Հիմնական
Գործի համար:
ԵԴ1/2130/01/25
Վիճակագրական տողի համար :
26.2
Պատասխանող
Էրիկ Սահակյան Սամվելի
Էրիկ Սահակյան
Էրիկ Սահակյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Սուսաննա Գզոգյան
Քրեական վերաքննիչ
Արսեն Նիկողոսյան
Վազգեն Ռշտունի
Տաթևիկ Գրիգորյան
Դատավոր
Երևանի քրեական դատարան
Սուսաննա Գզոգյան
Քրեական վերաքննիչ
Արսեն Նիկողոսյան
Վազգեն Ռշտունի
Տաթևիկ Գրիգորյան
| Դատարան | Օր | Ժամ | Դատարանի դահլիճի համար | Ստատուս | Որոշում | Այլ նշումներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Քրեական վերաքննիչ | 2026-01-20 | 17:00 | 5 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-09-30 | 17:00 | 1 | Կայացել է | ||
| Երևանի քրեական դատարան | 2025-09-17 | 17:30 | 1 | Չի կայացել | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-09-09 | 17:00 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-08-18 | 10:30 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-07-22 | 10:15 | 1 | Նիստը կայացել է | ||
| Տվյալների կենտրոն | 2025-07-02 | 10:00 | 1 | Նիստը կայացել է |
ԵԴ1/2130/01/25
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),
Նախագահող դատավոր Ս.ԳԶՈԳՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Լ.ՉՈԲԱՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
հանրային մեղադրող Կ․ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
պաշտպան Վ․ԶԱՔԱՐՅԱՆԻ
մեղադրյալ Է․ՍԱՀԱԿՅԱՆԻ
2025 թվականի սեպտեմբերի 30-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կիրառմամբ քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Էրիկ Սամվելի Սահակյանի՝ ծնված 2001 թվականի հուլիսի 29-ին, Հրազդան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատապարտված, ամուրի, փաստացի բնակվում է Կատայքի մարզ, Հրազդան քաղաք, Սպանդարյան փողոց, 16 շենք, 13 բնակարան հասցեում, քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը,
ՊԱՐԶԵՑ
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
2022 թվականի դեկտեմբերի 13-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 92236322 քրեական վարույթը:
2023 թվականի հունվարի 4-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 446-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 90250623 քրեական վարույթը։
Նախաքննության մարմնի 2023 թվականի հունվարի 9-ի որոշմամբ թիվ 92236322 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 90250623 քրեական վարույթին, վարույթը շարունակվել է թիվ 92236322 համարով։
Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի որոշմամբ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն արարքի համար, որ «նա, 2021 թվականից զորակոչված լինելով պարտադիր զինվորական ծառայության, 2021/2022 ուսումնական տարում, որպես օտարերկրյա պետության ռազմաուսումնական հաստատություն ընդունված ՀՀ զինված ուժերի դիմորդ, գործուղված լինելով սովորելու Ռուսաստանի Դաշնության զինված ուժերի ռադիացիոն, քիմիական և կենսաբանական պետական (ՌԴ ԶՈՒ ՌՔԿՊ) ակադեմիա, անբավարար առաջադիմության պատճառով գործուղման վայրի ռազմաուսումնական հաստատությունից հեռացվելու դեպքում կրել է պարտականություն շարունակելու պարտադիր զինվորական ծառայության՝ օրենքով սահմանված չծառայած ժամկետը, սակայն զինվորական ծառայությունից վերջնականապես խուսափելու նպատակով 2022 թվականի դեկտեմբերի 8-ից չի ներկայացել ծառայության:
Այսպես.
Էրիկ Սամվելի Սահակյանը, 2021 թվականի ամառային զորակոչին զորակոչվելով պարտադիր ժամկետային զինվորական ծառայության, ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի հրամանատարի 2021 թվականի օգոստոսի 1-ի թիվ 623 հրամանի համաձայն ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասում նշանակվել է 3-րդ հրաձգային գումարտակի 10-րդ հրաձգային վաշտի 3-րդ հրաձգային դասակի 3-րդ հրաձգային ջոկի հրաձիգի պաշտոնում, որից հետո՝ 2021 թվականի օգոստոսի 16-ից Է.Սահակյանը գործուղվել է Վ.Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարան (ՀՀ ՊՆ 24236 զորամաս)՝ Ռուսաստանի Դաշնության ռազմաուսումնական հաստատություն ընդունվելու քննություններին մասնակցելու նպատակով։
Այնուհետև, 2021 թվականի օգոստոսի 27-ին ՀՀ պաշտպանության նախարարության և զինծառայող է.Սահակյանի միջև կնքվել է «բարձրագույն ռազմաուսումնական հաստատությունում սովորելու և հետուսումնական պայմանագրային զինվորական ծառայության անցնելու մասին» պայմանագիր, և ՀՀ պաշտպանության նախարարի 2021 թվականի օգոստոսի 31-ի N 1001 հրամանի համաձայն՝ Է.Սահակյանը՝ որպես 2021/2022 ուսումնական տարում օտարերկրյա պետությունների բարձրագույն ռազմամասնագիտական կրթության ռազմական ուսումնական հաստատություն ընդունված ՀՀ զինված ուժերի դիմորդ, գործուղվել է ՌԴ ԶՈՒ ՌՔԿՊ ակադեմիա։
2022 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Է.Սահակյանը ցածր առաջադիմության պատճառով հեռացվել է ռազմական ակադեմիայից, ինչը հիմք ընդունելով՝ արձակվել է ՀՀ պաշտպանության նախարարի 2022 թվականի նոյեմբերի 17-ի N 1400 հրամանը, որի համաձայն՝ Է.Սահակյանի հետ կնքված պայմանագրի գործողությունը դադարեցվել է և վերջինս ուղարկվել է հետագա պարտադիր զինվորական ծառայությունը շարունակելու:
Է.Սահակյանը՝ որպես պարտադիր ժամկետային զինվորական ծառայության արդեն զորակոչված զինծառայող ռազմաուսումնական հաստատություն գործուղված լինելու պայմաններում ցածր առաջադիմության պատճառով հեռացված լինելու դեպքում, «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» ՀՀ օրենքի 54-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջներին համապատասխան կրելով պարտականություն շարունակելու պարտադիր զինվորական ծառայության՝ օրենքով սահմանված չծառայած ժամկետը, զինվորական ծառայությունից վերջնականապես խուսափելու նպատակով 2022 թվականի դեկտեմբերի 8-ից չի ներկայացել ՀՀ ՊՆ կադրային և ռազմակրթական քաղաքականության վարչություն (ՀՀ ՊՆ 77077 զորամաս) ծառայությունը նախորոշված վայրում՝ ՀՀ ՊՆ 10724 զորամասում շարունակելու համար»:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 28-ի որոշմամբ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը 2 ամիս ժամկետով՝ նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից
Երևանի կայազորի զինվորական դատախզության դատախազ Հ․Մարտիկյանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 92236322 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը կասեցվել է՝ մեղադրյալի քննությունից խուսափելու հիմքով։
Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ի որոշմամբ թիվ 92236322 քրեական վարույթից անջատվել նոր վարույթ, անջատված վարույթին շնորհվել է թիվ 92201924 համարը։
Երևանի կայազորի զինվորական դատախզության դատախազ Հ․Սաֆարյանի 2025 թվականի մայիսի 8-ի որոշմամբ թիվ 92236322 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը վերսկսվել է՝ մեղադրյալի վարույթն իրականացնող մարմնին ներկայանալու հիմքով։
Երևանի կայազորի զինվորական դատախզության դատախազ Հ․Սաֆարյանի 2025 թվականի մայիսի 8-ի մեկ այլ որոշմամբ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը փոխվել և նրա նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի հունիսի 17-ին վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/2130/01/25 համարը։
2025 թվականի հունիսի 19-ին Դատարանի դատավոր Ս.Գզոգյանը որոշում է կայացրել վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2․ Արագացված վարույթ
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ:
Պաշտպան Վ․Զաքարյանը հայտարարել է, որ իր կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում է միջնորդությանը։
Հանրային մեղադրողը, արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդության դեմ առարկություն չի ներկայացրել և, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․2-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ներկայացրել է մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը:
Մեղադրյալը հայտարարել է, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին իր միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Դատարանը, փաստելով, որ առկա է սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու վերաբերյալ:
3․ Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Է․Սահակյանի կողմից դասալքություն կատարելն ապացուցված է, այդ արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։(․․․)»։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն աձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։ (․․․)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումները)։
Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Է․Սահակյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրան մեղսագրված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման հանգամանքները և եղանակը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը:
Դատարանը մեղադրյալ Է․Սահակյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Մասնավորապես, Դատարանը, որպես Է․Սահակյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, բնութագրվում է դրական, ծառայում է զինված ուժերում։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալ Է․Սահակյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նա իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Է․Սահակյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Է․Սահակյանը ենթակա է պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով վերոնշյալ` մեղադրյալ Էրիկ Սահակյանի արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտնում է, որ մեղադրյալ Է․Սահակյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի համար ենթական է պատժի ազատազրկման ձևով՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով։
Միաժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց»:
Սույն գործով մեղադրյալ Է․Սահակյանն անազատության մեջ է գտնվել 5 (հինգ) ամիս 19 (տասնինը) օր՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 19-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 8-ը, որպիսի ժամկետը պետք է հաշվակցել նրա նկատմամբ նշանակվելիք պատժի ժամկետին, և վերջնական թողնելով կրելու ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս 11 (տասնմեկ) օր։
Անդրադառնալով պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(․․․)։
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
(․․․)։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մի շարք որոշումներում անդրադառնալով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (ի թիվս այլնի, տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԳԴ/0014/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 որոշումները)։
Այսպիսով, վերը նշված Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու։ Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Վկայակոչած նախադեպային որոշումների լույսի ներքո վերլուծելով սույն գործով հաստատված հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Էրիկ Սահակյանի կողմից առանց պատիժը կրելու և վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին և ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումը և միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Է․Սահակյանի կատարած արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, առանձնահատկությունները, նրա անձը, վերը թվարկված մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և հատկապես այն հանգամանքը, որ Էրիկ Սահակյանը շարունակում է ծառայել ՀՀ զինված ուժերում, ելնելով սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացման և նոր հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Է․Սահակյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան (համապատասխան վերահսկողություն) սահմանելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ Էրիկ Սահակյանի նկատմամբ փորձաշրջանի ընթացքում պետք է սահմանել պարտականություն, այն է՝ առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել և բնակության վայր փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետներում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։
Արտավարութային փաստաթղթերը պետք է թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Քննարկելով մեղադրյալ Է․Սահակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-349-րդ, 464․1-464․4-րդ հոդվածներով` Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով (հաշվակցելով անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 19-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 8-ը)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով:
Մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի վրա դնել պարտականություն փորձաշրջանի ընթացքում չփոխել մշտական բնակության վայրը և նրա վարքագծի նկատմամբ սահմանել վերահսկողություն՝ այն հանձնարարել համապատասխան զորամասի հրամանատարին, իսկ զորացրվելու հետո ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը:
Մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի փորձաշրջանի կրման ժամկետի սկիզբը հաշվարկել հաշվառման վերցվելու պահից:
Մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Արտավարութային փաստաթղթերը թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ս.ԳԶՈԳՅԱՆ
Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան),
Նախագահող դատավոր Ս.ԳԶՈԳՅԱՆԻ
քարտուղարությամբ Լ.ՉՈԲԱՆՅԱՆԻ
մասնակցությամբ
հանրային մեղադրող Կ․ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ
պաշտպան Վ․ԶԱՔԱՐՅԱՆԻ
մեղադրյալ Է․ՍԱՀԱԿՅԱՆԻ
2025 թվականի սեպտեմբերի 30-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կիրառմամբ քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի`
Էրիկ Սամվելի Սահակյանի՝ ծնված 2001 թվականի հուլիսի 29-ին, Հրազդան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատապարտված, ամուրի, փաստացի բնակվում է Կատայքի մարզ, Հրազդան քաղաք, Սպանդարյան փողոց, 16 շենք, 13 բնակարան հասցեում, քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը,
ՊԱՐԶԵՑ
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը
2022 թվականի դեկտեմբերի 13-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 92236322 քրեական վարույթը:
2023 թվականի հունվարի 4-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 446-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 90250623 քրեական վարույթը։
Նախաքննության մարմնի 2023 թվականի հունվարի 9-ի որոշմամբ թիվ 92236322 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 90250623 քրեական վարույթին, վարույթը շարունակվել է թիվ 92236322 համարով։
Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի որոշմամբ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն արարքի համար, որ «նա, 2021 թվականից զորակոչված լինելով պարտադիր զինվորական ծառայության, 2021/2022 ուսումնական տարում, որպես օտարերկրյա պետության ռազմաուսումնական հաստատություն ընդունված ՀՀ զինված ուժերի դիմորդ, գործուղված լինելով սովորելու Ռուսաստանի Դաշնության զինված ուժերի ռադիացիոն, քիմիական և կենսաբանական պետական (ՌԴ ԶՈՒ ՌՔԿՊ) ակադեմիա, անբավարար առաջադիմության պատճառով գործուղման վայրի ռազմաուսումնական հաստատությունից հեռացվելու դեպքում կրել է պարտականություն շարունակելու պարտադիր զինվորական ծառայության՝ օրենքով սահմանված չծառայած ժամկետը, սակայն զինվորական ծառայությունից վերջնականապես խուսափելու նպատակով 2022 թվականի դեկտեմբերի 8-ից չի ներկայացել ծառայության:
Այսպես.
Էրիկ Սամվելի Սահակյանը, 2021 թվականի ամառային զորակոչին զորակոչվելով պարտադիր ժամկետային զինվորական ծառայության, ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի հրամանատարի 2021 թվականի օգոստոսի 1-ի թիվ 623 հրամանի համաձայն ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասում նշանակվել է 3-րդ հրաձգային գումարտակի 10-րդ հրաձգային վաշտի 3-րդ հրաձգային դասակի 3-րդ հրաձգային ջոկի հրաձիգի պաշտոնում, որից հետո՝ 2021 թվականի օգոստոսի 16-ից Է.Սահակյանը գործուղվել է Վ.Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարան (ՀՀ ՊՆ 24236 զորամաս)՝ Ռուսաստանի Դաշնության ռազմաուսումնական հաստատություն ընդունվելու քննություններին մասնակցելու նպատակով։
Այնուհետև, 2021 թվականի օգոստոսի 27-ին ՀՀ պաշտպանության նախարարության և զինծառայող է.Սահակյանի միջև կնքվել է «բարձրագույն ռազմաուսումնական հաստատությունում սովորելու և հետուսումնական պայմանագրային զինվորական ծառայության անցնելու մասին» պայմանագիր, և ՀՀ պաշտպանության նախարարի 2021 թվականի օգոստոսի 31-ի N 1001 հրամանի համաձայն՝ Է.Սահակյանը՝ որպես 2021/2022 ուսումնական տարում օտարերկրյա պետությունների բարձրագույն ռազմամասնագիտական կրթության ռազմական ուսումնական հաստատություն ընդունված ՀՀ զինված ուժերի դիմորդ, գործուղվել է ՌԴ ԶՈՒ ՌՔԿՊ ակադեմիա։
2022 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Է.Սահակյանը ցածր առաջադիմության պատճառով հեռացվել է ռազմական ակադեմիայից, ինչը հիմք ընդունելով՝ արձակվել է ՀՀ պաշտպանության նախարարի 2022 թվականի նոյեմբերի 17-ի N 1400 հրամանը, որի համաձայն՝ Է.Սահակյանի հետ կնքված պայմանագրի գործողությունը դադարեցվել է և վերջինս ուղարկվել է հետագա պարտադիր զինվորական ծառայությունը շարունակելու:
Է.Սահակյանը՝ որպես պարտադիր ժամկետային զինվորական ծառայության արդեն զորակոչված զինծառայող ռազմաուսումնական հաստատություն գործուղված լինելու պայմաններում ցածր առաջադիմության պատճառով հեռացված լինելու դեպքում, «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» ՀՀ օրենքի 54-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջներին համապատասխան կրելով պարտականություն շարունակելու պարտադիր զինվորական ծառայության՝ օրենքով սահմանված չծառայած ժամկետը, զինվորական ծառայությունից վերջնականապես խուսափելու նպատակով 2022 թվականի դեկտեմբերի 8-ից չի ներկայացել ՀՀ ՊՆ կադրային և ռազմակրթական քաղաքականության վարչություն (ՀՀ ՊՆ 77077 զորամաս) ծառայությունը նախորոշված վայրում՝ ՀՀ ՊՆ 10724 զորամասում շարունակելու համար»:
Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 28-ի որոշմամբ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը 2 ամիս ժամկետով՝ նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից
Երևանի կայազորի զինվորական դատախզության դատախազ Հ․Մարտիկյանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 92236322 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը կասեցվել է՝ մեղադրյալի քննությունից խուսափելու հիմքով։
Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ի որոշմամբ թիվ 92236322 քրեական վարույթից անջատվել նոր վարույթ, անջատված վարույթին շնորհվել է թիվ 92201924 համարը։
Երևանի կայազորի զինվորական դատախզության դատախազ Հ․Սաֆարյանի 2025 թվականի մայիսի 8-ի որոշմամբ թիվ 92236322 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը վերսկսվել է՝ մեղադրյալի վարույթն իրականացնող մարմնին ներկայանալու հիմքով։
Երևանի կայազորի զինվորական դատախզության դատախազ Հ․Սաֆարյանի 2025 թվականի մայիսի 8-ի մեկ այլ որոշմամբ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը փոխվել և նրա նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի հունիսի 17-ին վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/2130/01/25 համարը։
2025 թվականի հունիսի 19-ին Դատարանի դատավոր Ս.Գզոգյանը որոշում է կայացրել վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
2․ Արագացված վարույթ
Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ:
Պաշտպան Վ․Զաքարյանը հայտարարել է, որ իր կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում է միջնորդությանը։
Հանրային մեղադրողը, արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդության դեմ առարկություն չի ներկայացրել և, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․2-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ներկայացրել է մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը:
Մեղադրյալը հայտարարել է, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին իր միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները:
Դատարանը, փաստելով, որ առկա է սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու վերաբերյալ:
3․ Դատարանի իրավական վերլուծությունները
Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Է․Սահակյանի կողմից դասալքություն կատարելն ապացուցված է, այդ արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։(․․․)»։
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն աձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով:
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։ (․․․)»։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումները)։
Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Է․Սահակյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրան մեղսագրված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման հանգամանքները և եղանակը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը:
Դատարանը մեղադրյալ Է․Սահակյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Մասնավորապես, Դատարանը, որպես Է․Սահակյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, բնութագրվում է դրական, ծառայում է զինված ուժերում։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալ Է․Սահակյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նա իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Է․Սահակյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն:
Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Է․Սահակյանը ենթակա է պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով վերոնշյալ` մեղադրյալ Էրիկ Սահակյանի արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտնում է, որ մեղադրյալ Է․Սահակյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի համար ենթական է պատժի ազատազրկման ձևով՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով։
Միաժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց»:
Սույն գործով մեղադրյալ Է․Սահակյանն անազատության մեջ է գտնվել 5 (հինգ) ամիս 19 (տասնինը) օր՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 19-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 8-ը, որպիսի ժամկետը պետք է հաշվակցել նրա նկատմամբ նշանակվելիք պատժի ժամկետին, և վերջնական թողնելով կրելու ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս 11 (տասնմեկ) օր։
Անդրադառնալով պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին:
(․․․)։
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել:
5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝
(․․․)։
ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մի շարք որոշումներում անդրադառնալով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (ի թիվս այլնի, տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԳԴ/0014/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 որոշումները)։
Այսպիսով, վերը նշված Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու։ Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Վկայակոչած նախադեպային որոշումների լույսի ներքո վերլուծելով սույն գործով հաստատված հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Էրիկ Սահակյանի կողմից առանց պատիժը կրելու և վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին և ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումը և միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Է․Սահակյանի կատարած արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, առանձնահատկությունները, նրա անձը, վերը թվարկված մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և հատկապես այն հանգամանքը, որ Էրիկ Սահակյանը շարունակում է ծառայել ՀՀ զինված ուժերում, ելնելով սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացման և նոր հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Է․Սահակյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան (համապատասխան վերահսկողություն) սահմանելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ Էրիկ Սահակյանի նկատմամբ փորձաշրջանի ընթացքում պետք է սահմանել պարտականություն, այն է՝ առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել և բնակության վայր փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետներում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։
Արտավարութային փաստաթղթերը պետք է թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Քննարկելով մեղադրյալ Է․Սահակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-349-րդ, 464․1-464․4-րդ հոդվածներով` Դատարանը
Վ Ճ Ռ Ե Ց
Մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով (հաշվակցելով անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 19-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 8-ը)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով:
Մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի վրա դնել պարտականություն փորձաշրջանի ընթացքում չփոխել մշտական բնակության վայրը և նրա վարքագծի նկատմամբ սահմանել վերահսկողություն՝ այն հանձնարարել համապատասխան զորամասի հրամանատարին, իսկ զորացրվելու հետո ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը:
Մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի փորձաշրջանի կրման ժամկետի սկիզբը հաշվարկել հաշվառման վերցվելու պահից:
Մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Արտավարութային փաստաթղթերը թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում:
ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ս.ԳԶՈԳՅԱՆ
Բարձրագույն դատական խորհրդի 27․09․2018թ․ թիվ ԲԴԽ-40-Ո-105 որոշման համաձայն ապանձնավորված դատական ակտի տարբերակը։
Իսկականի հետ ճիշտ է։
———————————————————————————————————————————
ԵԴ1/2130/01/25
Երևան քաղաքի
առաջին ատյանի
ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարան՝
Նախագահող դատավոր՝
Ս.Գզոգյան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան),
Նախագահությամբ դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյանի,
Դատավորներ՝ Տ.Գրիգորյանի,
Վ.Ռշտունի.
քարտուղարությամբ՝ Ա.Կարապետյանի,
մասնակցությամբ՝
պաշտպան՝ Վ.Զաքարյանի
«20» հունվարի 2026թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/2130/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի սեպտեմբերի 30-ի դատավճռի դեմ Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Կ.Հակոբյանի (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) վերաքննիչ բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.2022 թվականի դեկտեմբերի 13-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 92236322 քրեական վարույթը:
2023 թվականի հունվարի 4-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 446-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 90250623 քրեական վարույթը:
2023 թվականի հունվարի 9-ի որոշմամբ թիվ 92236322 միացվել է թիվ 90250623 քրեական վարույթին և վարույթը շարունակվել է թիվ 92236322 համարի շրջանակներում:
2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի որոշմամբ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
Առաջին ատյանի դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 28-ի որոշմամբ մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով:
2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 92236322 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը կասեցվել է՝ մեղադրյալի քննությունից խուսափելու հիմքով:
2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ի որոշմամբ թիվ 92236322 քրեական վարույթից անջատվել նոր վարույթ, անջատված վարույթին շնորհվել է թիվ 92201924 համարը։
2025 թվականի մայիսի 8-ի որոշմամբ թիվ 92236322 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման կասեցված ժամկետը վերսկսվել է՝ վարույթ իրականացնող մարմին ներկայանալու հիմքով:
Նույն օրը մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը փոխվել է և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հունիսի 19-ի որոշմամբ, թիվ ԵԴ1/2130/01/25 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 30-ի դատաճռով վճռվել է։
«Մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով (հաշվակցելով անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 19-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 8-ը)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով:
Մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի վրա դնել պարտականություն փորձաշրջանի ընթացքում չփոխել մշտական բնակության վայրը և նրա վարքագծի նկատմամբ սահմանել վերահսկողություն՝ այն հանձնարարել համապատասխան զորամասի հրամանատարին, իսկ զորացրվելու հետո ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը:
Մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի փորձաշրջանի կրման ժամկետի սկիզբը հաշվարկել հաշվառման վերցվելու պահից:
Մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Արտավարութային փաստաթղթերը թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո»:
3. 2025 թվականի նոյեմբերի 10-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Կ.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը:
Թիվ ԵԴ1/2130/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի դեկտեմբերի 30-ին։ Դատավորների միջև գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով մակագրվել է դատարանի կազմին (նախագահող դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյան, կազմի դատավորներ՝ Վ․Ռշտունի, Տ.Գրիգորյան) և 2026 թվականի հունվար 5-ին հանձնվել է նախագահող դատավորին:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
4. 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ «նա 2021 թվականից զորակոչված լինելով պարտադիր զինվորական ծառայության, 2021/2022 ուսումնական տարում, որպես օտարերկրյա պետության ռազմաուսումնական հաստատություն ընդունված ՀՀ զինված ուժերի դիմորդ, գործուղված լինելով սովորելու Ռուսաստանի Դաշնության զինված ուժերի ռադիացիոն, քիմիական և կենսաբանական պետական (ՌԴ ԶՈՒ ՌՔԿՊ) ակադեմիա, անբավարար առաջադիմության պատճառով գործուղման վայրի ռազմաուսումնական հաստատությունից հեռացվելու դեպքում կրել է պարտականություն շարունակելու պարտադիր զինվորական ծառայության՝ օրենքով սահմանված չծառայած ժամկետը, սակայն զինվորական ծառայությունից վերջնականապես խուսափելու նպատակով 2022 թվականի դեկտեմբերի 8- ից չի ներկայացել ծառայության:»:
5. Առաջին ատյանի դատարանն իր դատավճռով արձանագրել է հետևյալը.
«(...) Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Է․Սահակյանի կողմից դասալքություն կատարելն ապացուցված է, այդ արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին: (...)
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն աձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով: (...)
Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Է․Սահակյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրան մեղսագրված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման հանգամանքները և եղանակը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը:
Դատարանը մեղադրյալ Է․Սահակյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Մասնավորապես, Դատարանը, որպես Է․Սահակյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, բնութագրվում է դրական, ծառայում է զինված ուժերում։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալ Է․Սահակյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նա իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Է․Սահակյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն: Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Է․Սահակյանը ենթակա է պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով վերոնշյալ` մեղադրյալ Էրիկ Սահակյանի արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտնում է, որ մեղադրյալ Է․Սահակյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի համար ենթական է պատժի ազատազրկման ձևով՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով։(...)
Սույն գործով մեղադրյալ Է․Սահակյանն անազատության մեջ է գտնվել 5 (հինգ) ամիս 19 (տասնինը) օր՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 19-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 8-ը, որպիսի ժամկետը պետք է հաշվակցել նրա նկատմամբ նշանակվելիք պատժի ժամկետին, և վերջնական թողնելով կրելու ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս 11 (տասնմեկ) օր։
Անդրադառնալով պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․(...)
Այսպիսով, վերը նշված Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու։ Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Վկայակոչած նախադեպային որոշումների լույսի ներքո վերլուծելով սույն գործով հաստատված հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Էրիկ Սահակյանի կողմից առանց պատիժը կրելու և վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին և ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումը և միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Է․Սահակյանի կատարած արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, առանձնահատկությունները, նրա անձը, վերը թվարկված մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և հատկապես այն հանգամանքը, որ Էրիկ Սահակյանը շարունակում է ծառայել ՀՀ զինված ուժերում, ելնելով սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացման և նոր հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Է․Սահակյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան (համապատասխան վերահսկողություն) սահմանելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ Էրիկ Սահակյանի նկատմամբ փորձաշրջանի ընթացքում պետք է սահմանել պարտականություն, այն է՝ առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել և բնակության վայր փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետներում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։
Արտավարութային փաստաթղթերը պետք է թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Քննարկելով մեղադրյալ Է․Սահակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: (...)»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
6. Բողոքաբերը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ կիրառելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը թույլ է տվել դատական սխալ։
Բողոքաբերը գտել է, որ սույն քրեական գործով, Առաջին ատյանի դատարանը, վերլուծելով մի շարք քրեաիրավական նորմեր և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներ, հանգել է հետևության, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ձևով:
Բողոքաբերը նշել է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը պետք է լինի արդարացի՝ համապատասխանի հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին, անհրաժեշտ և բավարար լինի վերականգնելու սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնելու պատժի ենթարկվող անձին և հանցագործությունները կանխելու համար, մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի չի առել կատարված հանցագործութան բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, նման պայմաններում մեղադրյալի նկատմամբ նշանակել է ոչ արդարացի պատիժ, իսկ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որով հնարավոր կլինի պատժի նպատակներին հասնելու համար:
Բողոքաբերը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատշաճ վերլուծության չեն ենթարկվել մի շարք էական նշանակություն ունեցող հանգամանքներ, մասնավորապես` Առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս հաշվի չի առել Էրիկ Սահակյանի կատարած արարքի վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին:
Բողոքաբերի պնդմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել այն հանգամանքը, որ դասալքությունը զինվորական ծառայության կարգի դեմ ուղղված ամենավտանգավոր հանցագործություններից մեկն է: Այս հանցագործությամբ զինծառայողն իր առջև նպատակ է դնում խուսափելու զինվորական ծառայության սահմանադրական պարտականությունից: Նա ոչ թե չի ցանկանում կատարել զինվորական ծառայության այս կամ այն պարտականությունը, ոչ թե խուսափում է ծառայությունը կրել տվյալ զորամասում, այլ ընդհանրապես հրաժարվում է ծառայել զինված ուժերում:
Բողոքաբերը նշել է, որ այս հանցագործության օբյեկտ է հանդիսանում զինվորական ծառայություն անցնելու կարգը: Դասալքության դեպքում նշված օբյեկտին հասցվում է առավել մեծ վնաս, քանի որ զինծառայողը միակողմանիորեն ընդհատում է իր և պետության միջև առկա ռազմաիրավական հարաբերությունները և դա անում է ոչ թե ժամանակավորապես, այլ վերջնականապես:
Ըստ Բողոքաբերի Առաջին ատյանի դատարանը որպես Է.Սահակյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առել նախկինում նրանց դատապարտված չլինելը, սակայն անձի դատապարտված չլինելը որևէ կերպ չի նվազեցնում սույն հանցագործության վտանգավորության աստիճանը:
Բողոքաբերը արձանագրել է, որ Էրիկ Սահակյանի կողմից ուղղակի դիտավորությամբ կատարված հանցանքով ՀՀ զինված ուժերի համալրման ապահովման և պետության պաշտպանունակության դեմ ոտնձգելը, այդ կերպ նաև իր սահմանադրական պարտականությունը չկատարելը, վկայում է վերջինիս անձի և կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի վկայակոչված հանգամանքները ողջամտորեն չեն կարող դիտարկվել որպես բավարար հակակշռող գործոններ՝ արձանագրելու, որ սույն պարագայում պատժի նպատակներին հասնելը հնարավոր է առանց Էրիկ Սահակյանի պատիժը փաստացի կրելու, ուստի նման պայմաններում վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառումը չի կարող բխել խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունից և այդ ոլորտում խիստ քրեական քաղաքականության ապահովման անհրաժեշտությունից:
Արդյունքում, Բողոքաբերը պնդում է, որ սույն դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության կատարման համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը հիմք է տալիս եզրակացնելու, որ այն չի կարող կանխել հանցագործությունը, այլ ընդհակառակը՝ կարող է վտանգավոր հետևանքներ ունենալ, մասնավորապես՝ կարող է ավելացնել նշված հանցագործության թիվը, և արդյունքում հնարավորություն կտա յուրաքանչյուրին վերջնականապես խուսափել զինվորական ծառայությունից, այնուհետև, փորձաշրջան անցնելով, չմասնակցել Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանությանը և զերծ մնալ զինվորական ծառայությունից։ Այսինքն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի բխում խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունից և չի կարող հանգեցնել պատժի նպատակների իրականացմանը։
7. Վերոգրյալի հիման վրա Բողոքաբերը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է մասնակի բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 30-ի ԵԴ1/2130/01/25 դատավճիռը և կայացնել նոր դատական ակտ՝ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ ազատազրկում 3 (երեք)տարի ժամկետով:
Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
8. Մեղադրյալ Էրիկ Սահակյանը հեռախոսազանգի միջոցով Վերաքննիչ դատարանի աշխատակազմին հայտնել է, որ չի ցանկանում ներկայանալ դատական նիստին, և խնդրել է բողոքի քննությունն անցկացնել իր բացակայությամբ:
Դատախազ Կ.Հակոբյանը Վերաքննիչ դատարանին հասցեագրված դիմումով հայտնել է, որ աշխատանքային ծանրաբեռնվածության պատճառով չի կարող ներկայանալ դատական նիստին, միաժամանակ հայտնել է, որ չի առարկում՝ դատական նիստն անցկացնել իր բացակայությամբ, պնդել է իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրել ամբողջությամբ բավարարել այն:
Դատական նիստի ընթացքում մեղադրյալ Էրիկ Սահակյանի Պաշտպան Ա․Զաքարյանը առարկեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ խնդրելով մերժել այն։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
9. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, գտնում է, որ սույն վերաքննիչ բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին.
Արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանման տեսանկյունից հիմնավորված են արդյո՞ք մեղադրյալ Էրիկ Սահակյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
10. Պատասխանելով սույն որոշման 9-րդ կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: (...)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: (...)
12. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է նոր դիտավորյալ հանցանք, ապա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշումը վերացվում է: Այդ դեպքում դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով: (...)»:
Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով որոշման մեջ, ի թիվս այլնի, վերլուծելով «արարքի հանրային վտանգավորության բնույթ և աստիճան» եզրույթները՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը»։
Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 գործով որոշման մեջ վերահաստատելով և զարգացնելով վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ. «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...)։ Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես՝ մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»։
11. Վերը նշված իրավական նորմերի և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Էրիկ Սահակյանի նկատմամբ նշանակված պատժի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին՝ Վերաքննիչ դատարանը, համակողմանիորեն ուսումնասիրելով մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները (առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է կատարած արարքի համար), ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները (նախկինում դատապարտված չի եղել, բնութագրվում է դրական, ծառայում է զինված ուժերում), հետհանցավոր վարքագիծը, քրեական օրենքով արգելված արարքի կատարման եղանակը, բնույթը, գտնում է, նշանակված պատժի նաև ռեալ (իրական) չկիրառման միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը։
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, մեղադրյալ Էրիկ Սահակյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրված վերոնշյալ հանգամանքները ողջամտորեն նվազեցնում են մեղադրյալի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը և հնարավորություն տալիս հանգելու՝ վերջինիս նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավաչափության մասին։
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքներն իրենց համաչափ արտացոլումն են գտել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Էրիկ Սահակյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության բացակայության վերաբերյալ հետևություններում և նման պարագայում վերաքննիչ բողոքի փաստարկներն ի զորու չեն չեզոքացնելու Առաջին ատյանի դատարանի իրավաչափ հետևությունները:
12. Վերոշարադրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, այդ թվում՝ նյութաիրավական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բխում է ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքից:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-372-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Կ.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/2130/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի սեպտեմբերի 30-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ
Իսկականի հետ ճիշտ է։
———————————————————————————————————————————
ԵԴ1/2130/01/25
Երևան քաղաքի
առաջին ատյանի
ընդհանուր իրավասության
քրեական դատարան՝
Նախագահող դատավոր՝
Ս.Գզոգյան
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ
ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ
ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան),
Նախագահությամբ դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյանի,
Դատավորներ՝ Տ.Գրիգորյանի,
Վ.Ռշտունի.
քարտուղարությամբ՝ Ա.Կարապետյանի,
մասնակցությամբ՝
պաշտպան՝ Վ.Զաքարյանի
«20» հունվարի 2026թ. ք.Երևան
դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/2130/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի սեպտեմբերի 30-ի դատավճռի դեմ Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Կ.Հակոբյանի (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) վերաքննիչ բողոքը.
Պ Ա Ր Զ Ե Ց
Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1.2022 թվականի դեկտեմբերի 13-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 92236322 քրեական վարույթը:
2023 թվականի հունվարի 4-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 446-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 90250623 քրեական վարույթը:
2023 թվականի հունվարի 9-ի որոշմամբ թիվ 92236322 միացվել է թիվ 90250623 քրեական վարույթին և վարույթը շարունակվել է թիվ 92236322 համարի շրջանակներում:
2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի որոշմամբ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում:
Առաջին ատյանի դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 28-ի որոշմամբ մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով:
2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 92236322 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը կասեցվել է՝ մեղադրյալի քննությունից խուսափելու հիմքով:
2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ի որոշմամբ թիվ 92236322 քրեական վարույթից անջատվել նոր վարույթ, անջատված վարույթին շնորհվել է թիվ 92201924 համարը։
2025 թվականի մայիսի 8-ի որոշմամբ թիվ 92236322 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման կասեցված ժամկետը վերսկսվել է՝ վարույթ իրականացնող մարմին ներկայանալու հիմքով:
Նույն օրը մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը փոխվել է և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հունիսի 19-ի որոշմամբ, թիվ ԵԴ1/2130/01/25 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ:
2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 30-ի դատաճռով վճռվել է։
«Մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով (հաշվակցելով անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 19-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 8-ը)։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով:
Մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի վրա դնել պարտականություն փորձաշրջանի ընթացքում չփոխել մշտական բնակության վայրը և նրա վարքագծի նկատմամբ սահմանել վերահսկողություն՝ այն հանձնարարել համապատասխան զորամասի հրամանատարին, իսկ զորացրվելու հետո ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը:
Մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի փորձաշրջանի կրման ժամկետի սկիզբը հաշվարկել հաշվառման վերցվելու պահից:
Մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը:
Արտավարութային փաստաթղթերը թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո»:
3. 2025 թվականի նոյեմբերի 10-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Կ.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը:
Թիվ ԵԴ1/2130/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի դեկտեմբերի 30-ին։ Դատավորների միջև գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով մակագրվել է դատարանի կազմին (նախագահող դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյան, կազմի դատավորներ՝ Վ․Ռշտունի, Տ.Գրիգորյան) և 2026 թվականի հունվար 5-ին հանձնվել է նախագահող դատավորին:
Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը.
4. 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ «նա 2021 թվականից զորակոչված լինելով պարտադիր զինվորական ծառայության, 2021/2022 ուսումնական տարում, որպես օտարերկրյա պետության ռազմաուսումնական հաստատություն ընդունված ՀՀ զինված ուժերի դիմորդ, գործուղված լինելով սովորելու Ռուսաստանի Դաշնության զինված ուժերի ռադիացիոն, քիմիական և կենսաբանական պետական (ՌԴ ԶՈՒ ՌՔԿՊ) ակադեմիա, անբավարար առաջադիմության պատճառով գործուղման վայրի ռազմաուսումնական հաստատությունից հեռացվելու դեպքում կրել է պարտականություն շարունակելու պարտադիր զինվորական ծառայության՝ օրենքով սահմանված չծառայած ժամկետը, սակայն զինվորական ծառայությունից վերջնականապես խուսափելու նպատակով 2022 թվականի դեկտեմբերի 8- ից չի ներկայացել ծառայության:»:
5. Առաջին ատյանի դատարանն իր դատավճռով արձանագրել է հետևյալը.
«(...) Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Է․Սահակյանի կողմից դասալքություն կատարելն ապացուցված է, այդ արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին: (...)
Միևնույն ժամանակ, Դատարանն աձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով: (...)
Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Է․Սահակյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրան մեղսագրված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման հանգամանքները և եղանակը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը:
Դատարանը մեղադրյալ Է․Սահակյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները:
Մասնավորապես, Դատարանը, որպես Է․Սահակյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, բնութագրվում է դրական, ծառայում է զինված ուժերում։
Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալ Է․Սահակյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նա իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։
Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Է․Սահակյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն: Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Է․Սահակյանը ենթակա է պատժի:
Դատարանը, հաշվի առնելով վերոնշյալ` մեղադրյալ Էրիկ Սահակյանի արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտնում է, որ մեղադրյալ Է․Սահակյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի համար ենթական է պատժի ազատազրկման ձևով՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով։(...)
Սույն գործով մեղադրյալ Է․Սահակյանն անազատության մեջ է գտնվել 5 (հինգ) ամիս 19 (տասնինը) օր՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 19-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 8-ը, որպիսի ժամկետը պետք է հաշվակցել նրա նկատմամբ նշանակվելիք պատժի ժամկետին, և վերջնական թողնելով կրելու ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս 11 (տասնմեկ) օր։
Անդրադառնալով պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․(...)
Այսպիսով, վերը նշված Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու։ Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։
Վկայակոչած նախադեպային որոշումների լույսի ներքո վերլուծելով սույն գործով հաստատված հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Էրիկ Սահակյանի կողմից առանց պատիժը կրելու և վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին և ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները:
Հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումը և միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Է․Սահակյանի կատարած արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, առանձնահատկությունները, նրա անձը, վերը թվարկված մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և հատկապես այն հանգամանքը, որ Էրիկ Սահակյանը շարունակում է ծառայել ՀՀ զինված ուժերում, ելնելով սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացման և նոր հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Է․Սահակյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան (համապատասխան վերահսկողություն) սահմանելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին:
Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ Էրիկ Սահակյանի նկատմամբ փորձաշրջանի ընթացքում պետք է սահմանել պարտականություն, այն է՝ առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել և բնակության վայր փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետներում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։
Արտավարութային փաստաթղթերը պետք է թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։
Քննարկելով մեղադրյալ Է․Սահակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: (...)»:
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը.
6. Բողոքաբերը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ կիրառելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը թույլ է տվել դատական սխալ։
Բողոքաբերը գտել է, որ սույն քրեական գործով, Առաջին ատյանի դատարանը, վերլուծելով մի շարք քրեաիրավական նորմեր և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներ, հանգել է հետևության, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ձևով:
Բողոքաբերը նշել է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը պետք է լինի արդարացի՝ համապատասխանի հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին, անհրաժեշտ և բավարար լինի վերականգնելու սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնելու պատժի ենթարկվող անձին և հանցագործությունները կանխելու համար, մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի չի առել կատարված հանցագործութան բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, նման պայմաններում մեղադրյալի նկատմամբ նշանակել է ոչ արդարացի պատիժ, իսկ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որով հնարավոր կլինի պատժի նպատակներին հասնելու համար:
Բողոքաբերը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատշաճ վերլուծության չեն ենթարկվել մի շարք էական նշանակություն ունեցող հանգամանքներ, մասնավորապես` Առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս հաշվի չի առել Էրիկ Սահակյանի կատարած արարքի վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին:
Բողոքաբերի պնդմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել այն հանգամանքը, որ դասալքությունը զինվորական ծառայության կարգի դեմ ուղղված ամենավտանգավոր հանցագործություններից մեկն է: Այս հանցագործությամբ զինծառայողն իր առջև նպատակ է դնում խուսափելու զինվորական ծառայության սահմանադրական պարտականությունից: Նա ոչ թե չի ցանկանում կատարել զինվորական ծառայության այս կամ այն պարտականությունը, ոչ թե խուսափում է ծառայությունը կրել տվյալ զորամասում, այլ ընդհանրապես հրաժարվում է ծառայել զինված ուժերում:
Բողոքաբերը նշել է, որ այս հանցագործության օբյեկտ է հանդիսանում զինվորական ծառայություն անցնելու կարգը: Դասալքության դեպքում նշված օբյեկտին հասցվում է առավել մեծ վնաս, քանի որ զինծառայողը միակողմանիորեն ընդհատում է իր և պետության միջև առկա ռազմաիրավական հարաբերությունները և դա անում է ոչ թե ժամանակավորապես, այլ վերջնականապես:
Ըստ Բողոքաբերի Առաջին ատյանի դատարանը որպես Է.Սահակյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առել նախկինում նրանց դատապարտված չլինելը, սակայն անձի դատապարտված չլինելը որևէ կերպ չի նվազեցնում սույն հանցագործության վտանգավորության աստիճանը:
Բողոքաբերը արձանագրել է, որ Էրիկ Սահակյանի կողմից ուղղակի դիտավորությամբ կատարված հանցանքով ՀՀ զինված ուժերի համալրման ապահովման և պետության պաշտպանունակության դեմ ոտնձգելը, այդ կերպ նաև իր սահմանադրական պարտականությունը չկատարելը, վկայում է վերջինիս անձի և կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի վկայակոչված հանգամանքները ողջամտորեն չեն կարող դիտարկվել որպես բավարար հակակշռող գործոններ՝ արձանագրելու, որ սույն պարագայում պատժի նպատակներին հասնելը հնարավոր է առանց Էրիկ Սահակյանի պատիժը փաստացի կրելու, ուստի նման պայմաններում վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառումը չի կարող բխել խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունից և այդ ոլորտում խիստ քրեական քաղաքականության ապահովման անհրաժեշտությունից:
Արդյունքում, Բողոքաբերը պնդում է, որ սույն դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության կատարման համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը հիմք է տալիս եզրակացնելու, որ այն չի կարող կանխել հանցագործությունը, այլ ընդհակառակը՝ կարող է վտանգավոր հետևանքներ ունենալ, մասնավորապես՝ կարող է ավելացնել նշված հանցագործության թիվը, և արդյունքում հնարավորություն կտա յուրաքանչյուրին վերջնականապես խուսափել զինվորական ծառայությունից, այնուհետև, փորձաշրջան անցնելով, չմասնակցել Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանությանը և զերծ մնալ զինվորական ծառայությունից։ Այսինքն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի բխում խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունից և չի կարող հանգեցնել պատժի նպատակների իրականացմանը։
7. Վերոգրյալի հիման վրա Բողոքաբերը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է մասնակի բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 30-ի ԵԴ1/2130/01/25 դատավճիռը և կայացնել նոր դատական ակտ՝ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ ազատազրկում 3 (երեք)տարի ժամկետով:
Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները.
8. Մեղադրյալ Էրիկ Սահակյանը հեռախոսազանգի միջոցով Վերաքննիչ դատարանի աշխատակազմին հայտնել է, որ չի ցանկանում ներկայանալ դատական նիստին, և խնդրել է բողոքի քննությունն անցկացնել իր բացակայությամբ:
Դատախազ Կ.Հակոբյանը Վերաքննիչ դատարանին հասցեագրված դիմումով հայտնել է, որ աշխատանքային ծանրաբեռնվածության պատճառով չի կարող ներկայանալ դատական նիստին, միաժամանակ հայտնել է, որ չի առարկում՝ դատական նիստն անցկացնել իր բացակայությամբ, պնդել է իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրել ամբողջությամբ բավարարել այն:
Դատական նիստի ընթացքում մեղադրյալ Էրիկ Սահակյանի Պաշտպան Ա․Զաքարյանը առարկեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ խնդրելով մերժել այն։
Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
9. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում:
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, գտնում է, որ սույն վերաքննիչ բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին.
Արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանման տեսանկյունից հիմնավորված են արդյո՞ք մեղադրյալ Էրիկ Սահակյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները:
10. Պատասխանելով սույն որոշման 9-րդ կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը.
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ:
2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն.
«1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները:
2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ:
3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները:
4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ»։
ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝
«1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: (...)
4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները.
1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը,
2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները,
3) հանցանք կատարածի անձը,
4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: (...)
12. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է նոր դիտավորյալ հանցանք, ապա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշումը վերացվում է: Այդ դեպքում դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով: (...)»:
Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով որոշման մեջ, ի թիվս այլնի, վերլուծելով «արարքի հանրային վտանգավորության բնույթ և աստիճան» եզրույթները՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։
Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը»։
Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 գործով որոշման մեջ վերահաստատելով և զարգացնելով վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ. «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...)։ Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա։
Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես՝ մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»։
11. Վերը նշված իրավական նորմերի և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Էրիկ Սահակյանի նկատմամբ նշանակված պատժի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին՝ Վերաքննիչ դատարանը, համակողմանիորեն ուսումնասիրելով մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները (առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է կատարած արարքի համար), ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները (նախկինում դատապարտված չի եղել, բնութագրվում է դրական, ծառայում է զինված ուժերում), հետհանցավոր վարքագիծը, քրեական օրենքով արգելված արարքի կատարման եղանակը, բնույթը, գտնում է, նշանակված պատժի նաև ռեալ (իրական) չկիրառման միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը։
Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, մեղադրյալ Էրիկ Սահակյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրված վերոնշյալ հանգամանքները ողջամտորեն նվազեցնում են մեղադրյալի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը և հնարավորություն տալիս հանգելու՝ վերջինիս նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավաչափության մասին։
Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքներն իրենց համաչափ արտացոլումն են գտել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Էրիկ Սահակյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության բացակայության վերաբերյալ հետևություններում և նման պարագայում վերաքննիչ բողոքի փաստարկներն ի զորու չեն չեզոքացնելու Առաջին ատյանի դատարանի իրավաչափ հետևությունները:
12. Վերոշարադրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, այդ թվում՝ նյութաիրավական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բխում է ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքից:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-372-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Կ.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/2130/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի սեպտեմբերի 30-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում:
ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ
Դատական գործ N: ԵԴ1/2130/01/25
Երևանի քրեական դատարան
Նոր քրեական գործ
| Երբ է գործը ստացվել | 17-06-2025 |
|---|---|
| Ինչ կարգով է գործը ստացվել | Առաջին անգամ |
| Դատախազություն | Երևանի կայազորի զինվորական դատախազություն |
| Նախաքննական գործի համարը | 92236322 |
| Մեղադրական եզրակացության համառոտ բովանդակություն | Էրիկ Սամվելի Սահակյանին մեղադրանք է առաջադրվել այն բանի համար, որ նա 2021 թվականից զորակոչված լինելով պարտադիր զինվորական ծառայության, 2021/2022 ուսումնական տարում, որպես օտարերկրյա պետության ռազմաուսումնական հաստատություն ընդունված ՀՀ զինված ուժերի դիմորդ, գործուղված լինելով սովորելու Ռուսաստանի Դաշնության զինված ուժերի ռադիացիոն, քիմիական և կենսաբանական պետական (ՌԴ ԶՈՒ ՌՔԿՊ) ակադեմիա, անբավարար առաջադիմության պատճառով գործուղման վայրի ռազմաուսումնական հաստատությունից հեռացվելու դեպքում կրել է պարտականություն շարունակելու պարտադիր զինվորական ծառայության՝ օրենքով սահմանված չծառայած ժամկետը, սակայն զինվորական ծառայությունից վերջնականապես խուսափելու նպատակով 2022 թվականի դեկտեմբերի 8- ից չի ներկայացել ծառայության: |
| Մեղադրյալ | |
| Անձ | |
| Անուն | Էրիկ |
| Ազգանուն | Սահակյան |
| Հայրանուն | Սամվելի |
| Հասցե | --------------- |
| Ծննդյան օր | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
| Հոդված_1 | |
| Հոդված | 526 Մաս 1 Կետ /2021թ. մայիսի 5-ին ընդունված գործող ՀՀ քրեական օրենսգրքի/ |
| Վիճակագրական տողի համարը | 26.2 |
| Լրացուցիչ վիճակագրական տողի համար | Առկա չէ |
| Իրավական բարդության չափանիշ | 1.2 |
| Չափահաս | Այո |
Մակագրել
| Երբ | 17-06-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Սուսաննա |
| Ազգանուն | Գզոգյան |
Նոր օրենսդրությամբ քննվող գործեր
| Ամսաթիվ | 19-06-2025 |
|---|
Վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին որոշում
| Որոշման ամսաթիվ | 18-06-2025 |
|---|---|
| Որոշում | ԵԴ1/2130/01/25 Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ Վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին 19 հունիսի 2025թ. ք.Երևան ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ս.Գզոգյանս, 2025 թվականի հունիսի 18-ին ստանալով թիվ ԵԴ1/2130/01/25 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի՝ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասով և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածով՝ Ո Ր Ո Շ Ե Ց Ի Սույն քրեական գործով ստանձնել վարույթ և նշանակել նախնական դատալսումներ՝ 2025 թվականի հուլիսի 2-ին` ժամը 10:00-ին, Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի Կենտրոն նստավայրում, դատական նիստերի թիվ 1 դահլիճում, դռնբաց դատական նիստում: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 310-րդ հոդվածի 6-րդ մասով սահմանված կարգով վերոհիշյալ որոշման պատճենն ուղարկել հանրային մեղադրողին և վարույթի մասնավոր մասնակիցներին՝ կցելով իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ սահմանված ձևի հուշաթերթ: ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ԳԶՈԳՅԱՆ |
| Դատավարության կողմեր | Հանրային մեղադրող |
| Դատավարության կողմեր | Մեղադրյալ |
| Դատավարության կողմեր | Պաշտպան |
| Դատավարության կողմեր | |
| Անուն | ․ |
| Ազգանուն | .․ |
| Հասցե | --------------- |
| Սոցիալական քարտ | --------------- |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 02-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 02-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 22-07-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:15 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 22-07-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 18-08-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 10:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 18-08-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 09-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 09-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Խափանման միջոցի հարցի քննարկում
| Ամսաթիվ | 09-09-2025 |
|---|---|
| Մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոցի հարցի քննարկում | Խափանման միջոցը թողնվել է անփոփոխ |
| Որոշման բովանդակություն | ԵԴ1/2130/01/25 ՈՐՈՇՈՒՄ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ ԽԱՓԱՆՄԱՆ ՄԻՋՈՑ ԸՆՏՐԵԼՈՒ, ՎԵՐԱՑՆԵԼՈՒ, ԿԱՄ ՓՈԽԵԼՈՒ ՀԱՐՑԸ ՔՆՆՈՒԹՅԱՆ ԱՌՆԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 9 սեպտեմբերի 2025թ. ք.Երևան Հայաստանի Հանրապետության Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան), Նախագահող դատավոր Ս.ԳԶՈԳՅԱՆԻ քարտուղարությամբ Լ.ՉՈԲԱՆՅԱՆԻ մասնակցությամբ հանրային մեղադրող Կ․ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ պաշտպան Վ․ԶԱՔԱՐՅԱՆԻ մեղադրյալ Է․ՍԱՀԱԿՅԱՆԻ դռնբաց դատական նիստում նախնական դատալսումների ընթացքում քննարկման առարկա դարձնելով մինչդատական վարույթում մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի հարցը, Պ Ա Ր Զ Ե Ց 2022 թվականի դեկտեմբերի 13-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 92236322 քրեական վարույթը: 2023 թվականի հունվարի 4-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 446-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 90250623 քրեական վարույթը։ Նախաքննության մարմնի 2023 թվականի հունվարի 9-ի որոշմամբ թիվ 92236322 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 90250623 քրեական վարույթին, վարույթը շարունակվել է թիվ 92236322 համարով։ Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի որոշմամբ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասով: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 28-ի որոշմամբ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը 2 ամիս ժամկետով։ Երևանի կայազորի զինվորական դատախզության դատախազ Հ․Մարտիկյանի որոշմամբ թիվ 92236322 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը կասեցվել է՝ մեղադրյալի քննությունից խուսափելու հիմքով։ Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ի որոշմամբ թիվ 92236322 քրեական վարույթից անջատվել նոր վարույթ, անջատված վարույթին շնորհվել է թիվ 92201924 համարը։ Երևանի կայազորի զինվորական դատախզության դատախազ Հ․Սաֆարյանի 2025 թվականի մայիսի 8-ի որոշմամբ թիվ 92236322 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը վերսկսվել է՝ մեղադրյալի վարույթն իրականացնող մարմնին ներկայանալու հիմքով։ Երևանի կայազորի զինվորական դատախզության դատախազ Հ․Սաֆարյանի 2025 թվականի մայիսի 8-ի մեկ այլ որոշմամբ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը փոխվել և նրա նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը: 2025 թվականի հունիսի 17-ին վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/2130/01/25 համարը։ 2025 թվականի հունիսի 19-ին Դատարանի դատավոր Ս.Գզոգյանը որոշում է կայացրել վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 18-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Վարույթի ընթացքում անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոցները կարող են կիրառվել ոչ այլ կերպ, քան սույն օրենսգրքով սահմանված հիմքերով և կարգով: Վարույթի ընթացքում անձին ազատությունից զրկելը չպետք է պատժի նպատակ հետապնդի: 2. Վարույթն իրականացնող մարմինն անձի նկատմամբ հարկադրանքի միջոց ընտրելիս առաջնորդվում է նվազագույնի սկզբունքով։ Արգելվում է անձի նկատմամբ ընտրել ավելի խիստ հարկադրանքի միջոց, քան այն, որով քրեական վարույթի ընթացքում հնարավոր կլինի ապահովել անձի օրինական վարքագիծը։ (…)»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Խափանման միջոց չի կարող կիրառվել, եթե բացակայում է մեղադրյալի կողմից իրեն վերագրվող հանցանքը կատարելու մասին հիմնավոր կասկածը: 2. Խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է՝ 1) մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ 2) մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ 3) մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: 3. Խափանման միջոցի տեսակն ընտրելիս հաշվի են առնվում մեղադրյալի օրինական վարքագիծն ապահովող և դրան խոչընդոտող բոլոր հնարավոր հանգամանքները: (…)» ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 117-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե խափանման միջոցի գործողության ընթացքում փոխվել կամ վերացել են դրա իրավաչափության պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն իր իրավասության սահմաններում որոշում է կայացնում խափանման միջոցը փոխելու կամ վերացնելու մասին: (…) 3. Եթե մեղադրյալը խախտում է իր նկատմամբ կիրառված խափանման միջոցի պայմանները, վարույթն իրականացնող մարմինն անհրաժեշտության դեպքում իր իրավասության սահմաններում միջոցներ է ձեռնարկում այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կիրառելու համար: (…) 5. Եթե խափանման միջոցի կիրառման վերաբերյալ բողոքի քննարկման արդյունքով կիրառված խափանման միջոցը վերացվել է, ապա այդ կամ այլ՝ առավել պիտանի խափանման միջոց կարող է կիրառվել նույն վարույթով միայն նոր հանգամանքի առկայության դեպքում»: ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 127-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե բավարար հիմքեր կան ենթադրելու, որ մեղադրյալը կարող է դիմել փախուստի` օգտագործելով անձը հաստատող փաստաթուղթ, ապա իրավասու մարմինը կարող է որոշում կայացնել նրա` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին: 2. Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելն արգելելու մասին որոշումն անհապաղ ուղարկվում է սահմանային վերահսկողություն իրականացնող լիազոր մարմին»: Վկայակոչված իրավական նորմերի բովանդակային վերլուծությունից հետևում է, որ խափանման միջոցները մեղադրյալի նկատմամբ կիրառվում են քրեական վարույթի ընթացքում նրա ոչ պատշաճ վարքագիծը կանխելու նպատակով: Մասնավորապես՝ խափանման միջոցը կարող է կիրառվել, եթե դա անհրաժեշտ է․ - մեղադրյալի փախուստը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից հանցանք կատարելը կանխելու համար կամ - մեղադրյալի կողմից իր վրա սույն օրենսգրքով կամ դատարանի որոշմամբ դրված պարտականությունների կատարումն ապահովելու համար: Վերը շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով սույն քրեական գործի փաստական հանգամանքները, ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ քրեական գործը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ուղարկվել է դատարան և դատավորի կողմից ստանձնվել է քրեական գործի վարույթը, Դատարանը, հիմք ընդունելով անմեղության կանխավարկածի սկզբունքի առաջնայնությունը, արձանագրում է, որ մեղադրյալի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելու պայմաններն առերևույթ առկա են: Անդրադառնալով մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցն անփոփոխ թողնելու իրավաչափությանը՝ Դատարանը հարկ է համարում անդրադառնալ, որ գործի քննությունը դեռևս ավարտված չէ, դատալսումների ընթացքում անհրաժեշտ է կատարել մի շարք դատավարական գործողություններ մեղադրյալի մասնակցությամբ, ուստի Դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ փուլում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 116-րդ հոդվածով սահմանված նպատակներին հնարավոր է հասնել մեղադրյալի նկատմամբ այլընտրանքային խափանման միջոցի, մասնավորապես` Հայաստանի Հանրապետությունից բացակայելու արգելքի կիրառմամբ, քանի որ տվյալ խափանման միջոցը ի զորու է կանխելու մեղադրյալի հնարավոր փախուստն՝ անձը հաստատող փաստաթղթերի օգտագործմամբ։ Հետևաբար՝ վարույթի բնականոն ընթացքն ապահովելու համար մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը պետք է թողնել անփոփոխ: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 33-րդ, 116-րդ, 127-րդ, 270-րդ, 316-րդ հոդվածներով` Դատարանը Ո Ր Ո Շ Ե Ց Մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ։ ԴԱՏԱՎՈՐ` Ս.ԳԶՈԳՅԱՆ |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 17-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:30 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը չի կայացել
| Նիստի ամսաթիվ | 17-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Չի կայացել |
| Պատճառը | Պաշտպանի դիմումի պատճառով |
Նախնական դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 30-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 30-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Արագացված վարույթ
| Ամսաթիվ | 30-09-2025 |
|---|---|
| Այո/Ոչ | Այո |
Լրացուցիչ դատալսումներ
| Ամսաթիվ | 30-09-2025 |
|---|---|
| Ժամ | 17:35 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 1 |
Նիստը կայացել է
| Նիստի ամսաթիվ | 30-09-2025 |
|---|---|
| Նիստը | Կայացել է |
Կայացվել է դատավճիռ
| Ամսաթիվ | 30-09-2025 |
|---|
Մեղադրական
| Մեղադրյալ | |
|---|---|
| Անուն | Էրիկ |
| Ազգանուն | Սահակյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Ամսաթիվ | 30-09-2025 |
| Առավել ծանր հանցագործության հոդված | |
| Այլ հանցագործության հոդվածներ |
Դատական ակտ
| Դատական ակտի բովանդակությունը | ԵԴ1/2130/01/25 Դ Ա Տ Ա Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը (այսուհետ նաև` Դատարան), Նախագահող դատավոր Ս.ԳԶՈԳՅԱՆԻ քարտուղարությամբ Լ.ՉՈԲԱՆՅԱՆԻ մասնակցությամբ հանրային մեղադրող Կ․ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ պաշտպան Վ․ԶԱՔԱՐՅԱՆԻ մեղադրյալ Է․ՍԱՀԱԿՅԱՆԻ 2025 թվականի սեպտեմբերի 30-ին, Երևան քաղաքում, դռնբաց դատական նիստում, արագացված վարույթի կիրառմամբ քննելով քրեական գործն ըստ մեղադրանքի` Էրիկ Սամվելի Սահակյանի՝ ծնված 2001 թվականի հուլիսի 29-ին, Հրազդան քաղաքում, հայ, ՀՀ քաղաքացի, միջնակարգ կրթությամբ, նախկինում չդատապարտված, ամուրի, փաստացի բնակվում է Կատայքի մարզ, Հրազդան քաղաք, Սպանդարյան փողոց, 16 շենք, 13 բնակարան հասցեում, քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասով, որպես խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը, ՊԱՐԶԵՑ 1.Գործի դատավարական նախապատմությունը 2022 թվականի դեկտեմբերի 13-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 92236322 քրեական վարույթը: 2023 թվականի հունվարի 4-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 446-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 90250623 քրեական վարույթը։ Նախաքննության մարմնի 2023 թվականի հունվարի 9-ի որոշմամբ թիվ 92236322 քրեական վարույթը միացվել է թիվ 90250623 քրեական վարույթին, վարույթը շարունակվել է թիվ 92236322 համարով։ Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի որոշմամբ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ քրեական հետապնդում է հարուցվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասով այն արարքի համար, որ «նա, 2021 թվականից զորակոչված լինելով պարտադիր զինվորական ծառայության, 2021/2022 ուսումնական տարում, որպես օտարերկրյա պետության ռազմաուսումնական հաստատություն ընդունված ՀՀ զինված ուժերի դիմորդ, գործուղված լինելով սովորելու Ռուսաստանի Դաշնության զինված ուժերի ռադիացիոն, քիմիական և կենսաբանական պետական (ՌԴ ԶՈՒ ՌՔԿՊ) ակադեմիա, անբավարար առաջադիմության պատճառով գործուղման վայրի ռազմաուսումնական հաստատությունից հեռացվելու դեպքում կրել է պարտականություն շարունակելու պարտադիր զինվորական ծառայության՝ օրենքով սահմանված չծառայած ժամկետը, սակայն զինվորական ծառայությունից վերջնականապես խուսափելու նպատակով 2022 թվականի դեկտեմբերի 8-ից չի ներկայացել ծառայության: Այսպես. Էրիկ Սամվելի Սահակյանը, 2021 թվականի ամառային զորակոչին զորակոչվելով պարտադիր ժամկետային զինվորական ծառայության, ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասի հրամանատարի 2021 թվականի օգոստոսի 1-ի թիվ 623 հրամանի համաձայն ՀՀ ՊՆ 21127 զորամասում նշանակվել է 3-րդ հրաձգային գումարտակի 10-րդ հրաձգային վաշտի 3-րդ հրաձգային դասակի 3-րդ հրաձգային ջոկի հրաձիգի պաշտոնում, որից հետո՝ 2021 թվականի օգոստոսի 16-ից Է.Սահակյանը գործուղվել է Վ.Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարան (ՀՀ ՊՆ 24236 զորամաս)՝ Ռուսաստանի Դաշնության ռազմաուսումնական հաստատություն ընդունվելու քննություններին մասնակցելու նպատակով։ Այնուհետև, 2021 թվականի օգոստոսի 27-ին ՀՀ պաշտպանության նախարարության և զինծառայող է.Սահակյանի միջև կնքվել է «բարձրագույն ռազմաուսումնական հաստատությունում սովորելու և հետուսումնական պայմանագրային զինվորական ծառայության անցնելու մասին» պայմանագիր, և ՀՀ պաշտպանության նախարարի 2021 թվականի օգոստոսի 31-ի N 1001 հրամանի համաձայն՝ Է.Սահակյանը՝ որպես 2021/2022 ուսումնական տարում օտարերկրյա պետությունների բարձրագույն ռազմամասնագիտական կրթության ռազմական ուսումնական հաստատություն ընդունված ՀՀ զինված ուժերի դիմորդ, գործուղվել է ՌԴ ԶՈՒ ՌՔԿՊ ակադեմիա։ 2022 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Է.Սահակյանը ցածր առաջադիմության պատճառով հեռացվել է ռազմական ակադեմիայից, ինչը հիմք ընդունելով՝ արձակվել է ՀՀ պաշտպանության նախարարի 2022 թվականի նոյեմբերի 17-ի N 1400 հրամանը, որի համաձայն՝ Է.Սահակյանի հետ կնքված պայմանագրի գործողությունը դադարեցվել է և վերջինս ուղարկվել է հետագա պարտադիր զինվորական ծառայությունը շարունակելու: Է.Սահակյանը՝ որպես պարտադիր ժամկետային զինվորական ծառայության արդեն զորակոչված զինծառայող ռազմաուսումնական հաստատություն գործուղված լինելու պայմաններում ցածր առաջադիմության պատճառով հեռացված լինելու դեպքում, «Զինվորական ծառայության և զինծառայողի կարգավիճակի մասին» ՀՀ օրենքի 54-րդ հոդվածի 4-րդ մասի պահանջներին համապատասխան կրելով պարտականություն շարունակելու պարտադիր զինվորական ծառայության՝ օրենքով սահմանված չծառայած ժամկետը, զինվորական ծառայությունից վերջնականապես խուսափելու նպատակով 2022 թվականի դեկտեմբերի 8-ից չի ներկայացել ՀՀ ՊՆ կադրային և ռազմակրթական քաղաքականության վարչություն (ՀՀ ՊՆ 77077 զորամաս) ծառայությունը նախորոշված վայրում՝ ՀՀ ՊՆ 10724 զորամասում շարունակելու համար»: Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 28-ի որոշմամբ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը 2 ամիս ժամկետով՝ նրան փաստացի արգելանքի վերցնելու պահից Երևանի կայազորի զինվորական դատախզության դատախազ Հ․Մարտիկյանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 92236322 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը կասեցվել է՝ մեղադրյալի քննությունից խուսափելու հիմքով։ Նախաքննության մարմնի 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ի որոշմամբ թիվ 92236322 քրեական վարույթից անջատվել նոր վարույթ, անջատված վարույթին շնորհվել է թիվ 92201924 համարը։ Երևանի կայազորի զինվորական դատախզության դատախազ Հ․Սաֆարյանի 2025 թվականի մայիսի 8-ի որոշմամբ թիվ 92236322 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը վերսկսվել է՝ մեղադրյալի վարույթն իրականացնող մարմնին ներկայանալու հիմքով։ Երևանի կայազորի զինվորական դատախզության դատախազ Հ․Սաֆարյանի 2025 թվականի մայիսի 8-ի մեկ այլ որոշմամբ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը փոխվել և նրա նկատմամբ խափանման միջոց է ընտրվել բացակայելու արգելքը: 2025 թվականի հունիսի 17-ին վարույթի նյութերը հաստատված մեղադրական եզրակացությամբ ստացվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանում, գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/2130/01/25 համարը։ 2025 թվականի հունիսի 19-ին Դատարանի դատավոր Ս.Գզոգյանը որոշում է կայացրել վարույթն ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։ 2․ Արագացված վարույթ Նախնական դատալսումների ընթացքում մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանը միջնորդել է կիրառել արագացված վարույթ: Պաշտպան Վ․Զաքարյանը հայտարարել է, որ իր կողմից մեղադրյալին պարզաբանվել են արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները և միանում է միջնորդությանը։ Հանրային մեղադրողը, արագացված վարույթ կիրառելու վերաբերյալ միջնորդության դեմ առարկություն չի ներկայացրել և, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 464․2-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, ներկայացրել է մեղադրանքի փաստական հիմքը և մեղադրյալին վերագրվող արարքի իրավական որակումը: Մեղադրյալը հայտարարել է, որ իրեն պարզ է ներկայացված մեղադրանքը, համաձայն է մեղադրանքի հետ, պնդում է արագացված վարույթ կիրառելու մասին իր միջնորդությունը, այն ներկայացրել է կամավոր, խորհրդակցել է պաշտպանի հետ, գիտակցում է արագացված վարույթ կիրառելու հետևանքները: Դատարանը, փաստելով, որ առկա է սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հիմքը, բացակայում են սույն օրենսգրքի 464.1-ին հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված` արագացված վարույթի կիրառումը բացառող հանգամանքները, որոշում է կայացրել արագացված վարույթ կիրառելու մասին միջնորդությունը բավարարելու և լրացուցիչ դատալսումներ անցկացնելու վերաբերյալ: 3․ Դատարանի իրավական վերլուծությունները Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Է․Սահակյանի կողմից դասալքություն կատարելն ապացուցված է, այդ արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 77-րդ հոդվածի համաձայն՝ «(․․․) 4.1. Արագացված վարույթ կիրառելու դեպքում պատիժը չի կարող գերազանցել սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի համար նախատեսված առավելագույն չափի կամ ժամկետի երեք քառորդը։ Եթե առավել խիստ պատժատեսակի երեք քառորդը պակաս է ստացվում սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայով նախատեսված առավել խիստ պատժատեսակի նվազագույն չափից կամ ժամկետից, ապա այն չի կարող պակաս լինել նվազագույն չափից կամ ժամկետից։(․․․)»։ Միևնույն ժամանակ, Դատարանն աձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով: ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ «2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ։ (․․․)»։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած կայուն նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ պատժի արդարությունը դրսևորվում է հանցագործության և քրեաիրավական ներգործության միջոցների (պատժի) համաչափության ապահովմամբ: Պատիժն արդարացի է, եթե համաչափ է կատարված հանցագործությանը, ինչպես նաև բավարար պատժի նպատակներին հասնելու տեսանկյունից: Պատժի արդարության պահանջներից նահանջելը կարող է հանգեցնել չափազանց մեղմ կամ չափազանց խիստ պատժի նշանակման: Քրեական օրենքը համընդհանուր բնույթ ունի, իսկ արարքը և այն կատարող անձը կոնկրետ են: Հետևաբար կոնկրետ գործով պատիժ նշանակելիս դատարանի ներքին համոզմունքը ձևավորվում է կատարված արարքի հանրային վտանգավորության բնույթի ու աստիճանի, այն կատարող անձի, պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների վերլուծության հիման վրա: Նշված հանգամանքների գնահատման ժամանակ դատարանը պետք է ելնի ՀՀ քրեական օրենսգրքի 48-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացումն ապահովելու անհրաժեշտությունից (տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի՝ թիվ ԵՇԴ/0029/01/08, ԱՎԴ2/0059/01/08, ԵԱՔԴ/0078/01/09, ԵԿԴ/0042/01/11 որոշումները)։ Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Է․Սահակյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրան մեղսագրված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման հանգամանքները և եղանակը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Դատարանը մեղադրյալ Է․Սահակյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Մասնավորապես, Դատարանը, որպես Է․Սահակյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, բնութագրվում է դրական, ծառայում է զինված ուժերում։ Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալ Է․Սահակյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նա իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Է․Սահակյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն: Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Է․Սահակյանը ենթակա է պատժի: Դատարանը, հաշվի առնելով վերոնշյալ` մեղադրյալ Էրիկ Սահակյանի արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտնում է, որ մեղադրյալ Է․Սահակյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի համար ենթական է պատժի ազատազրկման ձևով՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով։ Միաժամանակ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 79-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ «Մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը, անկախ Հայաստանի Հանրապետության իրավազորությունից, փաստացի անազատության մեջ գտնվելու ժամկետը հաշվակցվում է կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու, ազատազրկման ձևով նշանակված պատժին` 1 օրը հաշվելով 1 օրվա դիմաց, ազատության սահմանափակման ձևով նշանակված պատժին՝ 1 օրը հաշվելով 2 օրվա դիմաց, իսկ հանրային աշխատանքների դեպքում՝ 1 օրը 8 ժամի դիմաց»: Սույն գործով մեղադրյալ Է․Սահակյանն անազատության մեջ է գտնվել 5 (հինգ) ամիս 19 (տասնինը) օր՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 19-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 8-ը, որպիսի ժամկետը պետք է հաշվակցել նրա նկատմամբ նշանակվելիք պատժի ժամկետին, և վերջնական թողնելով կրելու ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս 11 (տասնմեկ) օր։ Անդրադառնալով պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն` «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: (․․․)։ 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները. 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: 5. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը սահմանում է փորձաշրջան՝ 1-5 տարի ժամկետով, որի ընթացքում անձը գտնվում է դատապարտյալի վարքագծի նկատմամբ վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի հսկողության ներքո և պարտավոր է կատարել դատարանի որոշմամբ սահմանված պարտականությունները: Փորձաշրջանի ընթացքում դատարանի կողմից նշանակվող պարտականություններն են՝ (․․․)։ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իր մի շարք որոշումներում անդրադառնալով պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հարցին, դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ դատարանի համոզվածությունը, վստահությունն այն մասին, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց իրական պատիժ կրելու, պետք է հիմնվի օբյեկտիվ գոյություն ունեցող այնպիսի տվյալների համակողմանի վերլուծության վրա, որոնք բնութագրում են արարքը, հանցավորի անձը և վկայում պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հիմքերի առկայության մասին։ Այս կապակցությամբ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս փաստել է, որ թեև պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու հետ կապված ՀՀ քրեական օրենսգիրքն ինչպես հանցագործությունների, այնպես էլ անձանց շրջանակի որևէ սահմանափակում չի նախատեսում, սակայն դատարանի հետևությունները պետք է, ի թիվս այլոց, հիմնված լինեն նաև հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի ամբողջական գնահատման վրա` հաշվի առնելով այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են օրենքով պահպանվող հասարակական հարաբերության բնույթը, մեղքի ձևը և տեսակը, պատճառված վնասի չափը, պատաuխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքները, հանցագործության հանգամանքները, եղանակը, գործիքներն ու միջոցները, նպատակներն ու շարժառիթները և այլն (ի թիվս այլնի, տե՛ս ՀՀ վճռաբեկ դատարանի թիվ ԵԱԴԴ/0034/01/12, ԼԴ/0093/01/12, ՏԴ/0018/01/13, ԳԴ/0014/01/14, ԵԿԴ/0039/01/15 որոշումները)։ Այսպիսով, վերը նշված Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու։ Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Վկայակոչած նախադեպային որոշումների լույսի ներքո վերլուծելով սույն գործով հաստատված հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Էրիկ Սահակյանի կողմից առանց պատիժը կրելու և վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին և ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները: Հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումը և միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Է․Սահակյանի կատարած արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, առանձնահատկությունները, նրա անձը, վերը թվարկված մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և հատկապես այն հանգամանքը, որ Էրիկ Սահակյանը շարունակում է ծառայել ՀՀ զինված ուժերում, ելնելով սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացման և նոր հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Է․Սահակյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան (համապատասխան վերահսկողություն) սահմանելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին: Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ Էրիկ Սահակյանի նկատմամբ փորձաշրջանի ընթացքում պետք է սահմանել պարտականություն, այն է՝ առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել և բնակության վայր փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետներում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։ Արտավարութային փաստաթղթերը պետք է թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Քննարկելով մեղադրյալ Է․Սահակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 342-349-րդ, 464․1-464․4-րդ հոդվածներով` Դատարանը Վ Ճ Ռ Ե Ց Մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով (հաշվակցելով անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 19-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 8-ը)։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով: Մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի վրա դնել պարտականություն փորձաշրջանի ընթացքում չփոխել մշտական բնակության վայրը և նրա վարքագծի նկատմամբ սահմանել վերահսկողություն՝ այն հանձնարարել համապատասխան զորամասի հրամանատարին, իսկ զորացրվելու հետո ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը: Մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի փորձաշրջանի կրման ժամկետի սկիզբը հաշվարկել հաշվառման վերցվելու պահից: Մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Արտավարութային փաստաթղթերը թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Դատավճիռը, բացառությամբ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 373-րդ հոդվածով և 375-րդ հոդվածի 1-3-րդ մասերով նախատեսված հիմքերի, կարող է բողոքարկվել ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո՝ մեկամսյա ժամկետում: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ս.ԳԶՈԳՅԱՆ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 30-09-2025 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 26-12-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | ․ |
Բողոքարկվել է
| Բողոքարկվել է | Ըստ էության լուծող դատական ակտը |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 10-11-2025 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործը ուղարկվել է | 26-12-2025 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 3 հատոր՝ 249, 101, 74 թերթ: |
| ՈՒր(դատարան) | Քրեական վերաքննիչ |
| Ելքի գրության համարը | Ե-152791/25 |
Գործը ստացվել է (կատարումն ապահովելու համար, և ... )
| Ամսաթիվ | 10-04-2026 |
|---|
Դատավճռի, որոշման կատարում
| Ամսաթիվ | 13-04-2026 |
|---|
Ստացվել է տեղեկատվություն դատավճիռն ի կատար ածելու վերաբերյալ
| Ամսաթիվ | 23-04-2026 |
|---|---|
| Ստացվել է | Ազատությունից զրկելու հետ չկապված պատիժների կատարման ստորաբաժանումից |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Գործը հանձնվել է գրասենյակ | 25-05-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակ | 1-ին հատոր 249 թերթ, 2-րդ հատոր 101 թերթ, 3-րդ հատոր 74 թերթ, 4-րդ հատոր 71 թերթ |
Գործը հանձնվել է դատարանի արխիվ
| Ամսաթիվ | 26-05-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 4 հատոր |
Դատական գործ N: ԵԴ1/2130/01/25
Քրեական վերաքննիչ
Ստացվել է վերաքննիչ բողոք
| Ամսաթիվ | 10-11-2025 |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 10-11-2025 |
| Ում կողմից է բերվել բողոքը | Մեղադրող |
| Բողոքը բերող անձը | |
| Անուն | Կ |
| Ազգանուն | Հակոբյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Բողոքի բովանդակությունը | Էրիկ Սահակյան Բողոքն ընդունել վարույթ : Որոշակի մասով բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի /Ավան/ 30.092025թ. դատավճիռը և կայացնել նոր դատական ակտ՝ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ նշանակել պատիժ կարճաժամկետ ազատազրկում՝ 3 տարի ժամկետով : |
| Բողոքի ստացման կարգը | Հանձնվել է փոստին |
| Չափահաս | Այո |
Գործը ստացվել է
| Գործի ստացման ամսաթիվ | 30-12-2025 |
|---|---|
| Վիճակագրական տողի համարը | 26.2 |
| Գործը ստացվել է | Երևանի քրեական դատարան |
Գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի դեմ
| Ըստ էության լուծող դատական ակտեր | Դատավճիռ (արդարացման/մեղադրական) |
|---|
Մակագրել
| Ամսաթիվ | 30-12-2025 |
|---|---|
| Նախագահող դատավոր | |
| Անուն | Արսեն |
| Ազգանուն | Նիկողոսյան |
| Դատավոր | |
| Անուն | Վազգեն |
| Ազգանուն | Ռշտունի |
| Դատավոր | |
| Անուն | Տաթևիկ |
| Ազգանուն | Գրիգորյան |
Ընդունվել է վարույթ
| Ամսաթիվ | 14-01-2026 |
|---|
Նշանակվել է դատական քննություն
| Երբ | 20-01-2026 |
|---|---|
| Ժամ | 17:00 |
| Նիստերի դահլիճի համարը | 5 |
| Նիստը | Կայացել է |
Վերաքննիչ բողոքը մերժվել է և ստորադաս դատարանի դատական ակտը թողնվել է անփոփոխ
| Անփոփոխ թողնված դատական ակտը | Պատճառաբանվել է |
|---|---|
| Ամսաթիվ | 20-01-2026 |
| Ամբաստանյալ | |
| Անուն | Էրիկ |
| Ազգանուն | Սահակյան |
| Հասցե | --------------- |
| Սեռ | 0 |
| Քր. դատ. օր. հոդված | |
| Քր.օր. հոդված |
Դատական ակտ
| Դատական ակտ | Բարձրագույն դատական խորհրդի 27․09․2018թ․ թիվ ԲԴԽ-40-Ո-105 որոշման համաձայն ապանձնավորված դատական ակտի տարբերակը։ Իսկականի հետ ճիշտ է։ ——————————————————————————————————————————— ԵԴ1/2130/01/25 Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան՝ Նախագահող դատավոր՝ Ս.Գզոգյան ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱՔՆՆԻՉ ՔՐԵԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ ՀՀ վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան), Նախագահությամբ դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյանի, Դատավորներ՝ Տ.Գրիգորյանի, Վ.Ռշտունի. քարտուղարությամբ՝ Ա.Կարապետյանի, մասնակցությամբ՝ պաշտպան՝ Վ.Զաքարյանի «20» հունվարի 2026թ. ք.Երևան դռնբաց դատական նիստում քննության առնելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի թիվ ԵԴ1/2130/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի սեպտեմբերի 30-ի դատավճռի դեմ Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Կ.Հակոբյանի (այսուհետ նաև՝ Բողոքաբեր) վերաքննիչ բողոքը. Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը. 1.2022 թվականի դեկտեմբերի 13-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 525-րդ հոդվածի 3-րդ մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 92236322 քրեական վարույթը: 2023 թվականի հունվարի 4-ին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 446-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով նախաձեռնվել է թիվ 90250623 քրեական վարույթը: 2023 թվականի հունվարի 9-ի որոշմամբ թիվ 92236322 միացվել է թիվ 90250623 քրեական վարույթին և վարույթը շարունակվել է թիվ 92236322 համարի շրջանակներում: 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի որոշմամբ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում: Առաջին ատյանի դատարանի 2024 թվականի սեպտեմբերի 28-ի որոշմամբ մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել կալանքը՝ 2 (երկու) ամիս ժամկետով: 2024 թվականի սեպտեմբերի 30-ի որոշմամբ թիվ 92236322 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման ժամկետը կասեցվել է՝ մեղադրյալի քննությունից խուսափելու հիմքով: 2024 թվականի հոկտեմբերի 14-ի որոշմամբ թիվ 92236322 քրեական վարույթից անջատվել նոր վարույթ, անջատված վարույթին շնորհվել է թիվ 92201924 համարը։ 2025 թվականի մայիսի 8-ի որոշմամբ թիվ 92236322 քրեական վարույթով մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ հարուցված հանրային քրեական հետապնդման կասեցված ժամկետը վերսկսվել է՝ վարույթ իրականացնող մարմին ներկայանալու հիմքով: Նույն օրը մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոց կալանավորումը փոխվել է և նրա նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը: Առաջին ատյանի դատարանի 2025 թվականի հունիսի 19-ի որոշմամբ, թիվ ԵԴ1/2130/01/25 քրեական գործն ընդունվել է վարույթ: 2. Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի սեպտեմբերի 30-ի դատաճռով վճռվել է։ «Մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանին մեղավոր ճանաչել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի կատարման մեջ, և նրա նկատմամբ պատիժ նշանակել ազատազրկում՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով (հաշվակցելով անազատության մեջ գտնվելու ժամանակահատվածը՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 19-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 8-ը)։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի հիման վրա՝ նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառել՝ սահմանելով փորձաշրջան՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով: Մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի վրա դնել պարտականություն փորձաշրջանի ընթացքում չփոխել մշտական բնակության վայրը և նրա վարքագծի նկատմամբ սահմանել վերահսկողություն՝ այն հանձնարարել համապատասխան զորամասի հրամանատարին, իսկ զորացրվելու հետո ՀՀ ԱՆ պրոբացիայի ծառայության համապատասխան ստորաբաժանմանը: Մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի փորձաշրջանի կրման ժամկետի սկիզբը հաշվարկել հաշվառման վերցվելու պահից: Մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: Արտավարութային փաստաթղթերը թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո»: 3. 2025 թվականի նոյեմբերի 10-ին Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Կ.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը: Թիվ ԵԴ1/2130/01/25 քրեական գործը Վերաքննիչ դատարանում ստացվել է 2025 թվականի դեկտեմբերի 30-ին։ Դատավորների միջև գործերի բաշխման էլեկտրոնային համակարգի միջոցով մակագրվել է դատարանի կազմին (նախագահող դատավոր՝ Ա.Նիկողոսյան, կազմի դատավորներ՝ Վ․Ռշտունի, Տ.Գրիգորյան) և 2026 թվականի հունվար 5-ին հանձնվել է նախագահող դատավորին: Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստերը. 4. 2024 թվականի սեպտեմբերի 26-ի Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասով հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում, այն բանի համար, որ «նա 2021 թվականից զորակոչված լինելով պարտադիր զինվորական ծառայության, 2021/2022 ուսումնական տարում, որպես օտարերկրյա պետության ռազմաուսումնական հաստատություն ընդունված ՀՀ զինված ուժերի դիմորդ, գործուղված լինելով սովորելու Ռուսաստանի Դաշնության զինված ուժերի ռադիացիոն, քիմիական և կենսաբանական պետական (ՌԴ ԶՈՒ ՌՔԿՊ) ակադեմիա, անբավարար առաջադիմության պատճառով գործուղման վայրի ռազմաուսումնական հաստատությունից հեռացվելու դեպքում կրել է պարտականություն շարունակելու պարտադիր զինվորական ծառայության՝ օրենքով սահմանված չծառայած ժամկետը, սակայն զինվորական ծառայությունից վերջնականապես խուսափելու նպատակով 2022 թվականի դեկտեմբերի 8- ից չի ներկայացել ծառայության:»: 5. Առաջին ատյանի դատարանն իր դատավճռով արձանագրել է հետևյալը. «(...) Առաջադրված մեղադրանքը մեղադրյալ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի կողմից ընդունելու և արագացված վարույթ կիրառելու պայմաններում Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Է․Սահակյանի կողմից դասալքություն կատարելն ապացուցված է, այդ արարքը ճիշտ է որակված և համապատասխանում է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներին: (...) Միևնույն ժամանակ, Դատարանն աձանագրում է, որ անձի նկատմամբ պատժի տեսակ և չափ ընտրելիս, ինչպես նաև այն կրելու նպատակահարմարության հարցը լուծելիս պետք է ղեկավարվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի մի շարք դրույթներով: (...) Այսպես` Դատարանը մեղադրյալ Է․Սահակյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նրան մեղսագրված հանցագործության՝ հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, այդ թվում՝ հանցանքի կատարման հանգամանքները և եղանակը, ինչպես նաև խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունը: Դատարանը մեղադրյալ Է․Սահակյանի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի է առնում նաև նրա անձը բնութագրող տվյալները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները: Մասնավորապես, Դատարանը, որպես Է․Սահակյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առնում այն, որ նա նախկինում դատապարտված չի եղել, բնութագրվում է դրական, ծառայում է զինված ուժերում։ Դատարանը, ղեկավարվելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 70-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, որպես մեղադրյալ Է․Սահակյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանք հաշվի է առնում այն, որ նա իրեն լիովին մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, անկեղծորեն զղջացել է կատարած արարքի համար։ Դատարանն արձանագրում է, որ մեղադրյալ Է․Սահակյանի պատասխանատվությունն ու պատիժը ծանրացնող հանգամանքներ առկա չեն: Դատարանը գտնում է, որ կատարած արարքի համար մեղադրյալ Է․Սահակյանը ենթակա է պատժի: Դատարանը, հաշվի առնելով վերոնշյալ` մեղադրյալ Էրիկ Սահակյանի արարքի հանրության համար վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, նրա անձը բնութագրող հանգամանքները, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքներ, ինչպես նաև ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, գտնում է, որ մեղադրյալ Է․Սահակյանն իր կատարած` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված արարքի համար ենթական է պատժի ազատազրկման ձևով՝ 3 (երեք) տարի ժամկետով։(...) Սույն գործով մեղադրյալ Է․Սահակյանն անազատության մեջ է գտնվել 5 (հինգ) ամիս 19 (տասնինը) օր՝ 2024 թվականի նոյեմբերի 19-ից մինչև 2025 թվականի մայիսի 8-ը, որպիսի ժամկետը պետք է հաշվակցել նրա նկատմամբ նշանակվելիք պատժի ժամկետին, և վերջնական թողնելով կրելու ազատազրկում՝ 2 (երկու) տարի 6 (վեց) ամիս 11 (տասնմեկ) օր։ Անդրադառնալով պատիժը կրելու նպատակահարմարության հարցին՝ Դատարանն արձանագրում է հետևյալը․(...) Այսպիսով, վերը նշված Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներում արտահայտված իրավական դիրքորոշումներից հետևում է, որ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու համար անհրաժեշտ է դատարանի համոզվածությունը, որ մեղադրյալի ուղղվելը հնարավոր է առանց նշանակված պատժատեսակն իրական կրելու։ Ընդ որում, այդ համոզվածությունը պետք է հիմնված լինի գործի օբյեկտիվ տվյալների վրա, և պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս դատարանը պետք է հանգամանորեն քննության առնի ինչպես հանցագործության կատարման, այնպես էլ հանցավորի անձին վերաբերող, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները։ Վկայակոչած նախադեպային որոշումների լույսի ներքո վերլուծելով սույն գործով հաստատված հանգամանքները՝ Դատարանն արձանագրում է, որ Էրիկ Սահակյանի կողմից առանց պատիժը կրելու և վերջինիս նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու միջոցով տվյալ գործով հնարավոր է հասնել պատժի նպատակներին և ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքով սահմանված` արդարության, պատասխանատվության անհատականացման և պատիժ նշանակելու ընդհանուր սկզբունքները: Հիմք ընդունելով Վճռաբեկ դատարանի որոշումներում ձևավորված իրավական դիրքորոշումը և միևնույն ժամանակ, հաշվի առնելով Է․Սահակյանի կատարած արարքի բնույթն ու հանրային վտանգավորության աստիճանը, առանձնահատկությունները, նրա անձը, վերը թվարկված մեղմացնող հանգամանքների համակցությունը, ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, և հատկապես այն հանգամանքը, որ Էրիկ Սահակյանը շարունակում է ծառայել ՀՀ զինված ուժերում, ելնելով սոցիալական արդարության վերականգնման, պատժի ենթարկված անձի վերասոցիալականացման և նոր հանցագործությունների կանխման անհրաժեշտությունից՝ Դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Է․Սահակյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու և փորձաշրջան (համապատասխան վերահսկողություն) սահմանելու միջոցով հնարավոր է հասնել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված պատժի նպատակներին: Միևնույն ժամանակ, Դատարանը գտնում է, որ Էրիկ Սահակյանի նկատմամբ փորձաշրջանի ընթացքում պետք է սահմանել պարտականություն, այն է՝ առանց վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնի համաձայնության Հայաստանի Հանրապետության տարածքը չլքել և բնակության վայր փոխելու դեպքում վերահսկողություն իրականացնող իրավասու մարմնին սեղմ ժամկետներում հայտնել նոր բնակության վայրի հասցեն։ Արտավարութային փաստաթղթերը պետք է թողնել կցված քրեական գործին դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո։ Քննարկելով մեղադրյալ Է․Սահակյանի նկատմամբ ընտրված խափանման միջոցի հարցը՝ Դատարանը գտնում է, որ վերջինիս նկատմամբ որպես խափանման միջոց ընտրված բացակայելու արգելքը, պետք է թողնել անփոփոխ՝ մինչև դատավճռի օրինական ուժի մեջ մտնելը: (...)»: Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, փաստարկները և պահանջը. 6. Բողոքաբերը ներկայացված վերաքննիչ բողոքում մասնավորապես նշել է, որ Առաջին ատյանի դատարանը Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ կիրառելով ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածը թույլ է տվել դատական սխալ։ Բողոքաբերը գտել է, որ սույն քրեական գործով, Առաջին ատյանի դատարանը, վերլուծելով մի շարք քրեաիրավական նորմեր և Վճռաբեկ դատարանի նախադեպային որոշումներ, հանգել է հետևության, որ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի 2-րդ մասով նախատեսված պատժի նպատակներին հնարավոր է հասնել Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու ձևով: Բողոքաբերը նշել է, որ հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կիրառվող պատիժը պետք է լինի արդարացի՝ համապատասխանի հանցանքի ծանրությանը, դա կատարելու հանգամանքներին, հանցավորի անձին, անհրաժեշտ և բավարար լինի վերականգնելու սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնելու պատժի ենթարկվող անձին և հանցագործությունները կանխելու համար, մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանը մեղադրյալի նկատմամբ պատիժ նշանակելիս հաշվի չի առել կատարված հանցագործութան բնույթն ու հանրության համար վտանգավորության աստիճանը, նման պայմաններում մեղադրյալի նկատմամբ նշանակել է ոչ արդարացի պատիժ, իսկ պատիժը համարվում է արդարացի, եթե դատարանը ճիշտ է գնահատում գործի բոլոր հանգամանքները, անձին բնութագրող բոլոր տվյալները և քրեական օրենքով նախատեսված պահանջներից ելնելով՝ հանցագործության մեջ մեղավոր անձի նկատմամբ նշանակում է այնպիսի պատիժ, որով հնարավոր կլինի պատժի նպատակներին հասնելու համար: Բողոքաբերը գտել է, որ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից պատշաճ վերլուծության չեն ենթարկվել մի շարք էական նշանակություն ունեցող հանգամանքներ, մասնավորապես` Առաջին ատյանի դատարանը պատիժ նշանակելիս հաշվի չի առել Էրիկ Սահակյանի կատարած արարքի վտանգավորության աստիճանն ու բնույթը, մինչդեռ Առաջին ատյանի դատարանի կողմից նշանակվող պատժի արդարացիության հիմնական պահանջն այն է, որ պատիժը պետք է համապատասխանի հանցագործության վտանգավորության աստիճանին ու բնույթին: Բողոքաբերի պնդմամբ՝ Առաջին ատյանի դատարանը հաշվի չի առել այն հանգամանքը, որ դասալքությունը զինվորական ծառայության կարգի դեմ ուղղված ամենավտանգավոր հանցագործություններից մեկն է: Այս հանցագործությամբ զինծառայողն իր առջև նպատակ է դնում խուսափելու զինվորական ծառայության սահմանադրական պարտականությունից: Նա ոչ թե չի ցանկանում կատարել զինվորական ծառայության այս կամ այն պարտականությունը, ոչ թե խուսափում է ծառայությունը կրել տվյալ զորամասում, այլ ընդհանրապես հրաժարվում է ծառայել զինված ուժերում: Բողոքաբերը նշել է, որ այս հանցագործության օբյեկտ է հանդիսանում զինվորական ծառայություն անցնելու կարգը: Դասալքության դեպքում նշված օբյեկտին հասցվում է առավել մեծ վնաս, քանի որ զինծառայողը միակողմանիորեն ընդհատում է իր և պետության միջև առկա ռազմաիրավական հարաբերությունները և դա անում է ոչ թե ժամանակավորապես, այլ վերջնականապես: Ըստ Բողոքաբերի Առաջին ատյանի դատարանը որպես Է.Սահակյանի անձը բնութագրող տվյալ հաշվի է առել նախկինում նրանց դատապարտված չլինելը, սակայն անձի դատապարտված չլինելը որևէ կերպ չի նվազեցնում սույն հանցագործության վտանգավորության աստիճանը: Բողոքաբերը արձանագրել է, որ Էրիկ Սահակյանի կողմից ուղղակի դիտավորությամբ կատարված հանցանքով ՀՀ զինված ուժերի համալրման ապահովման և պետության պաշտպանունակության դեմ ոտնձգելը, այդ կերպ նաև իր սահմանադրական պարտականությունը չկատարելը, վկայում է վերջինիս անձի և կատարված հանցագործության հանրային վտանգավորության առավել բարձր աստիճանի մասին, իսկ Առաջին ատյանի դատարանի վկայակոչված հանգամանքները ողջամտորեն չեն կարող դիտարկվել որպես բավարար հակակշռող գործոններ՝ արձանագրելու, որ սույն պարագայում պատժի նպատակներին հասնելը հնարավոր է առանց Էրիկ Սահակյանի պատիժը փաստացի կրելու, ուստի նման պայմաններում վերջինիս նկատմամբ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի կիրառումը չի կարող բխել խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունից և այդ ոլորտում խիստ քրեական քաղաքականության ապահովման անհրաժեշտությունից: Արդյունքում, Բողոքաբերը պնդում է, որ սույն դեպքում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործության կատարման համար նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը հիմք է տալիս եզրակացնելու, որ այն չի կարող կանխել հանցագործությունը, այլ ընդհակառակը՝ կարող է վտանգավոր հետևանքներ ունենալ, մասնավորապես՝ կարող է ավելացնել նշված հանցագործության թիվը, և արդյունքում հնարավորություն կտա յուրաքանչյուրին վերջնականապես խուսափել զինվորական ծառայությունից, այնուհետև, փորձաշրջան անցնելով, չմասնակցել Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանությանը և զերծ մնալ զինվորական ծառայությունից։ Այսինքն՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 526-րդ հոդվածով նախատեսված հանցագործություն կատարած անձի նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելը չի բխում խախտված հասարակական հարաբերության սոցիալական նշանակությունից և չի կարող հանգեցնել պատժի նպատակների իրականացմանը։ 7. Վերոգրյալի հիման վրա Բողոքաբերը Վերաքննիչ դատարանին խնդրել է մասնակի բեկանել Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 30-ի ԵԴ1/2130/01/25 դատավճիռը և կայացնել նոր դատական ակտ՝ Էրիկ Սամվելի Սահակյանի նկատմամբ նշանակել պատիժ՝ ազատազրկում 3 (երեք)տարի ժամկետով: Վերաքննիչ դատարան ներկայացված նյութերը և կողմերի պարզաբանումները. 8. Մեղադրյալ Էրիկ Սահակյանը հեռախոսազանգի միջոցով Վերաքննիչ դատարանի աշխատակազմին հայտնել է, որ չի ցանկանում ներկայանալ դատական նիստին, և խնդրել է բողոքի քննությունն անցկացնել իր բացակայությամբ: Դատախազ Կ.Հակոբյանը Վերաքննիչ դատարանին հասցեագրված դիմումով հայտնել է, որ աշխատանքային ծանրաբեռնվածության պատճառով չի կարող ներկայանալ դատական նիստին, միաժամանակ հայտնել է, որ չի առարկում՝ դատական նիստն անցկացնել իր բացակայությամբ, պնդել է իր կողմից ներկայացված վերաքննիչ բողոքը և խնդրել ամբողջությամբ բավարարել այն: Դատական նիստի ընթացքում մեղադրյալ Էրիկ Սահակյանի Պաշտպան Ա․Զաքարյանը առարկեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ՝ խնդրելով մերժել այն։ Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը. 9. ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում: Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը, վերաքննիչ բողոքի հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնավորվածությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրելով քրեական գործի նյութերը, գտնում է, որ սույն վերաքննիչ բողոքի քննության կապակցությամբ անհրաժեշտ է անդրադառնալ հետևյալ իրավական հարցին. Արդարության և պատասխանատվության անհատականացման սկզբունքի պահպանման տեսանկյունից հիմնավորված են արդյո՞ք մեղադրյալ Էրիկ Սահակյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները: 10. Պատասխանելով սույն որոշման 9-րդ կետով բարձրացված իրավական հարցին՝ Վերաքննիչ դատարանն անհրաժեշտ է համարում նշել հետևյալը. ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Պատիժը պետական հարկադրանքի միջոց է, որը դատարանի դատավճռով պետության անունից նշանակվում է հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ և արտահայտվում է այդ անձին իրավունքներից կամ ազատություններից սույն օրենսգրքով նախատեսված զրկմամբ կամ դրանց սահմանափակմամբ: 2. Պատժի նպատակներն են` վերականգնել սոցիալական արդարությունը, վերասոցիալականացնել պատժի ենթարկված անձին և կանխել հանցագործությունները»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 69-րդ հոդվածի համաձայն. «1. Հանցագործության համար մեղավոր ճանաչված անձի նկատմամբ նշանակվում է արդարացի պատիժ, որը որոշվում է սույն օրենսգրքի Հատուկ մասի համապատասխան հոդվածի սանկցիայի սահմաններում՝ հաշվի առնելով սույն օրենսգրքի Ընդհանուր մասի դրույթները: 2. Պատժի տեսակը և չափը որոշվում են հանցագործությամբ պատճառված վնասի բնույթով և չափով, հանցագործության եղանակով, տեղով, ժամանակով, հանցագործության շարժառիթներով և նպատակներով, դիտավորության կամ անզգուշության տեսակով, պատասխանատվությունը և պատիժը մեղմացնող ու ծանրացնող հանգամանքներով, ինչպես նաև նշանակվող պատժի` հանցավորի վերասոցիալականացման և իրավահպատակ վարքագծի ձևավորման գործընթացի ու նրա ընտանիքի կենսապայմանների վրա ազդեցությամբ: 3. Ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ կարող է նշանակվել, եթե դատարանը հիմնավորի, որ առավել մեղմ պատժատեսակը չի կարող ապահովել պատժի նպատակները: 4. Պատժի կատարման կարգը և պայմանները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսդրությամբ»։ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 84-րդ հոդվածի համաձայն՝ «1. Եթե դատարանը հանցանք կատարած անձի նկատմամբ կարճաժամկետ ազատազրկման, կարգապահական գումարտակում պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ նշանակելիս հանգում է հետևության, որ պատժի նպատակների իրականացումը հնարավոր է առանց պատիժը կրելու, ապա կարող է որոշում կայացնել այդ պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու մասին: (...) 4. Պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշում կայացնելիս դատարանը պետք է հաշվի առնի հետևյալ հանգամանքները. 1) անձին մեղսագրվող հանցանքի բնույթն ու վտանգավորությունը, 2) պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, 3) հանցանք կատարածի անձը, 4) պատճառած վնասը հատուցելու կամ այլ կերպ հարթելու պահանջի բացակայությունը կամ այն հատուցած կամ այլ կերպ հարթած լինելու հանգամանքը, եթե հանցագործությամբ վնաս է պատճառվել: (...) 12. Եթե փորձաշրջանի ընթացքում անձը կատարում է նոր դիտավորյալ հանցանք, ապա նրա նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու վերաբերյալ որոշումը վերացվում է: Այդ դեպքում դատարանն անձի նկատմամբ պատիժ է նշանակում սույն օրենսգրքի 75-րդ հոդվածով սահմանված կարգով: (...)»: Գարուշ Մադաթյանի վերաբերյալ 2009 թվականի փետրվարի 17-ի թիվ ԵՇԴ/0029/01/08 գործով որոշման մեջ, ի թիվս այլնի, վերլուծելով «արարքի հանրային վտանգավորության բնույթ և աստիճան» եզրույթները՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն իրավական դիրքորոշում է արտահայտել այն մասին, որ. «Արարքի հանրային վտանգավորության բնույթը հանցագործության որակական կողմն է, այն որոշվում է մեղքի ձևի և տեսակի, հանցագործության նպատակի և շարժառիթի, ինչպես նաև քրեական օրենսդրությամբ պահպանվող հասարակական հարաբերության՝ հանցանքի կատարման պահին ունեցած սոցիալական նշանակության վերաբերյալ փաստական տվյալների ամբողջությամբ։ Արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի որոշման ժամանակ դատարանը պետք է բացահայտի կատարված հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափը, հանցագործության կատարման եղանակը, հանցավոր մտադրության իրականացման աստիճանը, հանցակցության դեպքում՝ հանցավորի կատարած արարքը և հանցագործությանը նրա մասնակցության աստիճանը»։ Արմեն Շահբազյանի վերաբերյալ 2014 թվականի օգոստոսի 15-ի թիվ ԵՇԴ/0143/01/13 գործով որոշման մեջ վերահաստատելով և զարգացնելով վերը մեջբերված իրավական դիրքորոշումը՝ ՀՀ վճռաբեկ դատարանն արձանագրել է, որ. «(...) Հանցագործության հանրային վտանգավորության տիպային բնութագիրն արտացոլվում է օրենսդրի կողմից սահմանված սանկցիայում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ գործով արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանի գնահատականը տրվում է դատարանի կողմից՝ հանցագործության կատարման հանգամանքների, հանցավորի անձնավորության, պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքների հիման վրա, և արտահայտվում է կոնկրետ պատժի տեսքով (...)։ Հանցագործության կատարման եղանակի, գործիքների, միջոցների, պատճառված վնասի չափի և բնույթի (հանրորեն վտանգավոր հետևանքների), հանցավորի մտադրության իրականացման աստիճանի, շարժառիթների, նպատակների բացահայտումը մեծապես ազդում է պատժի տեսակի ընտրության, ինչպես նաև դրա՝ առավել կամ նվազ խիստ լինելու վրա։ Հանցագործության հանրային վտանգավորության աստիճանի և բնույթի վրա ազդող վերը նշված գործոնների հետ մեկտեղ Վճռաբեկ դատարանը կարևորում է հանցավորի մեղքի ձևը։ Այսպես՝ մեղքի դիտավորյալ ձևով կատարվող հանցագործությունների ժամանակ առավել բարձր հանրային վտանգավորություն ունեն ուղղակի դիտավորությամբ կատարվող արարքները, որոնք ենթադրում են հանցավորի կողմից հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության կամ իրական հնարավորության նախատեսում։ Ընդ որում, արարքի վտանգավոր հետևանքների առաջացումը նախատեսելն ընդգրկում է ոչ միայն ապագայում սպասվելիք փոփոխությունների փաստական բովանդակության գիտակցումը, այլև այդ փոփոխությունների սոցիալական նշանակության (հանրային վտանգավորության) գիտակցումը։ Բոլոր այն դեպքերում, երբ հանցանք կատարած անձի կողմից հստակ գիտակցվում է արարքի և վտանգավոր հետևանքների միջև առկա միանշանակ պատճառական կապը և դրա զարգացումը, այսինքն՝ առկա է վտանգավոր հետևանքների առաջացման անխուսափելիության նախատեսումը, օբյեկտիվորեն բարձրանում է նաև արարքի հանրային վտանգավորության աստիճանը։ Այս դեպքում հանցագործության սուբյեկտի պատրաստվածությունը, հանցանքի կատարման եղանակը, իրադրությունը, օգտագործվող գործիքները, միջոցներն իրենց ամբողջության մեջ անկանխելի են դարձնում հանրորեն վտանգավոր հետևանքների առաջացումը՝ հանցավորի մոտ միանշանակ վստահություն առաջացնելով իր նպատակների անխուսափելի իրագործման մեջ»։ 11. Վերը նշված իրավական նորմերի և ՀՀ Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների լույսի ներքո անդրադառնալով մեղադրյալ Էրիկ Սահակյանի նկատմամբ նշանակված պատժի վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին՝ Վերաքննիչ դատարանը, համակողմանիորեն ուսումնասիրելով մեղադրյալի կատարած հանցագործության բնույթն ու վտանգավորության աստիճանը, նրա պատասխանատվությունն ու պատիժը մեղմացնող հանգամանքները (առաջադրված մեղադրանքում իրեն մեղավոր է ճանաչել և տվել խոստովանական ցուցմունքներ, զղջացել է կատարած արարքի համար), ծանրացնող հանգամանքների բացակայությունը, անձը բնութագրող սոցիալ-հոգեբանական, սոցիալ-ժողովրդագրական հատկանիշները (նախկինում դատապարտված չի եղել, բնութագրվում է դրական, ծառայում է զինված ուժերում), հետհանցավոր վարքագիծը, քրեական օրենքով արգելված արարքի կատարման եղանակը, բնույթը, գտնում է, նշանակված պատժի նաև ռեալ (իրական) չկիրառման միջոցով հնարավոր կլինի ապահովել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 55-րդ հոդվածով նախատեսված՝ պատժի նպատակների իրացվելիությունը։ Վերաքննիչ դատարանի գնահատմամբ, մեղադրյալ Էրիկ Սահակյանի նկատմամբ ազատազրկման ձևով նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելիս Առաջին ատյանի դատարանի կողմից արձանագրված վերոնշյալ հանգամանքները ողջամտորեն նվազեցնում են մեղադրյալի կամ նրա կատարած արարքի հանրային վտանգավորությունը և հնարավորություն տալիս հանգելու՝ վերջինիս նկատմամբ նշանակված պատիժը պայմանականորեն չկիրառելու իրավաչափության մասին։ Վերաքննիչ դատարանը հարկ է համարում նկատել, որ վերաքննիչ բողոքում նշված հանգամանքներն իրենց համաչափ արտացոլումն են գտել Առաջին ատյանի դատարանի կողմից մեղադրյալ Էրիկ Սահակյանի նկատմամբ նշանակված պատիժը կրելու անհրաժեշտության բացակայության վերաբերյալ հետևություններում և նման պարագայում վերաքննիչ բողոքի փաստարկներն ի զորու չեն չեզոքացնելու Առաջին ատյանի դատարանի իրավաչափ հետևությունները: 12. Վերոշարադրյալի հիման վրա Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել դատական սխալ, այդ թվում՝ նյութաիրավական կամ քրեադատավարական օրենքի այնպիսի խախտում, որը կարող էր ազդեցություն ունենալ գործի ելքի վրա, և գործով կայացրել է ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բխում է ինչպես Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի, այնպես էլ ՀՀ վճռաբեկ դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքից: Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-372-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը. Ո Ր Ո Շ Ե Ց Երևանի կայազորի զինվորական դատախազության դատախազ Կ.Հակոբյանի վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/2130/01/25 քրեական գործով 2025 թվականի սեպտեմբերի 30-ի դատավճիռը թողնելով անփոփոխ: Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ Վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում: ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ա.ՆԻԿՈՂՈՍՅԱՆ ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Տ.ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ Վ.ՌՇՏՈՒՆԻ |
|---|---|
| Դատական ակտի ամսաթիվը | 20-01-2026 |
Գործը հանձնվել է գրասենյակ
| Ամսաթիվ | 07-04-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 249, 101, 74, 59 |
Գործն ուղարկվել է
| Գործն ուղարկվել է | 07-04-2026 |
|---|---|
| Էջերի քանակը | 4 հատոր. 249, 101, 74, 59 թերթ |
| Ուր | Երևանի քրեական դատարան |
| Գրության համարը | 29684/26 |