ԵԴ1/2181/01/25


Ո Ր Ո Շ Ո Ւ Մ
ՔՐԵԱԿԱՆ ՎԱՐՈՒՅԹ ՍԿՍԵԼԸ ՄԵՐԺԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

«30» հունիսի 2025թ. քաղ.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Դատարան)՝ նախագահությամբ դատավոր Հ․Ավագյանի, ուսումնասիրելով Մանվել Բալաբեկի Խաչատրյանի կողմից ներկայացված թիվ ԵԴ1/2181/01/25 քրեական հայցը,

ՊԱՐԶԵՑ

2025 թվականի հունիսի 23-ին Դատարանում ստացվել է Մանվել Բալաբեկի Խաչատրյանի կողմից ներկայացված քրեական հայցը, որը մակագրվել և 2025 թվականի հունիսի 24-ին հանձնվել է դատավոր Հ․Ավագյանին:
Ուսումնասիրելով նշված քրեական հայցը և կից ներկայացված նյութերը՝ Դատարանը գտնում է, որ դրա հիման վրա քրեական վարույթ սկսելը պետք է մերժել՝ հետևյալ պատճառաբանություններով․
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 451-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Մասնավոր մեղադրանքով վարույթը կարող է նախաձեռնվել այն դեպքում, երբ այն անձը, որը բավարար հիմքեր ունի ենթադրելու, որ Հայաստանի Հանրապետության քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեuված արարքներով իրեն պատճառվել է վնաս, քրեական հայց է ներկայացնում դատարան:
2. Քրեական հայցը կարող է ներկայացնել միայն սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված անձը կամ նրա օրինական ներկայացուցիչը:
3. Քրեական հայցը պետք է բովանդակի՝
1) սույն հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված անձի անունը, ազգանունը և բնակության կամ հաշվառման վայրը.
2) այն անձի անունը, ազգանունը և բնակության կամ հաշվառման վայրը, որի դեմ ներկայացվել է քրեական հայցը.
3) մեղադրանքի բովանդակությունը, այդ թվում՝ քրեական օրենսգրքի համապատասխան հոդվածը կամ հոդվածի մասը.
4) այն անձանց անունները, ազգանուններն ու բնակության կամ հաշվառման վայրերը, որոնք պետք է կանչվեն դատական նիստին.
5) մեղադրանքը հիմնավորող նյութերը:
4. Սույն հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված անձը քրեական հայցը ներկայացնում է ենթադրյալ հանցանքի կատարման վայրի առաջին ատյանի դատարան:
(․․․)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Քրեական հայցն ստանալուց հետո դատավորը ստուգում է՝ արդյոք պահպանվել են սույն օրենսգրքի 451-րդ հոդվածի 3-րդ մասով սահմանված` քրեական հայցին ներկայացվող պահանջները, արդյոք քրեական հայցում նկարագրված փաստական հանգամանքների կապակցությամբ քրեական հետապնդումը կարող է իրականացվել մասնավոր կարգով, և հնգօրյա ժամկետում կայացնում է հետևյալ որոշումներից մեկը․
1) քրեական վարույթ սկսելու մասին.
2) քրեական հայցը վերադարձնելու մասին.
3) քրեական հայցը և կից նյութերն ըստ ընդդատության ուղարկելու մասին.
4) քրեական վարույթ սկսելը մերժելու մասին:
2. Քրեական հայցը, համապատասխան թերությունները մատնանշելով, առնվազն հինգ օր ժամկետով վերադարձվում է, եթե դրանում առկա են շտկելի թերություններ:
3. Քրեական հայցը և կից նյութերն ուղարկվում են ըստ ընդդատության, եթե պարզվում է, որ ենթադրյալ հանցանքի կատարման վայրը դուրս է տվյալ դատարանի դատական տարածքից:
4. Քրեական վարույթ սկսելը մերժվում է, եթե`
1) ենթադրյալ հանցանք կատարած անձը հայտնի չէ.
2) քրեական հայցում նկարագրված փաստական հանգամանքներն ակնհայտորեն հանցավոր չեն.
3) քրեական հայցում նկարագրված փաստական հանգամանքների կապակցությամբ քրեական հետապնդումը կարող է իրականացվել միայն հանրային կարգով.
4) դատարանի սահմանած ժամկետում քրեական հայցի թերությունները չեն վերացվել, կամ այն վերստին չի ներկայացվել»։
Ներկայացված քրեական հայցի ուսումնասիրությամբ Դատարանն արձանագրում է, որ հաղորդում ներկայացրած անձը նշել է, որ Արարատի մարզի Այնթափ գյուղի 4-րդ շարքի 12/1 տան բնակիչ Նարեկ Սամվելի Հովսեփյանը մեղադրվում է պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված այն արարքի համար, որ նա օրինական հիմքերով՝ 2025 թվականի ապրիլի 1-ին կնքված բնակելի տարածքի վարձակալության պայմանագրի հիման վրա, իրավաբանորեն ազատ կամքով 200․000 ՀՀ դրամ վարձակալությամբ ստանալով իրեն պատկանող՝ Երևան քաղաքի Օրբելի փողոցի 16-րդ շենքի 12-րդ բնակարանում բնակվելու իրավունքը, մինչև 2025 թվականի ապրիլի 28-ը կնոջ և երեխայի հետ բնակվել է այդ տանը, այնուհետև առանց վարձավճարը և տվյալ ամսվա կոմունալ ծախսերը վճարելու հեռացել է, իր հետ տանելով տանը գտնվող հեռուստացույցը և նվագարկիչը՝ պատճառելով 352․000 ՀՀ դրամի վնաս։
Այսինքն՝ Նարեկ Հովսեփյանին մեղսագրվում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 15-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի 1-ին մասով արարք։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Հանցավորին վստահված, այսինքն՝ նրա տնօրինմանը, տիրապետմանը կամ օգտագործմանը փաստացի կամ իրավաբանորեն ազատ կամքով հանձնված գույքի հափշտակությունը, եթե այդ գույքը հափշտակելու դիտավորությունը ծագել է օրինական հիմքերով այն ստանալուց հետո՝
պատժվում է (․․․)»:
Անդրադառնալով քննարկվող հանցակազմի հատկանիշներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ հափշտակության տվյալ տեսակի առարկա կարող է հանդիսանալ բացառապես հանցավորին վստահված, այսինքն՝ նրա տնօրինմանը, տիրապետմանը կամ օգտագործմանը փաստացի կամ իրավաբանորեն ազատ կամքով հանձնված գույքը։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը դրսևորվում է նշված գույքի հափշտակությամբ, եթե այդ գույքը հափշտակելու դիտավորությունը ծագել է օրինական հիմքերով այն ստանալուց հետո։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Լիա Ավետիսյանի գործով 2011 թվականի փետրվարի 24-ի թիվ ԵԿԴ/0176/01/09 որոշմամբ նախադեպային իրավական դիրքորոշումներ է արտահայտել այն մասին, որ «(․․․) եթե քաղաքացիաիրավական հարաբերության հենքը վերաբերում է կարգավորիչ գործառույթ իրականացնող իրավունքի ճյուղին, ապա քրեական իրավունքը և դատավարությունը, մարմնավորելով իրավունքի պահպանիչ գործառույթը, իրենց բնույթով ածանցյալ են իրավունքի տվյալ ճյուղերից, մասնավորապես քաղաքացիական իրավունքից և դատավարությունից: Այլ կերպ` ներգործության քրեաիրավական և քրեադատավարական միջոցները չպետք է այնպիսին լինեն, որ խաթարեն քաղաքացիաիրավական ու քաղաքացիադատավարական հարաբերությունների ներքին տրամաբանությունը, անորոշություն ու անկանխատեսելիություն ստեղծեն քաղաքացիաիրավական շրջանառության մեջ:
Այս առումով անթույլատրելի է գործող քաղաքացիական օրենսդրության պահանջների անտեսմամբ բնականոն գույքային շրջանառությունը խաթարող գործարքներ կնքելու պրակտիկան: Այդ փաստերը կարող են խեղաթյուրել քաղաքացիաիրավական հարաբերությունները, սպառնալ իրավական անվտանգությանը, պայմաններ ստեղծել, որ անձինք խուսափեն հարկային պարտավորությունների կատարումից, ինչպես նաև այլ եղանակներով վնասել իրավաչափ հանրային շահերը:
Նման դեպքերում պետությունը պարտավոր չէ գործող քաղաքացիական օրենսդրության պահանջների անտեսմամբ գործարքներ կնքած քաղաքացիների գույքային և այլ իրավունքների վերականգնումը դիտել հանրային շահի տիրույթում և հանրային միջոցներ ծախսելով՝ իրականացնել նշված մասնավոր շահերի քրեաիրավական պաշտպանություն:
Այդ մասնավոր շահերի պաշտպանությունը, որպես ընդհանուր կանոն, պետք է կատարվի մասնավոր իրավունքի տիրույթում` քաղաքացիաիրավական և քաղաքացիադատավարական միջոցներով (․․․)»։
Անդրադառնալով սույն վարույթի փաստական հանգամանքներին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մի կողմից Մանվել Խաչատրյանի և մյուս կողմից Նարեկ Հովսեփյանի միջև կնքվել է քաղաքացիաիրավական գործարք։ Մասնավորապես, 2025 թվականի ապրիլի 1-ին կնքված բնակելի տարածության վարձակալության պայմանագրի համաձայն՝ վարձակալը (Նարեկ Հովսեփյանը), ի թիվս այլնի, պարտավորվել է ժամանակին վճարել բնակելի տարածության համար վարձավճարը, ինչպես նաև՝ վարձակալության ամբողջ ժամանակահատվածում մատուցած կոմունալ ծառայությունների վճարումները։
Միաժամանակ, ներկայացված քրեական հայցով դիմող Մանվել Խաչատրյանը փաստել է, որ Նարեկ Հովսեփյանի կողմից սահմանված ժամկետում չեն կատարվել պայմանագրային պարտավորությունները, այն է՝ չի վճարել վարձակալության վճարը՝ 200․000 ՀՀ դրամ, ինչպես նաև՝ էլ․ էներգիայի գումարը՝ 9․581 ՀՀ դրամ և գազի գումարը՝ 12․071 ՀՀ դրամ։
Վերոգրյալ փաստական տվյալները գնահատելով կատարված իրավական վերլուծության լույսի ներքո՝ Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում առկա է առերևույթ քաղաքացիաիրավական պարտավորությունների չկատարման կամ ոչ պատշաճ կատարման դեպք, որը չի կարող նույնականացվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 256-րդ հոդվածով նախատեսված հանցակազմի հետ։
Նշված գույքային պարտավորությունների չկատարումը չի կարող համարվել քննարկվող հանցակազմի առարկա, այն է՝ հանցավորին վստահված, այսինքն՝ նրա տնօրինմանը, տիրապետմանը կամ օգտագործմանը փաստացի կամ իրավաբանորեն ազատ կամքով հանձնված գույք։
Նման դեպքերում Դատարանը կրկնում է, որ պետությունը պարտավոր չէ գործող քաղաքացիական օրենսդրության պահանջների խախտման արդյունքում քաղաքացիների գույքային և այլ իրավունքների վերականգնումը դիտել հանրային շահի տիրույթում և հանրային միջոցներ ծախսելով՝ իրականացնել նշված մասնավոր շահերի քրեաիրավական պաշտպանություն: Սույն դեպքում, Մանվել Խաչատրյանի մասնավոր շահերի պաշտպանությունը պետք է կատարվի մասնավոր իրավունքի տիրույթում` քաղաքացիաիրավական և քաղաքացիադատավարական միջոցներով։
Ինչ վերաբերում է հայցում ներկայացված՝ Նարեկ Հովսեփյանի կողմից հեռուստացույցը և նվագարկիչն իր հետ տանելու հանգամանքին, ապա հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ քրեական հայցն այդ մասով տարանջատված չէ վերը նկարագրված գույքային պարտավորությունների չկատարման դեպքից, ապա Դատարանը գտնում է, որ զրկված է այդ մասով քրեական վարույթ սկսելու հնարավորությունից։ Բացի այդ, ներկայացված հայցում և դրան կից նյութերում այդ մասով առկա չէ որևէ ապացույց։
Այսպիսով՝ Դատարանը գտնում է, որ ներկայացված քրեական հայցում նկարագրված փաստական հանգամանքներն ակնհայտորեն հանցավոր չեն, հետևաբար ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 452-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետի հիմքով՝ Մանվել Բալաբեկի Խաչատրյանի կողմից ներկայացված հայցի հիման վրա քրեական վարույթ սկսելը ենթակա է մերժման։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 451-452-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

ՈՐՈՇԵՑ

Մանվել Բալաբեկի Խաչատրյանի կողմից ներկայացված թիվ ԵԴ1/2181/01/25 հայցի հիման վրա քրեական վարույթ սկսելը մերժել։
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո տասնօրյա ժամկետում։


ԴԱՏԱՎՈՐ Հ.ԱՎԱԳՅԱՆ