ԵԴ1/2148/01/25




ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ

ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան)
նախագահությամբ՝ դատավոր Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆԻ

«11» օգոստոսի 2025թ. ք. Երևան

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Երիցյանի հատուկ վերանայման բողոքի հիման վրա գրավոր ընթացակարգով դատական վերանայման ենթարկելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի այսուհետ նաև՝ Առաջին ատյանի դատարան) 2025 թվականի հուլիսի 1-ի թիվ ԵԴ1/2148/01/25 որոշումը,

ՊԱՐԶԵՑ

Հատուկ վերանայման վարույթի ընթացքը․
2025 թվականի հունիսի 14-ին ՀՀ ՔԿ ԵՔՔՎ Արաբկիր վարչական շրջանի քննչական բաժնի քննիչ Մ.Դանիելյանի կողմից կազմվել է Արմենուհի Հուսիկի Ավագյանի և Մասիս Ժերայի Օհանեսյան Դառբեռուդիի վերաբերյալ մեղադրական եզրակացությունը։
2025 թվականի հունիսի 19-ին քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Արմենուհի Հուսիկի Ավագյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով /2 դրվագ/ և Մասիս Ժերայի Օհանեսյան Դառբեռուդիի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով, ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում։
2025 թվականի հունիսի 20-ին դատավոր Ս.Յուզբաշյանի կողմից որոշում է կայացվել քրեական գործի վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 1-ի որոշմամբ մեղադրյալ Արմենուհի Հուսիկի Ավագյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանքը փոփոխվել է ու նրա նկատմամբ համակցված կիրառվել են այլընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանքը՝ 3 /երեք/ ամիս ժամկետով, 2.000.000 /երկու միլիոն/ ՀՀ դրամ գրավը և բացակայելու արգելքը: Տնային կալանքի ընթացքում մեղադրյալ Արմենուհի Հուսիկի Ավագյանին պարտավորեցվել է չլքել իր բնակության տարածքը՝ ք.Հրազդան, Միկրոշրջան թաղ., 22-րդ շենք, 11-րդ բնակարան հասցեն, և նույն ժամանակահատվածում այդ վայրում չհյուրընկալել այլ անձանց՝ բացառությամբ նրա պաշտպանի, ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 55-րդ կետով սահմանված մերձավոր ազգականների, չունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, չօգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց (բացառությամբ ՀՀ պետական և տեղեկան ինքնակառավարման մարմիններից):
2025 թվականի հուլիսի 18-ին փոստային եղանակով Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերը նշված որոշման դեմ Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Երիցյանի հատուկ վերանայման բողոքը։
2025 թվականի հուլիսի 29-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել, իսկ 2025 թվականի հուլիսի 30-ին դատավոր Լ.Ալավերդյանի աշխատակազմին են փոխանցվել թիվ ԵԴ1/2148/01/25 վարույթի նյութերը։
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 31-ի որոշմամբ հատուկ վերանայման բողոքն ընդունվել է վարույթ:

Հատուկ վերանայման բողոքի քննության համար նշանակություն ունեցող փաստերը.
Մեղադրյալ Արմենուհի Հուսիկի Ավագյանին մեղադրանք է առաջադրվել 2 դրվագ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 393-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ կետով այն բանի համար, որ նա (...) 2 (երկու) անգամ իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել առանձնապես խոշոր չափերով թմրամիջոցներ:
Այսպես.
Արմենուհի Հուսիկի Ավագյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների եւ հոգեմետ հոգեներգործող նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի եւ ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշակմամբ թմրամիջոցի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու եւ պահելու թույլտվություն, 2025 թվականի մարտի 6-ին՝ ժամը 05:00-ի սահմաններում, Երևան քաղաքի Կոմիտասի պողոտայի 9-րդ շենքի 8-րդ բնակարանում իրացնելու նպատակով Մասիս Ժերայի Օհանեսյան Դարբերուդիից ապօրինի ձեռք է բերել առանձնապես խոշոր չափերով՝ 119,35 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որը հայտնաբերվել է 2025 թվականի մարտի 6-ին՝ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ՀՈԳՎ Արաբկիրի բաժնում Արմենուհի Ավագյանի անձնական խուզարկությամբ՝ վերջինիս վերնաշապիկի տակի հատվածից:
Բացի այդ, Արմենուհի Հուսիկի Ավագյանը, խախտելով «Թմրամիջոցների եւ հոգեմետ /հոգեներգործող նյութերի մասին» 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ի ՀՀ օրենքի 11-րդ հոդվածի 2-րդ կետի եւ ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 18-ի թիվ 270-Ն որոշման պահանջները, այն է՝ չունենալով բժշկական նպատակներով կամ բժշկի նշանակմամբ թմրամիջոցի շրջանառություն իրականացնելու՝ այն ձեռք բերելու եւ պահելու թույլտվություն, քննությամբ դեռեւս չպարզված ժամանակահատվածում եւ հանգամանքներում իրացնելու նպատակով ապօրինի ձեռք է բերել առանձնապես խոշոր չափերով՝ 5.67 գրամ քաշով «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց, որը հայտնաբերվել է 2025 թվականի մարտի 8-ին՝ Արմենուհի Ավագյանի փաստացի բնակության վայր հանդիսացող Երեւան քաղաքի Նորք-Մարաշ վարչական շրջանի Ս.Խանզադյան փողոցի 115/1 տան խուզարկությամբ՝ Արմենուհի Ավագյանի ննջասենյակի պահարանի վրա գտնվող տուփից:(...)»
Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 1-ի որոշման համաձայն՝
(...) Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Արմենուհի Ավագյանի վերաբերյալ քրեական վարույթը, հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ, ուղարկվել է Դատարան և ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են:
Անդրադառնալով մեղադրյալ Արմենուհի Ավագյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոց կալանքի անհրաժեշտությանը, Դատարանը, հաշվի առնելով, որ վարույթին օժանդակող անձանց բացակայությունը, գտնում է, որ վարույթի քննության սույն փուլում նվազել է մեղադրյալ Արմենուհի Ավագյանի կողմից ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով իր վրա դրված պարտականությունները չկատարելու ռիսկը:
Ինչ վերաբերվում է մեղադրյալի կողմից նոր հանցանք կատարելու ռիսկին՝ Դատարանը վարույթի քննության սույն փուլում այն էապես նվազ է համարում: Նշվածն արձանագրելիս Դատարանը հաշվի է առնում մեղադրյալ Արմենուհի Ավագյանի վերաբերյալ ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության ինֆորմացիոն կենտրոնի Ձև 8 տեղեկանում առկա տվյալները, որոնց համաձայն՝ վերջինս հանդիսանում է չդատապարտված: Միաժամանակ՝ դեռևս ընթացքի մեջ գտնվող սույն քրեական գործը, որով անձը մեղադրվում է թմրամիջոց իրացնելու մեջ, չի կարող դրվել որպես խնդրո առարկա հիմքի հիմնավորում, քանի որ այն անխուսափելիորեն կվկայի այդ արարքի կատարման մեջ նրա մեղավորության մասին։ Նշվածը կհանգեցնի միաժամանակ սույն քրեական վարույթով անձի անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի խախտման (տե՛ս Եվրոպական դատարանի՝ Բեռնոբիչն ընդդեմ Խորվաթիայի (Bernobić v. Croatia) գործով 2011 թվականի սեպտեմբերի 21-ի վճռի 147-րդ կետը)։ Հետևաբար՝ վարույթի քննության սույն փուլում Դատարանը ողջամիտ չի համարում մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելու բարձր ռիսկը:
Վերոնշյալի պայմաններում, հաշվի առնելով, որ նվազել են հանցանք կատարելու և գործի քննությանը խոչընդոտելու ռիսկերը, պետք է արձանագրել, որ վարույթի քննության հետագա փուլում անձի ազատության իրավունքի սահմանափակումն անթույլատրելի է։ Այլ կերպ, Դատարանը գտնում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցների համակցված կիրառմամբ հնարավոր է հասնել մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովմանը: Միաժամանակ՝ Դատարանը հաշվի է առնում մեղադրյալի խնամքին անչափահաս երկու երեխաներ և հաշմանդամ մայր ունենալու հանգամանքները: Վերոնշյալ հանգամանքները բավարար հակակշիռ են հանդիսանում անձի ազատության իրավունքի սահմանափակման համար:
Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: Այլ կերպ, օրենսդիրը շեշտը դնում է ոչ թե կոնկրետ հանգամանքների վրա, այլ մեղադրյալի հնարավոր վարքագծի տեսանկյունից դրական և բացասական գործոնների հակակշռման և հավասարակշռման գաղափարի վրա: Խափանման միջոցներ կիրառելու, այդ թվում՝ դրանց տեսակներն ընտրելու, հետագայում դրանք փոխելու մեխանիզմի հիմքում դրված, կարևոր գաղափարը խափանման միջոցի պիտանիությունն է՝ դրված նպատակին: Այս չափանիշն օրենսդիրն ամրագրել է սկզբունքի մակարդակով՝ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակով ոչ միայն հնարավորություն տալով կիրառել խափանման միջոց, այլ կիրառել այն խափանման միջոցը, որն առավել պիտանի կլինի հետապնդվող նպատակին հասնելու համար:
Քննարկելով այլընտրանքային խափանման միջոցների կամ դրանց համակցության կիրառման հարցը, Դատարանը գտնում է, որ վարույթի քննության սույն փուլում այլընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանքի, գրավի և բացակայելու արգելքի համակցված կիրառմամբ հնարավոր է չեզոքացնել վերոնշյալ բոլոր մտահոգությունները և դրանք ի զորու են ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը գործի հետագա քննության փուլում:
(...)
Հաշվի առնելով վերոշարադրվածը՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Արմենուհի Ավագյանի նկատմամբ սույն վարույթով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված տնային կալանքի և 2.000.000 /երկու միլիոն/ ՀՀ դրամ չափով գրավի համակցված կիրառումն ի զորու է ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը գործի հետագա քննության փուլում: Դատարանի նման դիրքորոշումը պայմանավորված է նրանով, որ մեղադրյալն ունի բնակության հասցե, այդ վայրում նրան տնային կալանքի տակ պահելով /ազատությունը սահմանափակելով/ կարելի է հասնել մեղադրյալի կողմից պատշաճ վարքագիծն ապահովելու նպատակին:
Միաժամանակ՝ Դատարանը, հաշվի է առնելով այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի կիրառման հնարավորությունը, արձանագրում է, որ, եթե նախկինում Դատարանն իրատեսական չի համարել մեղադրյալի կողմից փախուստի դիմելու հավանականությունը և այն քննարկման չի ենթարկել, ապա սույն դեպքում՝ մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանք կիրառելու պայմաններում իրատեսական է դառնում վերջինիս կողմից փախուստի դիմելու հավանականությունը՝ նկատի ունենալով վերջինիս նկատմամբ, ի տարբերություն քրեակատարողական հիմնարկների, ինտենսիվ հսկողության բացակայությունը: Ուստի՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ տնային կալանքի հետ համակցված 2.000.000 /երկու միլիոն/ ՀՀ դրամ չափով գրավ և բացակայելու արգելք խափանման միջոցների կիրառմամբ հնարավոր կլինի զսպել նաև վերջինիս կողմից տնային կալանքի կիրառման պայմաններում փախուստի դիմելու, ինչպես նաև վարույթն իրականացնող մարմնից թաքնվելու հավանականությունը: Այլ կերպ, Դատարանը գտնում է, որ վարույթի քննության սույն փուլում այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի, գրավի և բացակայելու արգելքի համակցված կիրառմամբ հնարավոր է հասնել մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովմանը:
Հարկ է նկատել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածում ամրագրված «Բնակության տարածք» եզրույթը իրենից ներկայացնում է բնակվելու համար նախատեսված ցանկացած տարածք, որտեղ մեղադրյալն ունի օրինական հիմքերով բնակվելու իրավունք և որը կարող է ծառայել խափանման այս միջոցի կիրառումն ապահովելու համար: Ընդ որում, պարտադիր չէ, որ բնակության տարածքը մեղադրյալին պատկանի սեփականության իրավունքով: Այս խափանման միջոցի իմաստով բնակության տարածք կարող է համարվել նաև մեղադրյալի վարձակալած բնակարանը, այն բնակարանը, որտեղ մեղադրյալը մշտապես կամ ժամանակավորապես բնակվում է դրա սեփականատիրոջ թույլտվությամբ: Այն կարող է ներառել ոչ միայն բնակվելու համար նախատեսված շինությունը, այլ նաև տնամերձ հողամասը և հարակից շինությունները: Այլ խոսքով, «բնակության տարածք» կարող է համարվել բնակվելու համար նախատեսված ցանկացած շինություն, որը իրավաբանորեն (բնակվելու իրավական արգելքի բացակայություն) և փաստացի (բնակվելու պայմաններ) կարելի է օգտագործել այս խափանման միջոցի կիրառումն ապահովելու համար:
Վերոնշյալի հիման վրա, Դատարանը գտնում է, որ առկա է այն կարևորագույն պայմանը, որը կարող է հիմք հանդիսանալ մեղադրյալի նկատմամբ տնային կալանք այլընտրանքային խափանման միջոցը կիրառելու համար, այն է՝ մեղադրյալ Արմենուհի Ավագյանն ունի բնակության տարածք և այդ խափանման միջոցի կիրառմամբ հնարավոր է չեզոքացնել վերը նշված ռիսկերը:
Միևնույն ժամանակ Դատարանը գտնում է, որ որպես այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի ընթացքում անհրաժեշտ է արգելել մեղադրյալ Արմենուհի Ավագյանին լքել իր բնակության հասցեն՝ ք.Հրազդան, Միկրոշրջան թաղ., 22-րդ շենք, 11-րդ բնակարան հասցեն, և այդ հասցեում հյուրընկալել այլ անձանց՝ բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասի 55-րդ կետով նշված մերձավոր ազգականների, ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց (բացառությամբ ՀՀ պետական և տեղեկան ինքնակառավարման մարմիններից): Դատարանն արձանագրում է նաև, որ տնային կալանքի և դրանից բխող սահմանափակման պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը պետք է հանձնարարել ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան բաժնին:
Դատարանը հարկ է համարում պարզաբանել նաև, որ մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը իրականացվելու է հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով, ինչը մեղադրյալ Արմենուհի Ավագյանը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին:
Ինչ վերաբերվում է 2.000.000 /երկու միլիոն/ ՀՀ դրամի չափով գրավին, ապա այն պետք է վճարվի Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 900013298014 դեպոզիտ հաշվին և որոշման կայացման պահից եռօրյա ժամկետում վարույթն իրականացնող մարմին ներկայացվի գրավը մուծված լինելը հավաստող փաստաթուղթ: Դատարանը հարկ է համարում պարզաբանել նաև, որ վերոնշյալ պարտականությունը չկատարելը հիմք է մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի տեսակն ընտրելու հարցը վերստին քննարկելու համար։ (…)»:

Հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Երիցյանը (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) գտել է, որ վիճարկվող դատական ակտն հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, կայացվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի, 288-րդ հոդվածի պահանջների խախտմամբ, Առաջին ատյանի դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ դատավարական իրավունքի այնպիսի խախտում, որն ազդել է գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, որի պարագայում կայացված դատական ակտը ենթակա է բեկանման:
Ըստ Բողոքաբերի՝ քրեական գործի նյութերի ուսումնասիրությամբ ակնհայտ է, որ առկա են բավարար հիմքեր ենթադրելու, որ մեղադրյալ Արմենուհի Ավագյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանքի կիրառումն անհրաժեշտ է վերջինիս փախուստը կանխելու և նրա վրա ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքով դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Նկարագրվածի հետ համակցության մեջ մեղադրյալի փախուստը կանխելու և նրա հետագա հնարավոր վարքագիծը կանխորոշելու հարցում կարևոր չափանիշ է նաև վերջինիս վերագրվող հանցագործությունների բնույթն ու ակնկալվող պատժի խստությունը, ինչպես նաև անձը բնութագրող հանգամանքները: Մասնավորապես այն, որ վերջինիս մեղսագրվում է 2 դրվագով հանցավոր արարքի կատարում, որոնցից յուրաքանչյուրի համար նախատեսված է ազատազրկում վեցից տասներկու տարի ժամկետով: Ինչպես արդեն նշվել է սույն բողոքում՝ ՄԻԵԴ-ի կողմից պատժի խստությունը թեև ոչ էական, սակայն վերաբերելի գործոն է դիտարկվում անձի նկատմամբ ընտրվող խափանման միջոցի գնահատման հարցում:
Բողոքաբերի գնահատմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից անտեսվել է նաև այն էական հանգամանքը, որ մեղադրյալին մեղսագրվող արարքներից մեկով առանձնապես խոշոր չափերով թմրամիջոը հայտնաբերվել է վեջինիս բնակարանից, այլ կերպ ասած՝ առկա է ողջամիտ կասկած առ այն, որ մեղադրյալը գտնվելով տնային կալանքի պայմաններում կարող է կրկին զբաղվել թմրանյութերի ապօրինի շրջանառությամբ՝ թեկուզև չխախտելով Առաջին ատյանի դատարանի կողմից կիրառված սահմանափակումները:
Անդրադառնալով կիրառված գրավ խափանման միջոցին և դրա չափին՝ Բողոքաբերը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողիմից անտեսվել է նաև ապօրինի թմրաշրջանառության հետևանքով ստացվող եկամուտների հնարավոր չափը, այսինքն՝ իրացման նպատակով (ըստ մեղադրանքի) շուրջ 120 գրամ «Մեթամֆետամին» տեսակի թմրամիջոց ձեռք բերած անձի համար երկու միլիոն ՀՀ դրամ գրավի գումարը որևէ կերպ «զսպող գործոն» չի կարող հանդիսանալ:
Հիմք ընդունելով վերոշարադրյալը` Բողոքաբերը հանգել է այն հետևության, որ մեղադրյալ` Արմենուհի Ավագյանի պատշաճ վարքագիծն այլընտրանքային խափանման միջոցի կամ միջոցների կիրառմամբ հնարավոր չէ ապահովել և սույն դեպքում հենց ամենախիստ խափանման միջոցն է հանդիսանում միակ պիտանի խափանման միջոցը:
Ելնելով վերոգրյալից՝ Բողոքաբերը խնդրել է բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 1-ի որոշումը և կայացնել նոր դատական ակտ՝ Արմենուհի Հուսիկի Ավագյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանքի ժամկետը երկարաձգել 3 (երեք) ամիս ժամանակով:

Վերաքննիչ դատարանում վարույթի մասնակիցների բացատրությունները, դրանք հիմնավորող նյութերը, միջնորդությունները, բողոքի պատասխանները.
Վարույթի մասնակիցները բացատրություններ, դրանք հիմնավորող նյութեր, միջնորդություններ, բողոքի պատասխաններ չեն ներկայացրել։

Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանություններն ու եզրահանգումը.
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն` «Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայացվում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի համաձայն` «3. Հատուկ վերանայումն իրականացվում է բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
4. Հատուկ վերանայման կարգով դատական ակտ կայացնելիս վերադաս դատարանը հիմնվում է միայն ստորադաս դատարանում հետազոտված ապացույցների կամ նյութերի և վարույթի մասնակիցների արած պնդումների վրա»:
Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի լույսի ներքո վերլուծելով հատուկ վերանայման բողոքի հիմքերն ու փաստարկները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե հիմնավոր է արդյո՞ք մեղադրյալ Արմենուհի Ավագյանի նկատմամբ ընտրված կալանավորումը այլընտրանքային խափանման միջոցներով փոխարինելու մասին Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունը:
«Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Յուրաքանչյուր ոք ունի ազատության և անձնական անձեռնմխելիության իրավունք: Ոչ ոքի չի կարելի ազատությունից զրկել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և oրենքով uահմանված կարգով.
Գ) անձի oրինական կալանավորումը կամ ձերբակալումը` իրավախախտում կատարած լինելու հիմնավոր կաuկածի առկայության դեպքում նրան իրավաuու oրինական մարմնին ներկայացնելու նպատակով կամ այն դեպքում, երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է համարվում նրա կողմից հանցագործության կատարումը կամ այն կատարելուց հետո նրա փախուuտը կանխելու համար. (…)»:
ՀՀ Սահմանադրության 27-րդ հոդվածի համաձայն` «Յուրաքանչյուր ոք ունի անձնական ազատության իրավունք: Ոչ ոք չի կարող անձնական ազատությունից զրկվել այլ կերպ, քան հետևյալ դեպքերում և օրենքով սահմանված կարգով՝ (…)
4) անձին իրավասու մարմին ներկայացնելու նպատակով, երբ առկա է նրա կողմից հանցանք կատարած լինելու հիմնավոր կասկած, կամ երբ դա հիմնավոր կերպով անհրաժեշտ է հանցանքի կատարումը կամ դա կատարելուց հետո անձի փախուստը կանխելու նպատակով.(…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1.Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի:
2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով: Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը:
(...)4.Անձին կալանավորելը, կալանքի ժամկետը երկարաձգելը, բժշկական հաստատությունում հարկադրաբար տեղավորելը թույլատրվում են միայն դատարանի որոշմամբ` այն դեպքում, երբ անձի օրինական վարքագիծը չի կարող երաշխավորվել հարկադրանքի այլ միջոցներով (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը:
2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝
1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ
2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ
3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար:
3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 43-րդ հոդվածի համաձայն՝ «2. Մեղադրյալը պարտավոր է՝ (…)
3) չխոչընդոտել քրեական վարույթին, այդ թվում` ապօրինի չմիջամտել ապացուցման գործընթացին. (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-րդ հոդվածի համաձայն` «1.Կալանքը դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին օրենքով նախատեսված դեպքերում և կարգով ազատությունից զրկելն է` օրենքով և դատարանի այդ որոշմամբ սահմանված ժամկետով:
2. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառումն անբավարար է սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջների կատարումն ապահովելու համար:
(…) 4. Կալանքը կարող է կիրառվել միայն այն դեպքում, երբ փաստական հանգամանքների բավարար ամբողջությամբ քննիչի կամ դատախազի կողմից հիմնավորվել և դատարանի կողմից պատճառաբանված հաստատվել են սույն օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները:
5. Կալանքի ժամկետը երկարաձգելիս դատարանի առջև անհրաժեշտ է հիմնավորել նաև վարույթի համար նշանակություն ունեցող հանգամանքները բացահայտելու նպատակով վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործադրված պատշաճ ջանասիրությունը (due diligence), ինչպես նաև տվյալ մեղադրյալի նկատմամբ քրեական հետապնդումը շարունակելու անհրաժեշտությունը: (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 119-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Անձին կարելի է կալանքի տակ պահել այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար, և քանի դեռ առկա են անձին կալանքի տակ պահելու հիմքերը, սակայն ամեն դեպքում այդ ժամկետը չի կարող գերազանցել սույն հոդվածով կալանքի տակ պահելու համար սահմանված առավելագույն ժամկետները (…)»։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1.Տնային կալանքը մեղադրյալի ազատության այնպիսի սահմանափակում է, որի ընթացքում նա պարտավոր է չլքել դատարանի որոշման մեջ նշված բնակության տարածքը:
2. Դատարանի որոշմամբ մեղադրյալին կարող է արգելվել նաև`
1)ունենալ նամակագրություն, հեռախոսային խոսակցություններ, օգտվել հաղորդակցության այլ ձևերից, այդ թվում՝ փոստային առաքանուց.
2) շփում ունենալ որոշակի անձանց հետ կամ իր բնակության վայրում հյուրընկալել այլ անձանց:
3. Տնային կալանք կիրառելու մասին դատարանի որոշման մեջ նշվում են այն կոնկրետ սահմանափակումները, որոնք տարածվում են մեղադրյալի վրա, ինչպես նաև իրավասու այն մարմինը, որին հանձնարարվում է այդ սահմանափակումների պահպանման նկատմամբ վերահսկողությունը: Հեռախոսային խոսակցություններ ունենալու արգելքը չի տարածվում շտապ բժշկական օգնություն, իրավապահ մարմիններ կամ արտակարգ իրավիճակներում փրկարար ծառայություն կանչելու, ինչպես նաև վերահսկողություն իրականացնող մարմնի հետ կապ հաստատելու դեպքերի վրա։ Այդ մասին մեղադրյալն անհապաղ տեղեկացնում է վերահսկողություն իրականացնող մարմնին։
4.Մեղադրյալի վարքագծի նկատմամբ հսկողությունը դատարանի որոշմամբ իրականացվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված հատուկ էլեկտրոնային միջոցներով: Մեղադրյալը պարտավոր է իր վրա մշտապես կրել նշված էլեկտրոնային հսկողության միջոցները, չվնասել դրանք, ինչպես նաև արձագանքել իրավասու մարմնի հսկողության ազդանշաններին:
5. Տնային կալանքի կիրառման կարգի, ժամկետների և բողոքարկման վրա տարածվում են կալանքի համար սույն օրենսգրքով սահմանված դրույթները:
6. Տնային կալանքի մեկ օրը հավասար է կալանքի մեկ օրվան։
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 125-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Գրավը իրավասու մարմնի որոշմամբ սահմանված դրամական գումար է, որը Հայաստանի Հանրապետության դրամի, շարժական գույքի, արժեթղթերի կամ այլ արժեքների ձևով պահատվության է փոխանցվում համապատասխան որոշմամբ նշված բանկի կամ այլ վարկային կազմակերպության դեպոզիտ մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովելու նպատակով: Որպես գրավ կարող է ընդունվել անշարժ գույք, եթե գրավ կիրառելու մասին որոշմամբ հատուկ նշվել է դրա հնարավորության մասին:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝ 1.Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին:
2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին։
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ Նարեկ Հարությունյանի գործով 2016 թվականի մարտի 30-ի թիվ ԵԱՆԴ/0081/01/14 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումն այն մասին, որ առաջին ատյանի դատարանի կողմից անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին որոշումների կայացումը և վերջիններիս` վերաքննության կարգով վերանայումը իրականացվում են տարբեր դատավարական գործառույթների շրջանակներում։ Անձի նկատմամբ կալանքը որպես խափանման միջոց ընտրելու, փոփոխելու կամ վերացնելու մասին ընդհանուր իրավասության դատարանի որոշումը կայացվում է գործի ըստ էության քննության շրջանակներում, իսկ վերաքննիչ դատարանի կողմից նշված ակտերի վերանայումը` ստորադաս դատարանի որոշումների ստուգման և վերանայման վերադաս դատական ատյանի գործառույթի շրջանակներում։ Վերոնշյալի հիման վրա Վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ մրցակցող արժեքների` մի կողմից արդարադատության իրականացման դատարանի լիազորության, իսկ մյուս կողմից անձի ազատության իրավունքի և դրան հակակշռող հանրային շահի համարժեք ապահովման անհրաժեշտությունից ելնելով` քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանները ողջամտորեն պետք է նեղ լինեն մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության շրջանակներում կալանքի կապակցությամբ կայացվող որոշումների վերանայման սահմաններից։ Մասնավորապես` քննարկվող որոշումների վերանայման շրջանակներում չեն կարող քննարկվել այնպիսի հարցեր, որոնք այս կամ այն չափով առնչվում են գործի ըստ էության լուծմանը։ Այդպիսիք են, օրինակ, հիմնավոր կասկածի առկայության, արարքի որակման, որոշման հիմքում դրված ապացույցների թույլատրելիության հետ կապված հարցերը և այլն։ Վճռաբեկ դատարանն անհրաժեշտ է համարել ընդգծել, որ քննարկվող որոշումների վերաքննիչ վերանայման սահմանների լայն մեկնաբանումը կհանգեցնի կոնկրետ գործով արդարադատություն իրականացնող առաջին ատյանի դատարանի գործունեությանն անհարկի միջամտության և կվտանգի դատավորի ներքին անկախությունը։
Հիմք ընդունելով ՀՀ վճռաբեկ դատարանի վերոհիշյալ իրավական դիրքորոշումը և նկատի ունենալով, որ մեղադրյալ Արմենուհի Ավագյանի վերաբերյալ քրեական գործն ըստ էության քննելու համար ուղարկվել է Առաջին ատյանի դատարան՝ Վերաքննիչ դատարանն այլևս առարկայազուրկ է համարում անդրադառնալ հիմնավոր կասկածին:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ խափանման միջոցների ողջ համակարգն միտված է վարույթն իրականացնող և դատական երաշխիքներ տրամադրող մարմիններին այնպիսի այլընտրանքներ տրամադրելուն, որոնք հնարավորություն կտան մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովել նրա իրավունքների հնարավոր նվազ սահմանափակմամբ: Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Սա կբացառի կալանքի կիրառումն այն բոլոր դեպքերում, երբ առկա է որոշակի հնարավորություն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ առանց նրան ազատությունից զրկելու։ Այդ նպատակով է սահմանվել նաև այն պահանջը, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված։
Անդրադառնալով կալանքի կիրառման անհրաժեշտությանը՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համատեքստում օրենսդիրը հատուկ չի սահմանել և առանձնացրել կալանավորման հիմքերը, այլ նախատեսել է, որ բոլոր խափանման միջոցների համար միասնական հիմքերի կամ դրանցից մեկի առկայության պայմաններում, կոնկրետ դեպքում առավել խիստ խափանման միջոցն ընտրելու համար էական և որոշիչ նշանակություն ունեն մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները, որոնք յուրաքանչյուր դեպքում պետք է պատշաճ վերլուծության և գնահատման արժանան դատարանների կողմից կալանավորման մասին միջնորդություն քննարկելիս: Այս առումով Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 118-119-րդ հոդվածների պահանջն այն է, որ քննիչը կամ դատախազը պարտավոր են հիմնավորել, իսկ դատարանը՝ պատճառաբանված հաստատել, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածում սահմանված՝ խափանման միջոցների նպատակներին հնարավոր չէ հասնել այլ կերպ, քան անձին հասարակությունից մեկուսացնելով, անձի ազատության իրավունքն առավելագույն չափով սահմանափակելով: Հետևաբար, անձի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կալանավորում կիրառելու համար անհրաժեշտ է մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքներից բխող ծանրակշիռ փաստարկներով հիմնավորել ոչ միայն ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի 2-րդ մասում նախատեսված խափանման միջոցների կիրառման որևէ նպատակի (նպատակների) առկայությունը, այլև այն, որ բացառապես խափանման միջոց կալանավորումն է ի զորու կանխել քրեական վարույթի ընթացքում մեղադրյալի ոչ պատշաճ վարքագիծը։ Այսինքն՝ կիրառված միջոցի՝ կալանավորման, և հետապնդվող նպատակի միջև պետք է լինի համաչափության ողջամիտ հարաբերակցություն, որպիսի եզրահանգումը բխում է նաև սահմանադրի կամքից։
Այլ կերպ ասած՝ խափանման միջոցները կիրառվում են միատեսակ հիմքերով (չկա բացառապես կալանավորում կիրառելու համար նախատեսված յուրատեսակ հիմք), սակայն այդ խափանման միջոցներից յուրաքանչյուրի համար այդ կիրառման հիմքերն ունեն տարբեր ինտենսիվություն՝ ռիսկայնության տարբեր աստիճաններ: Դրանով է պայմանավորված, որ կալանավորումը կիրառվում է որպես ծայրահեղ միջոց (last resort), այն դեպքում, երբ այլ խափանման միջոցներով հնարավոր չէ ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը:
Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ խափանման միջոցների ողջ համակարգն միտված է վարույթն իրականացնող և դատական երաշխիքներ տրամադրող մարմիններին այնպիսի այլընտրանքներ տրամադրելուն, որոնք հնարավորություն կտան մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծն ապահովել նրա իրավունքների հնարավոր նվազ սահմանափակմամբ: Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ խափանման միջոց ընտրելիս պետք է առաջնորդվի նվազագույնի սկզբունքով, այն է՝ չընտրի ավելի խիստ խափանման միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել մեղադրյալի օրինական վարքագիծը: Սա կբացառի կալանքի կիրառումն այն բոլոր դեպքերում, երբ առկա է որոշակի հնարավորություն երաշխավորելու մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը՝ առանց նրան ազատությունից զրկելու։ Այդ նպատակով է սահմանվել նաև այն պահանջը, որ այլընտրանքային խափանման միջոցները կարող են կիրառվել ինչպես առանձին, այնպես էլ համակցված։
Անդրադառնալով այլընտրանքային խափանման միջոց տնային կալանքի առանձնահատկություններին՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ դրա կիրառման նպատակն է մեղադրյալի պատշաճ վարքագծի ապահովումը՝ նրան թողնելով մեկուսացման համեմատաբար մեղմ պայմաններում: Այսինքն, ի տարբերություն կալանավորման, որի պարագայում անձն ըստ էության կտրվում է իր «սովորական» միջավայրից և հայտնվում քրեակատարողական հիմնարկում, տնային կալանքն անձի մեկուսացվածությունն ապահովում է հենց վերջինիս բնակության վայրում՝ միևնույն ժամանակ դատարանին հնարավորություն ընձեռելով անձի նկատմամբ կիրառել այնպիսի սահմանափակումներ, որոնք ապահովում են գրեթե կալանավորման պայմաններին համարժեք մեկուսացվածության աստիճան:
Այս առումով անդրադառնալով Բողոքաբերի այն փաստարկին, որ դատարանի կողմից անտեսվել է այն էական հանգամանքը, որ մեղսագրվող արարքներից մեկով առանձնապես խոշոր չափերով թմրամիջոցը հայտնաբերվել է մեղադրյալի բնակարանից, և առկա է ողջամիտ կասկած առ այն, որ նա տնային կալանքի պայմաններում կարող է կրկին զբաղվել թմրանյութերի ապօրինի շրջանառությամբ, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ տնային կալանքի ժամանակ կիրառվող սահմանափակումների բնույթը բավարար երաշխիք է ապահովելու խափանման միջոցի նպատակները՝ գործի քննությանը խոչընդոտելու և հանցանք կատարելու հավանականությունը չեզոքացնելով։
Ինչ վերաբերում է հատուկ վերանայման բողոքի՝ մեղադրյալին վերագրվող հանցանքի բնույթի, վտանգավորության աստիճանի և ակնկալվող պատժի խստության վերաբերյալ փաստարկներին, Վերաքննիչ դատարանը, շեշտելով, որ մեղադրյալին վերագրվող արարքի բնույթը և վտանգավորության աստիճանը թեև չեն կարող գնահատվել որպես կալանավորման հիմնավորվածությունը հաստատելու ինքնուրույն հիմք, այնուամենայնիվ էական նշանակություն ունեն խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս, գտնում է, որ դրանք արդեն իսկ պատշաճ գնահատվել են Առաջին ատյանի դատարանի կողմից, բացի այդ, նշված հանգամանքներն ինքնին բավարար չեն արձանագրելու, որ մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը կարող է ապահովել միայն խափանման միջոց կալանավորումը:
Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանն իր որոշմամբ իրավաչափորեն արձանագրել է, որ վարույթի ներկա փուլում Արմենուհի Ավագյանի կողմից ապացուցման գործընթացին միջամտելու և հանցանք կատարելու ռիսկերը նվազել են, ուստի դրանք հնարավոր է չեզոքացնել ոչ թե ամենախիստ խափանման միջոց կալանավորումը կիրառելով, այլ տնային կալանք և գրավ խափանման միջոցների կիրառմամբ, իսկ կիրառված տնային կալանքի պայմաններում առաջացող հնարավոր փախուստի ռիսկը կարելի է կանխել բացակայելու արգելքի կիրառմամբ։
Վերոգրյալ իրավական նորմերի և իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո վերաքննիչ բողոքի հիմքերի, հիմնավորումների շրջանակներում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի որոշման օրինականությունն ու հիմնավորվածությունը, հաշվի առնելով մեղադրյալ Արմենուհի Ավագյանին մեղսագրվող արարքի բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, վերջինիս անձը, դրանք համադրելով գործի փաստական տվյալների հետ՝ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը, մեղադրյալ Արմենուհի Ավագյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառված կալանավորումը փոփոխելով և տնային կալանք, գրավ ու բացակայելու արգելք համակցված խափանման միջոցների կիրառումը թույլատրելի ճանաչելով, դատական սխալ թույլ չի տվել:
Վերոգրյալի հաշվառմամբ և քրեական վարույթով ձեռք բերված նյութերի ուսումնասիրությամբ Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ այլընտրանքային խափանման միջոցների կիրառմամբ հնարավոր է ապահովել մեղադրյալի պատշաճ վարքագիծը, պայմանավորված նաև այն հանգամանքով, որ նվազել է մեղադրյալի ոչ իրավաչափ վարքագիծ դրսևորելու հավանականությունը, կալանավորման ձևով խափանման միջոցի կիրառումը չի ապահովում հանրային և մասնավոր շահերի միջև անհրաժեշտ և ողջամիտ հավասարակշռությունը։
Հետևաբար, Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ՝ Բողոքաբերի հիմնավորումներն ի զորու չեն չեզոքացնելու Առաջին ատյանի դատարանի իրավաչափ հետևությունները և ամենևին բավարար չեն մեղադրյալ Արմենուհի Ավագյանի ազատության կանխավարկածը հաղթահարելու և նրա նկատմամբ կալանավորումը որպես խափանման միջոց կիրառելու համար:
Արման Մադաթյանի և Արքա Մադաթյանի գործով 2020 թվականի մայիսի 26-ի թիվ ԱՐԴ/0152/01/19 որոշման մեջ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արտահայտել է հետևյալ իրավական դիրքորոշումը.
«[Ո]րպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելիս Վերաքննիչ դատարանի կողմից կայացված դատական ակտը պետք է հիմնված լիներ ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների վրա և ունենար պատճառաբանվածության առավել բարձր չափանիշ։ Հակառակ մոտեցումը (…) կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով առաջին ատյանի դատարանի ներքին անկախությունը»։
Միևնույն ժամանակ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է նաև, որ որպես վարույթն իրականացնող մարմին հանդես եկող Առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը բեկանելու համար անհրաժեշտ է ծանրակշիռ փաստական հանգամանքների առկայություն։ Հակառակ մոտեցումը, Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ, կարող է իր բացասական ազդեցությունը թողնել Առաջին ատյանի դատարանում հիմնական քրեական գործի քննության բնականոն ընթացքի վրա` դրանով իսկ սահմանափակելով վերջինիս ներքին անկախությունը։ Մինչդեռ, տվյալ դեպքում ներկայացված հատուկ վերանայման բողոքում այդպիսի ծանրակշիռ փաստական հանգամանքներ չեն մատնանշվել։
Վերոգրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Արմենուհի Ավագյանի նկատմամբ որպես այլընտրանքային խափանման միջոցներ տնային կալանքը, գրավը և բացակայելու արգելքը կիրառելու մասին որոշմամբ հաշվի է առել վերջինիս օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները և պատճառաբանված հաստատել ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 122-րդ հոդվածով նախատեսված իրավաչափության համապատասխան պայմանները, որը բեկանելու կամ փոփոխելու իրավաչափ հիմքեր չկան: Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի որոշումը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ դրա դեմ բերված հատուկ վերանայման բողոքը՝ մերժել։
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ, 362-րդ, 393-րդ հոդվածներով` Վերաքննիչ դատարանը

Ո Ր Ո Շ Ե Ց

Երևան քաղաքի Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների դատախազության ավագ դատախազ Ա.Երիցյանի հատուկ վերանայման բողոքը մերժել՝ անփոփոխ թողնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի հուլիսի 1-ի թիվ ԵԴ1/2148/01/25 որոշումը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան` այն ստանալու օրվանից հետո 15-օրյա ժամկետում:


ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Լ.ԱԼԱՎԵՐԴՅԱՆ