապահովել դրանց պայմանների միաժամանակյա պահպանումը:
2. Սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված խափանման միջոցները կարող է կիրառել միայն դատարանը: Դատական վարույթում դատարանն իրավասու է կիրառելու նաև սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները:
3. Մինչդատական վարույթում սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 3-8-րդ կետերով նախատեսված այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող է կիրառել`
1) քննիչը` մինչև մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին դատախազին հանձնելը.
2) հսկող դատախազը` մեղադրական եզրակացությունը վարույթի նյութերի հետ միասին քննիչից ստանալու պահից մինչև դրանք դատարան հանձնելը.
3) դատարանը` խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդությունը լուծելիս: (...):»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը:
2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև`
1) ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց.
2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց:
3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։
4. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին:
5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները:
6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան:»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 124-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Վարչական հսկողությունը մեղադրյալի տեղաշարժման և գործողությունների ազատության սահմանափակումն է, որի պայմաններում նա պարտավոր է ոչ հաճախ, քան շաբաթը երեք անգամ գրանցվել դատարանի որոշման մեջ նշված վայրի իրավասու մարմնում:
2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև`
1) առանց վարույթն իրականացնող մարմնի թույլտվության փոխել մշտական կամ ժամանակավոր բնակության վայրը՝ համայնքը, իսկ Երևան քաղաքում՝ վարչական շրջանը.
2) այցելել որոշման մեջ նշված որոշակի վայրեր.
3) հաղորդակցվել որոշակի անձանց հետ.
4) օրվա որոշակի ժամերի լքել իր բնակության տարածքը, սակայն ոչ ավելի, քան 12 ժամը:
3. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արգելքները սահմանելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի առողջական վիճակը, ինչպես նաև աշխատանքի և ուսման պայմանները:
4. Մեղադրյալի նկատմամբ վարչական հսկողություն կիրառելու մասին որոշման պատճենը կատարման նպատակով ուղարկվում է դատարանի կողմից սահմանված իրավասու մարմնին:
5. Իրավասու մարմինն անհապաղ գրանցում է մեղադրյալին և նրան հսկողության ընդունելու մասին տեղյակ պահում վարույթն իրականացնող մարմնին:
6. Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին:
7. Վարչական հսկողության կիրառման կարգի և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 286-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Դատարանում խափանման միջոց կիրառելու և կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու վարույթի առարկան են կազմում մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի կիրառման կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետի երկարաձգման անհրաժեշտությունը և իրավաչափությունը, ավելի մեղմ խափանման միջոցներ կիրառելու հնարավորությունը, իսկ ձերբակալված մեղադրյալի նկատմամբ՝ նաև ձերբակալման իրավաչափությունը։»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 288-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Խափանման միջոց կիրառելու կամ կիրառված խափանման միջոցի ժամկետը երկարաձգելու միջնորդության քննության արդյունքով դատարանը կայացնում է հետևյալ երեք որոշումներից մեկը․
1) միջնորդությունը մերժելու մասին.
2) միջնորդությունը մասնակի բավարարելու մասին.
3) միջնորդությունն ամբողջությամբ բավարարելու մասին։
2. Դատարանը կայացնում է սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով նախատեսված որոշումը, եթե՝
1) հայտնաբերում է սույն օրենսգրքի 12-րդ հոդվածով նախատեսված որևէ հանգամանք.
2) չի հաստատվում մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու հիմնավոր կասկածը.
3) հանգում է հետևության, որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու համար միջնորդվող խափանման միջոցի կիրառման անհրաժեշտությունը բացակայում է, իսկ առավել մեղմ խափանման միջոցի կամ խափանման միջոցների համակցության կիրառման անհրաժեշտության և հնարավորության հարցը ենթակա է լուծման վարույթի համապատասխան հանրային մասնակիցների կողմից` իրենց իրավասության սահմաններում.
4) առկա է մեղադրյալի կյանքին սպառնացող վտանգ, և չի հիմնավորվել այդ վտանգը չեզոքացնելու հնարավորությունը.
5) հանգում է հետևության, որ սույն օրենսգրքի 108-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով սահմանված դեպքում անձին ձերբակալելիս հիմնավոր կասկածը ակնհայտ չի եղել անմիջականորեն ծագած։
3. Դատարանը կայացնում է սույն հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով նախատեսված որոշումը, եթե՝
1) հանգում է հետևության, որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը հնարավոր է ապահովել առավել մեղմ խափանման միջոցի կամ խափանման միջոցների համակցության կիրառմամբ.
2) հանգում է հետևության, որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը հնարավոր է ապահովել միջնորդված խափանման միջոցի առավել մեղմ պայմաններով կիրառմամբ (առավել կարճ ժամկետով կամ մեղադրյալի համար առավել բարենպաստ պայմաններով):
4. Դատարանը կայացնում է սույն հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետով նախատեսված որոշումը, եթե գալիս է հետևության, որ մեղադրանքի կողմը սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով պատշաճորեն հիմնավորել է միջնորդվող խափանման միջոցի կիրառման անհրաժեշտությունը և իրավաչափությունը միջնորդված պայմաններով։ (...):»:
Մեղադրյալ Ինգա Հովակիմյանի կողմից իրեն մեղսագրված հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածի կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մեղադրանքի կողմը, մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի համար նրա դատապարտումը մեծապես հավանական համարելով, կազմված և հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ քրեական գործն ուղարկել էր Առաջին ատյանի դատարան, ինչը թույլ է տալիս Վերաքննիչ դատարանին խափանման միջոցի իրավաչափության այս պայմանը հաղթահարված համարելու համար:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ մինչդատական վարույթն ավարտված է ու քրեական գործն այլևս Առաջին ատյանի դատարանի վարույթում է գտնվում, այլ կերպ՝ մեղադրյալ Ինգա Հովակիմյանի անձնական ազատության իրավունքը երաշխավորելու, իսկ այն սահմանափակված լինելու կամ սահմանափակելու պարագայում՝ դրա պիտանիությունն ու համաչափությունն ինքնուրույնաբար ստուգելու և պարզելու, անձի անձնական ազատության սահմանափակման ցանկացած դեպքով հանրային և մասնավոր շահերը համադրելու, հակակշռելու, ի հաշիվ մեկի՝ մյուսն առավել կարևորելիս իր հետևությունը պատշաճ խորությամբ հիմնավորելու հարցում Առաջին ատյանի դատարանն օժտված է առավել ընդգրկուն և լայն հնարավորություններով, քանի որ ողջ ծավալով և համակողմանիորեն ծանոթ է ինչպես մինչդատական վարույթի նյութերին, այնպես էլ իր վարույթում քննվող քրեական գործի դատական քննության արդյունքներին, տիրապետում է վարույթի ընթացքում ծագող կոնկրետ իրավիճակին, քաջատեղյակ է կոնկրետ խնդիրներից, մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանի այդ հնարավորությունները սահմանափակ են:
Առաջին ատյանի դատարանը հանդես է գալիս որպես վարույթն իրականացնող մարմին, ուստի որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լինի առավել ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենա պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ, հակառակ մոտեցումը կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա՝ դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը:
Մինչդեռ, Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում փաստել, որ Բողոքաբերի կողմից չեն ներկայացվել այնպիսի ծանրակշիռ փաստական հիմնավորումներ, որոնք թույլ կտան բավարարելու նրանց կողմից ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքը: Մեղադրյալ Ինգա Հովակիմյանի նկատմամբ կիրառված տնային կալանք խափանման միջոցի իրավաչափության կապակցությամբ Վերաքննիչ դատարանն իր համաձայնությունն է հայտնում Առաջին ատյանի դատարանի եզրահանգումների հետ և գտնում է, որ մեղադրյալի օրինական վարքագիծը քրեադատավարական ներգործության այլ միջոցների կիրառմամբ հնարավոր չէ ապահովել։
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով հանցանք կատարելու հավանականությանը, ևս փաստում է, որ առկա է մեղադրյալ Ինգա Հովակիմյանի կողմից հանցավոր արարք կատարելու բարձր հավանականություն և առկա է դրա կանխման անհրաժեշտությունը, ինչը Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ բխում է այն հանգամանքից, որ մեղադրյալը նախկինում դատապարտված է եղել դիտավորյալ հանցագործությունների համար։ Նման հետևությունը համահունչ է և բխում է Վճռաբեկ դատարանի՝ Վարդան Մամիկոնյանի վերաբերյալ գործով արտահայտված իրավական դիրքորոշումից, որի համաձայն՝ անձի նկատմամբ նույն հիմքերի առկայության պայմաններում պիտանի խափանման միջոցն ընտրելու մասին ճիշտ եզրահանգում կատարելու և հիմնավորելու համար, ի թիվս այլնի անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև թե մեղադրյալը նախկինում ենթարկվել է քրեական պատասխանատվության և պատժի, թե՝ ոչ:
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ մեղադրյալ Ի.Հովակիմյանի նկատմամբ տնային կալանքը որպես պիտանի խափանման միջոց կիրառելիս պետք է հաշվի է առնել նաև վերջինիս վերագրող արարքի բնույթը, ծանրության աստիճանը, կատարման եղանակը, այն ենթադրաբար նախնական համաձայնությամբ այլ անձի հետ կատարելու հանգամանքը:
Վերոգրյալին զուգահեռ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում արձանագրել, որ խափանման միջոցների օրենքով սահմանված հիմքերն ունեն կանխատեսական, մոտավոր բնույթ, քանի որ ենթադրում են ապագային վերաբերող իրադարձություններ: Հետևաբար՝ մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու մասին որոշում կայացնելիս ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում թվարկված «մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագծի դրսևորումները» ոչ թե պետք է արդեն տեղի ունեցած լինեն, այլ պետք է լինի ռիսկի առկայություն կամ հավանականություն, որ եթե խափանման միջոց չկիրառվի, ապա դրանք տեղի կունենան:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում, որ տվյալ դեպքում մեղադրյալ Ինգա Հովակիմյանի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու համար օրենքով նախատեսված բավարար երաշխիք վարչական հսկողությունը չի կարող հանդիսանալ, հաշվի առնելով, որ դա բավարար և ողջամիտ միջոց չէ և գտնում է, որ տվյալ դեպքում հանրային շահը գերակայում է մեղադրյալի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունքի նկատմամբ և առավել խիստ խափանման միջոց ընտրված տնային կալանքի պահպանմամբ է հնարավոր ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանը եզրահանգում է, որ բողոքարկված դատական ակտը կայացնելիս Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 11-ի ԵԴ1/2234/01/25 որոշումը բեկանելու և հատուկ վերանայման բողոքը բավարարելու իրավաչափ հիմքեր չկան:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ և 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը.

Ո Ր Ո Շ Ե Ց՝

Մեղադրյալ Ինգա Վարդանի Հովակիմյանի պաշտպան Գորգ Շիրինյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 11-ի ԵԴ1/2234/01/25 որոշումը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՄԱԹԵՎՈՍՅԱՆ