ԵԴ1/2203/01/25




ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ

ՈՐՈՇՈւՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ

«05» փետրվարի 2026թ. ք.Երևան

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)


Նախագահող դատավոր Ա․Բեկթաշյան
Դատավորներ Ն.Հովակիմյան
Է.Մանասյան
դատական նիստերի քարտուղար Հ․Հակոբյան
պաշտպան Զ․Սակովա
մեղադրյալներ Գ․Կարապետյան
Ս․Սարիբեկյան

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով մեղադրյալներ Գրիգորի Հուսիկի Կարապետյանի ծնված 1971 թվականի հունիսի 16-ին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և փաստացի բնակվում է ք.Երևան, Դավթաշեն համայնք, Ազատ Շերենցի փողոց 15 տուն հասցեում և Ստեփան Ռաֆայելի Սարիբեկյանի ծնված 1984 թվականի օգոստոսի 2-ին, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, ամուսնացած, խնամքին՝ մեկ անչափահաս երեխա, նախկինում չդատապարտված, հաշվառված և փաստացի բնակվում է՝ ք.Երևան, Դավիթաշեն 1-ին թաղամաս 10ա շենք, բն.51 հասցեում վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի դեկտեմբերի 2-ի դատավճռի դեմ մեղադրյալներ Գրիգորի Հուսիկի Կարապետյանի և Ստեփան Ռաֆայելի Սարիբեկյանի պաշտպան Զոյա Սակովայի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքները`

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
Ըստ վերաքննիչ բողոքների վերաբերյալ նյութերի՝ 2025 թվականի ապրիլի 29-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Երևան քաղաքի Ավան և Նոր Նորք վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Ռ.Սիմոնյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնել է թիվ 17177125 քրեական վարույթը:
2025 թվականի հունիսի 17-ին Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Միքայելյանը որոշում է կայացրել Գրիգոր Հուսիկի Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին, այն բանի համար, որ «նա ապօրինի իրացնելու նպատակով ձեռք է բերել, պահել և փոխադրել է զգալի չափերով թմրամիջոց, բացի այդ առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք է բերել, տեղափոխել և պահել է զգալի չափերով թմրամիջոց. Այսպես՝
Գրիգոր Կարապետյանը «Հոգեկան և վարքի խանգարումներ ափիոնատիպ նյութերի գործածման հետևանքով։ Կախվածության համախտանիշ» ախտորոշմամբ 2021 թվականի սեպտեմբերի 30-ից հաշվառման մեջ գտնվելով Երևանի Աճառյան փողոցի 2- րդ նրբանցքի 2-րդ շենք հասցեում գտնվող ՀՀ առողջապահության նախարարության «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» փակ բաժնետիրական ընկերությունում, հանդիսանալով այդ ընկերության շահառու և մեթադոնային փոխարինող բուժման ծրագրի շրջանակներում օրենքով սահմանված կարգով որոշակի պարբերականությամբ 1 օրվա համար 120 մգ չափաբաժիններով ստացել է «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոց։ Ստեփան Ռաֆայելի Սարիբեկյանի խնդրանքներին ընդառաջ գնալով՝ որոշել է իր ստացած «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոցի մի մասն ապօրինի իրացնել նրան:
Այդ նպատակով 2025 թվականի ապրիլի 29-ին Գրիգոր Կարապետյանը և Ստեփան Սարիբեկյանը միասին ուղևորվել են ՀՀ առողջապահության նախարարության «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» փակ բաժնետիրական ընկերություն, որտեղ Գրիգոր Կարապետյանը ստացել է «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ իրեն հասանելիք պոլիմերային տարաները, ապա դուրս գալով ընկերության շենքից, մոտեցել է մոտակայքում իրեն սպասող Ստեփան Սարիբեկյանին և խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի պահանջը, այն է՝ չունենալով թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց իրացնելու թույլտվություն, հիշյալ թմրամիջոցից Ստեփան Սարիբեկյանին հյուրասիրելու եղանակով վերջինիս ապօրինի իրացրել է «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018թ. հունիսի 27-ին ընդունված թիվ 707-Ն որոշման 1 հավելվածով որպես թմրամիջոց նախատեսված թվով 1 պոլիմերային տարայում լցված զգալի չափերով՝ 0,05 գրամ քաշով «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոցը, որը նույն օրը ՀՀ ՆԳՆ Երևան քաղաքի վարչության թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարի բաժնում կատարված Ստեփան Սարիբեկյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել և վերցվել է վերջինիս վերնազգեստի ձախ գրպանից: Բացի այդ, Գրիգոր Հուսիկի Կարապետյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018թ. հունիսի 27-ին ընդունված թիվ 707-Ն որոշման թիվ 1 հավելվածի պահանջները, այն է՝ չունենալով թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու թույլտվություն, քննությամբ չպարզված հանգամանքներում և ժամանակահատվածում իր անձնական օգտագործման համար ապօրինի ձեռք է բերել, տեղափոխել և Երևան քաղաքի Դավթաշեն համայնքի Ազատ Շերենցի փողոցի՝ իրեն պատկանող թիվ 15-րդ տանը կից շինությունում առանձին երկու փաթեթներում ապօրինի պահել է զգալի չափերով՝ ընդհանուր 3,6 գրամ հաստատուն չոր քաշով մարիխուանա տեսակի թմրամիջոցը, որոնք հայտնաբերվել են Գրիգոր Կարապետյանի՝ Երևան քաղաքի Դավթաշեն համայնքի Ազատ Շերենցի փողոցի թիվ 15-րդ տան 2025 թվականի մայիսի 1-ին կատարված խուզարկությամբ:
Այսպիսով, Գրիգոր Հուսիկի Կարապետյանին մեղսագրվում է պատժի սպառնալիքով արգելված հանցանքների կատարում, որոնք նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով»:
2025 թվականի հունիսի 17-ին Երևան քաղաքի դատախազության ավագ դատախազ Ա.Միքայելյանը որոշում է կայացրել Ստեփան Ռաֆայելի Սարիբեկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին, այն բանի համար, որ «նա առանց իրացնելու նպատակի ապօրինի ձեռք է բերել և իր մոտ պահել զգալի չափերով թմրամիջոց.
Այսպես՝
Ստեփան Սարիբեկյանը նախապես տեղյակ լինելով, որ Գրիգոր Կարապետյանը «Հոգեկան և վարքի խանգարումներ՝ ափիոնատիպ նյութերի գործածման հետևանքով: Կախվածության համախտանիշ» ախտորոշմամբ 2021 թվականի սեպտեմբերի 30-ից գտնվում է Երևանի Աճառյան փողոցի 2-րդ նրբանցքի 2-րդ շենք հասցեում գտնվող ՀՀ առողջապահության նախարարության «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» փակ բաժնետիրական ընկերությունում հաշվառման մեջ և մեթադոնային փոխարինող բուժման ծրագրի շրջանակներում օրենքով սահմանված կարգով որոշակի պարբերականությամբ 1 օրվա համար 120 մգ չափաբաժիններով ստացել է «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոց: Բազմաթիվ խնդրանքներով դիմել է Գրիգոր Կարապետյանին՝ իր ստացած «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոցի մի մասը հյուրասիրելու համար:
Այդ նպատակով 2025 թվականի ապրիլի 29-ին Գրիգոր Կարապետյանը և Ստեփան Սարիբեկյանը միասին ուղևորվել են ՀՀ առողջապահության նախարարության «Կախվածությունների բուժման ազգային կենտրոն» փակ բաժնետիրական ընկերություն, որտեղ Գրիգոր Կարապետյանը ստացել է «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ իրեն հասանելիք պոլիմերային տարաները, ապա դուրս գալով ընկերության շենքից, մոտեցել է մոտակայքում իրեն սպասող Ստեփան Սարիբեկյանին և խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի պահանջը, այն է՝ չունենալով թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու՝ թմրամիջոց իրացնելու թույլտվություն, հիշյալ թմրամիջոցից Ստեփան Սարիբեկյանին հյուրասիրելու եղանակով վերջինիս ապօրինի իրացրել է «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018թ. հունիսի 27-ին ընդունված թիվ 707-Ն որոշման 1 հավելվածով որպես թմրամիջոց նախատեսված թվով 1 պոլիմերային տարայում լցված զգալի չափերով՝ 0,05 գրամ քաշով «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոցը, որը Ստեփան Սարիբեկյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների հոգեմետ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մանր չափերը, զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը, սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2018թ. հունիսի 27-ին ընդունված թիվ 707-Ն որոշման թիվ 1 հավելվածի պահանջները, այն է` չունենալով թմրամիջոցների (հոգեներգործուն) նյութերի շրջանառություն իրականացնելու թույլտվություն, իր անձնական օգտագործման համար Գրիգոր Կարապետյանից ապօրինի ձեռք է բերել և իր վերնազգեստի ձախ գրպանում ապօրինի պահել է թվով 1 պոլիմերային տարայում լցված զգալի չափերով՝ 0,05 գրամ քաշով «Մեթադոն» տեսակի թմրամիջոցը, որը նույն օրը ՀՀ ՆԳՆ Երևան քաղաքի վարչության թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության դեմ պայքարի բաժնում կատարված Ստեփան Սարիբեկյանի անձնական խուզարկությամբ հայտնաբերվել և վերցվել է վերջինիս վերնազգեստի ձախ գրպանից:
Այսպիսով, Ստեփան Ռաֆայելի Սարիբեկյանին մեղսագրվում է պատժի սպառնալիքով արգելված հանցանքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով»:
2025 թվականի հունիսի 18-ին որոշում է կայացվել թիվ 17177125 քրեական վարույթից մեղադրյալներ Գրիգոր Կարապետյանի և Ստեփան Սարիբեկյանի վերաբերյալ մաս անջատել և անջատված մասին շնորհել թիվ 59104525 համարը։
2025 թվականի հունիսի 24-ին թիվ 59104525 քրեական վարույթն՝ ըստ մեղադրանքի Գրիգոր Հուսիկի Կարապետյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով, և Ստեփան Ռաֆայելի Սարիբեկյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան: Քրեական գործին շնորհվել է ԵԴ1/2203/01/25 համարը։
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 2-ի դատավճռով վճռվել է. «Գրիգորի Հուսիկի Կարապետյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Գրիգորի Հուսիկի Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Գրիգորի Հուսիկի Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով։
Փորձաշրջանի ընթացքում Գրիգորի Հուսիկի Կարապետյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություն՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Գրիգորի Հուսիկի Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի յոթնապատիկի՝ 525.000 /հինգ հարյուր քսանհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Գրիգորի Հուսիկի Կարապետյանին թույլատրել որպես պատիժ նշանակված ՝ 525.000 /հինգ հարյուր քսանհինգ հազար/ ՀՀ դրամ տուգանքը մաս առ մաս վճարել 10 /տաս/ ամիս ժամկետում՝ սահմանելով տուգանքի վճարման ժամանակացույց` յուրաքանչյուր ամիս վճարել 52.500 /հիսուներկու հազար հինգ հարյուր/ ՀՀ դրամ:
Գրիգորի Հուսիկի Կարապետյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ստեփան Ռաֆայելի Սարիբեկյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Ստեփան Ռաֆայելի Սարիբեկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի յոթնապատիկի՝ 525.000 /հինգ հարյուր քսանհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված կարգով հաշվի առնելով Ստեփան Ռաֆայելի Սարիբեկյանի փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 3 /երեք/ օրը՝ մեղմացնել 525.000 /հինգ հարյուր քսանհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով նշանակված տուգանք պատիժը և վերջնական նշանակել տուգանք՝ 450․000 /չորս հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով։
Ստեփան Ռաֆայելի Սարիբեկյանին թույլատրել որպես պատիժ նշանակված՝ 450․000 /չորս հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ տուգանքը մաս առ մաս վճարել 10 /տաս/ ամիս ժամկետում՝ սահմանելով տուգանքի վճարման ժամանակացույց` յուրաքանչյուր ամիս վճարել 45.000 /քառասունհինգ հազար / ՀՀ դրամ:
Ստեփան Ռաֆայելի Սարիբեկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Վարույթում առկա ապացույցների տնօրինման հարցը լուծել ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով և սույն դատավճռի պատճառաբանական մասով սահմանված կարգի:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարան՝ այն ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի»։
Նշված դատավճիռը մեղադրյալներ Գրիգորի Հուսիկի Կարապետյանի և Ստեփան Ռաֆայելի Սարիբեկյանի պաշտպան Զոյա Սակովան ստացել է 2025 թվականի դեկտեմբերի 10-ին։
Վերը նշված դատավճռի դեմ 2026 թվականի հունվարի 7-ին էլեկտրոնային եղանակով Վերաքննիչ դատարան է ստացվել մեղադրյալ Գրիգորի Հուսիկի Կարապետյանի պաշտպան Զոյա Սակովայի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը։
Վերը նշված դատավճռի դեմ 2026 թվականի հունվարի 7-ին էլեկտրոնային եղանակով Վերաքննիչ դատարան է ստացվել մեղադրյալ Ստեփան Ռաֆայելի Սարիբեկյանի պաշտպան Զոյա Սակովայի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքը։
Թիվ ԵԴ1/2203/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարան է ստացվել 2026 թվականի հունվարի 15-ին, իսկ նախագահող դատավոր Ա․Բեկթաշյանի աշխատակազմին է հանձնվել 2026 թվականի հունվարի 16-ին։
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի հունվարի 21-ի որոշմամբ մեղադրյալներ Գրիգորի Հուսիկի Կարապետյանի և Ստեփան Ռաֆայելի Սարիբեկյանի պաշտպան Զոյա Սակովայի վերաքննիչ բողոքներն ընդունվել են վարույթ և թիվ ԵԴ1/2203/01/25 քրեական գործը նշանակվել է դատաքննության։
Նույն որոշմամբ Գրիգորի Հուսիկի Կարապետյանի և Ստեփան Ռաֆայելի Սարիբեկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց բացակայելու արգելքը թողնվել է անփոփոխ։
Վերաքննիչ բողոքների քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի մեջ, մասնավորապես, նշված է.
«(…) ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ արագացված վարույթի արդյունքով դատարանը կայացնում է մեղադրական դատավճիռ՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի 347-350-րդ հոդվածներով սահմանված կարգով՝ հաշվի առնելով սույն հոդվածով նախատեսված առանձնահատկությունները:
Ներկայացված մեղադրանքը մեղադրյալներ Գրիգոր Կարապետյանի և Ստեփան Սարիբեկյանի կողմից ընդունելու, արագացված վարույթ կիրառելու և գործով ձեռք բերված ապացույցների ընդհանուր կարգով սահմանված հետազոտություն չկատարելու պայմաններում՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալներ Գրիգոր Կարապետյանը /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մաս և 396-րդ հոդվածի 1-ին մաս/ և Ստեփան Սարիբեկյանը /ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մաս/ կատարել են իրենց մեղսագրված հանցանքները, դրանք ճիշտ են որակված և համապատասխանում են ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասի և 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի նախատեսված հանցանքի հատկանիշներին:
Հաստատված համարելով մեղադրյալ Գրիգոր Կարապետյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ, Ստեփան Սարիբեկյանի մեղավորությունը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման մեջ՝ Դատարանը գտնում է, որ անհրաժեշտ է անդրադառնալ մեղադրյալների նկատմամբ պատիժ նշանակելու հետ կապված հետևյալ հարցերին.
- դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներին, ինչպես նաև նրա անձը բնութագրող հանգամանքներին:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Գրիգոր Կարապետյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքի կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը):
Մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքներն են, մասնավորապես՝ այն, որ դատվածություն չունի, ունի մշտական բնակության վայր, ունի ընտանիք, մասնակցել է 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Ադրբեջանի Հանրապետության կողմից սանձազերծած պատերազմի մարտական գործողություններին և առողջական լուրջ խնդիր՝ ստամոքսի մարմնի չարորակ նորագոյացություն:
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Գրիգոր Կարապետյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Ստեփան Սարիբեկյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ է դիտարկում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքի կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը), անչափահաս երեխայի՝ 06.06.2013 թվականին ծնված Անգելինա Ստեփանի Սարիբեկյանի առկայությունը:
Մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքներն են, մասնավորապես՝ այն, որ դատվածություն չունի, ունի մշտական բնակության վայր, ունի ընտանիք:
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Ստեփան Սարիբեկյանի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Անդրադառնալով պատժի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալներ Գրիգոր Կարապետյանին և Ստեփան Սարիբեկյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ վերջիններս ենթակա են պատժի՝ իրենց կատարած արարքի համար։
(…)
Անդրադառնալով սույն քրեական վարույթով ձեռք բերված փաստական հանգամանքներին` Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական վարույթով հատկապես գնահատման է արժանի Գրիգոր Կարապետյանի կատարած հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորությունը: Այսպես՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Գրիգոր Կարապետյանը կատարել է բնակչության առողջության դեմ ուղղված ծանր հանցանք: Միևնույն ժամանակ, արարքի և անձի հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելիս հատկանշական է այն փաստը, որ Գրիգոր Կարապետյանը ընդունել է իրեն առաջադրված մեղադրանքը, նախաքննության ընթացքում տվել է ինքնախոստովանական ցուցմունք, մասնակցել է Ադրբեջանի Հանրապետության կողմից սանձազերծած պատերազմին, տառապում է Ստամոքսի C-r, cT2 CN+CM0, պարաէզոֆագիալ և արակարդիալ լիմֆադենոպաթիա հիվանդությամբ /Ստամոքսի մարմնի չարորակ նորագոյացություն/: Նշված հանգամանքները համակցված գնահատման են ենթարկվում պատժի հարցը քննարկելիս, ինչը բխում է նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 27.12.2023 թվականի թիվ ԵԴ/0536/01/19 նախադեպային որոշումից:
(…)
Մեջբերված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումների համատեքստում գնահատելով մեղադրյալ Գրրիգոր Կարապետյանի նկատմամբ նշանակվելիք պատժատեսակի, պատժաչափի և պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցերը հաշվի առնելով մեղադրյալ Գրիգոր Կարապետյանի կատարած արարքի` հանրության համար վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, անձը բնութագրող և պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Գրիգոր Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք կատարելու համար պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով պետք է պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի յոթնապատիկի՝ 525.000 /հինգ հարյուր քսանհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Գրիգորի Հուսիկի Կարապետյանին պետք է թույլատրել որպես պատիժ նշանակված ՝ 525.000 /հինգ հարյուր քսանհինգ հազար/ ՀՀ դրամ տուգանքը մաս առ մաս վճարել 10 /տաս/ ամիս ժամկետում՝ սահմանելով տուգանքի վճարման ժամանակացույց` յուրաքանչյուր ամիս վճարել 52.500 /հիսուներկու հազար հինգ հարյուր/ ՀՀ դրամ:
Միաժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Գրիգոր Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պետք է պայմանականորեն չկիրառել` սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով, քանի որ Դատարանի գնահատմամբ վերոգրյալ փաստական հանգամանքների համակցությունը վկայում է, որ պատժի նպատակների իրականացմանը հնարավոր է հասնել առանց մեղադրյալ Գրիգոր Կարապետյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու: Դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալին ազատության մեջ մնալու հնարավորություն ընձեռելով և դրա հետ մեկտեղ վերջինիս վարքի նկատմամբ վերահսկողություն սահմանելով հնարավոր կլինի ապահովել պատժի նպատակների իրագործումը՝ պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացումը և հանցագործություններ կանխումը:
Փորձաշրջանի ընթացքում Գրիգորի Հուսիկի Կարապետյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը պետք է դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություն՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն:
Ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու եզրահանգմանը Դատարանը գալիս է հաշվի առնելով ինչպես մեղսագրված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը և բնույթը, որը արդեն իսկ վերլուծվել է, այնպես էլ ներկայացված մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը և անձը բնութագրող հանգամանքները՝ մասնավորապես առողջական վիճակը:
Անդրադառնալով Գրիգորի Հուսիկի Կարապետյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցին, Դատարանը գտնում է, որ կիրառված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով Ստեփան Ռաֆայելի Սարիբեկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակվելիք պատժին, հաշվի առնելով վերջինիս պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքների առկայությունը, բնութագրող տվյալները, ինչպես նաև պատիժը և պատասխանատվությունը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, Դատարանը գտնում է, որ Ստեփան Սարիբեկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով պետք է պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի յոթնապատիկի՝ 525.000 /հինգ հարյուր քսանհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 4-րդ մասով սահմանված կարգով և հաշվի առնելով Ստեփան Ռաֆայելի Սարիբեկյանի փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը՝ 3 /երեք/ օրը՝ Դատարանը գտնում է, որ պետք է մեղմացնել 525.000 /հինգ հարյուր քսանհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով նշանակված տուգանք պատիժը և վերջնական պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ 450․000 /չորս հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամի չափով։
Ստեփան Ռաֆայելի Սարիբեկյանին պետք է թույլատրել որպես պատիժ նշանակված՝ 450․000 /չորս հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ տուգանքը մաս առ մաս վճարել 10 /տաս/ ամիս ժամկետում՝ սահմանելով տուգանքի վճարման ժամանակացույց` յուրաքանչյուր ամիս վճարել 45.000 /քառասունհինգ հազար / ՀՀ դրամ:
Անդրադառնալով Ստեփան Ռաֆայելի Սարիբեկյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցին, Դատարանը գտնում է, որ կիրառված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատավճռում պետք է շարադրվեն նաև հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- գույքային հայցը ենթակա է արդյոք բավարարման, ում օգտին և ինչ չափով, ինչպես նաև պատճառված գույքային վնասը ենթակա է արդյոք հատուցման, եթե գույքային հայց չի հարուցվել.
- որ գույքն է ենթակա բռնագրավման, ինչ չափով և ինչպիսի հիմքով․
- վերացվելու է արդյոք կիրառված գույքի արգելադրումը, իսկ եթե այդպիսին կիրառված չէ, ապա ենթակա է արդյոք կիրառման.
- ինչպես պետք է պահպանվեն և տնօրինվեն ապացույցները.
- դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ վերացվելու, փոխվելու կամ կիրառվելու է արդյոք որևէ խափանման միջոց.
- ում վրա և ինչ չափով պետք է դրվեն վարութային ծախսերը։
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո «Մարիխուանա», «Տետրահիդրոկաննաբինոլներ պարունակող բուսական խառնուրդ» տեսակի թմրամիջոցները, սրվակի մեծ կափարիչը, ապակե գլանակները, 1 հատ ծխամորճը, 1 հատ ծխելու հարմարանքը, բազմաթիվ պոլիէթիլենային փոքր փաթեթները, ոսկերչական կշեռքը, բազմաթիվ մեկանգամյա օգտագործման ձեռնոցները, 2 ծխախոտի տուփերը, որոնցում առկա են կանեփի սերմի նմանության բազմաթիվ սերմեր, 1 փաթեթի մեջ զիպ փականներով բազմաթիվ փոքր փաթեթները պետք է վերադարձնել ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ ծանր հանցագործությունների քննության բաժնին՝ թիվ 17177125 քրեական վարույթին կցելու համար, իսկ 6 հատ դատարկ սրվակները՝ «Մեթադոնային լուծույթ» գրառումներով, 3 սրվակները` լցված թափանցիկ հեղուկով, որոնց վրա առկա են «Մեթադոնային լուծույթ» գրառումը, 2 հատ ապակե սրվակները պետք է ոչնչացնել:
Անդրադառնալով սույն քրեական վարույթով 273.000 ՀՀ դրամի չափով առկա վարութային ծախսերին դատանյութագիտական և կենսաբանական համալիր փորձաքննության վճարման ենթակա գումար՝ Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված պահանջով առ այն, որ արագացված վարույթով դատավճիռ կայացնելիս նույն օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման, գտնում է, որ նշված դատական ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն, ուստի Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում: (…)»։
Վերաքննիչ բողոքների հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Մեղադրյալ Գրիգորի Հուսիկի Կարապետյանի պաշտպան Զոյա Սակովան խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 2-ի թիվ ԵԴ1/2203/01/25 դատավճիռը բեկանել մասնակի` փոփոխել մեղադրյալ Գրիգոր Կարապետյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատիժ՝ տուգանքի մասով նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000 /երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով, նշանակված պատիժը տարաժամկետել մեկ տարի ժամկետով մաս առ մաս վճարելու հնարավորությամբ:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես, նշված է, որ․ (…) Սույն քրեական գործով վճիռ կայացնելիս Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, ճիշտ չի կիրառել նյութական օրենքը, խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ, 69-րդ հոդվածների պահանջները, որի հիման վրա դատարանի կողմից կայացված դատավճիռը պատժի մասով ենթակա է բեկանման հետևյալ պատճառաբանություններով:
(…)
Մեղադրյալ Գ. Կարապետյանը դեռ նախաքննության ընթացքում ընդունել է իրեն մեղսագրվող արարքը, տվել է խոստովանական ցուցմունք աջակցել է վարույթն իրականացնող մարմնին, բնութագրվում է դրական, ունի առողջական խնդիրներ, նրա մոտ առկա է քաղցկեղ /համապատասխան ապացույցները ներկայացվել է Դատարան/, մասնակցել է 2020թ. 44 օրյա պատերազմին /համապատասխան փաստաթուղթը ներկայացվել է Դատարանին/ առողջական խնդիրներից ելնելով չի կարող աշխատել, ստանում է հաշմանդամության նպաստ:
Վերոգրյալը վկայում են այն մասին, որ նա զղջացել է իր կատարած արարքի համար, այդ կերպ օժանդակելով վարույթ իրականացնող մարմնին վարույթի արագ, առանց ձգձգումների իրականացման համար։
Բացի դրանից, Գրիգոր Կարապետյանի կողմից արագացված վարույթով հանդես գալու միջնորդությունը վկայում է վերջինիս՝ իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու, ինչպես նաև դատաքննությունը անխոչընդոտ իրականացնելու մասին։
Դատարանի կողմից Գրիգոր Կարապետյանին մեղավոր է ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և պատիճ է նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի յոթնապատիկի՝ 525.000/հինգ հարյուր քսանհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Սույն դեպքում Դատարանի կողմից նշանակված պատիժը անհամաչափ խիստ է, քանզի մեղադրյալ Գ. Կարապետյանը գտնվելով սոցիալապես անապահով վիճակում չի կարող վճարել այդ գումարը, ինչով պայմանավորված հայտնվելու է ծայրահեղ ծանր վիճակում:
Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրյալի սոցիալական վիճակը կարող էր նրա նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ տուգանք նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով, տարաժամկետելով մեկ տարի ժամկետով մաս առ մաս վճարելու հնարավորությամբ:
Ուստի գտնում եմ, որ Դատարանը բողոքարկով դատական ակտը կայացնելիս թույլ է նյութական իրավունքի էական խախտում, որ հանգեցրել է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, հանձինս փաստական հանգամանքի առկայության պարագայում կայացրել դատական ակտ, որը ազդել է գործի ելքի վրա, ինչպես նաև դատական ակտի իրավաչափության վրա։ (…)»։
Մեղադրյալ Ստեփան Ռաֆայելի Սարիբեկյանի պաշտպան Զոյա Սակովան խնդրել է Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 2-ի թիվ ԵԴ1/2203/01/25 դատավճիռը բեկանել մասնակի` փոփոխել մեղադրյալ Ստեփան Սարիբեկյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատիժ՝ տուգանքի մասով նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի՝ 375.000/ երեք հարյուր յոթանասունհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով, հաշվակցել անազատության մեջ գնվելու 3 օրը վերջնական պատիժ նշանակել 300.000/ երեք հարյուր հազար/ ՀՀ դրամի չափով նշանակված պատիժը տարաժամկետել մեկ տարի ժամկետում մաս առ մաս վճարելու հնարավորությամբ:
Ներկայացված վերաքննիչ բողոքում, մասնավորապես, նշված է, որ․ (…) Սույն քրեական գործով վճիռ կայացնելիս Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ, ճիշտ չի կիրառել նյութական օրենքը, խախտել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ, 55-րդ, 69-րդ հոդվածների պահանջները, որի հիման վրա դատարանի կողմից կայացված դատավճիռը պատժի մասով ենթակա է բեկանման հետևյալ պատճառաբանություններով:
(…)
Մեղադրյալ Ս. Սարիբեկյանը դեռ նախաքննության ընթացքում ընդունել է իրեն մեղսագրվող արարքը, տվել է խոստովանական ցուցմունք աջակցել է վարույթն իրականացնող մարմնին, բնութագրվում է դրական, խնամքին ունի անչափահաս երեխա:
Վերոգրյալը վկայում են այն մասին, որ նա զղջացել է իր կատարած արարքի համար, այդ կերպ օժանդակելով վարույթ իրականացնող մարմնին վարույթի արագ, առանց ձգձգումների իրականացման համար։
Բացի դրանից, Ստեփան Սարիբեկյանի կողմից արագացված վարույթով հանդես գալու միջնորդությունը վկայում է վերջինիս՝ իրեն առաջադրված մեղադրանքի հետ համաձայն լինելու, ինչպես նաև դատաքննությունը անխոչընդոտ իրականացնելու մասին։
Սույն դեպքում էական է այն փաստը, որ եթե Ս. Սարիբեկյանի վերաբերյալ քրեական վարույթը քննվեր առանձին ապա նա հնարավորություն կունենար օգտվել տուգանք համաձայնեցված վարույթով նախատեսված տուգանքի նվազագույն չափից, իսկ սույն դեպքում այն պատճառով, որ սույն գործով առկա է եղել մեկ այլ մեղադրյալ ում մեղսագրվել է միջին ծանրության ենթադրյալ հանցանք ինչով պայմանավորված մեղադրյալ Ս. Սարիբեկյանը զրկվել է օրենքով նախատեսված բարելավող նորից օգտվելու հնարավորությունից:
Սույն դեպքում Դատարանը հիմք ընդունելով մեղադրյալի սոցիալական վիճակը, պետք է նրա նկատմամբ նշանակեր պատիժ՝ տուգանք նվազագույն աշխատավարձի հնգապատիկի չափով, տարաժամկետելով մեկ տարի ժամկետում մաս առ մաս վճարելու հնարավորությամբ:
Ուստի գտնում եմ, որ Դատարանը բողոքարկով դատական ակտը կայացնելիս թույլ է նյութական իրավունքի էական խախտում, որ հանգեցրել է քրեադատավարական օրենքի էական խախտում, հանձինս փաստական հանգամանքի առկայության պարագայում կայացրել դատական ակտ, որը ազդել է գործի ելքի վրա, ինչպես նաև դատական ակտի իրավաչափության վրա։ (…)»։
Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
Դատական նիստի ժամանակ պաշտպանը պնդեց իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքները և խնդրեց բավարարել դրանք։
Մեղադրյալները միացան պաշտպանի պնդումներին։
Դատախազը պատշաճ ծանուցվել է դատական նիստի տեղի և ժամի մասին, սակայն չի ներկայացել դատական նիստին և միաժամանակ Վերաքննիչ դատարան է ներկայացրել գրություն՝ խնդրելով մերժել ներկայացված բողոքները։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ դատարանը, բողոքների հիմքերի և հիմնավորումների սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, լսելով պաշտպանի և մեղադրյալների հիմնավորումներն` վերաքննիչ բողոքների կապակցությամբ, գտնում է, որ մեղադրյալներ Գրիգորի Հուսիկի Կարապետյանի և Ստեփան Ռաֆայելի Սարիբեկյանի պաշտպան Զոյա Սակովայի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքները ենթակա են մերժման՝ հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը»:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:»
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 65-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Կարճաժամկետ ազատազրկումը դատապարտյալին քրեակատարողական հիմնարկում հասարակությունից խիստ մեկուսացման պայմաններում անազատության մեջ պահելն է:
2. Կարճաժամկետ ազատազրկումը նշանակվում է նախկինում ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ չկրած, ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործություններ կատարած անձի նկատմամբ` 15 օրից 2 ամիս ժամկետով:
3. Կարճաժամկետ ազատազրկման նվազագույն ժամկետը սույն օրենսգրքով նախատեսված դեպքերում կարող է 15 օրից պակաս լինել։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: (…)»։


ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են՝ (…)
4) պատիժ նշանակելու պահին հանցանք կատարած անձի խնամքի տակ անչափահասի կամ հաշմանդամություն ունեցող անձի առկայությունը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանցանքը կատարվել է խնամքի տակ գտնվող անձի նկատմամբ, (…)
2. Պատիժ նշանակելիս դատարանը կարող է հաշվի առնել նաև սույն հոդվածի 1-ին մասով չնախատեսված մեղմացնող այլ հանգամանքներ: (…)։
Ա.Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 որոշման մեջ անդրադառնալով վերոնշյալ չափանիշներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել առ այն, որ «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...)։ Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա։ Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես՝ մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»։
Վճռաբեկ դատարանը պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքների վերլուծությանը մանրամասն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի գործով 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 14-23-րդ կետերում, որտեղ նշել է․
«[Վ]երաքննիչ դատարանն իրավասու է պատժի մասով փոփոխել առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը հետևյալ դեպքերում.
1) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս չեն պահպանվել պատժի նշանակման ընդհանուր սկզբունքները,
2) առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս հաշվի չեն առնվել հանցագործության` հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) առաջին ատյանի դատարանի կողմից վերոնշյալ հանգամանք(ներ)ը հաշվի չառնելը հանգեցրել է անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման:
(...) [Ա]ռաջին ատյանի դատարանի կողմից պատիժ նշանակելիս վերոնշյալ պահանջների չպահպանման վերաբերյալ վերաքննիչ դատարանի հետևությունները պետք է լինեն պատճառաբանված: Այլ կերպ ասած՝ պատիժն ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու հիմքով առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը փոփոխելիս վերաքննիչ դատարանը պարտավոր է պատճառաբանել, թե պատժի նշանակման հատկապես որ սկզբունքը կամ սկզբունքները չեն պահպանվել, հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող, ինչպես նաև պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող որ հանգամանքները հաշվի չեն առնվել և արդյոք այդ հանգամանքները հաշվի չառնելն է հանգեցրել անհամաչափ և պատժի նպատակների տեսանկյունից բավարարության չափանիշին չհամապատասխանող պատժի նշանակման: Այսինքն` եթե վերաքննիչ դատարանը, գտնելով, որ դատավճռում նշանակված պատիժն անարդարացի է ակնհայտ խիստ կամ ակնհայտ մեղմ լինելու պատճառով, պետք է պատճառաբանի, թե ինչում է արտահայտվել պատժի խստության կամ մեղմության ակնհայտությունը (տե՛ս Նարեկ Սարգսյանի գործով Վճռաբեկ դատարանի՝ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 որոշման 24-րդ կետը):
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ թեև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերոգրյալ իրավական դիրքորոշումները արտահայտել է 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի իրավակարգավորումների համատեքստում, սակայն դրանք վերաբերելի մասով նույնպես կիրառելի են 2022 թվականի հուլիսի 1-ից գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի պայմաններում։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Գրիգոր Կարապետյանը մեղադրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություններ, իսկ Ստեփան Սարիբեկյանը՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործություն կատարելու համար։
Վերաքննիչ դատարանն, ուսումնասիրելով վերը նշված իրավական նորմերն ու սույն քրեական գործի նյութերը, հարկ է համարում նկատել, որ մեղադրյալներ Գրիգոր Կարապետյանի և Ստեփան Սարիբեկյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս Առաջին ատյանի դատարանը ղեկավարվել է պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներով, բազմակողմանի գնահատման է ենթարկել մեղադրյալների անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները և պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, պատշաճ գնահատման է արժանացրել նրանց կողմից կատարված հանցագործությունների բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, որպիսի պայմաններում վերջինների նկատմամբ նշանակել է արդարացի պատիժ, ինչը բխում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածով սահմանված արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքից` համապատասխանում է կատարված հանցանքների ծանրությանը, այն կատարելու հանգամանքներին, վտանգավորության աստիճանին, որոնք անհրաժեշտ և բավարար են նրանց ուղղելու և նոր հանցագործությունները կանխելու համար ու կարող են ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով սահմանված պատժի նպատակները, այն է` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
Տվյալ դեպքում Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալներ Գրիգոր Կարապետյանի և Ստեփան Սարիբեկյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս համապատասխանաբար հաշվի է առել նրանց կատարած արարքների՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքների կատարման եղանակը և հանգամանքները, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը:
Առաջին ատյանի դատարանը, hետազոտելով մեղադրյալ Գրիգոր Կարապետյանի անձը բնութագրող, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, արձանագրել է հետևյալը.
- որպես Գրիգոր Կարապետյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ հաշվի է առնվել այն, որ մեղադրյալը չունի դատվածություն, ունի մշտական բնակության վայր, ունի ընտանիք, մասնակցել է 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Ադրբեջանի Հանրապետության կողմից սանձազերծած պատերազմի մարտական գործողություններին, ունի առողջական լուրջ խնդիր՝ ստամոքսի մարմնի չարորակ նորագոյացություն,
- որպես մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են դիտարկվել մեղադրյալի կողմից առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքի կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը),
- մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չեն արձանագրվել։
Առաջին ատյանի դատարանը, ուսումնասիրելով մեղադրյալ Ստեփան Սարիբեկյանի անձը բնութագրող, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, արձանագրել է հետևյալը.
- որպես Ստեփան Սարիբեկյանի անձը բնութագրող հանգամանքներ հաշվի են առնվել մեղադրյալի՝ դատվածություն չունենալու, մշտական բնակության վայր, ընտանիք ունենալու և ամուսնացած լինելու հանգամանքները,
- որպես մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ են դիտարկվել մեղադրյալի կողմից առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և հանցանքի կատարման համար զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը), ինչպես նաև վերջինիս խնամքին անչափահաս երեխայի՝ Անգելինա Ստեփանի Սարիբեկյանի ծնված 2013 թվականի հունիսի 6-ին առկայությունը,
- մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ չեն արձանագրվել։
Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, բողոքարկված դատավճռի ուսումնասիրությունից հետևում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալների նկատմամբ պատիժ նշանակելիս պատշաճ կերպով անդրադարձել և գնահատել է սույն քրեական գործում առկա բոլոր հանգամանքները՝ հանգելով իրավաչափ հետևության:
Վերաքննիչ դատարանը, հիմնավոր չհամարելով պաշտպանի կողմից բերված վերաքննիչ բողոքների փաստարկները, հարկ է համարում արձանագրել, որ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի պատճառաբանությունները կառուցված են տրամաբանորեն կապված և գործի փաստական հանգամանքներից բխող հստակ, որոշակի և համոզիչ հետևությունների վրա, և որպես այդպիսին ընդունելի են Վերաքննիչ դատարանի համար:
Ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը գործի ելքի վրա ազդող դատական սխալներ՝ նյութական և դատավարական օրենքի (իրավունքի) էական խախտումներ թույլ չի տվել, ուստի՝ մեղադրյալներ Գրիգորի Հուսիկի Կարապետյանի և Ստեփան Ռաֆայելի Սարիբեկյանի պաշտպան Զոյա Սակովայի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքները ենթակա են մերժման, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն անհրաժեշտ է թողնել անփոփոխ:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 360-րդ, 361-րդ, 362-րդ, 363-րդ, 367-րդ, 370-373-րդ, 375-376-րդ և 378-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարան

ՈՐՈՇԵՑ

Մեղադրյալներ Գրիգորի Հուսիկի Կարապետյանի և Ստեփան Ռաֆայելի Սարիբեկյանի պաշտպան Զոյա Սակովայի վերաքննիչ բողոքները մերժել։
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի դեկտեմբերի 2-ի թիվ ԵԴ1/2203/01/25 դատավճիռը թողնել անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Ա.ԲԵԿԹԱՇՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ն.ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ


Է․ՄԱՆԱՍՅԱՆ