Գործ ԵԴ1/2199/01/25





Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԸ

նախագահությամբ՝ դատավոր Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Ա.ՔՈՉԱՐՅԱՆԻ
մասնակցությամբ`
հանրային մեղադրող՝ Երևան քաղաքի Էրեբունի և
Նուբարաշեն վարչական շրջանների
դատախազության դատախազ
Ա.ՀԵԲՈՅԱՆԻ
մեղադրյալ՝ Հ.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ

2025 թվականի հուլիսի 07-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝
Հարություն Համլետի Հարությունյանի՝ ծնված՝ 16.04.1987թ., ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, ըստ իր խոսքերի՝ ամուսնացած, խնամքին մեկ անչափահաս երեխա, չի աշխատում, դատապարտված, հաշվառված և բնակվող՝ Կոտայքի մարզ, Գ.Մայակովսկի 1-ին փող., 18-րդ տուն հասցեում, մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրված բացակայելու արգելքը:

1. Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.1 2025 թվականի մայիսի 07-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության ՃՏՀ քննության բաժնում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախաձեռնվել է թիվ 60296625 քրեական վարույթը /հատոր 1-ին, գ.թ. 9/:
1.2 2025 թվականի հունիսի 12-ին Հարություն Համլետի Հարությունյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով ու հաջորդ օրը նրան մեղադրանք է ներկայացվել /հատոր 1-ին, գ.թ. 25, 30-33/:
1.3 2025 թվականի հունիսի 13-ին որոշում է կայացվել թիվ 60296625 քրեական վարույթով մեղադրյալ Հ.Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց բացակայելու արգելք կիրառելու մասին /հատոր 1-ին, գ.թ. 28-29/:
1.4 2025 թվականի հունիսի 20-ին կազմվել է թիվ 60296625 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը /հատոր 1-ին, գ.թ. 41-49/:
1.5 2025 թվականի հունիսի 25-ին որոշում է կայացվել թիվ 60296625 քրեական վարույթով մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին։
1.6 2025 թվականի հունիսի 25-ին թիվ 60296625 քրեական գործը մուտք է եղել դատարան, էլեկտրոնային եղանակով նույն օրը թիվ ԵԴ1/2199/01/25 համարի ներքո մակագրվել և նույն թվականի հունիսի 26-ին հանձնվել է դատավոր Ս.Յուզբաշյանին։
1.7 2025 թվականի հունիսի 27-ին որոշում է կայացվել քրեական գործով վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1.8 2025 թվականի հուլիսի 07-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Հ.Հարությունյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված բացակայելու արգելքն անփոփոխ թողնելու մասին:
1.9 Նույն օրը որոշում է կայացվել հիմնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
1.10 2025 թվականի հուլիսի 07-ին կայացվել է մեղադրական վերդիկտ և նույն օրը որոշում է կայացվել լրացուցիչ դատալսումներ նշանակելու մասին:

2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
2.1 Հարություն Համլետի Հարությունյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով մեղադրանք է ներկայացվել պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված այն արարքի կատարման համար, որ նա, «չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ վարել է տրանսպորտային միջոց:
Այսպես.
Հարություն Համլետի Հարությունյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ ալկոհոլի պարունակությունը արտաշնչած օդում 1.020 մգ/լ, 2025 թվականի ապրիլի 17-ին՝ ժամը 06:30-ին, Երևան քաղաքի Արցախի պողոտայում վարել է «Հյունդայի» մակնիշի, 37 CH 896 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259039596 արձանագրությունը»:

3. Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Զննում կատարելու մասին 2025 թվականի հունիսի 09-ի արձանագրությունը, համաձայն որի՝ 17.04.2025 թվականին՝ ժամը 06:40-ին, Երևան քաղաքի Արցախի փողոցում ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Շիրազ Բարսեղյանի /կրծքանշան թիվ 02059/ կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն, համաձայն որի՝ Հարություն Համլետի Հարությունյանը 17.04.2025 թվականին ժամը 06:30-ին, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք՝ Երևան քաղաքի Արցախի պողոտայում ոչ սթափ վիճակում վարել է «Հյունդայի» մակնիշի 37 CH 896 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը: Արձանագրության վարչական իրավախախտում կատարած անձի բացատրությունը և դիտողությունը նշելու հատվածում առկա է ստորագրություն, իսկ արձանագրությանը ծանոթացա, իմ իրավունքների ու պարտականությունների մասին քաղվածքը և խախտման քննարկման վայրի ու ժամանակի վերաբերյալ ծանուցումը ստանալու հատվածում առկա է վարորդի ստորագրությունը։ Արձանագրության ներքևի ձախ հատվածում առկա է արձանագրությունը կազմողի ստորագրությունը, որպես խախտման ծածկագիր նշված է 203.5 թիվը:
Ալկոհոլի պարունակության ստուգման կտրոնի զննությամբ պարզվել է, որ ստուգաչափման սարքի համարն է՝ 91101000, զննման համարն է՝ 03514, զննման ամսաթիվն է` 24.12.2024 թվական, ամսաթիվն է՝ 17.04.2025 թվական, զննման ժամն է՝ 06:35:56, վերջին ստուգաչափման դատարկ թեստ՝ 0.000 մգ/լ, ստուգաչափման ձևաչափը՝ ավտոմատ, ալկոհոլի պարունակությունը՝ 1.020 մգ/լ, վարորդի անունն է՝ Հարություն, վարորդի ազգանունն է՝ Հարությունյան, Պ/Ծ-ի ազգանունն է՝ Աթոյան, կրծքանշանի համարն է՝ 05425, ստորաբաժանումն է՝ 2-րդ գումարտակ, 3-րդ վաշտ:
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Ստանդարտացման և չափագիտության ազգային մարմին» ՓԲԸ-ի կողմից տրված թիվ 143243 ստուգաչափման վկայականի զննությամբ պարզվել է, որ վկայականը ուժի մեջ է 24.12.2024 թվականից մինչև 24.12.2025 թվականը, ստուգաչափման սարքի գործարանային համարն է 91101000 տեսակը՝ Jupiter X/RP, չափման տիրույթը` 0.000-2.000uq/1/, ճշտության դասը, կարգը /սխալանքը/ + - 10%, արտադրողը՝ Չինաստան, պատկանում է ՀՀ ՊԾ-ին, ստուգաչափումը կատարվել է հետևյալ ստուգաչափման մեթոդիկայի անվանման–նշագրի՝ MU2835-2008 MIT 242-1353-2012, ստուգաչափող անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Վ.Բաբաջանյան, իսկ բաժնի /լաբորատորիայի վարիչ/ անվան դիմաց առկա է ստորագրություն և նշված է Գ.Մարտիրոսյան:
ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու վերաբերյալ քաղվածքի զննությամբ պարզվեց, որ Հարություն Համլետի Հարությունյանին վարորդական իրավունքի վկայական չի հատկացվել /հատոր 1-ին, գ.թ. 13-14, դատական նիստի արձանագրություն/:
3.1 Որպես արտավարութային փաստաթուղթ ճանաչված և քրեական վարույթին կցված՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության Երևան քաղաքի գնդի 2-րդ գումարտակի 3-րդ վաշտի կրտսեր պարեկ Շիրազ Բարսեղյանի կողմից 17.04.2025 թվականին կազմված իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրության, ալկոհոլի պարունակության ստորագրման թիվ 03514 կտրոնի, ստուգաչափման թիվ 143243 վկայականի, ՀՀ ոստիկանության «Ճանապարհային ոստիկանություն» ծառայության էլեկտրոնային ռեգիստրից արտատպված վարորդական իրավունքի վկայական չունենալու վերաբերյալ քաղվածքի պատճենները /հատոր 1-ին, գ.թ 4-7, 15-17, դատական նիստի արձանագրություն/:
3.2 Մեղադրյալ Հարություն Հարությունյանն օգտվելով իր դատավարական իրավունքից հրաժարվեց հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տալ: Միաժամանակ՝ հայտնեց, որ առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչում և զղջում է կատարածի համար /դատական նիստի արձանագրություն/:

4. Լրացուցիչ դատալսումներ.
4.1 Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվեցին՝
- ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի ձև 8 և 9 տեղեկանքները և «datalex.am» էլեկտրոնային համակարգում առկա տեղեկությունները, որի համաձայն՝ Հարություն Համլետի Հարությունյանը դատվածություն ունի /հատոր 1-ին, գ.թ. 18-19, դատական նիստի արձանագրություն/,
- ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի 2025 թվականի հուլիսի 03-ի գրությունը և դրան կից էլեկտրոնային փաստաթուղթը, որոնց համաձայն՝ հանցանքը ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում Հարություն Համլետի Հարությունյանը չի հանդիսացել վարձու աշխատող և չի ունեցել որևէ եկամուտ /դատական նիստի արձանագրություն/:
4.2 Հետազոտվեց նաև ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության Երևանի քաղաքային մարմնի 2025 թվականի հուլիսի 07-ի գրությունը, որի համաձայն՝ Հարություն Համլետի Հարությունյանը Կոտայքի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 01-ի թիվ ԿԴ/1192/01/24 դատավճռով դատապարտվել է հանրային աշխատանքների 150 ժամ տևողությամբ։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի կարգով թիվ ԿԴ/1192/01/24 դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ գումարվել է թիվ ԿԴ/0990/01/24 դատավճռով նշանակված 375.000 ՀՀ դրամ տուգանքը և թիվ ԿԴ/1035/01/24 դատավճռով նշանակված 375.000 ՀՀ դրամ տուգանք պատիժը ու վերջնական պատիժ է նշանակվել՝ հանրային աշխատանք 150 ժամ տևողությամբ և տուգանք 750.000 ՀՀ դրամի չափով։ Թիվ ԿԴ/1192/01/24 դատավճիռն օրինական ուժ է ստացել 22.05.2025թ.։ Հարություն Համլետի Հարությունյանը թիվ ԿԴ/0990/01/24 և թիվ ԿԴ/1035/01/24 դատավճիռների մասով հանվել է հաշվառումից։ Թիվ ԿԴ/1192/01/24 դատավճռով Հարություն Համլետի Հարությունյանը 2025 թվականի հունիսի 04-ին վերցվել է հաշվառման։ Նշանակված տուգանքից վերջինիս կողմից վճարում չի կատարվել, ինչպես նաև ներգրավվել է հանրային աշխատանքներում։ 2025 թվականի հուլիսի 01-ի դրությամբ Հարություն Համլետի Հարությունյանի կողմից կատարվել է կատարվել է 68 ժամ հանրային աշխատանքներ /դատական նիստի արձանագրությունը/:
4.3 Մեղադրյալը հայտնեց, որ եթե Դատարանն իր նկատմամբ տուգանքի ձևով պատիժ նշանակի ինքն ի վիճակի չէ այն վճարել, քանի որ չունի աշխատանք: Հայտնեց, որ ֆիզիկապես առողջ է /դատական նիստի արձանագրություն/:

5. Դատարանի պատճառաբանությունը և եզրահանգումները.
5.1 Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված թույլատրելի ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանն ապացուցված է համարում, որ Հարություն Համլետի Հարությունյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ վարել է տրանսպորտային միջոց: Այսպես. Հարություն Համլետի Հարությունյանը, չունենալով տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք և գտնվելով հարբած (ոչ սթափ) վիճակում՝ ալկոհոլի պարունակությունը արտաշնչած օդում 1.020 մգ/լ, 2025 թվականի ապրիլի 17-ին՝ ժամը 06:30-ին, Երևան քաղաքի Արցախի պողոտայում վարել է «Հյունդայի» մակնիշի, 37 CH 896 հաշվառման համարանիշի տրանսպորտային միջոցը, ինչի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8259039596 արձանագրությունը: Այլ կերպ, Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Հարություն Համլետի Հարությունյանը մեղավորությամբ կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի համար կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասը:
5.2 Հաստատված համարելով մեղադրյալ Հարություն Համլետի Հարությունյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալը ենթակա է քրեական պատասխանատվության և պատժի:
5.3 Մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելու հարցը քննարկելիս` Դատարանը գտնում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե Դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ:»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
«Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկված կամ տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքը կասեցված կամ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից հարբած (ոչ սթափ) վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ այդ անձի կողմից սթափության վիճակի զննություն անցնելուց հրաժարվելը կամ խուսափելը`
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը քսանապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ ութսունից հարյուր հիսուն ժամ տևողությամբ, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ մեկից երկու ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը երկու տարի ժամկետով»:
5.4 Դատարանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի հոդվածների համապատասխան Հարություն Համլետի Հարությունյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առնում կատարված հանցագործության եղանակը, շարժառիթն ու նպատակը, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, նրա անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցության հանգամանքը:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես Հարություն Համլետի Հարությունյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ արձանագրում է մեղքն ընդունելն ու անկեղծորեն զղջալը:
Մեղքն ընդունելը որպես մեղմացնող հանգամանք դիտարկելիս Դատարանը հաշվի է առնում հիմնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալի դիրքորոշումը, ինչպես նաև այդ կապակցությամբ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի մոտեցումն, ըստ որի՝ «/.../ մեղքն ընդունելը կամ չընդունելն անձի սուբյեկտիվ իրավունքն է, որը նախատեսված և երաշխավորված է ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ և 22-րդ հոդվածներով։ Հետևաբար, մեղքը չընդունելը չի կարող պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվել և հակառակը` մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում բարենպաստ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող հանգամանք է և կարող է կատարել պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքի դեր։ Վճռաբեկ դատարանը փաստում է, որ մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, զղջացել է դրա համար։ Մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է /.../ (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 01-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27 կետը):
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին կետով, որպես Հարություն Համլետի Հարությունյանի պատասխանատվությունը կամ պատիժը ծանրացնող հանգամանք արձանագրում է դատվածություն ունենալը:
Հարություն Համլետի Հարությունյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ առկա չեն:
5.5 Պատժի տեսակների միջև ճիշտ ընտրություն կատարելու և արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու հարցերին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Գ.Մադաթյանի գործով որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ. «(…) այլընտրանքային սանկցիաների միջև ընտրություն կատարելիս պատժի արդարացիության սկզբունքի ապահովման հիմնական երաշխիքը դատարանների կողմից յուրաքանչյուր գործի քննության ժամանակ այնպիսի հանգամանքների բացահայտումն է, որոնք ազդել են անձի կողմից կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի և աստիճանի վրա:
Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…)» (տե՛ս Գարուշ Նորիկի Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշումը):
Գոռ Գագիկի Ավետիսյանի և Արմեն Իշխանի Հովակիմյանի գործով 2010թ. նոյեմբերի 5-ին կայացված թիվ ԵԱՔԴ/0164/01/09 որոշման մեջ անդրադառնալով նշանակվող պատժի արդարացիության պահանջին՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ՝ «(…) հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև պատիժն ու պատասխանատվությունը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները և, ելնելով քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից, ղեկավարվելով պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ և բավարար է այդ անձին ուղղելու, նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Հետևաբար, ակնհայտ մեղմ կամ ակնհայտ խիստ լինելու պատճառով անարդարացի կլինի այնպիսի պատիժը, որը նշանակվել է առանց պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների պահպանման»:
5.6 Դատարանը, հիմք ընդունելով 4.1, 4.3 և 5.4 կետերում արձանագրված հանգամանքները, ղեկավարվելով 5.3 և 5.5 կետում մեջբերված նորմերով և իրավական դիրքորոշումներով, գտնում է, որ Հարություն Համլետի Հարությունյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պետք է պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ 100 /հարյուր/ ժամ տևողությամբ: Դատարանը փաստում է, որ սահմանված պատժատեսակը տվյալ դեպքում համաչափ է կատարված հանցագործությունների բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, դրա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից: Նշված պատիժը նշանակելիս Դատարանը հաշվի է առնում մեղադրյալի խնամքին ունի մեկ անչափահաս երեխայի առկայությունը, ինչպես նաև հանրային աշխատանքներին խոչընդոտող առողջական վիճակի վերաբերյալ փաստական տվյալների բացակայությունը: Առավել մեղմ պատժատեսակի՝ տուգանքի չկիրառումը սույն դեպքում պայմանավորված է վերջինիս ֆինանսական խնդիրներով և տուգանքի վճարման անհնարինությամբ
5.7 ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածի համաձայն՝
«/…/
11. Պատիժը նշանակվում է սույն հոդվածի կանոններով, եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո պարզվի, որ դատապարտյալը մեղավոր է նաև մեկ այլ հանցանքի համար, որը նա կատարել է նախքան առաջին գործով դատավճիռ կայացնելը: Այս դեպքում վերջնական պատժի ժամկետին հաշվակցվում է առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրած մասը և պատժի կրման սկիզբ է համարվում առաջին դատավճռով նշանակված պատժի կրման սկիզբը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատավճիռ կայացնելուց հետո, բայց մինչև պատիժը լրիվ կրելը դատապարտյալը նոր հանցանք է կատարել, ապա դատարանը նոր դատավճռով նշանակված պատժին լրիվ կամ մասնակիորեն գումարում է նախորդ դատավճռով նշանակված պատժի չկրած մասը:
2. Դատավճիռների համակցությամբ վերջնական պատիժը, բացառությամբ ազատազրկման ձևով վերջնական պատժի, չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասով պատժի տվյալ տեսակների համար սահմանված առավելագույն չափը:
/…/»:
Վերոշարադրված իրավանորմերի լույսի ներքո՝ Դատարան, հաշվի առնելով 4.1 և 4.2 կետերում արձանագրվածը, փաստում է, որ Հարություն Համլետի Հարությունյանի նկատմամբ սույն դատավճռով որպես պատիժ նշանակված 100 /հարյուր/ ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքներին պետք է լրիվ գումարել Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 01-ի թիվ ԿԴ/1192/01/24 դատավճռով որպես պատիժ նշանակված՝ 750.000 /յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և 150 /հարյուր հիսուն/ ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքների չկատարած մասը՝ 68 /վաթսունութ/ ժամը և Հարություն Համլետի Հարությունյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ 750.000 /յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով և հանրային աշխատանքներ՝ 168 /հարյուր վաթսուն ութ/ ժամ տևողությամբ, որը նա պետք է կրի:
5.8 Դատարանը, հիմք ընդունելով 4.3 կետում արձանագրված հանգամանքները, գտնում է, որ մեղադրյալն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարել տուգանքը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
«/.../
7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով: /…/»:
Դատարանն արձանագրում է, որ Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի նոյեմբերի 6-ի թիվ ԿԴ/0990/01/24 դատավճռով, Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2024 թվականի նոյեմբերի 19-ի թիվ ԿԴ/1035/01/24 դատավճռով նշանակված տուգանքների վճարման ժամկետը, ինչպես նաև դրանց հետ համակցված Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի 2025 թվականի ապրիլի 01-ի թիվ ԿԴ/1192/01/24 դատավճռով նշանակված տուգանքի վճարման ժամկետը յուրաքանչյուր անգամ երկարաձգվել է 1 տարի ժամկետով և, փաստացի, մինչ օրս Հ.Հարությունյանի կողմից վճարում չի կատարվել:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված 750.000 /յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով տուգանքը վճարելու համար պետք է սահմանել 12 /տասներկու/ ամիս ժամկետում մաս առ մաս վճարելու պայման՝ նախատեսելով տուգանքի վճարման ժամանակացույց` յուրաքանչյուր ամիս վճարել 62.500 /վաթսուներկու հազար հինգ հարյուր/ ՀՀ դրամ չափով:
5.9 Քննության առնելով որպես արտավարութային փաստաթուղթն ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի տնօրինման հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո դրանք պետք է պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
5.10 Քննության առնելով մեղադրյալի նկատմամբ նախնական դատալսման ընթացքում ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ այն պետք է թողնել անփոփոխ` մինչ դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերացնել նաև Հ.Հարությունյանի կողմից ՀՀ պետական սահմանը հատելու ու անձնագրային գործարքներ կատարելու արգելքները:
5.11 Դատարանը գտնում է նաև, որ վարույթային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածով նախատեսված վարույթային ծախսը բացակայում է:
Վերոգրյալի հիման վրա և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 9-րդ, 99-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով, Դատարանը.

Վ Ճ Ռ Ե Ց
Հարություն Համլետի Հարությունյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված արարքում և պատիժ նշանակել հանրային աշխատանքներ 100 /հարյուր/ ժամ տևողությամբ:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ և 75-րդ հոդվածների կարգով՝ Հարություն Համլետի Հարությունյանի նկատմամբ սույն դատավճռով որպես պատիժ նշանակված 100 /հարյուր/ ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքները լրիվ գումարել Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2025 թվականի ապրիլի 01-ի թիվ ԿԴ/1192/01/24 դատավճռով որպես պատիժ նշանակված՝ 750.000 /յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով տուգանքը և 150 /հարյուր հիսուն/ ժամ տևողությամբ հանրային աշխատանքների չկատարած մասը՝ 68 /վաթսունութ/ ժամը և Հարություն Համլետի Հարությունյանի նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել տուգանք՝ 750.000 /յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով և հանրային աշխատանքներ՝ 168 /հարյուր վաթսուն ութ/ ժամ տևողությամբ։
Հարություն Համլետի Հարությունյանին թույլատրել որպես պատիժ նշանակված 750.000 /յոթ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով տուգանը մաս առ մաս վճարել 12 /տասներկու/ ամիս ժամկետում, սահմանելով տուգանքի վճարման ժամանակացույց` յուրաքանչյուր ամիս վճարել 62.500 /վաթսուներկու հազար հինգ հարյուր/ ՀՀ դրամ չափով:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո որպես արտավարութային փաստաթուղթ ապացույց ճանաչված և քրեական վարույթին կցված փաստաթղթերի պատճենները պահել գործի հետ միասին՝ վերջինիս պահելու ամբողջ ժամանակամիջոցում:
Դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո Հարություն Համլետի Հարությունյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց՝ բացակայելու արգելքը և դրանով պայմանավորված սահմանափակումները վերացնել:
Վարույթային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ Ս.ՅՈՒԶԲԱՇՅԱՆ