ԵԴ1/2227/01/25






ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«08» հուլիսի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը /այսուհետ նաև` Դատարան/,

նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Բ.ՂԱԶԻՆՅԱՆԻ
մեղադրյալ Ս.ՍԱՔԱՆՅԱՆԻ


դռնբաց դատական նիստում քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Սերյոժա Հենրիկի Սաքանյանի /ծնված՝ 19.12.1984 թվականին Լոռու մարզի Գուգարք համայնքում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, բարձրագույն կրթությամբ, ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, չի աշխատում, դատվածություն չունեցող, հաշվառված և բնակվող՝ Կոռու մարզ քաղաք Վանաձոր Գուգարք 1 փողոց 16 տուն հասցեում/՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի մայիսի 18-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Գ.Գալստյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60-2024-24 քրեական վարույթը։
2024 թվականի մայիսի 31-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի ՀԿԳ քննիչ Գ.Գալստյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 60-2183-24 քրեական վարույթը։
2024 թվականի հունիսի 17-ին որոշում է կայացվել թիվ 60-2183-24 քրեական վարույթը թիվ 60-2024-24 քրեական վարույթին միացնելու և նախաքննությունը թիվ 60-2024-24 համարով շարունակելու մասին:
2025 թվականի հունիսի 18-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Բ.Ղազինյանը որոշում է կայացրել Սերյոժա Սաքանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ մասերով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին։
2025 թվականի հունիսի 23-ին Սերյոժա Սաքանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը։
Նույն օրը կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը:
2025 թվականի հունիսի 26-ին դատախազ Բ.Ղազինյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու և վարույթի նյութերը իրավասու դատարան հանձնելու մասին:
2025 թվականի հունիսի 26-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել քրեական վարույթի նյութերն ըստ մեղադրանքի՝ Սերյոժա Սաքանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով:
Նույն օրը քրեական գործը մակագրվել և 27.06.2025 թվականին հանձնվել է դատավոր Ռ.Սմբատյանին:
2025 թվականի հունիսի 30-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
2025 թվականի հուլիսի 08-ին Սերյոժա Սաքանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով՝ կայացվել է մեղադրական վերդիկտ:

Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Սերյոժա Սաքանյանին մեղադրանք է առաջադրվել /.../ ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված հանրորեն վտանգավոր այն արարքի կատարման համար, որ նա, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից 2024 թվականի փետրվարի 09-ին կայացված թիվ 8180401589 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական տույժի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով զրկելու ձևով, պատշաճ ծանուցված և տեղեկացված լինելով այդ մասին, 2024 թվականի մարտի 30-ին ժամը 22.20-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Եղվարդի խճուղում վարել է Տոյուսա մակնիշի 77PB707 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից 2024 թվականի ապրիլի 19-ին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180406090 արձանագրությամբ:
Այսինքն՝ Սերյոժա Հենրիկի Սաքանյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Բացի այդ՝ Սերյոժա Հենրիկի Սաքանյանը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից 2024 թվականի փետրվարի 09-ին կայացված թիվ 8180401589 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական տույժի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով զրկելու ձևով, պատշաճ ծանուցված և տեղեկացված լինելով այդ մասին, 2024 թվականի ապրիլի 12-ին ժամը 03.40-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանում վարել է Տոյոտա մակնիշի 77PB707 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան և հրաժարվել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից 2024 թվականի ապրիլի 12- ին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180400467 արձանագրությամբ:
Այսինքն՝ Սերյոժա Հենրիկի Սաքանյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:

Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնի քննիչ Մ.Ազդարիդիսի կողմից կազմված՝ «Զննություն կատարելու մասին» արձանագրությունը։
Զննությամբ պարզվել է հետևյալը․
«/.../ Ճանապարային ոստիկանության էլեկտրոնային ռեգիստրից քաղվածքը, համաձայն որի՝ Սերյոժա Հենրիկի Սաքանյանը տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված է եղել 09/02/2024-10/02/2025 թթ ժամանակահատվածում:
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության Պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից 19/04/2024 թվականին կազմված թիվ 8180406090 արձանագրությունը, համաձայն որի Սերյոժա Հենրիկի Սաքանյանը 2024 թվականի մարտի 30-ին ժամը 22:20-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Եղվարդի խճուղում «Տոյոտա» մակնիշի 77PB707 /h ավտոմեքենան վարել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված վիճակում: Բացատրություն դաշտում առկա է ստորագրություն և «Ս.Սաքանյան» ձեռագիր գրառում:
Վարչական իրավախախտման գործով 09.02.2024 թվականի ՀՀ ոստիկանության Պարեկային ծառայության աշխատակցի թիվ 8180401589 որոշումը, համաձայն որի՝ Սերյոժա Հենրիկի Սաքանյանը զրկվել է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով: Որոշման ստացման դաշտում առկա է ստորագրություն և ամսաթվի վերաբերյալ գրառում՝ 09.02. 2024р.:
Վարչական իրավախախտման վերաբերյալ ՀՀ ոստիկանության Պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից 12/04/2024 թվականին կազմված թիվ 8180400467 արձանագրությունը, համաձայն որի Սերյոժա Հենրիկի Սաքանյանը 2024 թվականի ապրիլի 12-ին ժամը 03:40-ի սահմաններում «Տոյոտա» մակնիշի 77PB707 h/հ ավտոմեքենան վարել է տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված վիճակում՝ հրաժարվելով սթափության վիճակի զննություն անցնելուց:
Վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 00325 ուղեգիրը, համաձայն որի՝ 12.04 2024 թվականին ժամը 04:15-ին քաղաքացի Սերյոժա Հենրիկի Սաքանյանը ներկայացվել է սթափության վիճակի զննության ԿԲԱԿ ՓԲԸ:
Բուժհաստատությունների կողմից վարորդի սթափության վիճակի զննության թիվ 157 արձանագրությունը, համաձայն որի` 12.04.2024 թվականին ժամը 04:25-ին կատարվել է Սերյոժա Հենրիկի Սաքանյանի սթափության վիճակի զննություն: Եզրակացություն դաշտում առկա է գրառում՝ «հրաժարվում է բոլոր տեսակի սթափության վիճակի զննությունից»: Արձանագրությունը ստորագրված է հետազոտող բժշկի, ինչպես նաև բժշկական հաստատության ղեկավարի կողմից և կնքված է ԿԱՐԿ ՓԲԸ կնիքով:
Նյութական վնասով ճանապարհատրանսպորտային պատահարի մասին 30.03.2024 թվականի թիվ 204744 արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 30.03.2024 թվականին ժամը 22:20-ին Երևան քաղաքի Եղվարդի խճուղում Մերսեդես մակնիշի տրանսպորտային միջոցի և մեկ այլ տրանսպորտային միջոցի միջև, որը լքել է ՃՏՊ վայրը, տեղի է ունեցել ճանապարհատրանսպորտային պատահար։
19.04.2024 թվականի բացատրություն վերցնելու մասին արձանագրությունը, համաձայն որի՝ Սերյոժա Հենրիկի Սաքանյանը բացատրություն է տվել ՀՀ ՆԳՆ ՈՍ ՊԾ ԵՔԳ ՎՎԻԲ-ում այն մասին, որ 30.03.2024 թվականին վարել է Տոյոտա մակնիշի 77PB707 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի ժամանակ Երևան քաղաքի Եղվարդի խճուղում բախվել է Մերսեդես մակնիշի 24VW124 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցին, որից հետո լքել է ՃՏՊ վայրը՝ անձնական խնդիրներով պայմանավորված։:
/տե՛ս գ.թ. 60-61, 75-76 դատական նիստի արձանագրությունը/
Մեղադրյալ Սերյոժա Սաքանյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում հայտնեց, որ ընդունում է առաջադրված մեղադրանքը և զղջում է կատարածի համար:
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/


Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատված են համարվում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Սերյոժա Սաքանյանը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից 2024 թվականի փետրվարի 09-ին կայացված թիվ 8180401589 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական տույժի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով զրկելու ձևով, պատշաճ ծանուցված և տեղեկացված լինելով այդ մասին, 2024 թվականի մարտի 30-ին ժամը 22:20-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Եղվարդի խճուղում վարել է Տոյուսա մակնիշի 77PB707 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից 2024 թվականի ապրիլի 19-ին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180406090 արձանագրությամբ:
Բացի այդ՝ Սերյոժա Հենրիկի Սաքանյանը, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից 2024 թվականի փետրվարի 09-ին կայացված թիվ 8180401589 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական տույժի տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից 1 տարի ժամկետով զրկելու ձևով, պատշաճ ծանուցված և տեղեկացված լինելով այդ մասին, 2024 թվականի ապրիլի 12-ին ժամը 03:40-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանում վարել է Տոյոտա մակնիշի 77PB707 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան և հրաժարվել է սթափության վիճակի զննություն անցնելուց, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից 2024 թվականի ապրիլի 12- ին կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180400467 արձանագրությամբ:

Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Սերյոժա Սաքանյանին վերագրվող արարքներըը, այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքները կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքների կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Սերյոժա Սաքանյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքները, որի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասերը:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Սերյոժա Սաքանյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասերով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
- դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Սերյոժա Սաքանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը, խոստովանական ցուցմունքներ տալը և հանցանքի կատարման համար զղջալը /տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը/ և անչափահաս երեխայի՝ 19.07.2016 թվականին ծնված Դավիթ Սերյոժայի Սաքանյանի առկայությունը:
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Սերյոժա Սաքանյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Սերյոժա Սաքանյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ վերջինը ենթակա է պատժի՝ իր կատարած հանցանքի համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի համաձայն՝
 1. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված անձի կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը՝
պատժվում է տուգանքով` առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով` առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով:
2. Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի մասի համաձայն՝
1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
…:
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Սերյոժա Սաքանյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և դրա չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ նա կատարել է երթևեկության անվտանգության և տրանսպորտի շահագործման սահմանված կարգի դեմ ուղղված ոչ մեծ ծանրության դիտավորյալ հանցանք, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը։ Նման պայմաններում Դատարանն արձանագրում է, որ տուգանք պատժատեսակի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները: Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցանքի բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։:
Քրեաիրավական նշված նորմի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ տուգանքի հաշվարկման հիմքում դրվում է ոչ թե նվազագույն աշխատավարձը, այսինքն պետությունում սահմանված ֆիքսված որևէ գումար, այլ հանցանք կատարած անձի եկամուտը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն՝
Ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները …::
Հաշվի առնելով այն, որ քրեական նոր օրենսգրքում տուգանքի հաշվարկման հիմքում դրվում է հանցանք կատարած անձի եկամուտը, օրենսդիրը կարգավորել է նաև այն իրավիճակները, երբ անձը եկամուտ չունի կամ դրա չափը անհնարին է պարզել: Այդ դեպքերում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
Վերը նշվածի համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ համաձայն ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեից ստացված տվյալների՝ մեղադրյալ Սերյոժա Սաքանյանը չունի եկամուտ, ուստի վերջինիս նկատմամբ որպես պատիժ նշանակվող տուգանքի չափը պետք է որոշվի ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափով:
2022 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ընդունված՝ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ին ՀՀ-ում որպես նվազագույն ամսական աշխատավարձ է սահմանվել 75.000 ՀՀ դրամը:
Այսպես՝ հիմք ընդունելով մեղադրյալի կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ Սերյոժա Սաքանյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով որպես պատիժ պետք է նշանակվի տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես պատիժ պետք է նշանակվի տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 /չորս հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Սերյոժա Սաքանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ 825․000 /ութ հարյուր քսանհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
… 7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:
…::
Հաշվի առնելով մեջբերված իրավակարգավորումը՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Սերյոժա Սաքանյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքը վճարելու համար պետք է սահմանել 12 ամիս ժամանակ՝ յուրաքանչյուր ամիս 68.750 /վաթսունութւ հազար յոթ հայրուր հիսուն հարյուր/ ՀՀ դրամ վճարելու պայմանով:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Սերյոժա Սաքանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով վարութային ծախս, գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն՝ Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 347-350-րդ, 352-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

Վ Ճ Ռ Ե Ց
Սերյոժա Հենրիկի Սաքանյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով Սերյոժա Հենրիկի Սաքանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով Սերյոժա Հենրիկի Սաքանյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 /չորս հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նշանակված պատիժները լրիվ գումարելու միջոցով Սերյոժա Հենրիկի Սաքանյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 825․000 /ութ հարյուր քսանհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Սերյոժա Հենրիկի Սաքանյանին թույլատրել որպես պատիժ 825․000 /ութ հարյուր քսանհինգ հազար/ ՀՀ դրամ տուգանքը մաս առ մաս վճարել 12 /տասներկու/ ամիս ժամկետում՝ սահմանելով տուգանքի վճարման ժամանակացույց` յուրաքանչյուր ամիս վճարել 68.750 /վաթսունութւ հազար յոթ հայրուր հիսուն հարյուր/ ՀՀ դրամ:
Սերյոժա Հենրիկի Սաքանյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆ