ԵԴ1/2222/01/25

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ
ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

2026թ․ փետրվարի <<19>> ք․Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)

Նախագահող դատավոր Ա.Հովհաննիսյան
դատական նիստերի քարտուղար Մ․Հովհաննիսյան
հանրային մեղադրող Լ.Քոչարյան
պաշտպան Ռ.Սիրեկանյան

դռնբաց դատական նիստում քննեց քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝ Վահագ Վոլոդյայի Բարեղամյանի՝ ծնված՝ 1986 թվականի օգոստոսի 16-ին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնալուծված, միջնակարգ կրթությամբ, դատվածություն չունեցող (ենթադրյալ հանցանքի կատարման պահին), հաշվառված՝ Երևան քաղաքի Մամիկոնյանց փողոցի 23/1 շենքի 49-րդ բնակարանում, բնակվող՝ Երևան քաղաքի Ավանեսովի փողոցի 2/8 հասցեում: Հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով․ խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
Վարութային նախապատմությունը․
2024 թվականի սեպտեմբերի 10-ին Հովսեփ Իսրայելի Ենոքյանը հանցագործության մասին բանավոր հաղորդում է ներկայացրել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Էրեբունու բաժին:
2024 թվականի սեպտեմբերի 17-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Մ.Սիմոնյանի արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 12170124 քրեական գործը:
2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Մ.Գաբրիելյանի որոշմամբ Հովսեփ Իսրայելի Ենոքյանը տուժող է ճանաչվել:
2025 թվականի հունվարի 26-ին Ռուզաննա Վարդանի Ավետիսյանը հանցագործության մասին բանավոր հաղորդում է ներկայացրել ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Էրեբունու բաժին:
2025 թվականի հունվարի 26-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Մ.Գաբրիելյանի արձանագրությամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 12112225 քրեական գործը:
2025 թվականի հունվարի 26-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Մ.Գաբրիելյանի որոշմամբ Ռուզաննա Վարդանի Ավետիսյանը տուժող է ճանաչվել:
2025 թվականի հունվարի 27-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Մ.Գաբրիելյանի որոշմամբ թիվ 12112225 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 12170124 քրեական վարույթին և նախաքննությունը շարունակվել է թիվ 12170124 համարի ներքո:
2025 թվականի հունիսի 19-ի ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Լ.Քոչարյանի որոշմամբ Վահագ Վոլոդյայի Բարեղամյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ խարդախություն կատարելու համար, որն արտահայտվել է հետևյալում.
Վահագ Բարեղամյանը, խարդախություն դիտավորությամբ, խաբեության եղանակով՝ զգալի չափի գույքի հափշտակություն ուղղակի կատարելու նպատակով, Վրաստանի Հանրապետության Ուռեկի քաղաքում 2024 թվականի օգոստոս ամսին 10 (տասը) օրով 4 (չորս) անձի համար հանգիստ կազմակերպելու պատրվակով, Հովսեփ Ենոքյանից պահանջել և 2024 թվականի օգոստոսի 9-ին և 16-ին իր կողմից տրամադրած հաշվեհամարին մաս-մաս ստացել է 372.000 ՀՀ դրամ:
Վրաստանի Հանրապետության Ուռեկի քաղաքում Վահագ Բարեղամյանի կողմից նշված հյուրանոց ժամանելուց հետո պարզվել է, որ վերջինը որևէ ամրագրում չի կատարել, որից հետո Հովսեփ Ենոքյանը կապ է հաստատել Վ.Բարեղամյանի հետ, ով դիտավորությամբ իրականությունը խեղաթյուրելով, տուժողին կեղծ տվյալներ է հաղորդել այն մասին, որ մեկ այլ հյուրանոց է ամրագրել, սակայն Հովսեփ Ենոքյանի և իր ընտանիքի անդամների կողմից այդ հյուրանոց ժամանելուց հետո կրկին պարզել են, որ որևէ ամրագրում կատարված չէ, այնուհետև Վ.Բարեղամյանը իր հանցավոր մտադրությունը ավարտին հասցնելու նպատակով, Հովսեփ Ենոքյանից զգալի չափի գույք հափշտակելու մտադրության մասին լռելով, վերջինին խոստացել է վերադառնալուն պես վճարել 308.000 ՀՀ դրամ գումար, դրանից հաշվակցելով ուղևորափոխադրման ծախսերը, սակայն Վահագն Բարեղամյանը նախաքննության ընթացքում փոխանցել է միայն 60.000 ՀՀ դրամ՝ արդյունքում խաբեությամբ հափշտակելով Հովսեփ Ենոքյանի զգալի չափի՝ 248.000 ՀՀ դրամ գումարը և վերջինին պատճառել է նույնքան գույքային վնաս:
Այսինքն, Վահագ Վոլոդյայի Բարեղամյանի մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարում:
2025 թվականի հունիսի 19-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Մ.Գաբրիելյանի որոշմամբ մեղադրյալ Վահագ Վոլոդյայի Բարեղամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի հունիսի 19-ի ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Էրեբունի և Նուբարաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Մ.Գաբրիելյանի որոշմամբ թիվ 12170124 քրեական վարույթից ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով անջատվել և այլ վարույթում առանձնացվել է թիվ 12198425 քրեական վարույթը:
2025 թվականի հունիսի 25-ին թիվ 12170124 քրեական վարույթը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
Արագացված դատական քննություն.
Նախնական դատալսումների ընթացքում պաշտպան Ռ.Սիրեկանյանը միջնորդեց դատաքննությունն անցկացնել արագացված վարույթի կարգով՝ նկատի ունենալով, որ սույն վարույթի շրջանակում Վահագ Բարեղամյանն իր մեղքն ընդունել է։
Հանրային մեղադրող Լ.Քոչարյանը հրապարակեց մեղադրանքի փաստական հիմքն ու արարքին տրվող իրավական գնահատականը՝ միաժամանակ նշելով, որ չի առարկում արագացված կարգով վարույթի կիրառման դեմ:
Մեղադրյալ Վահագ Բարեղամյանը հայտնեց, որ իրեն պարզ է առաջադրված մեղադրանքը, դրա հետ համաձայն է: Պնդում է ներկայացված միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված կարգով վարույթի անցկացնելու հետևանքները:
Տուժող Հովսեփ Ենոքյանը հայտնեց, որ արագացված վարույթ կիրառելու դեմ առարկություններ չունի: Միևնույն ժամանակ, ներկայացրել է հայցադիմում, որով խնդրել է պարտավորեցնել մեղադրյալ Վահագ Բարեղամյանին՝ փոխհատուցել իրեն պատճառված վնասը՝ 248.000 ՀՀ դրամի չափով:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը և բացակայում են սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու միջնորդությունը բավարարելու մասին։
Հետևաբար, Դատարանը գտնում է, որ Վահագ Վոլոդյայի Բարեղամյանը կատարել է արարք՝ նախատեսված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Դատարանի իրավական վերլուծությունները.
Դատարանը, ուսումնասիրելով Վահագ Վոլոդյայի Բարեղամյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման համար նշանակություն ունեցող տվյալները, եկավ հետևյալ եզրահանգման.
Դատարանը Վահագ Վոլոդյայի Բարեղամյանի քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտում մեղքն ընդունելը և կատարածի համար զղջալը:
Միաժամանակ, պետք է նկատել, որ Վահագ Վոլոդյայի Բարեղամյանի քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Անդրադառնալով ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի պահանջագրում առկա այն տեղեկատվությանը, ըստ որի՝ Վահագ Բարեղամյանը 2018 թվականի մայիսի 5-ի Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավճռով 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 178-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին կետով և 325-րդ հոդվածի 1-ին մասով դատապարտվել է 6 տարի ժամկետով ազատազրկման, որից հետո 2019 թվականի փետրվարի 22-ին համաներման կիրառմամբ նշված պատիժը կրճատվել է 3 տարի ժամկետով և վերջինը պատժի կրումից ազատվել է 2020 թվականի հունիսի 19-ին, ապա Դատարանը հարկ է համարում ընդգծել, որ տվյալ դեպքում թեև Վահագ Բարեղամյանը դատավճռով դատապարտվել է 6 տարի ժամկետով ազատազրկման, սակայն այն հետագայում համաներման կիրառմամբ կրճատվել է և ի վերջո նրա նկատմամբ պատիժ է սահմանվել ազատազրկումը՝ 3 տարի ժամկետով:
Հարկ է նկատել, որ ՀՀ քրեական օրենսգիրքը տվյալ դեպքում, ըստ էության, հստակ որևէ կարգավորում չի նախատեսում, թե նշանակված պատժի որ ժամկետն է կիրառելի՝ դատվածության մարման ժամկետները հաշվելիս։
Ուշադրության է արժանի, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 93-րդ հոդվածի 5-րդ մասը դատվածության մարման հանգամանքն այլևս պայմանավորում է ազատազրկման դատապարտված ժամկետներով (օրինակ՝ մինչև երկու տարի կամ հինգ տարի և այդպես շարունակ ժամկետով դատապարտված անձի դեպքում գործում է դատվածության մարման հստակ ժամկետներ), այլ ոչ թե հանցագործության ծանրության աստիճանով, ինչի պայմաններում, թեև Վահագ Բարեղամյանը դատավճռով դատապարտվել է 6 տարի ժամկետով ազատազրկման, սակայն ընդամենը մեկ տարի անց՝ համաներման կիրառմամբ, վերջինի դատվածությունը կրճատվել և սահմանվել է 3 տարի ժամկետով ազատազրկում։ Այսինքն՝ Վահագ Բարեղամյանի պատժի կրման ժամկետն այլևս դարձել է 3 տարի ազատազրկումը, որի դեպքում Դատարանի գնահատմամբ վերջինի վրա պետք է տարածվի այդ ժամկետի համար նախատեսված դատվածության մարման կանոնները։ Ընդ որում, ողջամտորեն նման մոտեցում կլիներ, երբ, օրինակ՝ քննարկվեր անձի պատժի կրումից պայմանական վաղաժամկետ ազատման հարցը, քանի որ այդ դեպքում պետք է հաշվի առնվեր, որ դատապարտյալի նշանակված պատիժը երեք տարին է, այլ ոչ թե վեց տարին, որի դեպքում ևս գործում է քննարկվող ինստիտուտի կիրառման իրավունքի հստակ ժամկետներ (մինչև 5 տարի ժամկետը չգերազանցող ազատազրկման դատապարտված անձանց և այլն)։
Դեռ ավելին՝ նշյալ հարցի կապակցությամբ դիրքորոշում է արտահայտել նաև Վճռաբեկ դատարանը դեռևս 2012 թվականի օգոստոսի 24-ի թիվ ԵԷԴ/0026/12/12 քրեական գործով, համաձայն որի՝ օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունված համաներման ակտի կիրառման պարագայում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 76-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետում առկա՝ <<նշանակված պատիժ>>-ը, ինչպես նաև ՀՀ քրեակատարողական օրենսգրքի 114-րդ հոդվածի 1-ին մասում առկա` <<պատիժ>>-ը ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված կարգով դատապարտյալի նկատմամբ կայացված, օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով նշանակված և համաներման ակտի կիրառմամբ փոփոխության ենթարկված պատիժն է:
Հետևաբար, Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ այն դեպքում, երբ դատարանի օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռով անձի նկատմամբ նշանակված պատժի ժամկետը համաներման ակտի կիրառմամբ փոփոխության է ենթարկվում, տվյալ անձին պատժի կրումից պայմանական վաղաժամկետ ազատելու հարցը պետք է լուծվի` ելնելով ոչ թե դատավճռով սահմանված ժամկետից, այլ այն ժամկետից, որը ձևավորվել է համաներման ակտի կիրառմամբ այդ պատժի չկրած մասի կրճատման արդյունքում:
Ինչպես տեսնում ենք՝ Վճռաբեկ դատարանը եկել է այն եզրահանգման, որ պատիժը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվող հարկադրանքի միջոց է, որի ժամկետն օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունված համաներման ակտի հիման վրա կարող է փոփոխության ենթարկվել: Ուստի համաներման կիրառման հետևանքով վերջնարդյունքում փոփոխված, ստացված պատիժն է հիմք ընդունվում հետագա ինստիտուտների կիրառման համար,
Հետևաբար, Դատարանի գնահատմամբ Վահագ Բարեղամյանի դեպքը ևս նույնանում է (կամ ողջամտորեն կարող է այդպես մեկնաբանվել) Վճռաբեկ դատարանի հիշյալ մոտեցման հետ, քանի որ այս դեպքում գործ ունենք համաներման կիրառմամբ դատավճռով նշանակված պատժի փոփոխության հետ, որպիսի պայմաններում քրեաիրավական հաջորդիվ գործընթացները պետք է իրականացվի հենց այդ պատիժը հիմք ընդունելով։ Ավելին՝ Դատարանի այս մոտեցումը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ օրինակ՝ Վահագ Բարեղամյանի նկատմամբ դատավճիռը կայացվեր ժամանակային առումով ավելի ուշ՝ համաներման օրենքի ընդունումից հետո, ապա դատարանի կողմից, որպես այդպիսին, այլ տարբերակ չէր մնալու, քան դատավճռով պատիժ նշանակեր համաներման նորմերի կիրառման պայմաններում։
Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ Վահագ Բարեղամյանի նկատմամբ համաներման կիրառմամբ նշանակված (կրճատված) 3 տարի ժամկետով ազատազրկման դեպքում, դատվածության մարման ժամկետը բնականոն հոսքի պայմաններում լրացել է 2023 թվականին։ Մինչդեռ սույն քրեական գործով վերջինին մեղսագրվող արարքը կատարվել է 2024 թվականին, այլ կերպ ասած՝ Վահագ Բարեղամյանին մեղսագրվող արարքի ժամանակ վերջինը դատվածությունը մարված է եղել, ուստի նաև՝ ռեցիդիվ չի ունեցել:
Կատարված արարքի համար մեղադրյալ Վահագ Վոլոդյայի Բարեղամյանը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ է և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Պատժի տեսակի և չափի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է հաշվի առնի կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները:
Դատարանը, հաշվի առնելով Վահագ Վոլոդյայի Բարեղամյանի կատարած արարքի բնույթը և հանրային վտանգավորության աստիճանը, մասնավորապես՝ այն, որ վերջինի կատարած հանցանքը հանդիսանում է ոչ մեծ ծանրության հանցագործություն, այդ թվում՝ նրա գործողությունների վտանգավորության աստիճանը, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքի առկայությունը և ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, ինչպես նաև այն, որ մեղադրյալի կատարած արարքի համար քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված է պատիժ նաև հանրային աշխատանքների ձևով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կարգավորմամբ՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները, գտնում է՝ Վահագ Վոլոդյայի Բարեղամյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ պետք է նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 100 (հարյուր) ժամ տևողությամբ:
Ընդ որում, պատժի տեսակն ընտրելիս Դատարանի կողմից կարևորվում է նաև դատական նիստի ընթացքում մեղադրյալ Վահագ Բարեղամյանի հայտարարությունը, ըստ որի՝ չի կարող վճարել տուգանքի գումարը և համաձայն է, որ իր նկատմամբ նշանակվի հանրային աշխատանքներ պատժատեսակը:
Անդրադառնալով տուժող Հովսեփ Ենոքյանի կողմից ներկայացված գույքային հայցին, հարկ է արձանագրել հետևյալը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 159-րդ հոդվածի համաձայն՝ քրեական վարույթի ընթացքում հատուցման ենթակա են մեղադրյալին վերագրվող արարքի հետևանքով պատճառված հետևյալ վնասները․
1) անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը.
2) կորցված, վնասված կամ ոչնչացված գույքը փոխարինելու կամ նորոգելու համար կատարված ծախսերը.
3) առողջությունը վերականգնելու, ներառյալ լրացուցիչ սննդի, հավելյալ խնամքի համար կատարված ողջամիտ ծախսերը.
4) մահացած տուժողի կամ տուժող ճանաչվելու ենթակա անձի հուղարկավորության, հուշաքարի, տապանաքարի տեղադրման, ինչպես նաև գերեզմանի բարեկարգման համար կատարված ողջամիտ ծախսերը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 160-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ գույքային հայցը կարող է հարուցվել քրեական գործը դատարան հանձնելուց հետո` մինչև նախնական դատալսումների ավարտը: Վարույթին ավելի ուշ ներգրավված տուժողն իրավասու է գույքային հայց հարուցելու տուժող ճանաչվելուց անմիջապես հետո:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 162-րդ հոդվածի համաձայն՝ գույքային հայցը լուծվում է եզրափակիչ դատական ակտով` լրիվ կամ մասնակի բավարարվում է, ներառյալ հաշտության համաձայնության տեսքով, մերժվում է կամ թողնվում առանց լուծման:
Արդարացման դատավճիռ կայացնելու, քրեական հետապնդումը դադարեցնելու կամ վարույթը կարճելու դեպքում, ելնելով հայցի ապացուցվածությունից, դատարանն իրավասու է հայցը լրիվ կամ մասնակի բավարարելու:
Գույքային հայցը մերժելու, լրիվ կամ մասնակի բավարարելու մասին օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը բացառում է նույն անձանց միջև նույն առարկայի մասին հայցի քննությունը քաղաքացիական դատավարության կարգով:
Առանց լուծման թողնված գույքային հայցը կարող է հետագայում հարուցվել քաղաքացիական դատավարության կարգով
Վճռաբեկ դատարանը 2013 թվականի ապրիլի 18-ի թիվ ՇԴ2/0013/01/11 որոշմամբ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել, որ քաղաքացիական հայցի առարկան կազմում է հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը: Քաղաքացիական հայցի առարկա չի կարող հանդիսանալ և հետևաբար, քրեական դատավարության շրջանակներում հատուցման ենթակա չէ այն վնասը, որը թեև այս կամ այն կերպ պայմանավորված է կատարված իրավախախտմամբ, սակայն չի առաջացել հանցագործությամբ անմիջականորեն պատճառված գույքային և ֆիզիկական վնասի հետևանքով:
Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը՝ Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ քրեական դատավարությունում քաղաքացիական հայցի քննության շրջանակներում ենթակա են հատուցման՝ քրեական օրենքով արգելված արարքով անմիջականորեն պատճառված գույքային վնասը, վնասված կամ ոչնչացված (կորսված) գույքը վերականգնելու, գնելու ծախսերը, տուժողի բուժման կամ հուղարկավորության համար կատարված անհրաժեշտ ծախսերը:
Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ քրեական դատավարության կարգով հատուցման ենթակա են միայն վերոնշյալ վնասները, իսկ հանցագործության հետևանքով պատճառված այլ վնասների հատուցման վերաբերյալ պահանջները չեն կարող քննության առնվել քրեական գործի հետ համատեղ և պետք է թողնվեն առանց քննության, ինչը շահագրգիռ անձին հնարավորություն կտա իր գույքային պահանջները ներկայացնել քաղաքացիական դատավարության կարգով (ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 155-րդ հոդվածի 3-րդ մաս):
Հարկ է նկատել, որ քրեադատավարական կառուցակարգերի շրջանակներում անձի մեղավորության գնահատման շեմը շատ ավելի բարձ երաշխիքներ է նախատեսում, ի տարբերություն գույքային բնույթի պահանջների, որոնց ապացուցվածությունը նույն աստիճանի փաստեր և փաստարկներ չի պահանջում։ Բոլոր դեպքերում, ներկայացված գույքային հայցը ևս պետք է որոշակի մակարդակի հիմնավորվածություն ունենա, քանի որ ի վերջո դրանով սահմանափակվում են մեղադրյալի գույքային իրավունքները: Ըստ այդմ՝ ապացուցված համարելով հանցագործության մեջ մեղադրվող անձի մեղքը, ինչպես նաև հանցավոր արարքի և հասցված վնասի միջև պատճառական կապը, լուծվում է գույքային հայցը` գնահատելով ներկայացված հայցի հիմքերի ու չափի հիմնավորված լինելու հանգամանքը:
Տվյալ դեպքում, տուժող Հովսեփ Ենոքյանի ներկայացված գույքային հայցի համաձայն՝ վերջինը խնդրել է պարտավորեցնել մեղադրյալ Վահագ Բարեղամյանին փոխհատուցել իրեն պատճառված վնասը՝ 248.000 (երկու հարյուր քառասունութ հազար) ՀՀ դրամի չափով:
Պետք է նկատել, որ արագացված վարույթի շրջանակներում մեղավորության հետ կապված ապացույցների հետազոտում և բովանդակային գնահատում, ըստ էության, տեղի չի ունենում, որպիսի պայմաններում Դատարանը, որպես կանոն, հնարավորություն չունի խորությամբ գնահատելու տուժողների կողմից ներկայացված հայցադիմումների բովանդակությունը և դրանց հիմնավորվածությունը:
Սակայն սույն դեպքում գույքային հայցի հիմնավորվածությունը գնահատելու տեսանկյունից Դատարանի համար կարևորվում է այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Վահագ Բարեղամյանը դատական նիստի ընթացքում հայտարարեց, որ ընդունում է իր կողմից տուժող Հովսեփ Ենոքյանին պատճառված վնասը:
Արդյունքում՝ Դատարանը գտնում է, որ 2026 թվականի փետրվարի 10-ի տուժող Հովսեփ Ենոքյանի գույքային հայցը՝ մեղադրյալ Վահագ Բարեղամյանից հօգուտ իրեն 248.000 ՀՀ դրամ փոխհատուցելու վերաբերյալ, պետք է բավարարել և մեղադրյալ Վահագ Վոլոդյայի Բարեղամյանից հօգուտ տուժող Հովսեփ Ենոքյանի անհրաժեշտ է բռնագանձել 248.000 (երկու հարյուր քառասունութ հազար) ՀՀ դրամ։
Անդրադառնալով դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ Վահագ Վոլոդյայի Բարեղամյանի նկատմամբ ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում, համաձայն նույն օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասի՝ դատապարտված մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ, 276-րդ, 342-րդ, 347-349-րդ, 353-րդ, 364-րդ, 464.1-464.5-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը


Վ Ճ Ռ Ե Ց

Վահագ Վոլոդյայի Բարեղամյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 255-րդ հոդվածի 1-ին մասով և պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ՝ 100 (հարյուր) ժամ տևողությամբ:
Տուժող Հովսեփ Իսրայելի Ենոքյանի գույքային հայցը բավարարել և Վահագ Վոլոդյայի Բարեղամյանից հօգուտ Հովսեփ Ենոքյանի բռնագանձել 248.000 (երկու հարյուր քառասունութ հազար) ՀՀ դրամ:
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Վահագ Վոլոդյայի Բարեղամյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքը վերացնել:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից մեկամսյա ժամկետում (դատավճիռը չի կարող բողոքարկվել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերով):


ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ