ԵԴ1/2170/01/25






ԴԱՏԱՎՃԻՌ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈւԹՅԱՆ ԱՆՈւՆԻՑ

«12» սեպտեմբերի 2025թ. ք.Երևան

Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան)


նախագահությամբ՝ դատավոր Ռ.ՍՄԲԱՏՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ՝ Հ.ԱՂՈՅԱՆԻ
մասնակցությամբ՝
հանրային մեղադրող Բ.ՂԱԶԻՆՅԱՆԻ
մեղադրյալ
Լ.ԳԵՎՈՐԳՅԱՆԻ


դռնբաց դատական նիստում, քննելով քրեական վարույթն ըստ մեղադրանքի՝ Լևոն Տիգրանի Գևորգյանի /ծնված՝ 1991 թվականի օգոստոսի 19-ին Հայաստանի Հանրապետությունում, ազգությամբ հայ, ՀՀ քաղաքացի, չամուսնացած, չի աշխատում, դատվածություն չունեցող, հաշվառված և բնակվող՝ քաղաք Երևան, Ահարոնյան փողոց, 5 շենք, բն․ 22 հասցեում/՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով,

ՊԱՐԶԵՑ

Գործի դատավարական նախապատմությունը.
2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին ժամը 00:35-ին ապօրինի կերպով թմրամիջոց ձեռք բերելու և պահելու հիմնավոր կասկածի առկայության հիմքով ձերբակալվել է Լևոն Տիգրանի Գևորգյանը։
Նույն օրը ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնի քննիչ Լ.Բաբայանը որոշում է կայացրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 1-ին մասով և 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով թիվ 10849324 քրեական վարույթը նախաձեռնելու մասին:
2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին ձերբակալված Լևոն Գևորգյանը ազատ է արձակվել՝ անազատության մեջ պահելու անհրաժեշտությունը վերանալու հիմքով։
2025 թվականի հունիսի 02-ին որոշում է կայացվել 0.12 գրամ «մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը իրեղեն ապացույց ճանաչելու մասին:
2025 թվականի հունիսի 11-ին ՀՀ դատախազության Երևան քաղաքի Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազության դատախազ Բ.Ղազինյանն որոշում է կայացրել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով Լևոն Տիգրանի Գևորգյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդում հարուցելու մասին:
2025 թվականի հունիսի 11-ին որոշում է կայացվել մեղադրյալ Լևոն Տիգրանի Գևորգյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառել բացակայելու արգելքը։
2025 թվականի հունիսի 12-ին՝ քննիչ Լ.Բաբայանը որոշում է կայացրել թիվ 10849324 քրեական վարույթից մաս անջատելու մասին: Անջատված մասին շնորհվել է թիվ 10171925 համարը:
2025 թվականի հունիսի 19-ին կազմվել է մեղադրական եզրակացությունը:
2025 թվականի հունիսի 20-ին դատախազ Ռ.Արսենյանը որոշում է կայացրել մեղադրական եզրակացությունը հաստատելու մասին:
2025 թվականի հունիսի 20-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է մուտք եղել քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Լևոն Տիգրանի Գևորգյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/2170/01/25 համարը։
Նույն օրը քրեական գործը մակագրվել և 23.06.2025 թվականին հանձնվել է դատավոր Ռ․Սմբատյանին։
2025 թվականի հունիսի 24-ին որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
Մեղադրանքի փաստական նկարագրությունը.
Լևոնի Տիգրանի Գևորգյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ 1-ին մասով, քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված այն արարքի կատարման համար, որ նա խախտելով «Թմրամիջոցների /հոգեներգործուն/ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն/ նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ չունենալով թմրամիջոցներ հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութեր պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու, առաքելու կամ դրանք իրացնելու թույլտվություն, առանց իրացնելու նպատակի քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում, հանգամանքներում և անձից ապօրիի ձեռք է բերել և ապօրինի պահել զգալի չափերի՝ 0.12 գրամ ընդհանուր քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որը 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ՀՈԳՎ Մաշտոցի բաժնում վերջինիս անձնական խուզարկությամբ՝ հագին առկա կապույտ ջինսե բաճկոնի դիմացի ձախ գրպանից՝ սպիտակ թղթե փաթեթով փաթեթավորված վիճակում:
Այսինքն՝ Լևոն Տիգրանի Գևորգյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով:

Դատաքննության ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները.
21.12.2024 թվականին Լևոն Տիգրանի Գևորգյանին ձերբակալելու մասին արձանագրության համաձայն, 2024 դեկտեմբերի 21-ին ժամ 00:35-ին Տիգրանի Գևորգյանը ձերբակալվել է ք․Երևան, Լենինգրադյան փողոցի 2-րդ շենքի մոտակայքից ապօրինի թմրանյութեր պահելու և օգտագործելու անմիջականորեն ծագած հիմնավոր կասկածով:
/տե՛ս գ.թ. 9, դատական նիստի արձանագրությունը/
21.12.2024 թվականին Լևոն Տիգրանի Գևորգյանին անձնական խուզարկության ենթարկելու մասին արձանագրության համաձայն, քաղաքացի Գևորգյան Լևոնի (ծնվ․19.08.1991թ․) անձնական խուզարկությամբ հագին եղած կապույտ ջինսե բաճկոնի դիմացի ձախ գրպանից հայտաբերվեց թվով մեկ հատ սպիտակ թղթե փաթեթ, որի մեջ առկա է սպիտակ բյուրեղանման զանգված, որի ընդհանուր քաշը կազմեց 0.54 գրամ, հայտնաբերվեց <<նոկիա>> գրառմամբ բջջային հեռախոս, որի մեջ առկա է 077-33-50-85 բջջային հեռախոսահամարը, հայտնաբերվեց թվով երեք հատ հազար ՀՀ թղթադրամ, հայտաբերվեց <<IGNITE>> գրառմամբ ծխախոտ, հայտաբերվեց նաև թվով մեկ հատ բջջային հեռախոսի լիցքավորման լար, վերցվածը իրենց կողմից վերցվեց փաթեթավորվեց և կնիքվեց ոստիկանության Մաշտոցի բաժնի քարտուղարության համար նախատեսված կլոր կնիքով, իսկ մաքուր քաշը 0.13 գրամ։
/տե՛ս գ.թ. 8, դատական նիստի արձանագրությունը/
<<ՀՀ ՔԿ փորձաքրեագիտական կենտրոն>> ՊՈԱԿ-ից ստացված փորձագետի թիվ 2701Ք-24 եզրակացության համաձայն, փորձաքննության ներկայացված փաթեթում առկա 0.12 գրամ քաշով զանգվածը հանդիսանում է մեթամֆետամին տեսակի թմրամիջոց։
/տե՛ս գ.թ. 28-31, դատական նիստի արձանագրությունը/
10.06.2025 թվականին դեպքի վայրի զննություն կատարելու արձանագրության համաձայն, մասնակից Լևոն Գևորգյանը մատնացույց է արել Երևանի Բարեկամության մետրոյի կայարանի ստորգետնյա անցումից դեպի Կասյան և Հ․Քոչար փողոցների դուրս եկող հատվածը, որտեղ աստիճանի և պատի անկյունից վերցրել է հայտաբերված թմրամիջոցը, նախօրոք մինչև տանից դուրս գալը կորդինատները ֆիքսելով հասել է այդ վայրը։
/տե՛ս գ.թ. 114-116, դատական նիստի արձանագրությունը/
26.05.2025 թվականին զննություն կատարելու մասին արձանագրության, «Վիվա Արմենիա» ՓԲԸ-ից ստացված, թվով 2 ֆայլերի պարունակության համաձայն, 1454e և 1454e-1 անվամբ ֆայլերի զննությամբ պարզվեց, որ 77335095 և 98335094 հեռախոսահամարները գրանցված են Լևոն Տիգրանի Գևորգյանի անվամբ:
Ըստ բաժանորդի տեղակայումների վերաբերյալ տվյալների զննության՝ Լ. Գևորգյանը դեպքին վերաբերելի ժամանակահատվածում՝ 20.12.2024թ. ժամը 20:00-ից սկսած, իր բնակության հասցեի տարածքից՝ Ահարոնյան փողոցից Տիգրանյան, Նաիրի Զարյան և Արաբկիր փողոցներն անցնելով՝ դեպքի վայր է հասել 21.12.2024թ.՝ ժամը 00:00-ի սահմաններում, իսկ այնուհետև Կիևյան փողոցով շարունակել ճանապարհը, իսկ 21.12.2024թ.՝ ժամը 00:33-ին գտնվել է Ծիծեռնակաբերդի տարածքում, որը վերջինիս ձերբակալելու հասցեի հարակից տարածքն է:
/տե՛ս գ.թ. 89, լազերային սկավառակ 89ա, դատական նիստի արձանագրությունը/
Իրեղեն ապացույց ճանաչված փորձագետի թիվ 2701Ք-24 եզրակացությանը կից ընդհանուր 0.12 գրամ քաշով <<մեթամֆետամին>> տեսակի թմրամիջոցը հետազոտվեց դատական նիստի ընթացքում։
/տե՛ս գ.թ. 106-107, դատական նիստի արձանագրությունը/
Մեղադրյալ Լևոն Տիգրանի Գևորգյանը հիմնական դատալսումների ընթացքում ցուցմունք տվեց այն մասին, որ թմրամիջոցը ձեռք է բերել տելեգրամյան ալիքի միջոցով, այդ ալիքը իրեն ծանոթ է եղել վաղուց։ Հայտնաբերված թմրամիջոցի վերաբերյալ հավելեց, որ դրա գտնվելու վայրի մասին իրեն նկար և կորդինատներ են ուղարկել, իր բնակարանից կորդինատները հավաքել և դուրս է եկել այն ձեռք բերելու։ Նշեց, որ ձեռք բերելուց րոպեներ անց ձերբակալվել է ոստիկանների կողմից։
Հանրային մեղադրողի հարցերին ի պատասխան հայտնեց, որ որտեղ մատնացույց է արել դեպքի վայրում, այնտեղ էլ եղել է հայտաբերված թմրամիջոցը։ Դեպքի վայրը իրեն արդեն իսկ նկարի մեջ ծանոթ էր, իսկ կորդինատները գրելով՝ թմրամիջոցի գտնվելու վայրը ավելի պարզ է դարձել։ Նշեց, որ դրա համար գումար չի փոխանցել, ինչպես նշել էր նախկինում՝ իր կողմից տրված ցուցմունքերով, այդ ալիքը եղել է իրեն ծանոթ, խնդրել է, որ իրեն որպես վաղեմի հաճախորդ «նվիրեն» ցանկացած տեսակի թմրամիջոց և իրեն ուղարկել են այդ նկարը և կորդինատները, որպեսզի ստանա իր «նվերը»: Հայտնեց, որ մինչ այդ օգտագործել է «մարիխուաննա» տեսակի թմրամիջոց, որը գնել է 1 տարի 6 ամիս առաջ՝ նույն ալիքից։ Նշեց նաև, որ իրենց հետ կապը պահել է իր հայրիկի բջջային հեռախոսի միջոցով, քանի որ իր հեռախոսը սմարտֆոն չէր։ Այնուհետև ամբողջ տեղեկատվությունը ջնջել է իր հայրիկի հեռախոսի միջից, որպեսզի հայրը այդ ամենը չտեսնի։ Հավելեց նաև, որ դատական նիստի ընթացքում հանրային մեղադրողի կողմից հայտնած գրավոր ապացույցները ամբողջությամբ հավաստի են։
Դատարանի հարցերին ի պատասխան հայտնեց, որ ընդունում է մեղքը և զղջում այդ ամենի համար։ Նշեց նաև, որ այլևս չի պատրաստվում նման քայլի գնալ։
/տե՛ս դատական նիստի արձանագրությունը/

Դատարանի փաստական վերլուծությունները և Դատարանի կողմից հաստատված փաստական հանգամանքները.
Հետազոտված ապացույցների հիման վրա Դատարանի կողմից հաստատված են համարվում հետևյալ փաստական հանգամանքները.
Լևոն Տիգրանի Գևորգյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների /հոգեներգործուն/ նյութերի մասին» ՀՀ օրենքի և ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի «Թմրամիջոցների և հոգեմետ (հոգեներգործուն/ նյութերի և դրանց պրեկուրսորների շրջանառության կանոնները սահմանելու մասին» թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ չունենալով թմրամիջոցներ հոգեմետ /հոգեներգործուն/ նյութեր պատրաստելու, վերամշակելու, ձեռք բերելու, պահելու, փոխադրելու, առաքելու կամ դրանք իրացնելու թույլտվություն, առանց իրացնելու նպատակի քննությամբ չպարզված ժամանակահատվածում, հանգամանքներում և անձից ապօրիի ձեռք է բերել և ապօրինի պահել զգալի չափերի՝ 0.12 գրամ ընդհանուր քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որը 2024 թվականի դեկտեմբերի 21-ին հայտնաբերվել է ՀՀ ՆԳՆ ՀՈԳՎ Մաշտոցի բաժնում վերջինիս անձնական խուզարկությամբ՝ հագին առկա կապույտ ջինսե բաճկոնի դիմացի ձախ գրպանից՝ սպիտակ թղթե փաթեթով փաթեթավորված վիճակում:
Այսինքն՝ Լևոն Տիգրանի Գևորգյանին մեղսագրվում է հանցավոր արարքի կատարում, որը նախատեսված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով:

Դատարանի վերլուծությունները.
Հիմնական դատալսումների ընթացքում պատշաճ իրավական ընթացակարգով հետազոտված ապացույցների հիման վրա, դրանց ձևի և բովանդակության վերլուծության, այլ ապացույցների հետ համադրելու միջոցով, գնահատելով դրանք վերաբերելիության, թույլատրելիության, հավաստիության, իսկ բոլոր ապացույցների համակցությունը՝ հիմնավոր եզրափակիչ դատավարական ակտ կայացնելու համար բավարարության տեսանկյունից, դրանց պատշաճ հետազոտման և վերլուծության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, մեղադրյալի մեղավորության վերաբերյալ չփարատվող բոլոր ողջամիտ կասկածները նրա օգտին մեկնաբանելով, Դատարանը հանգում է հետևության, որ ապացուցված է Լևոն Տիգրանի Գևորգյանի կողմից այդ արարքը կատարելը, ինչպես նաև նրա մեղավորությունը տվյալ արարքի կատարման մեջ:
Դատարանը հանգում է այն հետևության, որ մեղադրյալ Լևոն Տիգրանի Գևորգյանը կատարել է իրեն մեղսագրված արարքը, որի նկատմամբ կիրառելի է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասը:
Դատարանը, հաստատված համարելով հանցագործության կատարման մեջ Լևոն Տիգրանի Գևորգյանի մեղքի ապացուցված լինելը, գտնում է, որ նա ենթակա է պատժի կատարած հանցանքների համար:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի համաձայն՝ ի թիվս այլի դատավճռում պետք է շարադրվեն հետևյալ հարցերի պատասխանները․
- ապացուցված են արդյոք դատապարտված մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքները.
- ինչ պատիժ պետք է նշանակվի դատապարտված մեղադրյալի նկատմամբ.
- դատապարտված մեղադրյալը արդյոք պետք է կրի իր նկատմամբ նշանակված պատիժը։
Նշված հարցերի լուծման ընթացքում դատարանը պետք է ղեկավարվի ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր մասի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
/․․․/ 1. Առանց իրացնելու նպատակի զգալի չափերով թմրամիջոց, հոգեմետ (հոգեներգործուն) նյութ, դրանց պատրաստուկ կամ դրանց համարժեք նյութ (անալոգ) կամ պրեկուրսոր ապօրինի արտադրելը, պատրաստելը, վերամշակելը, ձեռք բերելը, պահելը, տեղափոխելը կամ առաքելը՝
պատժվում է տուգանքով՝ առավելագույնը տասնապատիկի չափով, կամ հանրային աշխատանքներով՝ առավելագույնը հարյուր ժամ տևողությամբ, կամ ազատության սահմանափակմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով, կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ՝ առավելագույնը մեկ տարի ժամկետով:
/․․․/:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝
Հանցանք կատարած անձին քրեական պատասխանատվության, պատժի կամ քրեաիրավական ներգործության այլ միջոցների ենթարկելը կամ քրեական պատասխանատվությունից կամ պատժից ազատելը պետք է լինի արդարացի՝ ապահովելով ինչպես կիրառվող օրենսդրության, այնպես էլ պետական հակազդեցության համաչափությունը կատարված հանցանքին, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձնավորությանը::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 17-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝
Ոչ մեծ ծանրության հանցանքներ են համարվում սույն օրենսգրքով նախատեսված այն արարքները, որոնց համար սույն օրենսգրքի Հատուկ մասով նախատեսված առավելագույն պատիժը չի գերազանցում 2 տարի ժամկետով ազատազրկումը, կամ որոնց համար նախատեսված է ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժ::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի մասի համաձայն՝
1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները::
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն`
1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
…:
Մեջբերված իրավական նորմերը ՀՀ վճռաբեկ դատարանը վերլուծել և դրանց վերաբերյալ իրավական դիրքորոշումներ է հայտնել թիվ ՎԲ-50/07, ՎԲ-124/07, ՎԲ-142/07, ՎԲ-192/07, ՎԲ-201/07, ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09 ԵԿԴ/0042/01/11, ինչպես նաև մի շարք այլ գործերով կայացված որոշումներում: Նշված դատական ակտերում ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքներին ՀՀ վճռաբեկ դատարանն անդրադարձել է Նարեկ Սարգսյանի վերաբերյալ 2011 թվականի դեկտեմբերի 22-ի թիվ ԵԿԴ/0042/01/11 գործով կայացված որոշման մեջ, որտեղ իրավական դիրքորոշում է ձևավորել այն մասին, որ «(...) [Պ]ատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները քրեական օրենքով նախատեսված այն հիմնադրույթներն են, որոնցով պետք է ղեկավարվի դատարանը պատիժ նշանակելիս: Այդ սկզբունքներն են՝
ա) օրինականությունը,
բ) արդարությունը,
գ) պատժի անհատականացումը,
դ) մարդասիրությունը:
Պատիժ նշանակելու վերոնշյալ սկզբունքները սահմանում են այն հիմնական դրույթները, որոնցով ղեկավարվում է դատարանը յուրաքանչյուր քրեական գործով պատժի տեսակն ու չափն ընտրելիս:
(…) [Պ]ատժի նշանակման իրավական շրջանակները սահմանված են ՀՀ քրեական օրենսգրքով: Դրա հետ մեկտեղ, սակայն, վերոնշյալ օրենքը դատարանին հնարավորություն է տվել որոշակի սկզբունքների (…) պահպանմամբ, իր ներքին համոզմանը և իրավագիտակցությանը համապատասխան, ՀՀ քրեական օրենսգրքի Ընդհանուր և Հատուկ մասերով նախատեսված սահմաններում որոշել պատժի տեսակն ու չափը: Այլ կերպ՝ ուրվագծելով կոնկրետ հանցանքի համար նշանակման ենթակա պատժի առավելագույն և նվազագույն սահմանները՝ ՀՀ քրեական օրենքը դատարանին տվել է այդ շրջանակում հայեցողություն դրսևորելու հնարավորություն»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանը Արարատ Ավագի Ավագյանի և Վահան Սերյոժայի Սահակյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵԿԴ/0252/01/13 որոշմամբ արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը. «(…) [Ն]շանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանին և բնույթին (…):
Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության գնահատականը դատարանի կողմից կարող է որոշվել կոնկրետ հանցագործության տարրերի առանձնահատկությունների, դրա կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա: (…)
Պատժի անհատականացման սկզբունքի բովանդակության հիմնական մասն է կազմում նաև հանցավորի անձը բնութագրող տվյալների գնահատումը, որոնք իրենց ամբողջության մեջ հնարավորություն են տալիս անձին դիտել ոչ միայն որպես հանցանք կատարող, որը պետք է պատասխանատվություն կրի, այլ նաև որպես կոնկրետ անձ՝ իր անհատական հատկանիշներով: Ընդ որում՝ անձի այն հատկանիշները, որոնք գտնվում են հանցակազմից դուրս, նշանակություն են ունենում դատարանի կողմից պատժի տեսակը և չափը որոշելիս: Որպես հանցավորի անձը բնութագրող հատկանիշներ՝ գնահատվում են նրա սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկությունները՝ վարքագիծն ընտանիքում և կենցաղում, աշխատանքի նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը, կրթությունը, առողջական վիճակը, տարիքը, ծառայությունը պետության և հասարակության առջև և այլն: (…)»:
Արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանը դիրքորոշում է հայտնել Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 որոշմամբ՝ «(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության` հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ:
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում` հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը:
(…) Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի որոշման հարցում Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է խախտված քրեաիրավական նորմով պաշտպանվող հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Վճռաբեկ դատարանը գտնում է, որ պատիժ նշանակելիս դատարանները պարտավոր են հաշվի առնել տվյալ ժամանակահատվածում քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող կոնկրետ հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը, այդ ոլորտում պետության քրեական քաղաքականության ուղղվածությունը: (…)»:
Դատարանի համոզմամբ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և հանցավորի անձը կոնկրետ են: Հետևաբար՝ կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, հանցավորի անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից:
Դատարանը Լևոն Տիգրանի Գևորգյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակը և չափը որոշելիս հաշվի է առնում կատարված հանցագործությոան եղանակը, հանցագործությունների շարժառիթներն ու նպատակները, նշանակվող պատժի` մեղադրյալի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի վրա ազդեցության հանգամանքը, դատվածության և հետախուզման առկայության հարցման վերաբերյալ Ձև 8 տեղեկանք:
Դատարանը որպես մեղադրյալ Լևոն Տիգրանի Գևորգյանի պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանք է դիտարկում առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր ճանաչելը և զղջալը (տե՛ս Սերոբ Ֆրունզիկի Սարգսյանի վերաբերյալ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 2012 թվականի նոյեմբերի 1-ի թիվ ՍԴ/0109/01/12 որոշումը)։
Մեղադրյալի պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների վերաբերյալ փաստական տվյալներ գործով ձեռք չեն բերվել:
Անձը բնութագրող հանգամանք է դիտարկվում նախկինում դատվածություն չունենալը և արատավորված չլինելը:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ անդրադառնալով մեղադրյալ Լևոն Տիգրանի Գևորգյանի նկատմամբ նշանակվող պատժի տեսակի և չափի հարցերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Լևոն Տիգրանի Գևորգյանը ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցանքի կատարման համար ենթակա է պատժի՝ տուգանք պատժատեսակով: Ընդ որում՝ Դատարանն արձանագրում է, որ յուրաքանչյուր հանցագործության համար տուգանք պատժատեսակի նշանակման միջոցով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները։
Տվյալ դեպքում սահմանված պատիժը համաչափ է կատարված կոնկրետ հանցանքի բնույթին, վտանգավորության աստիճանին, այն կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին և բավարար է պատժի նպատակների նվաճման տեսանկյունից:
Այսպես՝ հիմք ընդունելով մեղադրյալի կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, մեղադրյալի անձը բնութագրող հանգամանքները՝ այն, որ համարվում է դատվածություն չունեցող անձ, Դատարանը գտնում է, որ Լևոն Տիգրանի Գևորգյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով որպես պատիժ պետք է նշանակվի տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի յոթնապատիկի՝ 525.000 /հինգ հարյուր քսանհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝
Տուգանքը որպես հիմնական պատիժ սահմանվում է ոչ մեծ և միջին ծանրության հանցագործությունների համար՝ հանցանք կատարած անձի ամսական եկամտի հնգապատիկից հիսնապատիկի չափով։:
Քրեաիրավական նշված նորմի վերլուծությունից պարզ է դառնում, որ տուգանքի հաշվարկման հիմքում դրվում է ոչ թե նվազագույն աշխատավարձը, այսինքն պետությունում սահմանված ֆիքսված որևէ գումար, այլ հանցանք կատարած անձի եկամուտը:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 3-րդ հոդվածի 6-րդ կետի համաձայն՝
Ամսական եկամուտ` հանցանքն ավարտվելու օրվան նախորդող 12 ամիսների ընթացքում անձի ստացած միջին ամսական եկամտի 35 տոկոսը: Միջին ամսական եկամտի մեջ հաշվարկվում են ստացվող աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումները …::
Հաշվի առնելով այն, որ քրեական նոր օրենսգրքում տուգանքի հաշվարկման հիմքում դրվում է հանցանք կատարած անձի եկամուտը, օրենսդիրը կարգավորել է նաև այն իրավիճակները, երբ անձը եկամուտ չունի կամ դրա չափը անհնարին է պարզել: Այդ դեպքերում տուգանքի չափը հաշվարկվում է հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափով: Տուգանքի չափը որոշվում է նույն կարգով նաև այն դեպքում, երբ անձի ամսական եկամտի հաշվարկի արդյունքով դրա չափը պակաս է ստացվում նվազագույն աշխատավարձի չափից:
Վերը նշվածի համատեքստում Դատարանն արձանագրում է, որ ըստ առկա տվյալների՝ մեղադրյալ Լևոն Գևորգյանը չունի եկամուտ, ուստի վերջինիս նկատմամբ որպես պատիժ նշանակվող տուգանքի չափը պետք է որոշվի ՀՀ-ում սահմանված նվազագույն ամսական աշխատավարձի չափով:
2022 թվականի դեկտեմբերի 7-ին ընդունված՝ «Նվազագույն ամսական աշխատավարձի մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն՝ 2023 թվականի հունվարի 1-ին ՀՀ-ում որպես նվազագույն ամսական աշխատավարձ է սահմանվել 75.000 ՀՀ դրամը:
Այսպես՝ հիմք ընդունելով մեղադրյալի կատարած հանցանքի բնույթը և հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, հանցանքը կատարելուց հետո մեղադրյալի դրսևորած վարքագիծը, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող հանգամանքները, պատասխանատվությունը և պատիժը ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը՝ Դատարանը գտնում է, որ Լևոն Գևորգյանի նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատիժ պետք է նշանակվի տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի յոթապատիկի՝ 525.000 /հինգ հարյուր քսանհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 59-րդ հոդվածի համաձայն՝
… 7. Տուգանքի նշանակման հնարավորությունը և չափը դատարանը որոշում է՝ հաշվի առնելով հանցագործության ծանրությունը, հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթն ու չափը, հանցագործությամբ ստացված գույքային կամ ոչ գույքային բնույթի օգուտները, դատապարտվողի ու նրա ընտանիքի գույքային դրությունը, ինչպես նաև դատապարտվողի՝ եկամուտ ստանալու հնարավորությունը կամ նրան պատկանող այնպիսի գույքի առկայությունը, որի վրա կարող է բռնագանձում տարածվել։
8. Եթե դատապարտվողն ի վիճակի չէ անհապաղ և ամբողջությամբ վճարելու նշանակված տուգանքը, ապա դատարանը նրա համար վճարման ժամկետ է սահմանում՝ առավելագույնը 1 տարի, կամ թույլատրում է տուգանքը մաս առ մաս վճարել նույն ժամկետում։ Եթե տուգանքը նշանակելուց հետո դատապարտյալի նյութական վիճակի վատթարացման հետևանքով նա զրկվում է տուգանքը վճարելու հնարավորությունից, ապա դատարանը, հաշվի առնելով դատապարտյալի դիրքորոշումը`
1) երկարաձգում է տուգանքի վճարման սահմանված վերջնաժամկետը` առավելագույնը 1 տարով,
2) նշանակում է հանրային աշխատանքներ` հանրային աշխատանքների 24 ժամը հաշվարկելով հանցանքը կատարելու պահին նվազագույն աշխատավարձի չափով:
…::
Հաշվի առնելով մեջբերված իրավակարգավորումը՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Լևոն Գևորգյանի նկատմամբ նշանակված տուգանքը վճարելու համար պետք է սահմանել 10 /տաս/ ամիս ժամանակ՝ յուրաքանչյուր ամիս 52.500 /հիսուներկու հազար հինգ հարյուր/ ՀՀ դրամ վճարելու պայմանով:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Լևոն Տիգրանի Գևորգյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Անդրադառնալով ապացույցների տնօրինման և պահպանման հարցին՝ Դատարանը գտնում է, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո իրեղեն ապացույց ճանաչված՝ 0.12 գրամ ընդհանուր քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոցը պետք է վերադարձնել ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների քննչական բաժնին՝ 10849324 վարույթին կցելու համար:
Անդրադառնալով վարութային ծախսերին՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Լևոն Գևորգյանից պետք է բռնագանձել 72.000 ՀՀ դրամի չափով դատական ծախս:
Նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ սույն քրեական գործով գույքային հայց, գույք բռնագրավելու անհրաժեշտություն, արգելադրված գույք առկա չեն, ուստի Դատարանն այդ հարցերին չի անդրադառնում:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության քրեական դատավարության օրենսգրքի 30-31-րդ, 347-350-րդ, 352-353-րդ, 364-րդ հոդվածներով՝ Դատարանը

ՎՃՌԵՑ

Լևոն Տիգրանի Գևորգյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 396-րդ հոդվածի 1-ին մասով Լևոն Տիգրանի Գևորգյանի նկատմամբ պատիժ նշանակել տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի յոթնապատիկի՝ 525.000 /հինգ հարյուր քսանհինգ հազար/ ՀՀ դրամի չափով:
Լևոն Տիգրանի Գևորգյանին թույլատրել որպես պատիժ նշանակված ՝ 525.000 /հինգ հարյուր քսանհինգ հազար/ ՀՀ դրամ տուգանքը մաս առ մաս վճարել 10 /տաս/ ամիս ժամկետում՝ սահմանելով տուգանքի վճարման ժամանակացույց` յուրաքանչյուր ամիս վճարել 52.500 /հիսուներկու հազար հինգ հարյուր/ ՀՀ դրամ:
Վարույթում առկա ապացույցների տնօրինման հարցը լուծել ըստ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով և սույն դատավճռի պատճառաբանական մասով սահմանված կարգի:
Վարութային ծախսը /72.000 ՀՀ դրամ/ բռնագանձել Լևոն Գևորգյանից:
Լևոն Տիգրանի Գևորգյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցը՝ բացակայելու արգելքը, թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Դատավճիռը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ այն ստանալու պահից մեկամսյա ժամկետում:



ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ. ՍՄԲԱՏՅԱՆ