ԵԴ1/2248/01/25






ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ

«12» սեպտեմբերի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)

նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Ռ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻ
պաշտպան Ս.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ
մեղադրյալ
Ս.ԱՎԵՏԻՍՅԱՆԻ


դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝ Սերյոժա Նորայրի Ավետիսյանի /ծնված՝ 1990 թվականի մայիսի 09-ին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չամուսնացած, չի աշխատում, դատվածություն ունեցող, փաստացի բնակվող՝ քաղաք Երևան Հաղթանակ, Ամառանոցային 1 տարածք, 63 տանը հարակից տուն հասցեում/՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով,

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի ապրիլի 26-ին՝ ժամը 17:40-ին գողություն կատարելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է Սերյոժա Նորայրի Ավետիսյանը:
Նույն օրը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Ա.Իսկանդարյանը որոշում է կայացրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով թիվ 16160125 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին:
2025 թվականի ապրիլի 26-ին որոշում է կայացվել Սվետլանա Անդրանիկի Դավթյանին տուժող ճանաչելու մասին։
2025 թվականի ապրիլի 28-ին որոշում է կայացվել Սերյոժա Ավետիսյանի շահերի պաշտպանության համար ներգրավել հանրային պաշտպան։
Նույն օրը ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ա.Ոսկանյանը որոշում է կայացրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով Սերյոժա Նորայրի Ավետիսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
Նույն օրը Սերյոժա Ավետիսյանին ներկայացվել է մեղադրանքը և պարզաբանվել իր իրավունքները և պարտականությունները:
2025 թվականի ապրիլի 29-ին միջնորդություն է ներկայացվել Դատարան մեղադրյալ Սերյոժա Ավետիսյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց 2 (երկու) ամիս ժամանակով կիրառելու համար։
2025 թվականի ապրիլի 29-ին Դատարանը որոշում է կայացրել մեղադրյալի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց 2 (երկու) ամիս ժամանակով կիրառելու վերաբերյալ ներկայացված միջնորդությունը՝ մերժել և մեղադրյալ Սերյոժա Ավետիսյանին անհապաղ ազատ արձակել դատական նիստերի դահլիճից:
Նույն օրը որոշում է կայացվել ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալին՝ Սերյոժա Ավետիսյանին դատարան ներկայացնելու համար ձերբակալելու մասին:
2025 թվականի ապրիլի 29-ին՝ ժամը 16:15-ին դատարան ներկայացնելու հիմքով ձերբակալվել է Սերյոժա Ավետիսյանը:
2025 թվականի ապրիլի 29-ին միջնորդություն է ներկայացվել Դատարան մեղադրյալ Սերյոժա Ավետիսյանի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց 2 (երկու) ամիս ժամանակով կիրառելու համար։
2025 թվականի ապրիլի 29-ին Դատարանը որոշում է կայացրել միջնորդությունը բավարարել մասնակի՝ մեղադրյալի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել վարչական հսկողություն։
Նույն օրը քննիչ Ա․Իսկանդարյանը որոշում է կայացրել մեղադրյալ Սերյոժա Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կիրառել բացակայելու արգելքը։
10.05.2025թ․ դատախազ Ա․Ոսկանյանի կողմից Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 29.04.2025թ․ որոշման դեմ հատուկ վերանայման բողոք է ներկայացվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան։
29.05.2025թ․ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը բեկանել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 29.04.2025թ․ որոշումը և որոշում է կայացրել մեղադրյալ Սերյոժա Ավետիսյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել կալանք 2 (երկու) ամիս ժամկետով՝ այդ ժամկետին հաշվակցելով մեղադրյալի փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը։
2025 թվականի հունիսի 04-ին ժամը 14:15-ին ձերբակալվել է մեղադրյալ Սերյոժա Ավետիսյանը։
2025 թվականի հունիսի 16-ին որոշում է կայացվել թվով 1 (մեկ) հատ բալոնով գազօջախը, 1 (մեկ) շիշ <<TUN ARMENIA, Տուն Արմենիա>> գրառմամբ գինու շիշը <<ABE ДOBЪ>> գրառմամբ կես շիշ ձեթը իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին։
2025 թվականի հունիսի 16-ի որոշմամբ իրեղեն ապացույց ճանաչված թվով 1 (մեկ) հատ բալոնով գազօջախը, 1 (մեկ) շիշ <<TUN ARMENIA, Տուն Արմենիա>> գրառմամբ գինու շիշը <<ABE ДOBЪ>> գրառմամբ կես շիշ ձեթը ի պահ է հանձնվել տուժող Սվետլանա Դավթյանին:
2025 թվականի հունիսի 16-ին որոշում է կայացվել դեպքի վայր հանդիսացող բնակարանի 27.04.2025թ․ կատարված զննությամբ հայտաբերված մետաղյա լինգն ու դռան վնասված կողպեքը իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին։
2025 թվականի հունիսի 16-ին նախաքննության ընթացքում հայտանբերված ենթադրյալ այլ հանցագործության հատկանիշների հիման վրա, այն է՝ հրազենի, դրա բաղկացուցիչ մասերի, ռազմամթերքի և այլ նյութերի, սարքերի, առարկանների ապօրինի շրջանառության վերաբերյալ քննիչը որոշում է կայացրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 335-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 16183425 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին:
2025 թվականի հունիսի 16-ին որոշում է կայացվել թիվ 16160125 և թիվ 16183425 քրեական վարույթները միացնել և վարույթը շարունակել թիվ 16160125 քրեական վարույթի համարով։
2025 թվականի հունիսի 20-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի դատախազության դատախազ Ռ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով Սերյոժա Նորայրի Ավետիսյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
Նույն օրը Սերյոժա Ավետիսյանին ներկայացվել է մեղադրանքը և պարզաբանվել իր իրավունքները և պարտականությունները:
2025 թվականի հունիսի 20-ին որոշում է կայացվել թիվ 16160125 քրեական վարույթից մաս անջատել։ Անջատված մասին շնորհվել է թիվ 16186525 համար։
2025 թվականի հունիսի 23-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը:
2025 թվականի հունիսի 27-ին դատախազ Ռ.Գրիգորյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին:
2025 թվականի հունիսի 27-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է մուտք եղել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Սերյոժա Նորայրի Ավետիսյանի՝ ՀՀ քրեակա օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/2248/01/25 համարը։
Նույն օրը քրեական գործը մակագրվել և 30.06.2025 թվականին հանձնվել է դատավոր Ռ․Սմբատյանին։
2025 թվականի հուլիսի 01-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Սերյոժա Ավետիսյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, այն արարքի մեղավորությամբ կատարման համար, որ նա, ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն կատարելու դիտավորությամբ՝ 2025 թվականի ապրիլի 23-ից մինչև ապրիլի 26-ի՝ ժամը 12:30-նն ընկած ժամանակահատվածում, քարե պարսպի վրայից ցատկելու եղանակով ապօրինի մուտք է գործել Սվետլանա Անդրանիկի Դավթյանի բնակության վայր հանդիսացող՝ Երևան քաղաքի Հաղթանակ թաղամասի, Ամառանոցային 1-ին տարածքի թիվ 63 տան բակ, իր հետ տարած մետաղյա լինգով կոտրել է տան մուտքի դռան կախովի փականը, ապօրինի մուտք գործել բնակարան, որտեղ գտնվող պահարանի վրայից գողացել է թվով 1 հատ 200 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով և թվով 1 հատ 100 ՀՀ դրամ անվանական արժեքով մետաղադրամներ, 200 ՀՀ դրամ արժողությամբ թվով 4 հատ կոնֆետ, որից հետո տանը հարող ծածկով՝ որպես բացօթյա խոհանոց օգտագործվող տարածքում գտնվող սառնարանից գողացել է 11.500 ՀՀ դրամ արժողությամբ 3 կիլոգրամ մսամթերք, 360 ՀՀ դրամ արժողության թվով 6 հատ հավկիթ, սառնարանի հարևանությամբ՝ պահարանի վրայից գողացել է 415 ՀՀ դրամ արժողության 1 շիշ <<ABEДOBЪ>> գրառմամբ՝ կիսով չափ օգտագործված ձեթ, 1500 ՀՀ դրամ արժողությամբ թվով 1 շիշ <<Տուն Արմենիա>> գրառմամբ գինի և 5000 ՀՀ դրամ արժողությամբ 5 կգ տարողությամբ շարժական գազօջախ՝ բալոնով, որից հետո նույն եղանակով հեռացել է, այդ կերպ՝ Սվետլանա Դավթյանին պատճառելով ընդհանուրը զգալի չափերով՝ 19.275 ՀՀ դրամի գույքային վնաս:
Այսինքն, Սերյոժա Նորայրի Ավետիսյանին մեղսագրվում է հանցանքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով։

Արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը և դրա քննարկումը․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 311-րդ հոդվածով նախատեսված հարցերի քննարկման ընթացքում մեղադրյալ Սերյոժա Ավետիսյանը և նրա պաշտպանը միջնորդեցին կիրառել արագացված վարույթ:
Մեղադրյալ Սերյոժա Ավետիսյանը, պատասխանելով Դատարանի հարցերին հայտնեց, որ միջնորդությունը ներկայացնում է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթով դատաքննություն անցկացնելու հետևանքները, ներկայացված մեղադրանքն իրեն պարզ է, համաձայն է մեղադրանքի հետ, զղջում է կատարածի համար:
Հանրային մեղադրող Ռ.Գրիգորյանը չառարկեց ներկայացված միջնորդության դեմ:
Դատարանը, նկատի ունենալով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են նույն օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված՝ արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդությունը և, գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելով, որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին։

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
Արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով՝ հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները::
Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալ Սերյոժա Ավետիսյանի կողմից ընդունելու, արագացված վարույթ կիրառելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սերյոժա Ավետիսյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, այն ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Սերյոժա Ավետիսյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
- դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Սերյոժա Ավետիսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքի կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը):
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Սերյոժա Ավետիսյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Ինչ վերաբերում է թիվ ԵԴ1/0359/01/25 դատավճռով Սերյոժա Ավետիսյանի նկատմամբ նշանակված պատժին՝ կարճաժամկետ ազատազրկմանը, ապա Դատարանը նախ հարկ է համարում նշել, որ Ս.Ավետիսյանը վերը նշված դատավճռով մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 1-ին մասով / 2 դրվագ/ և վերջնական պատիժ է նշանակվել կարճաժամկետ ազատազրկում 2 ամիս ժամկետով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի /հաշվակցվել է փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը/ համաձայն Ս.Ավետիսյանը ազատվել է իր նկատմամբ նշանակված պատժից: Դատավճիռը օրինական ուժի մեջ է մտել 27.03.2025 թվականին, իսկ ըստ Ձև 8 տեղեկանքի, Ս.Ավետիսյանը պատիժը կրելուց ազատվել է 10.02.2025 է թվականին: Սույն քրեական գործով Սերյոժա Ավետիսյանին վերագրվող արարքը կատարվել է 2025 թվականի ապրիլի 26-ին:
Նշվածի համատեքստում անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ հարցին, կարճաժամկետ ազատազրկում պատիժը կրելուց հետո, ե՞րբ է մարում դատվածությունը:
Վերը նշվածի համատեքստում Դատարանը հարկ է համարում անդրադառնալ ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված համապատասխան նորմերին:
Այսպես. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 93-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն.
 5. Դատվածությունը մարվում է՝
1) սույն օրենսգրքի 84-րդ, 85-րդ, 88-րդ, 89-րդ հոդվածներով սահմանված պատժից ազատվելու, ինչպես նաև 86-րդ հոդվածով սահմանված կարգով պատժի կատարումը հետաձգելու դեպքերում՝ փորձաշրջանն ավարտվելուց հետո,
2) ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատժի դատապարտված անձի նկատմամբ՝ պատիժը կատարելուց հետո,
3) առավելագույնը 2 տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված անձի նկատմամբ՝ պատժի կրումը ավարտվելուց 1 տարի հետո,
4) առավելագույնը 5 տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված անձի նկատմամբ՝ պատժի կրումը ավարտվելուց 3 տարի հետո,
5) առավելագույնը 10 տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված անձի նկատմամբ՝ պատժի կրումը ավարտվելուց 5 տարի հետո,
6) առավելագույնը 20 տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված անձի նկատմամբ՝ պատժի կրումը ավարտվելուց 8 տարի հետո,
7) առավելագույնը 30 տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված անձի նկատմամբ՝ պատժի կրումը ավարտվելուց 10 տարի հետո,
8) ցմահ ազատազրկման դատապարտվելու դեպքում` սույն օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի 6-րդ մասով նախատեսված փորձաշրջանի ժամկետն անցնելուց հետո:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 54-րդ հոդվածի համաձայն.
1. Հանցագործությունների ռեցիդիվ է համարվում դիտավորությամբ հանցանք կատարելն այն անձի կողմից, որը դատվածություն ունի դիտավորյալ հանցագործության կատարման համար:
2. Հանցագործությունների ռեցիդիվը գնահատելիս հաշվի չի առնվում այն դատվածությունը, որը՝
1) վերացվել է օրենքով սահմանված կարգով,
2) առաջացել է մինչև անձի 18 տարին լրանալը կատարված հանցագործության հետևանքով,
3) առաջացել է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ նշանակելու հետևանքով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 56-րդ հոդվածի համաձայն
1. Պատժի տեսակներն են՝
/…/
8) կարճաժամկետ ազատազրկումը,
/…/
10) ազատազրկումը,
11) ցմահ ազատազրկումը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն
Եթե դիտավորյալ հանցագործության համար նախկինում ազատազրկման կամ ցմահ ազատազրկման ձևով պատիժ կրած կամ կրող, դատվածություն ունեցող անձը կատարել է դիտավորյալ հանցանք, ապա նշանակվող պատժի նվազագույն ժամկետը կամ չափը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի առավելագույն ժամկետի կամ չափի երկու երրորդից: Ցանկացած դեպքում նշանակվող պատիժը չի կարող պակաս լինել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված պատժի նվազագույն ժամկետից կամ չափից::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի համաձայն.
 1. Կարճաժամկետ ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում հասարակությունից խիստ մեկուսացման պայմաններում անազատության մեջ պահելն է:
2. Կարճաժամկետ ազատազրկումը նշանակվում է նախկինում ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ չկրած, ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործություններ կատարած անձի նկատմամբ` 15 օրից 2 ամիս ժամկետով:
3. Կարճաժամկետ ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է 15 օրից պակաս լինել: :
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 67-րդ հոդվածի համաձայն.
 1. Ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում անազատության մեջ պահելու ձևով հասարակությունից որոշակի ժամկետով մեկուսացնելն է, որը կարող է նշանակվել սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում:
2. Ազատազրկումը նշանակվում է 3 ամսից 20 տարի ժամկետով:
3. Ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է պակաս լինել 3 ամսից:
4. Անզգույշ հանցագործության համար ազատազրկումը չի կարող գերազանցել 10 տարին:
5. Առաջին անգամ ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն կատարած անձը չի կարող դատապարտվել ազատազրկման::
Վերը նշված իրավանորմերից ակնհայտ է, որ Օրենդիրը հստակ չի նախատեսել կարճաժամկետ ազատազրկման դատապարտված անձի դատվածությունը մարելու ժամանակահատվածը: ՀՀ քրեական օրենսրքի 93-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետով հստակ ամրագրված է դատվածության մարման հետևյալ կանոնը. 2) ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատժի դատապարտված անձի նկատմամբ՝ պատիժը կատարելուց հետո, 3) առավելագույնը 2 տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված անձի նկատմամբ՝ պատժի կրումը ավարտվելուց 1 տարի հետո…: Նշված նորմում հստակ նշված է ազատազրկում եզրույթը և այն որևէ կերպ չի կարող մեկնաբանվել նաև որպես կարճաժամկետ ազատազրկում, քանի որ օրենսգրքում հստակ տարանջանտված են ազատազրկում և կարճաժամկետ ազատազրկում պատժատեսակները: Օրենսդիրը ազատազրկում ձևակերպումն է օգտագործում նաև ռեցիցիվի առկայության պայմաններում պատիժ նշանակելու կանոններում: Այսպես, ըստ Դատարանի, կարճաժամկետ ազատազրկման դատապարտվածի դատվածության մարման հստակ կանոն չնախատեսելը և այն, ըստ էության, պատիժը կատարելուց հետո, մարված համարելու տրամաբանությունը կայանում է նախ նրանում, որ եթե օրենսդիրը հստակ կանոնը չի նախատեսել տվյալ իրավահարաբերության կարգավորման համար, ապա այն չի կարող մեկնաբանվել ավելի խիստ կանոնի ներքո և անձի վիճակը անհարկի վատթարացնող դիտարկել: Այնուհետև, կարճաժամկետ ազատազրկում պատժատեսակը, կրման պայմանների առումով լինելով ավելի խիստ, քան՝ ազատազրկումը, պետք է դիտարկել է ՀՀ քրեական օրենսրքի 93-րդ հոդվածի 5-րդ մասի 2-րդ նորմի տրամանության ներքո և դատվածության մարման ավելի վաղ փուլ նախատեսել /նշվածը բխում է նաև հստակ կանոն չլինելու տրամաբանությունից/:
Այսպես՝ կարճաժամկետ ազատազրկման պատժատեսակի դատվածության մարման հստակ կանոն չնախատեսելը չի կարող մեկնաբանվել որպես ազատազրկման դատվածության մարման կանոնի ներքո և այդ կերպ, անալոգիա կիրառելով, վատթարացնել անձի վիճակը: Ամփոփելով վերոնշվածը, Դատարանն արձանագրում է, որ կարճաժամկետ ազատազրկման դատապարտված անձի դատվածությունը մարված պետք է համարել փաստացի պատիժը կրելուց հետո:
Վերը նշված վերլուծության արդյունքում Դատարանը գտնում է, որ Սերյոժա Ավետիսյանը, կարճաժամկետ ազատազրկում պատժատեսակը փաստացի կրելուց հետո համավում է դատվածություն չունեցող և այլևս առարկայազուրկ է դառնում նաև ռեցիցիվի առկայության հարցի քննարկումը, քանի որ սույն արարքը կատարելու պահին անձը դատվածություն չի ունեցել:
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ վերջինը ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի մասի համաձայն՝
1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
…:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Գողությունը՝ գաղտնի հափշտակությունը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով:
2. Գողությունը, որը կատարվել է՝
1) մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ
2) տուժողի մարմնի վրայից, հագուստից, պայուսակից, այլ պահոցից կամ օբյեկտից,
3) տեխնիկական միջոցի, հատուկ հարմարեցված սարքավորման կամ այլ առարկայի կամ միջոցի գործադրմամբ կամ այլ եղանակով գույքի պաշտպանության կամ պահպանման համար նախատեսված սարքավորումը, համակարգը, կառույցը կամ այլ միջոցը ոչնչացնելով, վնասելով կամ շրջանցելով կամ
4) խոշոր չափերով՝ պատժվում է տուգանքով` քսանապատիկից հիսնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ հարյուր հիսունից երկու հարյուր յոթանասուն ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ մեկից երեք տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` երկուսից հինգ տարի ժամկետով:
3. Գողությունը, որը կատարվել է՝
1) հանցավոր կազմակերպության կողմից
2) բնակարան ապօրինի մուտք գործելով,
3) պատմական, գեղարվեստական կամ մշակութային առանձնակի արժեք ունեցող առարկա հափշտակելով կամ
4) առանձնապես խոշոր չափերով՝
պատժվում է ազատազրկմամբ՝ չորսից ութ տարի ժամկետով::
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
Դատարանը արագացված վարույթի արդյունքով մեղադրական դատավճիռ կայացնելիս նշանակում է պատիժ՝ հաշվի առնելով Հայաuտանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի ընդհանուր մասի վերաբերելի դրույթները։:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի 4.1 մասի համաձայն՝
Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Սերյոժա Ավետիսյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և դրա չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է սեփականության դեմ ուղղված ծանր հանցանք, այն է՝ ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակություն: Խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները, գույքային դրությունը: Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելու միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները: Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցանքի բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Այսպես՝ հիմք ընդունելով մեղադրյալի կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները՝ Դատարանը գտնում է, որ Սերյոժա Ավետիսյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով պետք է նշանակել որպես պատիժ ազատազրկում՝ 4 /չորս/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց::
Ղեկավարվելով վերը մեջբերված իրավակարգավորմամբ և հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Սերյոժա Նորայրի Ավետիսյանը՝ 2025 թվականի ապրիլի 26-ից մինչև 2025 թվականի ապրիլի 29-ն ընկած ժամանակահատվածում փաստացի գտնվել է անազատության մեջ, ապա անհրաժեշտ է նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 /երեք/ տարի 11 /տասնմեկ/ ամիս 27 /քսանյոթ/ օր ժամկետով:
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցների հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Սերյոժա Նորայրի Ավետիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը պետք է թողնել անփոփոխ:
Այլ սահմանափակումների առկայության դեպքում դրանք պետք է վերացնել՝ դատական ակտն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո:
Պատժի սկիզբը հաշվել 2025 թվականի հունիսի 04-ից:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ մետաղյա լինգն ու դռան վնասված կողպեքը /փաթեթի ամբողջականությունը Դատարանում չի խախտվել և պարունակությունը բացառապես որոշմամբ է արձանագրված/ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է ոչնչացնել:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չէ՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Վարութային ծախսի հարցը համարվում է լուծված՝ հաշվի առնելով արագացված կարգի կիրառելու առանձնահատկությունները:
Սույն դատական ակտի բողոքարկելիությունը կարող է իրականացվել արագացված կարգի քրեադատավարական կառուցակարգերին համապատասխան:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 347-350-րդ, 352-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5 հոդվածներով՝ Դատարանը







ՎՃՌԵՑ

Սերյոժա Նորայրի Ավետիսյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 254-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով և պատիժ նշանակել ազատազրկում 4 /չորս/ տարի ժամկետով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված կարգով ազատազրկման ձևով պատժին հաշվակցել Սերյոժա Նորայրի Ավետիսյանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 26-ից մինչև 2025 թվականի ապրիլի 29-ն ընկած ժամանակահատվածում փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը և վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 /երեք/ տարի 11 /տասնմեկ/ ամիս 27 /քսանյոթ/ օր ժամկետով:
Սերյոժա Նորայրի Ավետիսյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը թողնել անփոփոխ:
Պատժի սկիզբը հաշվել 2025 թվականի հունիսի 04-ից:
Վարույթում առկա իրեղեն ապացույցների տնօրինման հարցը լուծել ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով և սույն դատավճռի պատճառաբանական մասով սահմանված կարգի:
Դատական ծախսը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:




ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ. ՍՄԲԱՏՅԱՆ