Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/2182/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
19.7
Պատասխանող
Աշոտ Բաղդասարյան Համլետի
Աշոտ Բաղդասարյան
Աշոտ Բաղդասարյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Տաթևիկ Մուրադյան
Քրեական վերաքննիչ
Վազգեն Ռշտունի
Տաթևիկ Գրիգորյան
Արսեն Նիկողոսյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Տաթևիկ Մուրադյան
Քրեական վերաքննիչ
Վազգեն Ռշտունի
Տաթևիկ Գրիգորյան
Արսեն Նիկողոսյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2025-12-03 | 16:30 | 4 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-08-22 | 14:55 | 4 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-08-11 | 10:00 | 4 | Նիստը կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-07-07 | 13:00 | 4 | Չի կայացել |
ԵԴ1/2182/01/25
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«22» օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ` Դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Տաթևիկ Մուրադյանի,
քարտուղարությամբ՝ Ագնետա Հակոբյանի,
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Ռաֆայել Գևորգյանի,
պաշտպան՝ Հաբեթ Մարտիրոսյանի,
մեղադրյալ՝ Աշոտ Բաղդասարյանի,
դռնբաց դատական նիստում, արագացված կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի՝
ծնված՝ 22.01.1982թ. Վրաստանում, ազգությամբ հայ, ԱՄՆ և ՀՀ քաղաքացի, չամուսնացած, ԱՄՆ-ում աշխատում է որպես վարորդ, բարձրագույն կրթությամբ, նախկինում չդատված, ԱՄՆ–ում բնակվում է Նյու Յորք, Բրուկլին 2911 Նրայտեն 5փ. 2911 շենք, 2ֆ բնակարանում, ՀՀ-ում բնակվում է՝ ք. Երևան, Վիլնյուսի 73, բնակարան 41 հասցեում, որպես խափանման միջոց է կիրառվել գրավը՝ 3.000.000 (երեք միլիոն) ՀՀ դրամի չափով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
ՊԱՐԶԵՑ
1. Քրեական գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության 3-րդ վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 84114725 քրեական վարույթը:
2025 թվականի մայիսի 17-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ. Գևորգյանի որոշմամբ՝ թիվ 84114725 քրեական վարույթով Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2025 թվականի հունիսի 23-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ ԵԴ1/2182/01/25 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Նույն օրը քրեական գործն էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել և 2025 թվականի հունիսի 24-ին հանձնվել է դատավոր Տաթևիկ Մուրադյանին:
2025 թվականի հունիսի 26-ին դատավոր Տաթևիկ Մուրադյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/2182/01/25 քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով` այն բանի համար, որ «նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով ապօրինի ՀՀ է տեղափոխել զգալի չափերով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց և ապօրինի պահել այն:
Այսպես.
ԱՄՆ քաղաքացի Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանը, բնակվելով ԱՄՆ-ում, քննությամբ չպարզված հանգամանքներում իր գործածման համար ձեռք է բերել զգալի չափերով՝ 1,61 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 2 հատ էլեկտրոնային ծխամորճեր, որից հետո նպատակ ունենալով նշված առարկաները մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրանց տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով ԱՄՆ-ից ապօրինի տեղափոխել ՀՀ, մինչև ՀՀ մեկնելը, դրանք տեղադրել է իր ճամպրուկում, ճամպրուկը հանձնել է որպես ուղեբեռ և ԱՄՆ-ից մեկնել է Ֆրանսիա:
Այնուհետև, Փարիզ-Երևան «AF1060» համարի չվերթով 2025 թվականի մայիսի 16-ին՝ ժամը 02:03-ին, ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն և անցնելով «Զվարթնոց» օդանավակայանի անցակետով՝ իր անձնական գործածման համար, առանց իրացնելու նպատակի ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով ապօրինի ՀՀ է տեղափոխել զգալի չափերով՝ 1,61 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ վերը նշված 2 հատ էլեկտրոնային ծխամորճերը և դրանք ապօրինի պահել իր ուղեբեռում, որոնք հայտնաբերվել և վերցվել են «Զվարթնոց» օդանավակայանի ուղևորների ժամանման սրահի մաքսային հսկողության տարածքում ՀՀ ՊԵԿ ՄԴՊ վարչության աշխատակիցների կողմից իրականացված մաքսային զննման ժամանակ:»:
3. Արագացված վարույթը և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանը ներկայացրեց արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդություն՝ հայտնելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, ամբողջությամբ համաձայն է ներկայացված մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և պնդում է ներկայացված միջնորդությունը:
Հանրային մեղադրող Ռաֆայել Գևորգյանը չառարկեց արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ թույլատրելի ապացույցները.
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանից ստացված տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանը նախկինում դատապարտված չի եղել,
Միասնական էլեկտրոնային տեղեկատվական համակարգում կատարված հարցման պատասխանը, համաձայն որի՝ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի կողմից հանցանքները կատարելուն նախորդող տասներկու ամիսների ընթացքում եկամուտ ստանալու վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն։
4. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները, ինչպես նաև գործով կազմված մեղադրական եզրակացության մեջ պարունակվող տվյալները վերլուծելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում սույն քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները. Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանը նախկինում չդատապարտված անձ է, ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և զղջացել կատարածի համար։
5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
Արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքները), այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքները կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասը:
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանք է այն, որ վերջինս, նախկինում չդատապարտված անձ է:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և կատարածի համար զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը համահունչ է Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը)։
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ վերջինը ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքների համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի մասի համաձայն՝
1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
…
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումները:
Արարքի բնույթի ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Աշոտ Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, որի միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները։ Իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք կատարելու համար պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով, հաշվի առնելով, որ Աշոտ Բաղդասարյանը ՀՀ–ում չունի աշխատանք և մշտական կայուն եկամուտ:
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով` Աշոտ Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժին՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկմանը պետք է լրիվ գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը, և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով և տուգանք՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Աշոտ Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկմանը պետք է հաշվակցել Աշոտ Բաղդասարյանի՝ 2025 թվականի մայիսի 16-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 17-ը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը և ազատազրկման ձևով պատիժը պետք է թողնել կրելու՝ 2 (երկու) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 29 (քսանինը) օր ժամկետով։
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործությունների բնույթին, դրանց վտանգավորության աստիճանին, դրանք կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Դատարանը միաժամանակ գտնում է, որ Աշոտ Բաղդասարյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հիմքերն ու անհրաժեշտությունը բացակայում են։
Անդրադառնալով նշանակված պատիժը կրելու կամ այն պայմանականորեն չկիրառելու նպատակահարմարության հարցին` Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները:
Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
(…)։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Սեյրան Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշման 19-րդ կետում արձանագրել է.
«(…) Յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները։ Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները:
(...) անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև այն հանգամանքը, թե նշանակված պատիժն ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ ամբաստանյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա (…)»։
Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «… ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար:
Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
- թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
- դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
-արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը):
Վկայակոչված հանգամանքները՝ այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ, ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականն ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս:
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, ով պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում, անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս:
Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: … Հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պարտավոր է գործի նյութերում առկա փաստական տվյալների հիման վրա պատճառաբանել ինչպես պատժի տեսակի և չափի ընտրության, այնպես էլ՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ իր որոշումը …»:
Մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները՝
1. Աշոտ Բաղդասարյանի նախկինում դատված չլինելը և մեղքը լիովին ընդունելն ու կատարածի համար զղջալը:
2. թմրամիջոցի տեսակը Հաշիշի յուղ և չափը 1,61 գրամ։
Համադրելով վերոնշվածները, Դատարանը եզրահանգում է, որ վերոգրյալ փաստական հանգամանքների համակցությունը վկայում է, որ պատժի նպատակների իրականացմանը հնարավոր է հասնել առանց մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու: Դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալի կողմից պատիժը փաստացի կրելը կարող է բացասաբար անդրադառնալ վերջինիս կյանքի պայմանների վրա։ Բացի այդ, Աշոտ Բաղդասարյանի կողմից մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում՝ պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է, ինչը վկայում է այն մասին, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև առանց Աշոտ Բաղդասարյանի կողմից ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի կրելու:
Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ Աշոտ Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը՝ 2 (երկու) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 29 (քսանինը) օր ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ պետք է պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջան, որի ընթացքում Աշոտ Բաղդասարյանը պետք է գտնվի նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո։
Դատարանը գտնում է, որ փորձաշրջանի ընթացքում Աշոտ Բաղդասարյանի նկատմամբ պետք է նշանակել հետևյալ պարտականությունները՝
• առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը,
• բնակության վայրը փոխելու դեպքում իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի 11-13-րդ կետերով նշված հարցերին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը սույն քրեական վարույթով բացակայում է։
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 1,51 գրամ քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը պետք է ոչնչացնել:
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Աշոտ Բաղդասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը՝ 3.000.000 ՀՀ դրամի չափով, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել գրավատուին:
Դատարանը գտնում է, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման՝ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 3-րդ մասի։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ, 347-349-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ, 464.4 և 464.5 հոդվածներով` Դատարանը
ՎՃՌԵՑ
Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ։
Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով։
Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով` Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժին՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկմանը լրիվ գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը, և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով և տուգանք՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկմանը հաշվակցել Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի՝ 2025 թվականի մայիսի 16-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 17-ը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը և ազատազրկման ձևով պատիժը թողնել կրելու՝ 2 (երկու) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 29 (քսանինը) օր ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով։
Փորձաշրջանի ընթացքում Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություն՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 1,51 գրամ քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացնել։
Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ 3.000.000 (երեք միլիոն) ՀՀ դրամի չափով գրավը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել գրավատուին։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ ՏԱԹԵՎԻԿ ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
«22» օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ` Դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Տաթևիկ Մուրադյանի,
քարտուղարությամբ՝ Ագնետա Հակոբյանի,
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող՝ Ռաֆայել Գևորգյանի,
պաշտպան՝ Հաբեթ Մարտիրոսյանի,
մեղադրյալ՝ Աշոտ Բաղդասարյանի,
դռնբաց դատական նիստում, արագացված կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի՝
ծնված՝ 22.01.1982թ. Վրաստանում, ազգությամբ հայ, ԱՄՆ և ՀՀ քաղաքացի, չամուսնացած, ԱՄՆ-ում աշխատում է որպես վարորդ, բարձրագույն կրթությամբ, նախկինում չդատված, ԱՄՆ–ում բնակվում է Նյու Յորք, Բրուկլին 2911 Նրայտեն 5փ. 2911 շենք, 2ֆ բնակարանում, ՀՀ-ում բնակվում է՝ ք. Երևան, Վիլնյուսի 73, բնակարան 41 հասցեում, որպես խափանման միջոց է կիրառվել գրավը՝ 3.000.000 (երեք միլիոն) ՀՀ դրամի չափով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով,
ՊԱՐԶԵՑ
1. Քրեական գործի դատավարական նախապատմությունը.
2025 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության 3-րդ վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 84114725 քրեական վարույթը:
2025 թվականի մայիսի 17-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ. Գևորգյանի որոշմամբ՝ թիվ 84114725 քրեական վարույթով Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
2025 թվականի հունիսի 23-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ ԵԴ1/2182/01/25 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Նույն օրը քրեական գործն էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել և 2025 թվականի հունիսի 24-ին հանձնվել է դատավոր Տաթևիկ Մուրադյանին:
2025 թվականի հունիսի 26-ին դատավոր Տաթևիկ Մուրադյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/2182/01/25 քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով` այն բանի համար, որ «նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով ապօրինի ՀՀ է տեղափոխել զգալի չափերով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց և ապօրինի պահել այն:
Այսպես.
ԱՄՆ քաղաքացի Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանը, բնակվելով ԱՄՆ-ում, քննությամբ չպարզված հանգամանքներում իր գործածման համար ձեռք է բերել զգալի չափերով՝ 1,61 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 2 հատ էլեկտրոնային ծխամորճեր, որից հետո նպատակ ունենալով նշված առարկաները մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրանց տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով ԱՄՆ-ից ապօրինի տեղափոխել ՀՀ, մինչև ՀՀ մեկնելը, դրանք տեղադրել է իր ճամպրուկում, ճամպրուկը հանձնել է որպես ուղեբեռ և ԱՄՆ-ից մեկնել է Ֆրանսիա:
Այնուհետև, Փարիզ-Երևան «AF1060» համարի չվերթով 2025 թվականի մայիսի 16-ին՝ ժամը 02:03-ին, ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն և անցնելով «Զվարթնոց» օդանավակայանի անցակետով՝ իր անձնական գործածման համար, առանց իրացնելու նպատակի ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով ապօրինի ՀՀ է տեղափոխել զգալի չափերով՝ 1,61 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ վերը նշված 2 հատ էլեկտրոնային ծխամորճերը և դրանք ապօրինի պահել իր ուղեբեռում, որոնք հայտնաբերվել և վերցվել են «Զվարթնոց» օդանավակայանի ուղևորների ժամանման սրահի մաքսային հսկողության տարածքում ՀՀ ՊԵԿ ՄԴՊ վարչության աշխատակիցների կողմից իրականացված մաքսային զննման ժամանակ:»:
3. Արագացված վարույթը և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանը ներկայացրեց արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդություն՝ հայտնելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, ամբողջությամբ համաձայն է ներկայացված մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և պնդում է ներկայացված միջնորդությունը:
Հանրային մեղադրող Ռաֆայել Գևորգյանը չառարկեց արագացված վարույթ կիրառելու դեմ:
Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին:
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ թույլատրելի ապացույցները.
ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանից ստացված տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանը նախկինում դատապարտված չի եղել,
Միասնական էլեկտրոնային տեղեկատվական համակարգում կատարված հարցման պատասխանը, համաձայն որի՝ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի կողմից հանցանքները կատարելուն նախորդող տասներկու ամիսների ընթացքում եկամուտ ստանալու վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն։
4. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները.
Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները, ինչպես նաև գործով կազմված մեղադրական եզրակացության մեջ պարունակվող տվյալները վերլուծելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում սույն քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները. Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանը նախկինում չդատապարտված անձ է, ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և զղջացել կատարածի համար։
5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները.
Արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքները), այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքները կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասը:
Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանք է այն, որ վերջինս, նախկինում չդատապարտված անձ է:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և կատարածի համար զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը համահունչ է Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը)։
Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ վերջինը ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքների համար։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի մասի համաձայն՝
1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
…
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումները:
Արարքի բնույթի ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Աշոտ Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, որի միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները։ Իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք կատարելու համար պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով, հաշվի առնելով, որ Աշոտ Բաղդասարյանը ՀՀ–ում չունի աշխատանք և մշտական կայուն եկամուտ:
Դատարանն արձանագրում է նաև, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով` Աշոտ Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժին՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկմանը պետք է լրիվ գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը, և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով և տուգանք՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Աշոտ Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկմանը պետք է հաշվակցել Աշոտ Բաղդասարյանի՝ 2025 թվականի մայիսի 16-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 17-ը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը և ազատազրկման ձևով պատիժը պետք է թողնել կրելու՝ 2 (երկու) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 29 (քսանինը) օր ժամկետով։
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործությունների բնույթին, դրանց վտանգավորության աստիճանին, դրանք կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Դատարանը միաժամանակ գտնում է, որ Աշոտ Բաղդասարյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հիմքերն ու անհրաժեշտությունը բացակայում են։
Անդրադառնալով նշանակված պատիժը կրելու կամ այն պայմանականորեն չկիրառելու նպատակահարմարության հարցին` Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ:
3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո:
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները:
Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը,
2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը,
3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը,
4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը,
5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը,
6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը,
7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը,
8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը,
9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը:
6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը:
(…)։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Սեյրան Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշման 19-րդ կետում արձանագրել է.
«(…) Յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները։ Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները:
(...) անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև այն հանգամանքը, թե նշանակված պատիժն ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ ամբաստանյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա (…)»։
Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «… ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար:
Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի.
- թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը),
- դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը),
-արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը):
Վկայակոչված հանգամանքները՝ այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ, ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականն ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս:
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, ով պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում, անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս:
Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: … Հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պարտավոր է գործի նյութերում առկա փաստական տվյալների հիման վրա պատճառաբանել ինչպես պատժի տեսակի և չափի ընտրության, այնպես էլ՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ իր որոշումը …»:
Մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները՝
1. Աշոտ Բաղդասարյանի նախկինում դատված չլինելը և մեղքը լիովին ընդունելն ու կատարածի համար զղջալը:
2. թմրամիջոցի տեսակը Հաշիշի յուղ և չափը 1,61 գրամ։
Համադրելով վերոնշվածները, Դատարանը եզրահանգում է, որ վերոգրյալ փաստական հանգամանքների համակցությունը վկայում է, որ պատժի նպատակների իրականացմանը հնարավոր է հասնել առանց մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու: Դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալի կողմից պատիժը փաստացի կրելը կարող է բացասաբար անդրադառնալ վերջինիս կյանքի պայմանների վրա։ Բացի այդ, Աշոտ Բաղդասարյանի կողմից մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում՝ պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է, ինչը վկայում է այն մասին, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև առանց Աշոտ Բաղդասարյանի կողմից ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի կրելու:
Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ Աշոտ Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը՝ 2 (երկու) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 29 (քսանինը) օր ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ պետք է պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջան, որի ընթացքում Աշոտ Բաղդասարյանը պետք է գտնվի նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո։
Դատարանը գտնում է, որ փորձաշրջանի ընթացքում Աշոտ Բաղդասարյանի նկատմամբ պետք է նշանակել հետևյալ պարտականությունները՝
• առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը,
• բնակության վայրը փոխելու դեպքում իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի 11-13-րդ կետերով նշված հարցերին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը սույն քրեական վարույթով բացակայում է։
Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 1,51 գրամ քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը պետք է ոչնչացնել:
Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Աշոտ Բաղդասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը՝ 3.000.000 ՀՀ դրամի չափով, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել գրավատուին:
Դատարանը գտնում է, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման՝ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 3-րդ մասի։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ, 347-349-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ, 464.4 և 464.5 հոդվածներով` Դատարանը
ՎՃՌԵՑ
Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ։
Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով։
Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով` Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժին՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկմանը լրիվ գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը, և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով և տուգանք՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկմանը հաշվակցել Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի՝ 2025 թվականի մայիսի 16-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 17-ը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը և ազատազրկման ձևով պատիժը թողնել կրելու՝ 2 (երկու) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 29 (քսանինը) օր ժամկետով։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով։
Փորձաշրջանի ընթացքում Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություն՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն։
Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 1,51 գրամ քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացնել։
Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ 3.000.000 (երեք միլիոն) ՀՀ դրամի չափով գրավը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել գրավատուին։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ ՏԱԹԵՎԻԿ ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ
ԵԴ1/2182/01/25
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր
դատավորներ
դատական նիստերի քարտուղար
դատախազ
պաշտպան
մեղադրյալ
Վ.Ռշտունի
Ա.Նիկողոսյան
Տ.Գրիգորյան
Ք․Բադալյան
Ռ․Գևորգյան
Մ․Սողոմոնյան
Ա․Բաղդասարյան
<<03>> դեկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի (ծնված՝ 1982 թվականի հունվարի 22-ին Վրաստանի Հանրապետությունում, ազգությամբ՝ հայ, ԱՄՆ և ՀՀ քաղաքացի, չամուսնացած, ԱՄՆ-ում աշխատում է որպես վարորդ, բարձրագույն կրթությամբ, նախկինում՝ չդատապարտված, ՀՀ-ում բնակվում է Երևան քաղաքի Վիլնյուսի 73-ի 41-րդ բնակարանում) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 22-ի դատավճռի դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ․Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը,
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի մայիսի 16-ին Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանը ձերբակալվել է։
2023 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության 3-րդ վարչության ավագ քննիչ Խ․Մելիքսեթյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 84114725 քրեական վարույթը:
2023 թվականի մայիսի 17-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ․Գևորգյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում է հարուցվել հանրորեն վտանգավոր այն արարքը կատարելու համար, որ նա բնակվելով ԱՄՆ-ում, քննությամբ չպարզված հանգամանքներում իր գործածման համար ձեռք է բերել զգալի չափերով՝ 1,61 գրամ <<Հաշիշի յուղ>> տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 2 հատ էլեկտրոնային ծխամորճեր, որից հետո նպատակ ունենալով նշված առարկաները մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրանց տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով ԱՄՆ-ից ապօրինի տեղափոխել ՀՀ, մինչև ՀՀ մեկնելը, դրանք տեղադրել է իր ճամպրուկում, ճամպրուկը հանձնել է որպես ուղեբեռ և ԱՄՆ-ից մեկնել է Ֆրանսիա:
Այնուհետև, Փարիզ-Երևան <<AF1060>> համարի չվերթով 2025 թվականի մայիսի 16-ին` ժամը 02-03-ին, ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն և անցնելով <<Զվարթնոց>> օդանավակայանի անցակետով՝ իր անձնական գործածման համար, առանց իրացնելու նպատակի ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով ապօրինի ՀՀ է տեղափոխել զգալի չափերով՝ 1,61 գրամ <<Հաշիշի յուղ>> տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ վերը նշված 2 հատ էլեկտրոնային ծխամորճերը և դրանք ապօրինի պահել իր ուղեբեռում, որոնք հայտնաբերվել և վերցվել են <<Զվարթնոց>> օդանավակայանի ուղևորների ժամանման սրահի մաքսային հսկողության տարածքում ՀՀ ՊԵԿ ՄԴՊ վարչության աշխատակիցների կողմից իրականացված մաքսային զննման ժամանակ:
2023 թվականի մայիսի 17-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության 3-րդ վարչության ավագ քննիչ Խ․Մելիքսեթյանի որոշմամբ Աշոտ Բաղդասրայանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է գրավը՝ 3․000․000 ՀՀ դրամի չափով։
2023 թվականի մայիսի 17-ին Աշոտ Բաղդասարյանն ազատ է արձակվել։
2025 թվականի հունիսի 23-ին թիվ 84114725 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 22-ի դատավճռով Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ է նշանակվել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով` Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժին՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկմանը լրիվ գումարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը, և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով և տուգանք՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկմանը հաշվակցվել է Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի՝ 2025 թվականի մայիսի 16-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 17-ը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը և ազատազրկման ձևով պատիժը թողնվել է կրելու՝ 2 (երկու) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 29 (քսանինը) օր ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանել է փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Փորձաշրջանի ընթացքում սահմանվել է առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելու և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելու պարտականություններ։ Որոշվել է նաև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 1,51 գրամ քաշով <<Հաշիշի յուղ>> տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացնել, Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ 3.000.000 (երեք միլիոն) ՀՀ դրամի չափով գրավը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել գրավատուին։
2025 թվականի հոկտեմբերի 13-ին վերը նշված դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ․Գևորգյանը (Վերաքննիչ դատարանում այն մուտքագրվել է 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ին), որով խնդրել է բեկանել դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 22-ի դատավճիռը և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել՝ թողնելով կրելու նշանակված 2 տարի 11 ամիս 29 օրը ժամկետով ազատազրկումը։
Թիվ ԵԴ1/2182/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ին (Նախագահող դատավորի աշխատակազմին հանձնվել է 2025 թվականի հոկտեմբերի 21-ին):
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ․Գևորգյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ որպես մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանի անձը դրական բնութագրող տվյալ դատարանը հաշվի է առել, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, մինչդեռ նշված հանգամանքն օբյեկտիվորեն չի կարող համարվել նրա կամ նրա կատարած արարքների հանրային վտանգավորությունը նվազեցնող հանգամանք՝ հաշվի առնելով այն, որ դատվածություն չունենալը բնութագրական է անձանց լայն շրջանակի և, ինքնին, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար չի կարող հիմք հանդիսանալ:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանի կողմից ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելուն և կատարած հանցանքի համար զղջալուն, ապա դրանց ազդեցությունը նշանակվող պատժի տեսակի և չափի վրա մեխանիկական չէ և կախված է դրա մեղմացնող նշանակությունից, որոշվում է այդ հանգամանքների էության, արժեքի և կատարված արարքի հետ դրանց հարաբերակցության գնահատմամբ։ Ինչքանով է կոնկրետ հանգամանքն ազդում կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա, կախված է ոչ միայն այդ հանգամանքից, այլև արարքից, դրանց փոխադարձ կապից ու հարաբերակցությունից, իսկ տվյալ դեպքում դրանք չեն կարող հիմք հանդիսանալ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար՝ հաշվի առնելով մեղադրյալին մեղսագրվող արարքների հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանը:
Ըստ բնույթի և հանրության համար վտանգավորության աստիճանի՝ մեղադրյալին մեղսագրված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքը դասվում է ծանր հանցագործությունների, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը՝ ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, որոնք սուբյեկտիվ կողմից դրսևորվում են ուղղակի դիտավորությամբ:
Տվյալ դեպքում մեղադրյալին վերագրվող արարքների հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու կապակցությամբ անհրաժեշտ է նշել այն կարևոր հանգամանքը, որ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված հանցագործությունների վտանգավորությունը պայմանավորված է ոչ միայն նրանով, որ դրանք վնաս են հասցնում առանձին անձանց առողջությանը, այլև նրանով, որ այդ հանցավոր արարքները ոտնձգում են ամբողջ հասարակության առողջության դեմ: Թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությունը հասարակական չարիք է, որի դեմ պայքարը ոչ միայն ներպետական, այլև միջազգային խնդիր է: Հիշյալ հանցագործությունների վտանգավորությունը պայմանավորված է ոչ միայն այն հանգամանքով, որ ներկա պայմաններում թմրամիջոցների տարածվածությունը հետզհետե ձեռք է բերում մեծ ծավալներ և ընդգրկում անձանց նոր շրջանակներ, այլև նրանով, որ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությունը սպառնում է պետության անվտանգությանն ու կայունությանը, աղետալի վնասներ է հասցնում երկրի տնտեսությանը, ազգի գենոֆոնդին:
Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը ոչ միայն չի կարող արդյունավետ միջոց համարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժի նպատակներին հասնելու համար, այլև՝ բացահայտ վտանգ է պարունակում հակառակի դրսևորման առումով: Դատարանի կողմից բավարար ուշադրության չի արժանացել նաև այն հանգամանքը, որ տվյալ դեպքում թմրամիջոցի ապօրինի շրջանառությունն իրականացվել է մաքսանենգությամբ, որն իրենից ենթադրում է առավել բարձր ռիսկայնությամբ օժտված հանցագործություն, քանի որ այն անմիջապես ուղղված է պետության ներքին և արտաքին անվտանգության դեմ։ Ցանկացած հանցագործության դեպքում անձը շրջանցում է պետության կողմից սահմանած համապարտադիր կանոնները, սակայն մաքսանենգության կատարմամբ անձն առավելապես է ոտնձգում այդ օբյեկտին:
Մեղադրյալը, գործելով ուղղակի դիտավորությամբ, ԱՄՆ-ից Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային և ՀՀ պետական սահմանով՝ դեպի Հայաստանի Հանրապետության տարածք, մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու եղանակով, ապօրինի տեղափոխել է թմրամիջոց, մեղադրյալին մեղսագրվում է զգալի չափերով՝ 1,61 գրամ <<Հաշիշի յուղ>> տեսակի թմրամիջոցի մաքսանենգություն, որն ավելի մոտ է թմրամիջոցի տվյալ տեսակի զգալի չափի վերին սահմանին:
Ելնելով վերոգրյալից՝ բողոքաբերը խնդրել է բեկանել դատարանի դատավճիռը և Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել ու թողնել կրելու նշանակված՝ 2 (երկու) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 29 (քսանինը) օր ժամկետով ազատազրկում պատիժը:
Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
Դատական նիստի ընթացքում դատախազ Ռ․Գևորգյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց բավարարել այն։
Պաշտպան Մ․Սողոմոնյանն առարկեց ներկայացված բողոքի դեմ՝ խնդրելով այն մերժել։
Մեղադրյալ Ա․Բաղդասարյանը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննությունն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, ուսումնասիրելով ներկայացված բողոքը և քրեական գործը, գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ է և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Պատժի տեսակի և չափի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է հաշվի առնի կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2018 թվականի մարտի 20-ի թիվ ԵՇԴ/0001/01/16 որոշմամբ նշել է, որ քրեական իրավունքը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի արդարացիության չափանիշ է համարում պատժի և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների համաչափությունն արարքի հանրային վտանգավորության բնույթին և աստիճանին, հանցագործության հանգամանքներին ու հանցավորի անձնավորությանը, իսկ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցում՝ հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի և այլ հանգամանքների ամբողջական գնահատմամբ դատարանի համոզվածությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժը կրելու։ Միևնույն ժամանակ, պայմանավորված մարդասիրության սկզբունքով, անհրաժեշտության դեպքում նախատեսվում է այդ հիմնադրույթներից էական շեղում քրեական ներգործության տնտեսման ուղղությամբ՝ որպես մարդասիրական վերաբերմունք հանցանք կատարած անձի նկատմամբ։ Քրեական իրավունքը, որոշակիացնելով քրեական ներգործության տնտեսման ձևերը, սպառիչ կերպով չի թվարկում այն հանգամանքները, որոնք հիմք կհանդիսանան դատարանի կողմից պատժի արդարացիության հիմքում ընկած համաչափության պահանջից շեղում թույլ տալու համար։ Այլ խոսքով` նախատեսված է այդ հանգամանքների բաց թվարկում` պայմանավորված այն բանով, որ մարդասիրության դրսևորման հիմքերն ոչ թե իրավական, այլ բարոյական կատեգորիաներ են։ Հանցանք կատարած անձը չի կատարում իրավական նշանակություն ունեցող որևէ դրական վարքագիծ, սակայն հանցակազմից դուրս օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող նրա սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկությունները կամ դրանց փոփոխությունը հիմք են սոցիալիզացմանը համընթաց ձևավորվող սոցիալ-բարոյական համակարգի իրացմամբ վերջինիս նկատմամբ մարդասիրություն դրսևորելու համար՝ նպատակ հետապնդելով ապահովելու հասարակությունում նրա անհատականությունը և ինքնադրսևորումը։ Սա ամենևին չի նշանակում որևէ հանդուրժողականություն, ներողամտություն, թողտվություն կամ դատարանի հայեցողություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ։ Դատարանի կողմից մարդասիրության դրսևորումը չի ենթադրում նաև պատժի նպատակներից, տուժողի, հասարակության և պետության շահերից նահանջ, այն պատճառաբանությամբ, որ այդ շեղումը համապատասխանում է հասարակության, սահմանադրական և կոնվենցիոն պահանջին և ավելի մեծ նշանակություն ունի, քան պատժիչ միջոցների կիրառումը։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2019 թվականի դեկտեմբերի 20-ի թիվ ԱՎԴ/0056/01/17 որոշմամբ դիրքորոշում է արտահայտել, որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա` ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Հանցանքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը ճիշտ գնահատելու և հանցավորի նկատմամբ համաչափ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է, ի թիվս այլնի, հատուկ ուշադրություն դարձնել հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակին, հանցանքի կատարման գործիքին և հանցագործության իրադրությանը, պատճառված վնասի բնույթին, արարքի նկատմամբ անձի հոգեբանական վերաբերմունքին, հանցագործության նպատակին և շարժառիթին:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Սեյրան Աղախանյանի վերաբերյալ 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշմամբ նշել է, որ յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը: Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները: Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Ջ.Շիրվանյանի վերաբերյալ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 որոշմամբ նշել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծն աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը:
Վերաքննիչ դատարանի համար թեև ընդունելի է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ որոշումները վերաբերում են նախկին օրենսգրքերի կարգավորումներին, այնուամենայնիվ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանցում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները կիրառելի են նաև տվյալ դեպքում։
Տվյալ դեպքում դատարանը նշել է, որ մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանի անձը բնութագրող հանգամանք է այն, որ վերջինը նախկինում դատապարտված չի եղել:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտել է, որ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և կատարածի համար զղջալը։ Դատարանը միաժամանակ արձանագրել է, որ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը որոշելիս դատարանը հաշվի է առել նաև թմրամիջոցի տեսակը և չափը։
Դատարանը նշել է, որ պատժի նպատակների իրականացմանը հնարավոր է հասնել առանց մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու: Դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալի կողմից պատիժը փաստացի կրելը կարող է բացասաբար անդրադառնալ վերջինի կյանքի պայմանների վրա։ Բացի այդ, Աշոտ Բաղդասարյանի կողմից մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում՝ պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է, ինչը վկայում է այն մասին, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև առանց Աշոտ Բաղդասարյանի կողմից ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի կրելու, որպիսի մոտեցումը Վերաքննիչ դատարանի համար նույնպես ընդունելի է:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանի անձը բնութագրող, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների և ծանրացնող հանգամանքների բացակայության համալիր գնահատման ու համադրման արդյունքում դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցում եկել է իրավաչափ եզրահանգման:
Վերաքննիչ դատարանը հատկանշական է համարում այն, որ մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանն ընդունել է մեղքը, որպիսի պայմաններում գործը քննվել է արագացված վարույթի կարգով։ Նման պայմաններում դատարանն իրավաչափորեն Աշոտ Բաղդասարյանի կողմից մեղքն ընդունելը դիտել է որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող այլ հանգամանք։ Այս հարցի կապակցությամբ՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշմամբ նշել է, որ մեղքն ընդունելը կամ չընդունելն անձի սուբյեկտիվ իրավունքն է, որը նախատեսված և երաշխավորված է ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ և 22-րդ հոդվածներով։ Հետևաբար, մեղքը չընդունելը չի կարող պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվել և հակառակը` մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում բարենպաստ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող հանգամանք է և կարող է հանդիսանալ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք։ Վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, զղջացել է դրա համար։ Մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է։
Վերաքննիչ դատարանը հատկանշական է համարում նաև այն, որ մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանը նախկինում դատապարտված չի եղել, որը ևս անձը բնութագրող հանգամանք է: Բացի այդ՝ վերջինին վերագրվող արարքներից մեկը հանդիսանում է ոչ մեծ ծանրության հանցանք։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանի անձը բնութագրող, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայության և ծանրացնող հանգամանքների բացակայության համալիր գնահատման ու համադրման արդյունքում դատարանը եկել է իրավաչափ եզրահանգման, ուստի առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական է և հիմնավոր, և այն բեկանելու հիմքեր առկա չեն:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 371-րդ և 380-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ․Գևորգյանի բողոքը մերժել՝ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 22-ի ԵԴ1/2182/01/25 թվակիր դատավճիռը թողնելով անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա․ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ
Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
ՈՐՈՇՈՒՄ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան)
Նախագահող դատավոր
դատավորներ
դատական նիստերի քարտուղար
դատախազ
պաշտպան
մեղադրյալ
Վ.Ռշտունի
Ա.Նիկողոսյան
Տ.Գրիգորյան
Ք․Բադալյան
Ռ․Գևորգյան
Մ․Սողոմոնյան
Ա․Բաղդասարյան
<<03>> դեկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի (ծնված՝ 1982 թվականի հունվարի 22-ին Վրաստանի Հանրապետությունում, ազգությամբ՝ հայ, ԱՄՆ և ՀՀ քաղաքացի, չամուսնացած, ԱՄՆ-ում աշխատում է որպես վարորդ, բարձրագույն կրթությամբ, նախկինում՝ չդատապարտված, ՀՀ-ում բնակվում է Երևան քաղաքի Վիլնյուսի 73-ի 41-րդ բնակարանում) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 22-ի դատավճռի դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ․Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը,
ՊԱՐԶԵՑ
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2023 թվականի մայիսի 16-ին Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանը ձերբակալվել է։
2023 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության 3-րդ վարչության ավագ քննիչ Խ․Մելիքսեթյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 84114725 քրեական վարույթը:
2023 թվականի մայիսի 17-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ․Գևորգյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում է հարուցվել հանրորեն վտանգավոր այն արարքը կատարելու համար, որ նա բնակվելով ԱՄՆ-ում, քննությամբ չպարզված հանգամանքներում իր գործածման համար ձեռք է բերել զգալի չափերով՝ 1,61 գրամ <<Հաշիշի յուղ>> տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 2 հատ էլեկտրոնային ծխամորճեր, որից հետո նպատակ ունենալով նշված առարկաները մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրանց տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով ԱՄՆ-ից ապօրինի տեղափոխել ՀՀ, մինչև ՀՀ մեկնելը, դրանք տեղադրել է իր ճամպրուկում, ճամպրուկը հանձնել է որպես ուղեբեռ և ԱՄՆ-ից մեկնել է Ֆրանսիա:
Այնուհետև, Փարիզ-Երևան <<AF1060>> համարի չվերթով 2025 թվականի մայիսի 16-ին` ժամը 02-03-ին, ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն և անցնելով <<Զվարթնոց>> օդանավակայանի անցակետով՝ իր անձնական գործածման համար, առանց իրացնելու նպատակի ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով ապօրինի ՀՀ է տեղափոխել զգալի չափերով՝ 1,61 գրամ <<Հաշիշի յուղ>> տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ վերը նշված 2 հատ էլեկտրոնային ծխամորճերը և դրանք ապօրինի պահել իր ուղեբեռում, որոնք հայտնաբերվել և վերցվել են <<Զվարթնոց>> օդանավակայանի ուղևորների ժամանման սրահի մաքսային հսկողության տարածքում ՀՀ ՊԵԿ ՄԴՊ վարչության աշխատակիցների կողմից իրականացված մաքսային զննման ժամանակ:
2023 թվականի մայիսի 17-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության 3-րդ վարչության ավագ քննիչ Խ․Մելիքսեթյանի որոշմամբ Աշոտ Բաղդասրայանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է գրավը՝ 3․000․000 ՀՀ դրամի չափով։
2023 թվականի մայիսի 17-ին Աշոտ Բաղդասարյանն ազատ է արձակվել։
2025 թվականի հունիսի 23-ին թիվ 84114725 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 22-ի դատավճռով Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ է նշանակվել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով` Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժին՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկմանը լրիվ գումարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը, և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով և տուգանք՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկմանը հաշվակցվել է Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի՝ 2025 թվականի մայիսի 16-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 17-ը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը և ազատազրկման ձևով պատիժը թողնվել է կրելու՝ 2 (երկու) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 29 (քսանինը) օր ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանել է փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Փորձաշրջանի ընթացքում սահմանվել է առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելու և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելու պարտականություններ։ Որոշվել է նաև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 1,51 գրամ քաշով <<Հաշիշի յուղ>> տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացնել, Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ 3.000.000 (երեք միլիոն) ՀՀ դրամի չափով գրավը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել գրավատուին։
2025 թվականի հոկտեմբերի 13-ին վերը նշված դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ․Գևորգյանը (Վերաքննիչ դատարանում այն մուտքագրվել է 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ին), որով խնդրել է բեկանել դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 22-ի դատավճիռը և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել՝ թողնելով կրելու նշանակված 2 տարի 11 ամիս 29 օրը ժամկետով ազատազրկումը։
Թիվ ԵԴ1/2182/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ին (Նախագահող դատավորի աշխատակազմին հանձնվել է 2025 թվականի հոկտեմբերի 21-ին):
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ․Գևորգյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ որպես մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանի անձը դրական բնութագրող տվյալ դատարանը հաշվի է առել, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, մինչդեռ նշված հանգամանքն օբյեկտիվորեն չի կարող համարվել նրա կամ նրա կատարած արարքների հանրային վտանգավորությունը նվազեցնող հանգամանք՝ հաշվի առնելով այն, որ դատվածություն չունենալը բնութագրական է անձանց լայն շրջանակի և, ինքնին, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար չի կարող հիմք հանդիսանալ:
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանի կողմից ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելուն և կատարած հանցանքի համար զղջալուն, ապա դրանց ազդեցությունը նշանակվող պատժի տեսակի և չափի վրա մեխանիկական չէ և կախված է դրա մեղմացնող նշանակությունից, որոշվում է այդ հանգամանքների էության, արժեքի և կատարված արարքի հետ դրանց հարաբերակցության գնահատմամբ։ Ինչքանով է կոնկրետ հանգամանքն ազդում կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա, կախված է ոչ միայն այդ հանգամանքից, այլև արարքից, դրանց փոխադարձ կապից ու հարաբերակցությունից, իսկ տվյալ դեպքում դրանք չեն կարող հիմք հանդիսանալ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար՝ հաշվի առնելով մեղադրյալին մեղսագրվող արարքների հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանը:
Ըստ բնույթի և հանրության համար վտանգավորության աստիճանի՝ մեղադրյալին մեղսագրված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքը դասվում է ծանր հանցագործությունների, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը՝ ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, որոնք սուբյեկտիվ կողմից դրսևորվում են ուղղակի դիտավորությամբ:
Տվյալ դեպքում մեղադրյալին վերագրվող արարքների հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու կապակցությամբ անհրաժեշտ է նշել այն կարևոր հանգամանքը, որ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված հանցագործությունների վտանգավորությունը պայմանավորված է ոչ միայն նրանով, որ դրանք վնաս են հասցնում առանձին անձանց առողջությանը, այլև նրանով, որ այդ հանցավոր արարքները ոտնձգում են ամբողջ հասարակության առողջության դեմ: Թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությունը հասարակական չարիք է, որի դեմ պայքարը ոչ միայն ներպետական, այլև միջազգային խնդիր է: Հիշյալ հանցագործությունների վտանգավորությունը պայմանավորված է ոչ միայն այն հանգամանքով, որ ներկա պայմաններում թմրամիջոցների տարածվածությունը հետզհետե ձեռք է բերում մեծ ծավալներ և ընդգրկում անձանց նոր շրջանակներ, այլև նրանով, որ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությունը սպառնում է պետության անվտանգությանն ու կայունությանը, աղետալի վնասներ է հասցնում երկրի տնտեսությանը, ազգի գենոֆոնդին:
Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը ոչ միայն չի կարող արդյունավետ միջոց համարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժի նպատակներին հասնելու համար, այլև՝ բացահայտ վտանգ է պարունակում հակառակի դրսևորման առումով: Դատարանի կողմից բավարար ուշադրության չի արժանացել նաև այն հանգամանքը, որ տվյալ դեպքում թմրամիջոցի ապօրինի շրջանառությունն իրականացվել է մաքսանենգությամբ, որն իրենից ենթադրում է առավել բարձր ռիսկայնությամբ օժտված հանցագործություն, քանի որ այն անմիջապես ուղղված է պետության ներքին և արտաքին անվտանգության դեմ։ Ցանկացած հանցագործության դեպքում անձը շրջանցում է պետության կողմից սահմանած համապարտադիր կանոնները, սակայն մաքսանենգության կատարմամբ անձն առավելապես է ոտնձգում այդ օբյեկտին:
Մեղադրյալը, գործելով ուղղակի դիտավորությամբ, ԱՄՆ-ից Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային և ՀՀ պետական սահմանով՝ դեպի Հայաստանի Հանրապետության տարածք, մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու եղանակով, ապօրինի տեղափոխել է թմրամիջոց, մեղադրյալին մեղսագրվում է զգալի չափերով՝ 1,61 գրամ <<Հաշիշի յուղ>> տեսակի թմրամիջոցի մաքսանենգություն, որն ավելի մոտ է թմրամիջոցի տվյալ տեսակի զգալի չափի վերին սահմանին:
Ելնելով վերոգրյալից՝ բողոքաբերը խնդրել է բեկանել դատարանի դատավճիռը և Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել ու թողնել կրելու նշանակված՝ 2 (երկու) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 29 (քսանինը) օր ժամկետով ազատազրկում պատիժը:
Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
Դատական նիստի ընթացքում դատախազ Ռ․Գևորգյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց բավարարել այն։
Պաշտպան Մ․Սողոմոնյանն առարկեց ներկայացված բողոքի դեմ՝ խնդրելով այն մերժել։
Մեղադրյալ Ա․Բաղդասարյանը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննությունն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Վերաքննիչ դատարանը, ուսումնասիրելով ներկայացված բողոքը և քրեական գործը, գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ է և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Պատժի տեսակի և չափի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է հաշվի առնի կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2018 թվականի մարտի 20-ի թիվ ԵՇԴ/0001/01/16 որոշմամբ նշել է, որ քրեական իրավունքը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի արդարացիության չափանիշ է համարում պատժի և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների համաչափությունն արարքի հանրային վտանգավորության բնույթին և աստիճանին, հանցագործության հանգամանքներին ու հանցավորի անձնավորությանը, իսկ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցում՝ հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի և այլ հանգամանքների ամբողջական գնահատմամբ դատարանի համոզվածությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժը կրելու։ Միևնույն ժամանակ, պայմանավորված մարդասիրության սկզբունքով, անհրաժեշտության դեպքում նախատեսվում է այդ հիմնադրույթներից էական շեղում քրեական ներգործության տնտեսման ուղղությամբ՝ որպես մարդասիրական վերաբերմունք հանցանք կատարած անձի նկատմամբ։ Քրեական իրավունքը, որոշակիացնելով քրեական ներգործության տնտեսման ձևերը, սպառիչ կերպով չի թվարկում այն հանգամանքները, որոնք հիմք կհանդիսանան դատարանի կողմից պատժի արդարացիության հիմքում ընկած համաչափության պահանջից շեղում թույլ տալու համար։ Այլ խոսքով` նախատեսված է այդ հանգամանքների բաց թվարկում` պայմանավորված այն բանով, որ մարդասիրության դրսևորման հիմքերն ոչ թե իրավական, այլ բարոյական կատեգորիաներ են։ Հանցանք կատարած անձը չի կատարում իրավական նշանակություն ունեցող որևէ դրական վարքագիծ, սակայն հանցակազմից դուրս օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող նրա սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկությունները կամ դրանց փոփոխությունը հիմք են սոցիալիզացմանը համընթաց ձևավորվող սոցիալ-բարոյական համակարգի իրացմամբ վերջինիս նկատմամբ մարդասիրություն դրսևորելու համար՝ նպատակ հետապնդելով ապահովելու հասարակությունում նրա անհատականությունը և ինքնադրսևորումը։ Սա ամենևին չի նշանակում որևէ հանդուրժողականություն, ներողամտություն, թողտվություն կամ դատարանի հայեցողություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ։ Դատարանի կողմից մարդասիրության դրսևորումը չի ենթադրում նաև պատժի նպատակներից, տուժողի, հասարակության և պետության շահերից նահանջ, այն պատճառաբանությամբ, որ այդ շեղումը համապատասխանում է հասարակության, սահմանադրական և կոնվենցիոն պահանջին և ավելի մեծ նշանակություն ունի, քան պատժիչ միջոցների կիրառումը։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2019 թվականի դեկտեմբերի 20-ի թիվ ԱՎԴ/0056/01/17 որոշմամբ դիրքորոշում է արտահայտել, որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա` ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Հանցանքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը ճիշտ գնահատելու և հանցավորի նկատմամբ համաչափ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է, ի թիվս այլնի, հատուկ ուշադրություն դարձնել հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակին, հանցանքի կատարման գործիքին և հանցագործության իրադրությանը, պատճառված վնասի բնույթին, արարքի նկատմամբ անձի հոգեբանական վերաբերմունքին, հանցագործության նպատակին և շարժառիթին:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Սեյրան Աղախանյանի վերաբերյալ 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշմամբ նշել է, որ յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը: Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները: Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները:
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Ջ.Շիրվանյանի վերաբերյալ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 որոշմամբ նշել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծն աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը:
Վերաքննիչ դատարանի համար թեև ընդունելի է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ որոշումները վերաբերում են նախկին օրենսգրքերի կարգավորումներին, այնուամենայնիվ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանցում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները կիրառելի են նաև տվյալ դեպքում։
Տվյալ դեպքում դատարանը նշել է, որ մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանի անձը բնութագրող հանգամանք է այն, որ վերջինը նախկինում դատապարտված չի եղել:
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտել է, որ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և կատարածի համար զղջալը։ Դատարանը միաժամանակ արձանագրել է, որ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը որոշելիս դատարանը հաշվի է առել նաև թմրամիջոցի տեսակը և չափը։
Դատարանը նշել է, որ պատժի նպատակների իրականացմանը հնարավոր է հասնել առանց մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու: Դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալի կողմից պատիժը փաստացի կրելը կարող է բացասաբար անդրադառնալ վերջինի կյանքի պայմանների վրա։ Բացի այդ, Աշոտ Բաղդասարյանի կողմից մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում՝ պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է, ինչը վկայում է այն մասին, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև առանց Աշոտ Բաղդասարյանի կողմից ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի կրելու, որպիսի մոտեցումը Վերաքննիչ դատարանի համար նույնպես ընդունելի է:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանի անձը բնութագրող, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների և ծանրացնող հանգամանքների բացակայության համալիր գնահատման ու համադրման արդյունքում դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցում եկել է իրավաչափ եզրահանգման:
Վերաքննիչ դատարանը հատկանշական է համարում այն, որ մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանն ընդունել է մեղքը, որպիսի պայմաններում գործը քննվել է արագացված վարույթի կարգով։ Նման պայմաններում դատարանն իրավաչափորեն Աշոտ Բաղդասարյանի կողմից մեղքն ընդունելը դիտել է որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող այլ հանգամանք։ Այս հարցի կապակցությամբ՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշմամբ նշել է, որ մեղքն ընդունելը կամ չընդունելն անձի սուբյեկտիվ իրավունքն է, որը նախատեսված և երաշխավորված է ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ և 22-րդ հոդվածներով։ Հետևաբար, մեղքը չընդունելը չի կարող պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվել և հակառակը` մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում բարենպաստ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող հանգամանք է և կարող է հանդիսանալ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք։ Վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, զղջացել է դրա համար։ Մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է։
Վերաքննիչ դատարանը հատկանշական է համարում նաև այն, որ մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանը նախկինում դատապարտված չի եղել, որը ևս անձը բնութագրող հանգամանք է: Բացի այդ՝ վերջինին վերագրվող արարքներից մեկը հանդիսանում է ոչ մեծ ծանրության հանցանք։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանի անձը բնութագրող, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայության և ծանրացնող հանգամանքների բացակայության համալիր գնահատման ու համադրման արդյունքում դատարանը եկել է իրավաչափ եզրահանգման, ուստի առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական է և հիմնավոր, և այն բեկանելու հիմքեր առկա չեն:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 371-րդ և 380-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը
ՈՐՈՇԵՑ
ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ․Գևորգյանի բողոքը մերժել՝ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 22-ի ԵԴ1/2182/01/25 թվակիր դատավճիռը թողնելով անփոփոխ։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա․ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ
Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
Դատական գործ N: ԵԴ1/2182/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 23-06-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | ՀՀ Գլխավոր դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 84114725 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» « օրենքի, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով ապօրինի ՀՀ է տեղափոխել զգալի չափերով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց և ապօրինի պահել այն: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Աշոտ |
| Ազգանուն | Բաղդասարյան |
| Հայրանուն | Համլետի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 399 Մաս 1 Կետ /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.7 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.4 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 23-06-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Տաթևիկ |
| Ազգանուն | Մուրադյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 26-06-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/2182/01/25 ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՎԱՐՈՒՅԹ ՍՏԱՆՁՆԵԼՈՒ ԵՎ ՆԱԽՆԱԿԱՆ ԴԱՏԱԼՍՈՒՄՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ «26» հունիսի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Տաթևիկ Մուրադյանս, ստանալով թիվ ԵԴ1/2182/01/25 քրեական գործը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց Ի 2025 թվականի հունիսի 23-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ ԵԴ1/2182/01/25 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի հոդվածի 1-ին մասով: Նույն օրը քրեական գործն էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել և 2025 թվականի հունիսի 24-ին հանձնվել է դատավոր Տաթևիկ Մուրադյանին: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Ստանձնել թիվ ԵԴ1/2182/01/25 քրեական գործի վարույթը և նշանակել դռնբաց նախնական դատալսումներ 2025 թվականի հուլիսի 07-ին՝ ժամը 13:00-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Աջափնյակ-1 նստավայրում (ք. Երևան, Նազարբեկյան թաղամաս 40, դատական նիստերի դահլիճ №4)։ Որոշման օրինակն ուղարկել հանրային մեղադրողին, ինչպես նաև վարույթի մասնակիցներին՝ դրան կցելով հասցեատիրոջ իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթ: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ ՏԱԹԵՎԻԿ ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ԱՇՈՏ |
| Ազգանուն | ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ՄԱՐԳԱՐ |
| Ազգանուն | ՍՈՂՈՄՈՆՅԱՆ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Դատավարության կողմեր | |
| Կազմակերպության անուն | ՀՀ ԳԼԽԱՎՈՐ ԴԱՏԱԽԱԶՈՒԹՅԱՆ ԲՆԱԿՉՈՒԹՅԱՆ ԱՌՈՂՋՈՒԹՅԱՆ ԴԵՄ ՈՒՂՂՎԱԾ ՀԱՆՑԱԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԳՈՐԾԵՐՈՎ ՎԱՐՉՈՒԹՅՈՒՆ |
| Կազմակերպության հասցե | ք. Երևան |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 07-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 13:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 07-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Նիստը չի կայացել պաշտպանի դիմումի հիման վրա: |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 11-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 11-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 11-08-2025 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 11-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:22 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 11-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 22-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 14:55 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 22-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 22-08-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Աշոտ |
| Ազգանուն | Բաղդասարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 22-08-2025 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/2182/01/25 ԴԱՏԱՎՃԻՌ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ «22» օգոստոսի 2025թ. ք.Երևան Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ` Դատարան) նախագահությամբ՝ դատավոր Տաթևիկ Մուրադյանի, քարտուղարությամբ՝ Ագնետա Հակոբյանի, մասնակցությամբ՝ հանրային մեղադրող՝ Ռաֆայել Գևորգյանի, պաշտպան՝ Հաբեթ Մարտիրոսյանի, մեղադրյալ՝ Աշոտ Բաղդասարյանի, դռնբաց դատական նիստում, արագացված կարգով քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի՝ ծնված՝ 22.01.1982թ. Վրաստանում, ազգությամբ հայ, ԱՄՆ և ՀՀ քաղաքացի, չամուսնացած, ԱՄՆ-ում աշխատում է որպես վարորդ, բարձրագույն կրթությամբ, նախկինում չդատված, ԱՄՆ–ում բնակվում է Նյու Յորք, Բրուկլին 2911 Նրայտեն 5փ. 2911 շենք, 2ֆ բնակարանում, ՀՀ-ում բնակվում է՝ ք. Երևան, Վիլնյուսի 73, բնակարան 41 հասցեում, որպես խափանման միջոց է կիրառվել գրավը՝ 3.000.000 (երեք միլիոն) ՀՀ դրամի չափով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով, ՊԱՐԶԵՑ 1. Քրեական գործի դատավարական նախապատմությունը. 2025 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության 3-րդ վարչությունում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 84114725 քրեական վարույթը: 2025 թվականի մայիսի 17-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ. Գևորգյանի որոշմամբ՝ թիվ 84114725 քրեական վարույթով Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում: 2025 թվականի հունիսի 23-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ ԵԴ1/2182/01/25 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Նույն օրը քրեական գործն էլեկտրոնային եղանակով մակագրվել և 2025 թվականի հունիսի 24-ին հանձնվել է դատավոր Տաթևիկ Մուրադյանին: 2025 թվականի հունիսի 26-ին դատավոր Տաթևիկ Մուրադյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/2182/01/25 քրեական գործի վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ 2. Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը. Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանին մեղադրանք է ներկայացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով` այն բանի համար, որ «նա, խախտելով «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի, «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային սահմանով և ՀՀ պետական սահմանով ապօրինի ՀՀ է տեղափոխել զգալի չափերով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոց և ապօրինի պահել այն: Այսպես. ԱՄՆ քաղաքացի Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանը, բնակվելով ԱՄՆ-ում, քննությամբ չպարզված հանգամանքներում իր գործածման համար ձեռք է բերել զգալի չափերով՝ 1,61 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 2 հատ էլեկտրոնային ծխամորճեր, որից հետո նպատակ ունենալով նշված առարկաները մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրանց տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով ԱՄՆ-ից ապօրինի տեղափոխել ՀՀ, մինչև ՀՀ մեկնելը, դրանք տեղադրել է իր ճամպրուկում, ճամպրուկը հանձնել է որպես ուղեբեռ և ԱՄՆ-ից մեկնել է Ֆրանսիա: Այնուհետև, Փարիզ-Երևան «AF1060» համարի չվերթով 2025 թվականի մայիսի 16-ին՝ ժամը 02:03-ին, ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն և անցնելով «Զվարթնոց» օդանավակայանի անցակետով՝ իր անձնական գործածման համար, առանց իրացնելու նպատակի ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով ապօրինի ՀՀ է տեղափոխել զգալի չափերով՝ 1,61 գրամ «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ վերը նշված 2 հատ էլեկտրոնային ծխամորճերը և դրանք ապօրինի պահել իր ուղեբեռում, որոնք հայտնաբերվել և վերցվել են «Զվարթնոց» օդանավակայանի ուղևորների ժամանման սրահի մաքսային հսկողության տարածքում ՀՀ ՊԵԿ ՄԴՊ վարչության աշխատակիցների կողմից իրականացված մաքսային զննման ժամանակ:»: 3. Արագացված վարույթը և լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները. Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանը ներկայացրեց արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդություն՝ հայտնելով, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, ամբողջությամբ համաձայն է ներկայացված մեղադրանքի հետ, միջնորդությունը ներկայացրել է կամավոր, մինչև միջնորդությունը ներկայացնելը խորհրդակցել է իր պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և պնդում է ներկայացված միջնորդությունը: Հանրային մեղադրող Ռաֆայել Գևորգյանը չառարկեց արագացված վարույթ կիրառելու դեմ: Դատարանը, համոզվելով, որ առկա է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.1-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, բավարարեց արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը և որոշում կայացրեց լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու մասին: Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտվել են հետևյալ թույլատրելի ապացույցները. ՀՀ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի օպերատիվ տեղեկատու քարտադարանից ստացված տեղեկանքը, համաձայն որի՝ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանը նախկինում դատապարտված չի եղել, Միասնական էլեկտրոնային տեղեկատվական համակարգում կատարված հարցման պատասխանը, համաձայն որի՝ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի կողմից հանցանքները կատարելուն նախորդող տասներկու ամիսների ընթացքում եկամուտ ստանալու վերաբերյալ տվյալներ առկա չեն։ 4. Դատարանի փաստական վերլուծությունները և հաստատված կամ հերքված փաստական հանգամանքները. Լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները, ինչպես նաև գործով կազմված մեղադրական եզրակացության մեջ պարունակվող տվյալները վերլուծելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում սույն քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները. Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանը նախկինում չդատապարտված անձ է, ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և զղջացել կատարածի համար։ 5. Դատարանի իրավական վերլուծությունները, հետևությունները և որոշումները. Արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանն ապացուցված է համարում մեղադրյալ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանին վերագրվող փաստական հանգամանքները (արարքները), այդ արարքների քրեական հակաիրավականությունը, մեղադրյալի կողմից այդ արարքները կատարելը, մեղադրյալի մեղավորությունը տվյալ արարքները կատարելու մեջ, ինչպես նաև գտնում է, որ մեղադրյալ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի արարքի նկատմամբ պետք է կիրառվեն ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասը և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասը: Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքների հիման վրա Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանք է այն, որ վերջինս, նախկինում չդատապարտված անձ է: Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտնում է, որ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և կատարածի համար զղջալը (Դատարանի նման մոտեցումը համահունչ է Սերոբ Սարգսյանի գործով 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշման 27-րդ կետում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի արտահայտած իրավական դիրքորոշմանը)։ Դատարանը միաժամանակ արձանագրում է, որ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանգամանքներ առկա չեն: Դատարանն արձանագրում է, որ սույն քրեական գործով մեղադրյալ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանին քրեական պատասխանատվությունից, պատժից ազատելու հիմքեր առկա չեն, հետևաբար՝ վերջինը ենթակա է պատժի՝ իր կատարած արարքների համար։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի մասի համաձայն՝ 1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն` 1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: … ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումները: Արարքի բնույթի ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ, համաձայն որի՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ: Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը: (…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»: Վերը մեջբերված իրավական նորմերի և ՀՀ վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո մեղադրյալ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ պատժի տեսակը և չափը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում վերջինիս կողմից կատարված հանցագործությունների բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքը, ինչպես նաև պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները: Վերոգրյալի հաշվառմամբ անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Աշոտ Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, որի միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները։ Իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարք կատարելու համար պատիժ պետք է նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով, հաշվի առնելով, որ Աշոտ Բաղդասարյանը ՀՀ–ում չունի աշխատանք և մշտական կայուն եկամուտ: Դատարանն արձանագրում է նաև, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով` Աշոտ Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժին՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկմանը պետք է լրիվ գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը, և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ պետք է նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով և տուգանք՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Աշոտ Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկմանը պետք է հաշվակցել Աշոտ Բաղդասարյանի՝ 2025 թվականի մայիսի 16-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 17-ը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը և ազատազրկման ձևով պատիժը պետք է թողնել կրելու՝ 2 (երկու) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 29 (քսանինը) օր ժամկետով։ Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցագործությունների բնույթին, դրանց վտանգավորության աստիճանին, դրանք կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից: Դատարանը միաժամանակ գտնում է, որ Աշոտ Բաղդասարյանի նկատմամբ լրացուցիչ պատիժ նշանակելու հիմքերն ու անհրաժեշտությունը բացակայում են։ Անդրադառնալով նշանակված պատիժը կրելու կամ այն պայմանականորեն չկիրառելու նպատակահարմարության հարցին` Դատարանն արձանագրում է հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: 2. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքով պատժից կարող է ազատվել նաև այն անձը, որի նկատմամբ սույն օրենսգրքի 72-րդ հոդվածով նշանակվել է օրենքով նախատեսվածից ավելի մեղմ պատիժ, կամ կիրառվել է համաձայնեցման կամ համագործակցության կամ արագացված վարույթ: 3. Հանցագործությունների համակցության դեպքում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցը որոշվում է համակցությամբ վերջնական պատիժը նշանակելուց հետո: 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները. 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: 5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝ 1) կրթական և մշակութային ծրագրերին մասնակցելը, այդ թվում՝ նոր արհեստ կամ մասնագիտություն ձեռք բերելը, 2) առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելը, 3) բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելը, 4) ոգելից խմիչքներից (ալկոհոլից), թմրամիջոցներից, հոգեմետ (հոգեներգործուն), թունավոր կամ այլ թմրեցնող նյութերից ունեցած կախվածությունից բուժման կուրս անցնելը, 5) հանրօգուտ աշխատանքներում ներգրավվելը, 6) սեռավարակից կամ շրջապատի համար վտանգ ներկայացնող հիվանդությունից բուժման կուրս անցնելը, 7) տուժողի, նրա ընտանիքի անդամի, նրա խնամքի տակ գտնվող անձի կամ դատարանի կողմից նշված այլ անձի հետ որևէ շփում ունենալու արգելքը, 8) որոշակի վայրեր այցելելու արգելքը, 9) հոգեբանական-վերականգնողական կուրս անցնելը: 6. Դատարանը դատապարտյալի վրա դնում է սույն հոդվածի 5-րդ մասով նախատեսված պարտականություններից մեկը կամ մի քանիսը կամ դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի միջնորդությամբ կամ սեփական նախաձեռնությամբ՝ այլ պարտականություններ, որոնք կարող են նպաստել նրա վերասոցիալականացմանը: (…)։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Սեյրան Աղախանյանի գործով 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշման 19-րդ կետում արձանագրել է. «(…) Յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը։ Վճռաբեկ դատարանն ընդգծում է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները։ Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները: (...) անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս և այն փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի նաև այն հանգամանքը, թե նշանակված պատիժն ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ ամբաստանյալի ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա (…)»։ Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2014 թվականի հոկտեմբերի 31-ի ԵԿԴ/0252/01/13 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «… ՀՀ քրեական օրենսգրքի 268-րդ հոդվածի 1-ին մասը պատասխանատվություն է նախատեսում, ի թիվս այլնի, առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոցներ ապօրինի ձեռք բերելու կամ պահելու համար: Նշված նորմի վերլուծության հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ հանցագործության վերաբերյալ գործերով պատժի անհատականացման սկզբունքի տեսանկյունից արարքի հանրային վտանգավորությունը որոշելիս դատարանը, ի թիվս այլնի, պետք է հաշվի առնի. - թմրանյութի տեսակը (վտանգավորության աստիճանը, անձի օրգանիզմի վրա ազդեցության աստիճանը), - դրա չափը («Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութերի զգալի, խոշոր և առանձնապես խոշոր չափերը» սահմանող՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի թիվ 1 հավելվածում նշված կոնկրետ չափի նվազագույն կամ առավելագույն սահմանին մոտ լինելը), -արարքի կատարման նպատակն ու շարժառիթը (օրինակ՝ հիվանդությամբ պայմանավորված ցավերը թեթևացնելու համար կատարելը): Վկայակոչված հանգամանքները՝ այլ հանգամանքների հետ համակցությամբ, ազդում են արարքի հանրային վտանգավորության վրա և պետք է իրենց համապատասխան գնահատականն ստանան յուրաքանչյուր գործով պատիժ նշանակելիս: Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, ով պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում, անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: … Հանցագործության կատարման մեջ մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս դատարանը պարտավոր է գործի նյութերում առկա փաստական տվյալների հիման վրա պատճառաբանել ինչպես պատժի տեսակի և չափի ընտրության, այնպես էլ՝ ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժը կրելու անհրաժեշտության վերաբերյալ իր որոշումը …»: Մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը որոշելիս Դատարանը հաշվի է առնում հետևյալ հանգամանքները՝ 1. Աշոտ Բաղդասարյանի նախկինում դատված չլինելը և մեղքը լիովին ընդունելն ու կատարածի համար զղջալը: 2. թմրամիջոցի տեսակը Հաշիշի յուղ և չափը 1,61 գրամ։ Համադրելով վերոնշվածները, Դատարանը եզրահանգում է, որ վերոգրյալ փաստական հանգամանքների համակցությունը վկայում է, որ պատժի նպատակների իրականացմանը հնարավոր է հասնել առանց մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու: Դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալի կողմից պատիժը փաստացի կրելը կարող է բացասաբար անդրադառնալ վերջինիս կյանքի պայմանների վրա։ Բացի այդ, Աշոտ Բաղդասարյանի կողմից մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում՝ պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է, ինչը վկայում է այն մասին, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև առանց Աշոտ Բաղդասարյանի կողմից ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի կրելու: Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ Աշոտ Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով վերջնական պատիժը՝ 2 (երկու) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 29 (քսանինը) օր ժամկետով, ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ պետք է պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով 2 (երկու) տարի ժամկետով փորձաշրջան, որի ընթացքում Աշոտ Բաղդասարյանը պետք է գտնվի նրա վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո։ Դատարանը գտնում է, որ փորձաշրջանի ընթացքում Աշոտ Բաղդասարյանի նկատմամբ պետք է նշանակել հետևյալ պարտականությունները՝ • առանց իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը, • բնակության վայրը փոխելու դեպքում իր վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։ Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի 11-13-րդ կետերով նշված հարցերին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը սույն քրեական վարույթով բացակայում է։ Անդրադառնալով իրեղեն ապացույցի տնօրինման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 1,51 գրամ քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը պետք է ոչնչացնել: Անդրադառնալով մեղադրյալի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Աշոտ Բաղդասարյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված գրավը՝ 3.000.000 ՀՀ դրամի չափով, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո պետք է վերադարձնել գրավատուին: Դատարանը գտնում է, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 167-րդ հոդվածի 1-ին մաuով նախատեսված վարութային ծախսերը մեղադրյալից ենթակա չեն բռնագանձման՝ համաձայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464.4 հոդվածի 3-րդ մասի։ Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 100-րդ, 347-349-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ, 464.4 և 464.5 հոդվածներով` Դատարանը ՎՃՌԵՑ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցագործությունների կատարման մեջ։ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով։ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ նշանակել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով` Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժին՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկմանը լրիվ գումարել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը, և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով և տուգանք՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկմանը հաշվակցել Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի՝ 2025 թվականի մայիսի 16-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 17-ը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը և ազատազրկման ձևով պատիժը թողնել կրելու՝ 2 (երկու) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 29 (քսանինը) օր ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Փորձաշրջանի ընթացքում Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի վարքի նկատմամբ վերահսկողությունը դնել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության վրա՝ սահմանելով պարտականություն՝ առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության չլքել Հայաստանի Հանրապետության տարածքը և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում հայտնել իր նոր բնակության վայրի հասցեն։ Դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 1,51 գրամ քաշով «Հաշիշի յուղ» տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացնել։ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ 3.000.000 (երեք միլիոն) ՀՀ դրամի չափով գրավը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել գրավատուին։ Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով, 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ ՏԱԹԵՎԻԿ ՄՈՒՐԱԴՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 22-08-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 16-10-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 2 հատոր, 1 հատոր՝ 115 թերթ, 2 հատոր՝ 69 թերթ: |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 15-10-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 16-10-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատոր, 1 հատոր՝ 115 թերթ, 2 հատոր՝ 69 թերթ: |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե- 21548 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 02-03-2026 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 03-03-2026 |
|---|---|
| Այլ նշումներ | Դատավճիռը մտել է օրինական ուժի մեջ 2026 թվականի փետրվարի 24-ին: |
Ստացվել է տեղեկատվություն դատավճիռն ի կատար ածելու վերաբերյալ
| Ամսաթիվ | 20-03-2026 |
|---|---|
| Ստացվել է | Ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժների կատարման ստորաբաժանումից |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 14-05-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 2 հատոր, 1 հատոր՝ 115 թերթ, 2 հատոր՝ 69 թերթ, 3 հատոր՝ 84 թերթ: |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 15-05-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 2 հատոր, 1 հատոր՝ 115 թերթ, 2 հատոր՝ 69 թերթ, 3 հատոր՝ 84 թերթ: |
Դատական գործ N: ԵԴ1/2182/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 15-10-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 13-10-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Ռաֆայել |
| Ազգանուն | Գևորգյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Աշոտ Բաղդասարյան Բողոքն ընդունել վարույթ և այն բավարարել : Փոփոխել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/ 22.08.2025թ. կայացված դատավճիռը պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասով , մեղադրյալ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել ու թողնել կրելու նշանակված՝ 2 տարի 11 ամիս 29 օր ժամկետով ազատազրկում պատիժը : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 20-10-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 19.7 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 20-10-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Վազգեն |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Դատավոր | |
| Անուն | Տաթևիկ |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Նիկողոսյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 21-10-2025 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 05-11-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | կազմի դատավոր Ա․Նիկողոսյանի արձակուրդում գտնվելու պատճառով |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 26-11-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Չի կայացել |
| Չկայացման պատճառը | դատարանի՝ այլ ծանրաբեռնվածության պատճառով |
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 03-12-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 16:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 4 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 03-12-2025 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Աշոտ |
| Ազգանուն | Բաղդասարյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | ԵԴ1/2182/01/25 ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ ՈՐՈՇՈՒՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ` Վերաքննիչ դատարան) Նախագահող դատավոր դատավորներ դատական նիստերի քարտուղար դատախազ պաշտպան մեղադրյալ Վ.Ռշտունի Ա.Նիկողոսյան Տ.Գրիգորյան Ք․Բադալյան Ռ․Գևորգյան Մ․Սողոմոնյան Ա․Բաղդասարյան <<03>> դեկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով մեղադրյալ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի (ծնված՝ 1982 թվականի հունվարի 22-ին Վրաստանի Հանրապետությունում, ազգությամբ՝ հայ, ԱՄՆ և ՀՀ քաղաքացի, չամուսնացած, ԱՄՆ-ում աշխատում է որպես վարորդ, բարձրագույն կրթությամբ, նախկինում՝ չդատապարտված, ՀՀ-ում բնակվում է Երևան քաղաքի Վիլնյուսի 73-ի 41-րդ բնակարանում) Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 22-ի դատավճռի դեմ ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ․Գևորգյանի վերաքննիչ բողոքը, ՊԱՐԶԵՑ Գործի դատավարական նախապատմությունը. 2023 թվականի մայիսի 16-ին Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանը ձերբակալվել է։ 2023 թվականի մայիսի 16-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության 3-րդ վարչության ավագ քննիչ Խ․Մելիքսեթյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախաձեռնվել է թիվ 84114725 քրեական վարույթը: 2023 թվականի մայիսի 17-ին ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ․Գևորգյանի որոշմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով քրեական հետապնդում է հարուցվել հանրորեն վտանգավոր այն արարքը կատարելու համար, որ նա բնակվելով ԱՄՆ-ում, քննությամբ չպարզված հանգամանքներում իր գործածման համար ձեռք է բերել զգալի չափերով՝ 1,61 գրամ <<Հաշիշի յուղ>> տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ 2 հատ էլեկտրոնային ծխամորճեր, որից հետո նպատակ ունենալով նշված առարկաները մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրանց տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով ԱՄՆ-ից ապօրինի տեղափոխել ՀՀ, մինչև ՀՀ մեկնելը, դրանք տեղադրել է իր ճամպրուկում, ճամպրուկը հանձնել է որպես ուղեբեռ և ԱՄՆ-ից մեկնել է Ֆրանսիա: Այնուհետև, Փարիզ-Երևան <<AF1060>> համարի չվերթով 2025 թվականի մայիսի 16-ին` ժամը 02-03-ին, ժամանել է Հայաստանի Հանրապետություն և անցնելով <<Զվարթնոց>> օդանավակայանի անցակետով՝ իր անձնական գործածման համար, առանց իրացնելու նպատակի ԱՄՆ-ից մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու և դրա տեղափոխման համար սահմանված արգելքը խախտելու եղանակով ապօրինի ՀՀ է տեղափոխել զգալի չափերով՝ 1,61 գրամ <<Հաշիշի յուղ>> տեսակի թմրամիջոցի պարունակությամբ վերը նշված 2 հատ էլեկտրոնային ծխամորճերը և դրանք ապօրինի պահել իր ուղեբեռում, որոնք հայտնաբերվել և վերցվել են <<Զվարթնոց>> օդանավակայանի ուղևորների ժամանման սրահի մաքսային հսկողության տարածքում ՀՀ ՊԵԿ ՄԴՊ վարչության աշխատակիցների կողմից իրականացված մաքսային զննման ժամանակ: 2023 թվականի մայիսի 17-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգությունների քննության գլխավոր վարչության 3-րդ վարչության ավագ քննիչ Խ․Մելիքսեթյանի որոշմամբ Աշոտ Բաղդասրայանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է գրավը՝ 3․000․000 ՀՀ դրամի չափով։ 2023 թվականի մայիսի 17-ին Աշոտ Բաղդասարյանն ազատ է արձակվել։ 2025 թվականի հունիսի 23-ին թիվ 84114725 քրեական գործը մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 22-ի դատավճռով Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանը մեղավոր է ճանաչվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով։ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ է նշանակվել տուգանք` նվազագույն աշխատավարձի վեցապատիկի՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 74-րդ հոդվածով սահմանված կարգով` Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված պատժին՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկմանը լրիվ գումարվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նշանակված 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով տուգանքը, և նրա նկատմամբ վերջնական պատիժ է նշանակվել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով և տուգանք՝ 450.000 (չորս հարյուր հիսուն հազար) ՀՀ դրամի չափով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի կիրառմամբ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակված 3 (երեք) տարի ժամկետով ազատազրկմանը հաշվակցվել է Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի՝ 2025 թվականի մայիսի 16-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 17-ը փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը և ազատազրկման ձևով պատիժը թողնվել է կրելու՝ 2 (երկու) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 29 (քսանինը) օր ժամկետով։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառմամբ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը պայմանականորեն չի կիրառվել՝ սահմանել է փորձաշրջան 2 (երկու) տարի ժամկետով։ Փորձաշրջանի ընթացքում սահմանվել է առանց դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքելու և բնակության վայրը փոխելու դեպքում դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետում իր նոր բնակության վայրի հասցեն հայտնելու պարտականություններ։ Որոշվել է նաև դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո գործով իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 1,51 գրամ քաշով <<Հաշիշի յուղ>> տեսակի թմրամիջոցը ոչնչացնել, Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցը՝ 3.000.000 (երեք միլիոն) ՀՀ դրամի չափով գրավը, դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերադարձնել գրավատուին։ 2025 թվականի հոկտեմբերի 13-ին վերը նշված դատավճռի դեմ վերաքննիչ բողոք է ներկայացրել ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ․Գևորգյանը (Վերաքննիչ դատարանում այն մուտքագրվել է 2025 թվականի հոկտեմբերի 15-ին), որով խնդրել է բեկանել դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 22-ի դատավճիռը և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել՝ թողնելով կրելու նշանակված 2 տարի 11 ամիս 29 օրը ժամկետով ազատազրկումը։ Թիվ ԵԴ1/2182/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի հոկտեմբերի 20-ին (Նախագահող դատավորի աշխատակազմին հանձնվել է 2025 թվականի հոկտեմբերի 21-ին): Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը. ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ․Գևորգյանը վերաքննիչ բողոքում նշել է, որ որպես մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանի անձը դրական բնութագրող տվյալ դատարանը հաշվի է առել, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, մինչդեռ նշված հանգամանքն օբյեկտիվորեն չի կարող համարվել նրա կամ նրա կատարած արարքների հանրային վտանգավորությունը նվազեցնող հանգամանք՝ հաշվի առնելով այն, որ դատվածություն չունենալը բնութագրական է անձանց լայն շրջանակի և, ինքնին, պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար չի կարող հիմք հանդիսանալ: Ինչ վերաբերում է մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանի կողմից ներկայացված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելուն և կատարած հանցանքի համար զղջալուն, ապա դրանց ազդեցությունը նշանակվող պատժի տեսակի և չափի վրա մեխանիկական չէ և կախված է դրա մեղմացնող նշանակությունից, որոշվում է այդ հանգամանքների էության, արժեքի և կատարված արարքի հետ դրանց հարաբերակցության գնահատմամբ։ Ինչքանով է կոնկրետ հանգամանքն ազդում կատարված արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի վրա, կախված է ոչ միայն այդ հանգամանքից, այլև արարքից, դրանց փոխադարձ կապից ու հարաբերակցությունից, իսկ տվյալ դեպքում դրանք չեն կարող հիմք հանդիսանալ մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար՝ հաշվի առնելով մեղադրյալին մեղսագրվող արարքների հանրային վտանգավորության բարձր աստիճանը: Ըստ բնույթի և հանրության համար վտանգավորության աստիճանի՝ մեղադրյալին մեղսագրված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 399-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանրորեն վտանգավոր արարքը դասվում է ծանր հանցագործությունների, իսկ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքը՝ ոչ մեծ ծանրության հանցագործությունների շարքին, որոնք սուբյեկտիվ կողմից դրսևորվում են ուղղակի դիտավորությամբ: Տվյալ դեպքում մեղադրյալին վերագրվող արարքների հանրային վտանգավորության աստիճանը գնահատելու կապակցությամբ անհրաժեշտ է նշել այն կարևոր հանգամանքը, որ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառության հետ կապված հանցագործությունների վտանգավորությունը պայմանավորված է ոչ միայն նրանով, որ դրանք վնաս են հասցնում առանձին անձանց առողջությանը, այլև նրանով, որ այդ հանցավոր արարքները ոտնձգում են ամբողջ հասարակության առողջության դեմ: Թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությունը հասարակական չարիք է, որի դեմ պայքարը ոչ միայն ներպետական, այլև միջազգային խնդիր է: Հիշյալ հանցագործությունների վտանգավորությունը պայմանավորված է ոչ միայն այն հանգամանքով, որ ներկա պայմաններում թմրամիջոցների տարածվածությունը հետզհետե ձեռք է բերում մեծ ծավալներ և ընդգրկում անձանց նոր շրջանակներ, այլև նրանով, որ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությունը սպառնում է պետության անվտանգությանն ու կայունությանը, աղետալի վնասներ է հասցնում երկրի տնտեսությանը, ազգի գենոֆոնդին: Նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը ոչ միայն չի կարող արդյունավետ միջոց համարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված պատժի նպատակներին հասնելու համար, այլև՝ բացահայտ վտանգ է պարունակում հակառակի դրսևորման առումով: Դատարանի կողմից բավարար ուշադրության չի արժանացել նաև այն հանգամանքը, որ տվյալ դեպքում թմրամիջոցի ապօրինի շրջանառությունն իրականացվել է մաքսանենգությամբ, որն իրենից ենթադրում է առավել բարձր ռիսկայնությամբ օժտված հանցագործություն, քանի որ այն անմիջապես ուղղված է պետության ներքին և արտաքին անվտանգության դեմ։ Ցանկացած հանցագործության դեպքում անձը շրջանցում է պետության կողմից սահմանած համապարտադիր կանոնները, սակայն մաքսանենգության կատարմամբ անձն առավելապես է ոտնձգում այդ օբյեկտին: Մեղադրյալը, գործելով ուղղակի դիտավորությամբ, ԱՄՆ-ից Եվրասիական տնտեսական միության մաքսային և ՀՀ պետական սահմանով՝ դեպի Հայաստանի Հանրապետության տարածք, մաքսանենգությամբ՝ մաքսային հսկողությունից թաքցնելու եղանակով, ապօրինի տեղափոխել է թմրամիջոց, մեղադրյալին մեղսագրվում է զգալի չափերով՝ 1,61 գրամ <<Հաշիշի յուղ>> տեսակի թմրամիջոցի մաքսանենգություն, որն ավելի մոտ է թմրամիջոցի տվյալ տեսակի զգալի չափի վերին սահմանին: Ելնելով վերոգրյալից՝ բողոքաբերը խնդրել է բեկանել դատարանի դատավճիռը և Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը վերացնել ու թողնել կրելու նշանակված՝ 2 (երկու) տարի 11 (տասնմեկ) ամիս 29 (քսանինը) օր ժամկետով ազատազրկում պատիժը: Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները. Դատական նիստի ընթացքում դատախազ Ռ․Գևորգյանը պնդեց վերաքննիչ բողոքը և խնդրեց բավարարել այն։ Պաշտպան Մ․Սողոմոնյանն առարկեց ներկայացված բողոքի դեմ՝ խնդրելով այն մերժել։ Մեղադրյալ Ա․Բաղդասարյանը միացավ պաշտպանի դիրքորոշմանը։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` վերաքննությունն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: Վերաքննիչ դատարանը, ուսումնասիրելով ներկայացված բողոքը և քրեական գործը, գտնում է, որ վերաքննիչ բողոքը ենթակա է մերժման հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2010 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ ՍԴ/0293/01/09 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել, որ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձը բնութագրող տվյալները և, քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով, հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որն անհրաժեշտ է և բավարար է այդ անձին ուղղելու և նրա կողմից նոր հանցանքի կատարումը կանխելու համար: Պատժի տեսակի և չափի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է հաշվի առնի կատարված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, հանցավորի անձը բնութագրող տվյալները, այդ թվում՝ նրա պատասխանատվությունը մեղմացնող և (կամ) ծանրացնող հանգամանքները: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2018 թվականի մարտի 20-ի թիվ ԵՇԴ/0001/01/16 որոշմամբ նշել է, որ քրեական իրավունքը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ նշանակվող պատժի արդարացիության չափանիշ է համարում պատժի և քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների համաչափությունն արարքի հանրային վտանգավորության բնույթին և աստիճանին, հանցագործության հանգամանքներին ու հանցավորի անձնավորությանը, իսկ նշանակված պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցում՝ հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի ու բնույթի և այլ հանգամանքների ամբողջական գնահատմամբ դատարանի համոզվածությունն այն մասին, որ ամբաստանյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժը կրելու։ Միևնույն ժամանակ, պայմանավորված մարդասիրության սկզբունքով, անհրաժեշտության դեպքում նախատեսվում է այդ հիմնադրույթներից էական շեղում քրեական ներգործության տնտեսման ուղղությամբ՝ որպես մարդասիրական վերաբերմունք հանցանք կատարած անձի նկատմամբ։ Քրեական իրավունքը, որոշակիացնելով քրեական ներգործության տնտեսման ձևերը, սպառիչ կերպով չի թվարկում այն հանգամանքները, որոնք հիմք կհանդիսանան դատարանի կողմից պատժի արդարացիության հիմքում ընկած համաչափության պահանջից շեղում թույլ տալու համար։ Այլ խոսքով` նախատեսված է այդ հանգամանքների բաց թվարկում` պայմանավորված այն բանով, որ մարդասիրության դրսևորման հիմքերն ոչ թե իրավական, այլ բարոյական կատեգորիաներ են։ Հանցանք կատարած անձը չի կատարում իրավական նշանակություն ունեցող որևէ դրական վարքագիծ, սակայն հանցակազմից դուրս օբյեկտիվորեն գոյություն ունեցող նրա սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկությունները կամ դրանց փոփոխությունը հիմք են սոցիալիզացմանը համընթաց ձևավորվող սոցիալ-բարոյական համակարգի իրացմամբ վերջինիս նկատմամբ մարդասիրություն դրսևորելու համար՝ նպատակ հետապնդելով ապահովելու հասարակությունում նրա անհատականությունը և ինքնադրսևորումը։ Սա ամենևին չի նշանակում որևէ հանդուրժողականություն, ներողամտություն, թողտվություն կամ դատարանի հայեցողություն հանցանք կատարած անձի նկատմամբ։ Դատարանի կողմից մարդասիրության դրսևորումը չի ենթադրում նաև պատժի նպատակներից, տուժողի, հասարակության և պետության շահերից նահանջ, այն պատճառաբանությամբ, որ այդ շեղումը համապատասխանում է հասարակության, սահմանադրական և կոնվենցիոն պահանջին և ավելի մեծ նշանակություն ունի, քան պատժիչ միջոցների կիրառումը։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը 2019 թվականի դեկտեմբերի 20-ի թիվ ԱՎԴ/0056/01/17 որոշմամբ դիրքորոշում է արտահայտել, որ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ։ Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են։ Հետևաբար, կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա` ելնելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից: Հանցանքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը ճիշտ գնահատելու և հանցավորի նկատմամբ համաչափ պատիժ նշանակելու համար անհրաժեշտ է, ի թիվս այլնի, հատուկ ուշադրություն դարձնել հանցավոր վարքագծի դրսևորման եղանակին, հանցանքի կատարման գործիքին և հանցագործության իրադրությանը, պատճառված վնասի բնույթին, արարքի նկատմամբ անձի հոգեբանական վերաբերմունքին, հանցագործության նպատակին և շարժառիթին: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Սեյրան Աղախանյանի վերաբերյալ 2013 թվականի սեպտեմբերի 13-ի թիվ ԱՎԴ/0082/01/12 որոշմամբ նշել է, որ յուրաքանչյուր գործով նշանակված պատժի կրման նպատակահարմարության հարցը լուծելիս դատարանը, ի թիվս այլ հանգամանքների (կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափ, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճան, հանցագործության կատարման եղանակ և այլն), պետք է բազմակողմանի վերլուծության ու գնահատման ենթարկի հանցավորի անձը: Պատասխանատվության և պատժի անհատականացման և հետևաբար նաև նշանակված պատժի կրման հարցի լուծման համար էական նշանակություն ունեն հանցավորի անձի ոչ միայն ֆիզիկական ու հոգեկան, այլև սոցիալական առանձնահատկությունների վերաբերյալ փաստական տվյալները: Հետևաբար, հանցավորի պատասխանատվությունն ու պատիժն անհատականացնելիս և նշանակված պատիժը փաստացի կրելու նպատակահարմարության հարցը քննարկելիս դատարանը պետք է ուսումնասիրի հանցավորի ընտանեկան դրության, նրա խնամքին այլ անձանց առկայության, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղի ու դիրքի, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագրի և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները: ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Ջ.Շիրվանյանի վերաբերյալ 2015 թվականի դեկտեմբերի 18-ի թիվ ԵԱՔԴ/0091/01/14 որոշմամբ նշել է, որ պատասխանատվության և պատժի անհատականացման հիմք են ոչ միայն կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթն ու աստիճանը, այլև հանցավորի անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական, քրեաբանական և քրեաիրավական, ֆիզիկական հատկությունների համակցությունը (ընտանեկան դրությունը, վարքագիծն աշխատանքում և կենցաղում, աշխատունակությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, սեռը, դատվածությունը և այլն): Հանցավորի ընտանեկան դրությունը, վերջինիս ընտանիքի կյանքի պայմանների վրա նշանակված պատժի ազդեցությունը, նրա խնամքին այլ անձանց առկայությունը, սոցիալական միջավայրում նրա զբաղեցրած տեղն ու դիրքը, սոցիալական միջավայրում նրա ունեցած բնութագիրը և մի շարք այլ հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալները գնահատման ենթարկելու անհրաժեշտությունը: Վերաքննիչ դատարանի համար թեև ընդունելի է, որ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոնշյալ որոշումները վերաբերում են նախկին օրենսգրքերի կարգավորումներին, այնուամենայնիվ Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ դրանցում արտահայտված իրավական դիրքորոշումները կիրառելի են նաև տվյալ դեպքում։ Տվյալ դեպքում դատարանը նշել է, որ մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանի անձը բնութագրող հանգամանք է այն, որ վերջինը նախկինում դատապարտված չի եղել: Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, գտել է, որ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք պետք է դիտել ներկայացված մեղադրանքում իրեն լիովին մեղավոր ճանաչելը և կատարածի համար զղջալը։ Դատարանը միաժամանակ արձանագրել է, որ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն: Մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանի կողմից իր նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու հարցը որոշելիս դատարանը հաշվի է առել նաև թմրամիջոցի տեսակը և չափը։ Դատարանը նշել է, որ պատժի նպատակների իրականացմանը հնարավոր է հասնել առանց մեղադրյալի նկատմամբ նշանակված ազատազրկման ձևով պատիժը կրելու: Դատարանի գնահատմամբ մեղադրյալի կողմից պատիժը փաստացի կրելը կարող է բացասաբար անդրադառնալ վերջինի կյանքի պայմանների վրա։ Բացի այդ, Աշոտ Բաղդասարյանի կողմից մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում՝ պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է, ինչը վկայում է այն մասին, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել նաև առանց Աշոտ Բաղդասարյանի կողմից ազատազրկման ձևով պատիժը փաստացի կրելու, որպիսի մոտեցումը Վերաքննիչ դատարանի համար նույնպես ընդունելի է: Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանի անձը բնութագրող, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների և ծանրացնող հանգամանքների բացակայության համալիր գնահատման ու համադրման արդյունքում դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցում եկել է իրավաչափ եզրահանգման: Վերաքննիչ դատարանը հատկանշական է համարում այն, որ մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանն ընդունել է մեղքը, որպիսի պայմաններում գործը քննվել է արագացված վարույթի կարգով։ Նման պայմաններում դատարանն իրավաչափորեն Աշոտ Բաղդասարյանի կողմից մեղքն ընդունելը դիտել է որպես քրեական պատասխանատվությունը կամ պատիժը մեղմացնող այլ հանգամանք։ Այս հարցի կապակցությամբ՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Սերոբ Սարգսյանի վերաբերյալ 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշմամբ նշել է, որ մեղքն ընդունելը կամ չընդունելն անձի սուբյեկտիվ իրավունքն է, որը նախատեսված և երաշխավորված է ՀՀ Սահմանադրության 21-րդ և 22-րդ հոդվածներով։ Հետևաբար, մեղքը չընդունելը չի կարող պատիժ նշանակելիս հաշվի առնվել և հակառակը` մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը ՀՀ քրեական օրենսգրքի շրջանակներում բարենպաստ քրեաիրավական նշանակություն ունեցող հանգամանք է և կարող է հանդիսանալ պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք։ Վճռաբեկ դատարանը նշել է, որ մեղքն ընդունելը և կատարածի համար անկեղծորեն զղջալը, որպես մեղավոր անձի հետհանցավոր դրական վարքագիծ, վկայում է այն մասին, որ նա լրիվ գիտակցել է իր արարքի հանրային վտանգավորությունը, զղջացել է դրա համար։ Մեղքն ընդունելու պարագայում քրեական պատժի նպատակների իրացումը, այդ թվում` պատժի ենթարկված անձին ուղղելու հավանականությունը, զգալիորեն բարձրանում է։ Վերաքննիչ դատարանը հատկանշական է համարում նաև այն, որ մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանը նախկինում դատապարտված չի եղել, որը ևս անձը բնութագրող հանգամանք է: Բացի այդ՝ վերջինին վերագրվող արարքներից մեկը հանդիսանում է ոչ մեծ ծանրության հանցանք։ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Աշոտ Բաղդասարյանի անձը բնութագրող, քրեական պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքների առկայության և ծանրացնող հանգամանքների բացակայության համալիր գնահատման ու համադրման արդյունքում դատարանը եկել է իրավաչափ եզրահանգման, ուստի առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռն օրինական է և հիմնավոր, և այն բեկանելու հիմքեր առկա չեն: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 31-րդ, 371-րդ և 380-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը ՈՐՈՇԵՑ ՀՀ գլխավոր դատախազության բնակչության առողջության դեմ ուղղված հանցագործությունների գործերով վարչության ավագ դատախազ Ռ․Գևորգյանի բողոքը մերժել՝ Աշոտ Համլետի Բաղդասարյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի օգոստոսի 22-ի ԵԴ1/2182/01/25 թվակիր դատավճիռը թողնելով անփոփոխ։ Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ Ա․ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 03-12-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 27-02-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 115, 69, 59 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 27-02-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 115, 69, 59 |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 16653/26 |