ԵԴ1/2096/01/25




Ո Ր Ո Շ ՈՒ Մ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ

«13» հոկտեմբերի 2025թ. ք.Երևան

ՀՀ Վերաքննիչ քրեական դատարանը (այսուհետ նաև՝ Վերաքննիչ դատարան) հետևյալ կազմով՝

ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Լ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

քարտուղարությամբ՝ Մ.Մահտեսյանի

մասնակցությամբ՝
դատախազ՝ Բ․Ղազինյանի
մեղադրյալ՝ Է․Վարդանյանի

դռնբաց դատական նիստում, քննության առնելով թիվ ԵԴ1/2096/01/25 քրեական վարույթով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի (դատավոր՝ Ա․Ասատրյան) 2025 թվականի հուլիսի 2-ի դատավճռի դեմ Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազ Գ․Գևորգյանի (այսուհետ նաև՝ Դատախազ) վերաքննիչ բողոքը.

Պ Ա Ր Զ Ե Ց
1.Գործի դատավարական նախապատմությունը.
1. 2023 թվականի օգոստոսի 30-ին ՀՀ քննչական կոմիտեի Երևան քաղաքի քննչական վարչության Ճանապարհատրանսպորտային հանցագործությունների քննության բաժնում նախաձեռնվել է թիվ 60252723 քրեական վարույթը:
2025 թվականի հունիսի 4-ին՝ Էրիկ Վարդանյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
2025 թվականի հունիսի 9-ի որոշմամբ՝ Էրիկ Վարդանյանի նկատմամբ որպես խափանման միջոց է կիրառվել բացակայելու արգելքը:
2025 թվականի հունիսի 13-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարան է ստացվել թիվ 60252723 քրեական գործն ըստ մեղադրանքի Էրիկ Վարդանյանի՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով:
Քրեական գործին շնորհվել է թիվ ԵԴ1/2096/01/25 համարը:
2025 թվականի հունիսի 17-ին Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի դատավոր Ա.Ասատրյանի կողմից որոշում է կայացվել թիվ ԵԴ1/2096/01/25 քրեական գործով վարույթը ստանձնելու և նախնական դատալսումներ նշանակելու մասին։
Նախնական դատալսումների ընթացքում Դատարանը, անդրադառնալով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 316-րդ հոդվածով նախատեսված հարցին, որոշում է կայացրել մեղադրյալի նկատմամբ մինչդատական վարույթի ընթացքում ընտրված խափանման միջոցը` բացակայելու արգելքը, վերացնելու մասին:
2025 թվականի հուլիսի 2-ին Առաջին ատյանի դատարանը կայացրել է դատավճիռ, որի եզրափակիչ մասի համաձայն՝
«Էրիկ Էմիլի Վարդանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով ներկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված փաստական հանգամանքներով ճանաչել և հռչակել անմեղ:
Էրիկ Էմիլի Վարդանյանի ռեաբիլիտացիայի հարցը համարել լուծված:
Վարութային ծախսերի հարցը համարել լուծված:
(...)»:
2025 թվականի հուլիսի 28-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է Առաջին ատյանի դատարանի վերոնշյալ դատավճռի դեմ Դատախազի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը (այսուհետ նաև՝ Բողոք):
2025 թվականի օգոստոսի 1-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանում ստացվել է թիվ ԵԴ1/2096/01/25 քրեական գործը, էլեկտրոնային մակագրության միջոցով մակագրվել նախագահող դատավոր Գ.Հովհաննիսյանին /կազմի դատավորներ Մ.Մելքոնյան, Լ.Հովհաննիսյան/ և 2025 թվականի օգոստոսի 4-ին հանձնվել է նախագահող դատավորի աշխատակազմին։
2025 թվականի օգոստոսի 7-ին Վերաքննիչ քրեական դատարանը կայացրել է բողոքը վերադարձնելու մասին որոշում՝ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 1-ին մասի 7-րդ կետի պահանջը պահպանված չլինելու հիմքով, և տրամադրել 5-օրյա ժամկետ համապատասխան թերությունը շտկելու համար։
Որոշումը Դատախազի կողմից ստացվել է 2025 թվականի օգոստոսի 18-ին, ով համապատասխան թերությունը շտկելով օգոստոսի 22-ին Բողոքը վերստին ներկայացրել է։
Վերաքննիչ դատարանի 2025 թվականի սեպտեմբերի 1-ի որոշմամբ վերաքննիչ բողոքն ընդունվել է վարույթ և նշանակվել դատաքննության:
2.Վերաքննիչ բողոքի քննության համար էական նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքները.
2.1 Էրիկ Էմիլի Վարդանյանին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ հետևյալ ձևակերպմամբ. «նա, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից 2022 թվականի հոկտեմբերի 19-ին կայացված թիվ 8200328688 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական տույժի՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը 6 ամիս ժամկետով կասեցնելու ձևով, պատշաճ ծանուցված և տեղեկացված լինելով այդ մասին, 2023 թվականի փետրվարի 01-ին ժամը 11:30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցում վարել է Մերսեդես մակնիշի 99FF009 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից նույն օրը կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180247045 արձանագրությամբ»:
2.2 Առաջին ատյանի դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 2-ի դատավճռի համաձայն՝
«(...) Հիմնական դատալսումների ընթացքում հետազոտված թույլատրելի ապացույցները ստուգելու և գնահատելու արդյունքում Դատարանը հաստատված է համարում սույն քրեական գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող հետևյալ փաստական հանգամանքները.
- սույն քրեական գործով Էրիկ Վարդանյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում այն արարքի համար, որ նա՝ 2022 թվականի հոկտեմբերի 19-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 19-ն ընկած ժամանակահատվածում տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված լինելու պայմաններում, մասնավորապես՝ 2023 թվականի փետրվարի 01-ին, վարել է ավտոմեքենա:
- Թիվ ԿԴ/0362/01/23 քրեական գործով Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 7-ին կայացվել է դատավճիռ, որով Էրիկ Վարդանյանը դատապարտվել է ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այն արարքի համար, որ նա 2023 թվականի ապրիլի 16-ին, չունենալով տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք, վարորդական վկայականի կասեցված վիճակում՝ վարել է տրանսպորտային միջոց:
Վերոհիշյալ փաստական հանգամանքների համադրման արդյունքում, Դատարանն արձանագրում է հետևյալը.
- Սույն քրեական գործով Էրիկ Վարդանյանին մեղսագրվող արարքը կատարվել է 2023 թվականի փետրվարի 01-ին:
-Դրանից հետո, մասնավորապես՝ 2023 թվականի ապրիլի 16-ին՝ Էրիկ Վարդանյանը շարունակել է ավտոմեքենա վարելը, որի համար թիվ ԿԴ/0362/01/23 քրեական գործով որոշում է կայացվել նրա նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու մասին և այդ գործով նա արդեն իսկ դատապարտվել է:
-Ինչպես սույն քրեական գործով, այնպես էլ թիվ ԿԴ/0362/01/23 քրեական գործով Էրիկ Վարդանյանին մեղսագրվող արարքները կատարվել են 2022 թվականի հոկտեմբերի 19-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 19-ն ընկած ժամանակահատվածում՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված լինելու պայմաններում:
(...)6. Նախորդ կետում շարադրված իրավադրույթների լույսի ներքո վերլուծելով և հիմք ընդունելով Դատարանի կողմից հաստատված ու սույն դատավճռի 4-րդ կետում մեջբերված փաստական հանգամանքները, Դատարանն արձանագրում է, որ 2023 թվականի փետրվարի 01-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում՝ Էրիկ Վարդանյանը մեկ միասնական դիտավորության մեջ ընդգրկված արարքներով կատարել է միևնույն անմիջական օբյեկտի դեմ ուղղված մեկ (եզակի) շարունակվող հանցագործություն: Նրա արարքներից վերջինը կատարվել է 2023 թվականի ապրիլի 16-ին, որի համար նա արդեն իսկ դատապարտվել է թիվ ԿԴ/0362/01/23 քրեական գործով Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 7-ի դատավճռով: Այդ դատավճիռը մտել է օրինական ուժի մեջ:
Վերը նշվածը հաշվի առնելով՝ Դատարանը գտնում է, որ 2025 թվականի հուլիսի 1-ին կայացված արդարացման վերդիկտի հիման վրա պետք է Էրիկ Վարդանյանին ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով ներկայացված մեղադրանքի հիմքում դրված փաստական հանգամանքներով ճանաչել և հռչակել անմեղ:
Դատարանը գտնում է, որ Էրիկ Վարդանյանի ռեաբիլիտացիայի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ լրացուցիչ դատալսումների ընթացքում արդարացված մեղադրյալ Էրիկ Վարդանյանը ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 164-րդ հոդվածով նախատեսված որևէ պահանջ չի ներկայացրել։
Դատարանն արձանագրում է, որ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 348-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-14-րդ կետերով նշված հարցերին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը սույն քրեական գործով բացակայում է։
Դատարանը գտնում է, որ վարութային ծախսերի հարցը պետք է համարել լուծված, քանի որ արդարացման դատավճիռ կայացնելու պայմաններում վարութային ծախսերի հատուցման պարտականությունը չի կարող դրվել Էրիկ Վարդանյանի վրա։
(…)»:
3.Վերաքննիչ բողոքի հիմքերը, հիմնավորումները և պահանջը.
Դատախազը, դատավարական նախապատմության, փաստական հանգամանքների, վերաբերելի իրավանորմերի, Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների վկայակոչմամբ վերաքննիչ բողոք ներկա¬յացնելով, խնդ¬րել է.
«1. Վերաքննիչ բողոքն ընդունել վարույթ:
2.Ամբողջությամբ բեկանել Երևանի քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 2025 թվականի հուլիսի 02-ին թիվ ԵԴ1/2096/01/25 քրեական գործով կայացված դատավճիռը և քրեական գործն ուղարկել նույն դատարան՝ նոր քննության:»։
Ներկայացված Բողոքում, մասնավորապես, նշված է.
«(…)ՈՒսումնասիրելով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի կողմից 2025 թվականի հուլիսի 02-ին թիվ ԵԴ1/2096/01/25 քրեական գործով կայացված դատավճիռը՝ գտնում եմ, որ այն օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված դատական ակտ չէ, այն կայացնելիս Դատարանի կողմից թույլ է տրվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի ոչ ճիշտ կիրառում, որն ազդել է գործի ելքի վրա, որպիսի պայմաններում դատական ակտը ենթակա է բեկանման, հետևյալ պատճառաբանությամբ․
Ի հիմնավորումն կայացված դատական ակտի, Դատարանը, մասնավորապես, արձանագրել է հետևյալը.
«... 2023 թվականի փետրվարի 01-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում Էրիկ Վարդանյանը մեկ միասնական դիտավորության մեջ ընդգրկված արարքներով կատարել է միևնույն անմիջական օբյեկտի դեմ ուղղված մեկ /եզակի/ շարունակվող հանցագործություն: Նրա արարքներից վերջինը կատարել է 2023 թվականի ապրիլի 16-ին, որի համար նա արդեն իսկ դատապարտվել է ԿԴ/0362/01/23 քրեական գործով Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի՝ 2023 թվականի սեպտեմբերի 07-ի դատավճռով, որը մտել է օրինական ուժի մեջ:»:
Ուսումնասիրելով վիճարկվող դատական ակտում զետեղված Դատարանի հիմնավորումները՝ գտնում եմ, որ դրանք անհիմն են, կառուցված են փաստական հանգամանքներին տրված մակերեսային և հատվածական մեկնաբանության հիման վրա, ինչը որևէ կերպ չի բխում ՀՀ քրեական օրենսգրքի պահանջներից, որպիսի պայմաններում հարկ է արձանագրել հետևյալը.
(…)Սույն քրեական վարույթի նյութերից երևում է, որ Էրիկ Էմիլի Վարդանյանի նկատմամբ հարուցվել է հանրային քրեական հետապնդում ՀՀ քրեական օրենսգրքով նախատեսված, պատժի սպառնալիքով արգելված, մեղավորությամբ կատարված հանրորեն վտանգավոր այն արարքի կատարման համար, որ նա, ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից 2022 թվականի հոկտեմբերի 19-ին կայացված թիվ 8200328688 որոշմամբ ենթարկված լինելով վարչական տույժի՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը 6 ամիս ժամկետով կասեցնելու ձևով, պատշաճ ծանուցված և տեղեկացված լինելով այդ մասին, 2023 թվականի փետրվարի 01-ին ժամը 11.30-ի սահմաններում Երևան քաղաքի Լենինգրադյան փողոցում, վարել է Մերսեդես մակնիշի 99FF009 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որպիսի փաստն արձանագրվել է ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության պարեկային ծառայության ծառայողի կողմից նույն օրը կազմված վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180247045 արձանագրությամբ:
Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից թիվ ԿԴ/0362/01/23 քրեական գործով 2023 թվականի սեպտեմբերի 07-ին կայացված դատավճռի համաձայն՝ Էրիկ Էմիլի Վարդանյանը դատապարտվել է այն հանցանքի կատարման համար, որ նա, տեղյակ լինելով ՀՀ ոստիկանության պարեկային ծառայության կողմից 2022 թվականի հոկտեմբերի 19-ին կայացված թիվ 8200328688 վարչական իրավախախտման գործով որոշմամբ 6 (վեց) ամիս ժամկետով իր տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված լինելու մասին, 2023 թվականի ապրիլի 16-ին՝ ժամը 22:55-ի սահմաններում, Կոտայքի մարզի Աբովյան քաղաքի Երևանյան և Կոտայքի փողոցների խաչմերուկում վարել է «Մերսեդես» մակնիշի 99 FF 009 հաշվառման համարանիշի ավտոմեքենան, որի ընթացքում ստուգման նպատակով կանգնեցվել է նշված վայրում ծառայություն իրականացնող ՀՀ ՆԳՆ ոստիկանության Պարեկային ծառայության Կոտայքի մարզի գումարտակի 2-րդ վաշտի 1-ին դասակի կրտսեր պարեկ Արմեն Վարդանյանի կողմից, ինչի կապակցությամբ կազմվել է վարչական իրավախախտման վերաբերյալ թիվ 8180284110 վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրությունը:»։
Վերը նկարագրված փաստական տվյալները համադրելով սույն բողոքում մեջբերված իրավանորմերի և իրավական դիրքորոշումների հետ` պետք է արձանագրել, որ Էրիկ Էմիլի Վարդանյանի գործողություններում բացակայում են շարունակվող հանցագործության հատկանիշները, վերջինիս կատարած վերոնշյալ երկու արարքների միջև առկա չէ օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ այնպիսի կապ, որը թույլ կտա դրանք գնահատել որպես մեկ ամբողջություն: Ընդ որում՝ հատկանշական է նաև այն հանգամանքը, որ վիճարկվող դատական ակտով Դատարանը, տուրք տալով սեփական անհիմն դատողություններին և վերլուծություններին, անուշադրության է մատնել այն հանգամանքը, որ Կոտայքի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի կողմից թիվ ԿԴ/0362/01/23 քրեական գործով 2023 թվականի սեպտեմբերի 07-ին կայացված դատավճռով Էրիկ Էմիլի վարդանյանի գործողությունների փաստակազմի նկարագրման ժամանակ որևէ նշում անգամ առկա չէ 2023 թվականի փետրվարի 01-ին վարելու վերաբերյալ: Այսինքն, նույնիսկ անգամ եթե դիտարկենք Դատարանի հիմնավորման տրամաբանությունը և իրավական բովանդակությունը, ապա այս պարագայում վերստին փաստվում է դատական ակտի հիմնավորման առարկայազուրկ լինելը, քանի որ նշված ամսաթվին վարելուն առնչվող հանգամանքները ընդգրկված և նկարագրված չեն եղել Էրիկ Էմիլի Վարդանյանի մեղադրանքում:
Այսինքն` չնայած այն հանգամանքին, որ քրեական գործի նյութերից հետևում է, որ Էրիկ Վարդանյանը կատարել է մեկից ավելի նույնական արարքներ` 05.05.2021 թվականին ընդունված ՀՀ քրեական օրենսգրքի 344-րդ հոդվածի 1-ին մասով, այնուամենայնիվ այդ արարքները կատարվել են առանձին ծագած դիտավորություններով: Մասնավորապես՝ վերջինս յուրաքանչյուր անգամ պարեկային ծառայության պարեկի կողմից կանգնեցվելուց և վարչական իրավախախտման վերաբերյալ արձանագրություն կազմելուց հետո շարունակել է վարել ավտոմեքենա: Նման պայմաններում ողջամիտ չէ դատողություններ անել առ այն, որ Էրիկ Վարդանյանը մինչև ավտոմեքենա վարելը յուրաքանչյուր անգամ արդեն իսկ նախնական դիտավորություն է ունեցել ավտոմեքենա վարել նաև հաջորդ օրերին, կամ այդ դիտավորությունը առաջացել է ավտոմեքենա վարելու ընթացքում: Բացի այդ, կասեցման ողջ ժամանակահատվածում յուրաքանչյուր անգամ տրանսպոտային միջոց վարել և պարեկային ծառայության աշխատակցի կողմից կանգնեցվել է տարբեր օրերի՝ մի քանի ամիս ժամանակային ընդհատումով, ինչը վկայում է այն մասին, որ արարքների միջև առկա է երկարատև ժամանակային խզում:
Այսպիսով՝ Էրիկ Էմիլի Վարդանյանի գործողությունները մեկ հանցագործության մաս կազմող միասնական արարքներ հանդիսանալու մասին պնդումները հիմնազուրկ են և չեն բխում սույն գործի փաստական հանգամանքներից, հետևաբար վերջինիս գործողություններում բացակայում է շարունակվող հանցագործությանը բնորոշ ինչպես օբյեկտիվ, այնպես էլ սուբյեկտիվ հատկանիշները:
Հաշվի առնելով վերոգրյալը՝ գտնում եմ, որ Էրիկ Վարդանյանի գործողությունները չեն կարող մեկնաբանվել որպես մեկ միասնական դիտավորությամբ կատարված նույնական արարքի բաղկացուցիչ մասեր, հետևաբար դրանց համար անձին պատասխանատվության ենթարկելը չի կարող հանգեցնել նույն արարքի համար կրկնակի դատապարտման:
Քննարկվող արարքի համար պատասխանատվություն նախատեսող հոդվածը ներառված է ՀՀ քրեական օրենսգրքի «Հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված հանցագործությունները» վերտառությամբ բաժնում: Տվյալ հանցագործության անմիջական օբյեկտը ճանապարհային երթևեկության կամ տրանսպորտային միջոցների շահագործման պատշաճ իրականացման ապահովմամբ հասարակության անվտանգության պաշտպանությանն ուղղված հասարակական հարաբերություններն են: Սրանից հետևեում է, որ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված անձը որպես «վտանգավոր վարորդ»՝ իրենից հասարակական վտանգավորություն է ներկայացնում, և յուրաքանչյուր անգամ վերջինիս կողմից ավտոմեքենա վարելու դեպքում վտանգվում է հասարակության անդամների կյանքը, առողջությունը կամ գույքը:
Նման պայմաններում, եթե անձի կողմից ինչպես մեկ, այնպես էլ բազմաթիվ անգամներ ավտոմեքենա վարելու դեպքերը մեխանիկորեն դիտարկենք որպես մեկ արարք, ապա կարող է ձևավորվել արատավոր պրակտիկա, որը ոչ միայն կիմաստազրկի հասարակության անվտանգության ապահովմանն ուղղված այս ինստիտուտի բուն էությունը, այլ նաև կստեղծվի մի իրավիճակ, երբ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված «վտանգավոր վարորդը», գիտակցելով իր արարքի փաստական հանգամանքներն ու վտանգավորությունը, կշարունակի ազատորեն ավտոմեքենա վարել այնքան ժամանակ, քանի դեռ քրեական վարույթ չի նախաձեռնվել կամ մեղադրանք չի ներկայացվել՝ այդկերպ յուրաքանչյուր պահի վտանգելով հասարակության անդամների անվտանգությունը: Այլ կերպ ասած՝ իրավասու մարմինները, արձանագրելով վարորդի կողմից հասարակական վտանգավոր արարք կատարելու փաստը, անուղղակի կերպով թույլատրում եմ վերջինիս շարունակել այդ վարքագիծն այնքան ժամանակ, քանի դեռ չեն կատարվել ընթացակարգային որոշ գործողություններ (անկախ այդ ժամկետների տևողությունից):
Գտնում եմ, որ Դատարանի վիճարկվող որոշումը օրինական, հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, կայացվել է ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 362-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետով սահմանված նորմի խախտմամբ ոորշում, ուստի Դատարանը թույլ է տվել դատական սխալ՝ նյութական օրենքի այնպիսի խախտում, որն ազդել է գործով ճիշտ որոշում կայացնելու վրա, որի պարագայում կայացված դատական ակտը ենթակա է բեկանման:
Այսպիսով՝ Դատարանը թույլ է տվել նյութական օրենքի խախտում, մասնավորապես՝ սխալ է մեկնաբանել նյութական օրենքը՝ տարբեր արարքները դիտարկելով որպես մեկ արարք, ինչն ազդել է գործի ելքի վրա և ՀՀ քրեական դատավության օրենսգրքի 354-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատական վերանայման բողոքի հիմք է հանդիսանում:
(…)Ուստի գտնում եմ, որ ԵԴ1/2096/01/25 գործով Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ 2025 թվականի հուլիսի 02-ի դատավճիռը հիմնավորված և պատճառաբանված չէ, հետևաբար ենթակա է բեկանման:
(…)»:

4. Վերաքննիչ դատարանում կողմերի արտահայտած դիրքորոշումները.
Դատական նիստի ընթացքում դատախազ Բ․Ղազինյանը ներկայացնելով վերաքննիչ բողոքը՝ խնդրեց բավարարել այն։
Դատական նիստի ընթացքում մեղադրյալ Էրիկ Վարդանյանն առարկեց ներկայացված վերաքննիչ բողոքի դեմ և խնդրեցին մերժել այն։

5. Վերաքննիչ դատարանի պատճառաբանությունները և եզրահանգումը.
Վերաքննիչ բողոքի հիմքերի և հիմնավորումների սահման¬նե¬րում դատական ստուգման ենթարկելով Առաջին ատյանի դատարանի դատավճռի օրինականությունը և հիմնա¬վոր¬վածութ¬յունը, ուսում¬նա¬սիրելով բողոքի վերաբերյալ ստացված քրեական գործի նյու¬թե¬րը՝ Վերաքննիչ դատարանը հանգում է հետևյալ հետևությունների.
5.1 ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 355-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն`
«Դատական վերանայման բողոքի հիմքերը և դրանք հաստատող փաստերը ներկայաց¬վ¬ում են բացառապես բողոքում և չեն կարող փոփոխվել կամ լրացվել դատական վարույթի ընթացքում»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն`
«Վերաքննությունը և վճռաբեկությունն իրականացվում են բողոքում նշված հիմքի և այն հաստատող փաստերի սահմաններում»:
(…)
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Բողոքը քննելու արդյունքով վերաքննիչ դատարանը կայացնում է եզրափակիչ դատա¬¬կան ակտ, որը՝
1) հաստատում կամ լրացնում է առաջին ատյանի դատարանի դատական ակտը.
(…) 2. Վերաքննիչ դատարանը եզրափակիչ դատական ակտը կայացնում է սույն օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կանոններով` հաշվի առնելով սույն հոդվածում շա¬րադրված պահանջները:
3. Վերաքննիչ դատարանը ներկայացված հաջորդականությամբ լուծում է հետևյալ հար¬ցե¬րը.
1) հիմնավոր է արդյոք վերաքննիչ բողոքը (վերաքննիչ բողոքներից յուրաքանչյուրը).
2) հայտնաբերվել է արդյոք սույն օրենսգրքի 359-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված որևէ հանգամանք.
3) պետք է արդյոք փոխել սույն օրենսգրքի 348-րդ հոդվածով սահմանված որևէ հարցի առաջին ատյանի դատարանի տված պատասխանը.
4) բողոքարկվող դատական ակտը պետք է արդյոք բեկանվի կամ փոփոխվի.
5) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է բեկանման, ապա այն պետք է բեկանվի ամբողջությամբ, թե որոշակի մասով.
6) եթե բողոքարկվող դատական ակտը ենթակա է ամբողջությամբ կամ որոշակի մասով բեկանման, ապա պետք է կայացվի նոր դատական ակտ, թե վարույթը պետք է փոխանց¬վի առաջին ատյանի համապատասխան դատարան.
7) եթե վարույթը ենթակա է փոխանցման առաջին ատյանի համապատասխան դատա¬րան, ապա ինչ ծավալով պետք է իրականացվի նոր վարույթը»:
ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 371-րդ հոդվածի համաձայն`
«1. Վերաքննության արդյունքով վերաքննիչ դատարանը`
1) դատական ակտը թողնում է անփոփոխ: Այն դեպքում, երբ վերաքննիչ դատարանը մերժում է վերաքննիչ բողոքը, սակայն գտնում է, որ գործն ըստ էության ճիշտ լուծող դատական ակտը թերի կամ մասնակի սխալ է հիմնավորված, ապա հիմնավորում է անփոփոխ թողնված դատական ակտը.
(…) 2. Դատական ակտը բեկանելիս վերաքննիչ դատարանն իրավասու է վարույթը փոխանցելու առաջին ատյանի դատարան միայն այն դեպքում, երբ սույն օրենսգրքով իրեն վերապահված լիազորությունները և հնարավորությունները բավարար չեն իր կողմից կայացվելիք նոր դատական ակտի իրավաչափությունն ապահովելու համար»:
5.2 Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի լույսի ներքո վերլուծելով վերոշարադրված վերաքննիչ բողոքի հիմքերն ու փաստարկները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե իրավաչափ են արդյո՞ք Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Էրիկ Վարդանյանին վերագրված արարքների իրավական գնահատականի մասին հետևությունները։
5.2.1 Մեջբերված քրեադատավարական նորմերի լույսի ներքո վերլուծելով վերոշարադրված վերաքննիչ բողոքի հիմքերն ու փաստարկները՝ Վերաքննիչ դատարանն արձանագրում է, որ տվյալ դեպքում պետք է պատասխանել այն հարցին, թե իրավաչափ են արդյո՞ք Առաջին ատյանի դատարանի կողմից Էրիկ Վարդանյանին վերագրված արարքների իրավական գնահատականի մասին հետևությունները։
Այսպես․
Սույն գործի փաստական հանգամանքների ուսումնասիրության արդյունքում պարզվել է, որ մեղադրյալ Էրիկ Վարդանյանը իրեն մեղսագրված հանցանքը կատարել է օբյեկտիվ կողմը կազմող հետևյալ գործողությունների իրականացմամբ․
• Սույն քրեական գործով Էրիկ Վարդանյանին մեղսագրվող արարքը կատարվել է 2023 թվականի փետրվարի 01-ին,
• Դրանից հետո, 2023 թվականի ապրիլի 16-ին՝ Էրիկ Վարդանյանը շարունակել է ավտոմեքենա վարելը, որի համար թիվ ԿԴ/0362/01/23 քրեական գործով որոշում է կայացվել նրա նկատմամբ քրեական հետապնդում հարուցելու մասին և այդ գործով նա արդեն իսկ դատապարտվել է:
• Սույն քրեական գործով և թիվ ԿԴ/0362/01/23 քրեական գործով Էրիկ Վարդանյանին մեղսագրվող արարքները կատարվել են 2022 թվականի հոկտեմբերի 19-ից մինչև 2023 թվականի ապրիլի 19-ն ընկած ժամանակահատվածում՝ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքից զրկված լինելու պայմաններում:
Առաջին ատյանի դատարանը` հաշվի առնելով նշված հանցանքների օբյեկտիվ կողմի կատարման հանգամանքները, մեղադրյալ Էրիկ Վարդանյանին մեղսագրված արարքները դիտարկել է որպես մեղադրյալի մեկ միասնական դիտավորությամբ մեջ ընդգրկված հանցանքի կատարում՝ շարունակվող հանցագործություն։
Վերաքննիչ դատարանը, անդրադառնալով մեղադրյալ Էրիկ Վարդանյանին մեղսագրված արարքները վերջինիս կողմից մեկ միասնական դիտավորությամբ կատարած լինելու վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևություններին՝ գտնում է, որ նշված հետևություններն իրավաչափ են՝ հիմնված սույն դատական գործի փաստական հանգամանքների հանգամանալից վերլուծության և գնահատման հիման վրա։
Ասվածն առավելապես հիմնավորվում է հետևյալ դիրքորոշումների համատեքստում, մասնավորապես․
Վճռաբեկ դատարանն իր 2014 թվականի մարտի 28-ի թիվ ԵՇԴ/0055/01/11 և 2016 թվականի նոյեմբերի 01-ին թիվ ԿԴ3/0034/01/15 գործով կայացված որոշումներով արտահայտել է իրավական դիրքորոշումը, համաձայն որի՝ շարունակվող հանցագործությունները բաղկացած են մեկից ավելի նույնական արարքներից, որոնցից յուրաքանչյուրը թեկուզև ինքնուրույն հանցակազմ է պարունակում, բայց ընդգրկված են միասնական դիտավորության մեջ, հետապնդում են մեկ ընդհանուր նպատակ, հետևաբար դիտվում են իբրև մեկ հանցագործություն, որն ավարտված է համարվում հանցավորի դիտավորությամբ ընդգրկված վերջին արարքի կատարման պահից։
Շարունակվող հանցագործությունը բարդ (եզակի) հանցագործության տեսակ է, որը թեպետ դրսևորվում է որոշակի ժամանակային ընդմիջումներով կատարվող մեկից ավելի հակաիրավական արարքներով, այնուամենայնիվ դիտվում է որպես մեկ հանցագործություն և որակվում է քրեական օրենսգրքի հատուկ մասի մեկ հոդվածով կամ հոդվածի մասով։
Վերոնշյալը պայմանավորված է կատարվող արարքների միջև գոյություն ունեցող սերտ կապով, ինչը թույլ է տալիս դրանք գնահատել որպես մեկ ամբողջություն։
Մասնավորապես, շարունակվող հանցագործությունը բնութագրվում է օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ այնպիսի հատկանիշներով, որոնցով տարանջատվում է հանցագործությունների իրական համակցությունից։
Այսպես` շարունակվող հանցագործության օբյեկտիվ հատկանիշը ենթադրում է, որ․
- կատարվող արարքներից յուրաքանչյուրը ոտնձգում է միևնույն օբյեկտի, ընդ որում, որպես կանոն, միևնույն անմիջական օբյեկտի դեմ, այսինքն` այն հասարակական հարաբերության, որը վնասվում է կոնկրետ հանցագործության կատարման արդյունքում (օրինակ` հափշտակությունների դեպքում անմիջական օբյեկտը կոնկրետ անձի սեփականության պաշտպանությանն ուղղված հարաբերություններն են)։ Միևնույն ժամանակ, կատարված մեկից ավելի արարքները շարունակվող հանցագործություն դիտելու հարցում, կոնկրետ հանցակազմի առանձնահատկություններով պայմանավորված, հաշվի են առնվում նաև օբյեկտիվ բնույթի այլ հատկանիշներ, ինչպիսիք են, օրինակ, հանցագործության եղանակը (միևնույն կամ նմանատիպ եղանակով), միևնույն աղբյուրից կատարված լինելու հանգամանքը (օրինակ` հափշտակությունների դեպքում), հանցավոր հետևանքի (արդյունքի) միասնականությունը և այլն,
- կատարվող արարքները նույնական են, այսինքն` նախատեսված են ՀՀ քրեական օրենսգրքի միևնույն հոդվածով կամ հոդվածի մասով։ Ընդ որում, խոսքն իրավաբանական առումով նույնականության մասին է, իսկ փաստական կողմով արարքները կարող են միմյանցից տարբերվել (օրինակ` հրազենի ապօրինի ձեռքբերումն ու իրացումը փաստական հատկանիշներով թեպետ տարբերվում են, սակայն իրավաբանորեն դրանք նույնական արարքներ են, քանի որ միևնույն` ՀՀ քրեական օրենսգրքի 235-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված հանցակազմի եղանակ են)։
Անդրադառնալով շարունակվող հանցագործության սուբյեկտիվ հատկանիշին, ապա Վերաքննիչ դատարանն իր հերթին արձանագրում է, որ այն ենթադրում է հանցավորի մոտ միասնական դիտավորության և նպատակի առկայություն։
Այլ կերպ ասած` անձը պետք է նախնական մտադրություն ունենա կատարելու կոնկրետ հանցանքը մեկից ավելի, որոշակի ժամանակային ընդմիջումներով առանձնացված նույնական արարքներով։ Ընդ որում, շարունակվող հանցագործությունների դեպքում միասնական դիտավորությունը կարող է արտահայտվել հետևյալ կերպ`
- շարունակվող հանցագործության մաս կազմող բոլոր արարքների և ընդհանուր հանցավոր արդյունքի նկատմամբ անձի դիտավորությունը կոնկրետացված է և առաջանում է նախքան առաջին արարքը կատարելը (դասական միասնական դիտավորություն),
- կատարվելիք հետագա արարքների նկատմամբ միասնական դիտավորությունն առաջանում է նախորդող արարքը կատարելու ընթացքում (վերաճող միասնական դիտավորություն),
- ընդհանուր հանցավոր արդյունքի նկատմամբ հանցավորի դիտավորությունը թեպետ կոնկրետացված չէ, սակայն վերջինս ունի միասնական դիտավորություն` հանցագործության միևնույն անմիջական օբյեկտի դեմ ոտնձգությունն իրականացնելու մեկից ավելի նույնական արարքներով։
Վճռաբեկ դատարանն ի դիրքորոշման մեջ ընդգծել է նաև, որ սուբյեկտիվ հատկանիշի բացահայտումը կարևոր նշանակություն ունի հանցագործության ճիշտ քրեաիրավական որակման հարցում, քանի որ արարքների նույնականությունը, ոտնձգության օբյեկտի, աղբյուրի և եղանակի միասնականությունը դեռևս հիմք չեն կատարվածը շարունակվող հանցագործություն դիտելու համար։
Այսպես` իրական համակցության պարագայում նույնպես կատարվող արարքները կարող են օժտված լինել շարունակվող հանցագործությանը բնորոշ օբյեկտիվ հատկանիշներով։
Հետևաբար, նման դեպքերում շարունակվող հանցագործությունն իրական համակցությունից տարանջատելու հիմնական չափանիշը հանցավորի մոտ համապատասխան արարքները կատարելու միասնական դիտավորության առկայության հավաստումն է և միաժամանակ դիտավորության` ամեն արարքից հետո կրկին ծագած լինելու հավանականության բացառումը, ինչը յուրաքանչյուր դեպքում պետք է իրականացվի վարույթն իրականացնող մարմնի կողմից գործի հանգամանքների բազմակողմանի հետազոտման արդյունքում։
Այսպիսով, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ մեղադրյալ Էրիկ Վարդանյանի կողմից կատարված հանցանքը բաղկացած է մեկից ավելի նույնական արարքներից, որոնցից յուրաքանչյուրը թեկուզև ինքնուրույն հանցակազմ է պարունակում, սակայն ընդգրկված են միասնական դիտավորության մեջ։
Ինչ վերաբերում է մեղադրյալի կողմից կատարված հանցանքների միջև առկա ժամանակային խզմանը, ապա Վերաքննիչ դատարանը փաստում է, որ շարունակվող հանցագործություններին բնորոշ է նույնանման արաքների միջև որոշակի ժամանակային ընդմիջումները։
Ինչ վերաբերում է Դատախազի այն դիտարկմանը, ըստ որի՝ (…) կստեղծվի մի իրավիճակ, երբ տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունքը կասեցված «վտանգավոր վարորդը», գիտակցելով իր արարքի փաստական հանգամանքներն ու վտանգավորությունը, կշարունակի ազատորեն ավտոմեքենա վարել այնքան ժամանակ, քանի դեռ քրեական վարույթ չի նախաձեռնվել կամ մեղադրանք չի ներկայացվել՝ այդկերպ յուրաքանչյուր պահի վտանգելով հասարակության անդամների անվտանգությունը: (…), ապա Վերաքննիչ դատարանը արձանագրում է, որ վերոնշյալ իրավական դիրքորոշումների և մեկնաբանությունների համատեքստում Դատախազի դիտարկումներն անհիմն են և չփաստարկված։
Այսպիսով, ամփոփելով վերոգրյալը՝ Վերաքննիչ դատարանի համոզմամբ մեղադրյալ Էրիկ Վարդանյանին մեղսագրված արարքները մեկ միասնական դիտավորության մեջ ընդգրկված լինելու, ըստ այդմ նաև վերջինիս կատարած արարքների իրավական որակման վերաբերյալ Առաջին ատյանի դատարանի հետևությունները իրավաչափ են, իսկ դրանց չհամաձայնվելու իրավական հիմքերը բացակայում են։
5․3 Ինչ վերաբերում է վերաքննիչ բողոքում ներկայացված մյուս փաստարկներին ու դատողություններին, ապա հարկ է արձանագրել, որ սույն որոշմամբ վերը շարադրված վերլուծություններն ու դատողություններն իրենց համակցության մեջ արդեն իսկ ամբողջությամբ ներառում են դրանց վերաբերյալ Վերաքննիչ դատարանի մոտեցումներն ու բարձրացված հարցերի պատասխանները, ուստի լրացուցիչ առանձին-առանձին անդրադառնալու անհրաժեշտությունը բացակայում է:
Ավելին՝ վիճարկվող դատական ակտում արդեն իսկ բերված են Վերաքննիչ դատարանի համար ըստ էության ընդունելի հիմնավորումներ՝ վերաքննիչ բողոքում նշված այն հիմքերի և հիմնավորումների առնչությամբ, որոնք էական են և ինքնին կամ համակցությամբ կարող էին ազդեցություն ունենալ սույն գործի ելքի վրա։
Ընդ որում, այդ կապակցությամբ հարկ է նաև փաստել, որ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի համաձայն՝ թեև «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության մասին» եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ հոդվածի 1-ին կետը դատարանին պարտավորեցնում է պատճառաբանել իր որոշումները, սակայն այն չի կարող մեկնաբանվել որպես կողմի ներկայացրած յուրաքանչյուր փաստարկին դատարանի կողմից մանրամասն պատասխան տալու պահանջ: (Տես, ի թիվս այլնի, Ռուիզ Տորեխան ընդդեմ Իսպանիայի (RUIZ TORIJA v. SPAIN) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի դեկտեմբերի 9-ի վճիռը, գանգատ թիվ 18390/91, կետ 29, Վան դե Հուրքն ընդդեմ Նիդեռլանդների (VAN DE HURK v. THE NETHERLANDS) գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի 1994 թվականի ապրիլի 19-ի վճիռը, գանգատ թիվ 16034/90, կետ 61):
5.4 Այսպիսով, ամփոփելով վերոշարադրված փաստարկները, Վերաքննիչ դատարանը գտնում է, որ սույն որոշման մեջ Վերաքննիչ դատարանի նշած փաստարկներով և պատճառաբանությամբ Առաջին ատյանի դատարանը թույլ չի տվել գործի ելքի վրա ազդեցություն ունեցող դատական սխալ, գործով էության մեջ կայացրել է ճիշտ լուծող դատական ակտ, որը բեկանելու իրավաչափ հիմքեր չկան:
Հետևաբար, Առաջին ատյանի դատարանի դատավճիռը պետք է թողնել անփոփոխ, իսկ Դատախազի ներկայացրած վերա¬քննիչ բողոքը՝ մերժել:
Ելնելով վերոգրյալից և ղեկավարվելով ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 370-րդ, 371-րդ և 379-րդ հոդվածներով՝ Վերաքննիչ դատարանը.
Ո Ր Ո Շ Ե Ց
Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջանների դատախազ Գ․Գևորգյանի ներկայացրած վերաքննիչ բողոքը մերժել՝ անփոփոխ թողնելով Էրիկ Էմիլի Վարդանյանի վերաբերյալ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի՝ թիվ ԵԴ1/2096/01/25 գործով 2025 թվականի հուլիսի 2-ի դատավճիռը:
Որոշումը կարող է բողոքարկվել ՀՀ վճռաբեկ դատարան՝ ստանալու օրվանից հետո մեկամսյա ժամկետում։


ՆԱԽԱԳԱՀՈՂ ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Գ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ


ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ՝ Լ.ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ


Մ.ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ